Antes de los versos
Bengalí
Texto
Palabra por palabra
Traducción
Significado
CAPÍTULO 14
La representación de los pasatiempos de Vṛndāvana
Vestido como un vaiṣṇava, Mahārāja Pratāparudra entró solo en el jardín de Balagaṇḍi y comenzó a recitar versos del Śrīmad-Bhāgavatam. Entonces aprovechó la oportunidad para dar masaje a los pies de loto de Śrī Caitanya Mahāprabhu. El Señor, lleno de amor extático por Kṛṣṇa, abrazó inmediatamente al rey, concediéndole así Su misericordia. El Señor Caitanya participó también del prasādam que repartieron en el jardín. Después de esto, cuando el carro de ratha del Señor Jagannātha dejó de moverse, el rey Pratāparudra hizo traer muchos elefantes para que tirasen de él, pero no consiguieron moverlo. Al ver esto, el Señor Caitanya Se puso detrás del carro, empujando con la cabeza; el carro, entonces, se puso en marcha. Acto seguido, los devotos tiraron del carro con cuerdas. Cerca del templo de Guṇḍicā hay un lugar conocido con el nombre de Āiṭoṭā. Era el lugar previsto para que el Señor Caitanya descansase. Cuando el Señor Jagannātha Se instaló en Sundarācala, Śrī Caitanya Mahāprabhu veía el lugar como si fuese Vṛndāvana. En el lago Indradyumna disfrutó de pasatiempos jugando en el agua. Durante los nueve días del Ratha-yātrā, el Señor permaneció en Sundarācala; al quinto día, Él y Svarūpa Dāmodara observaron los pasatiempos de Lakṣmī, la diosa de la fortuna. En esa ocasión, los devotos hablaron mucho de los pasatiempos de las gopīs. Cuando se procedió a arrastrar de nuevo el ratha y se reanudó el canto, el Señor pidió a dos devotos de Kulīna-grāma —Rāmānanda Vasu y Satyarāja Khān—, que cada año trajesen cuerdas de seda para la ceremonia de Ratha-yātrā.
Bengalí
গৌরঃ পশ্যন্নাত্মবৃন্দৈঃ শ্রীলক্ষ্মীবিজয়োৎসবম্ ।
শ্রুত্বা গোপীরসোল্লাসং হৃষ্টঃ প্রেম্ণা ননর্ত সঃ ॥ ১ ॥
শ্রুত্বা গোপীরসোল্লাসং হৃষ্টঃ প্রেম্ণা ননর্ত সঃ ॥ ১ ॥
Texto
gauraḥ paśyann ātma-vṛndaiḥ
śrī-lakṣmī-vijayotsavam
śrutvā gopī-rasollāsaṁ
hṛṣṭaḥ premṇā nanarta saḥ
śrī-lakṣmī-vijayotsavam
śrutvā gopī-rasollāsaṁ
hṛṣṭaḥ premṇā nanarta saḥ
Palabra por palabra
gauraḥ — el Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; paśyan — por ver; ātma-vṛndaiḥ — con Sus acompañantes personales; śrī-lakṣmī — de la diosa de la fortuna; vijaya-utsavam — el gran festival; śrutvā — por escuchar; gopī — de las gopīs; rasa-ullāsam — el carácter sublime de las melosidades; hṛṣṭaḥ — sintiéndose muy complacido; premṇā — con gran amor extático; nanarta — danzó; saḥ — Él, Śrī Caitanya Mahāprabhu.
Traducción
Acompañado de Sus devotos personales, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue al festival de Lakṣmī-vijayotsava. Allí glorificó el sublime amor de las gopīs. Sólo por escuchar acerca de ellas, Se sintió muy complacido y danzó lleno de amor extático por el Señor.
Bengalí
জয় জয় গৌরচন্দ্র শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য ।
জয় জয় নিত্যানন্দ জয়াদ্বৈত ধন্য ॥ ২ ॥
জয় জয় নিত্যানন্দ জয়াদ্বৈত ধন্য ॥ ২ ॥
Texto
jaya jaya gauracandra śrī-kṛṣṇa-caitanya
jaya jaya nityānanda jayādvaita dhanya
jaya jaya nityānanda jayādvaita dhanya
Palabra por palabra
Traducción
¡Toda gloria a Śrī Caitanya Mahāprabhu, conocido como Gauracandra! ¡Toda gloria al Señor Nityānanda Prabhu! ¡Toda gloria a Advaita Ācārya, que es tan excelso!
Bengalí
জয় জয় শ্রীবাসাদি গৌরভক্তগণ ।
জয় শ্রোতাগণ, — যাঁর গৌর প্রাণধন ॥ ৩ ॥
জয় শ্রোতাগণ, — যাঁর গৌর প্রাণধন ॥ ৩ ॥
Texto
jaya jaya śrīvāsādi gaura-bhakta-gaṇa
jaya śrotā-gaṇa, — yāṅra gaura prāṇa-dhana
jaya śrotā-gaṇa, — yāṅra gaura prāṇa-dhana
Palabra por palabra
Traducción
¡Toda gloria a todos los devotos, encabezados por Śrīvāsa Ṭhākura! ¡Toda gloria a los lectores que han hecho de Śrī Caitanya Mahāprabhu su misma vida!
Bengalí
এইমত প্রভু আছেন প্রেমের আবেশে ।
হেনকালে প্রতাপরুদ্র করিল প্রবেশে ॥ ৪ ॥
হেনকালে প্রতাপরুদ্র করিল প্রবেশে ॥ ৪ ॥
Texto
ei-mata prabhu āchena premera āveśe
hena-kāle pratāparudra karila praveśe
hena-kāle pratāparudra karila praveśe
Palabra por palabra
Traducción
Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu descansaba lleno de amor extático, Mahārāja Pratāparudra entró en el jardín.
Bengalí
সার্বভৌম-উপদেশে ছাড়ি’ রাজবেশ ।
একলা বৈষ্ণব-বেশে করিল প্রবেশ ॥ ৫ ॥
একলা বৈষ্ণব-বেশে করিল প্রবেশ ॥ ৫ ॥
Texto
sārvabhauma-upadeśe chāḍi’ rāja-veśa
ekalā vaiṣṇava-veśe karila praveśa
ekalā vaiṣṇava-veśe karila praveśa
Palabra por palabra
Traducción
Siguiendo las instrucciones de Sārvabhauma Bhaṭṭācārya, el rey había abandonado sus vestimentas reales. Ahora entraba en el jardín vestido como un vaiṣṇava.
Significado
A veces, y sobre todo en Occidente, los miembros de la Asociación Internacional para la Conciencia de Krishna encuentran difícil el acercamiento a la gente para distribuir libros, porque la gente no está familiarizada con la vestimenta tradicional de color azafrán de los devotos. Por esa razón, los devotos han preguntado si, a la hora de afrontar al público, pueden vestirse con ropas europeas y americanas. Las instrucciones que Sārvabhauma Bhaṭṭācārya dio al rey Pratāparudra nos indican que podemos cambiar nuestra vestimenta del modo que sea más conveniente para nuestro servicio. Cuando los miembros de nuestro movimiento se cambian de ropa para tratar con la gente o para presentar nuestros libros, no están rompiendo los principios devocionales. El verdadero principio consiste en propagar el movimiento para la conciencia de Kṛṣṇa, y si para ello hay que vestirse con las ropas que normalmente utilizan los occidentales, no debe haber ninguna objeción.
Bengalí
সব-ভক্তের আজ্ঞা নিল যোড়-হাত হঞা ।
প্রভু-পদ ধরি’ পড়ে সাহস করিয়া ॥ ৬ ॥
প্রভু-পদ ধরি’ পড়ে সাহস করিয়া ॥ ৬ ॥
Texto
saba-bhaktera ājñā nila yoḍa-hāta hañā
prabhu-pada dhari’ paḍe sāhasa kariyā
prabhu-pada dhari’ paḍe sāhasa kariyā
Palabra por palabra
Traducción
Mahārāja Pratāparudra era tan humilde que primero pidió permiso, con las manos juntas, a todos los devotos. Después, armándose de valor, se postró y tocó los pies de loto del Señor.
Bengalí
আঁখি মুদি’ প্রভু প্রেমে ভূমিতে শয়ান ।
নৃপতি নৈপুণ্যে করে পাদ-সম্বাহন ॥ ৭ ॥
নৃপতি নৈপুণ্যে করে পাদ-সম্বাহন ॥ ৭ ॥
Texto
āṅkhi mudi’ prabhu preme bhūmite śayāna
nṛpati naipuṇye kare pāda-saṁvāhana
nṛpati naipuṇye kare pāda-saṁvāhana
Palabra por palabra
Traducción
Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu estaba acostado en el suelo, con los ojos cerrados, lleno de amor y emoción extática, el rey, de forma muy experta, Le dio masaje en las piernas.
Bengalí
রাসলীলার শ্লোক পড়ি’ করেন স্তবন ।
“জয়তি তেঽধিকং” অধ্যায় করেন পঠন ॥ ৮ ॥
“জয়তি তেঽধিকং” অধ্যায় করেন পঠন ॥ ৮ ॥
Texto
rāsa-līlāra śloka paḍi’ karena stavana
“jayati te ’dhikaṁ” adhyāya karena paṭhana
“jayati te ’dhikaṁ” adhyāya karena paṭhana
Palabra por palabra
Traducción
El rey comenzó a recitar versos del Śrīmad-Bhāgavatam acerca del rāsa-līlā. Recitó el capítulo que comienza con las palabras «jayati te ’dhikam».
Significado
Esos versos del Śrīmad-Bhāgavatam (10.31) forman lo que se conoce con el nombre de Gopī-gīta.
Bengalí
শুনিতে শুনিতে প্রভুর সন্তোষ অপার ।
‘বল, বল’ বলি’ প্রভু বলে বার বার ॥ ৯ ॥
‘বল, বল’ বলি’ প্রভু বলে বার বার ॥ ৯ ॥
Texto
śunite śunite prabhura santoṣa apāra
‘bala, bala’ bali’ prabhu bale bāra bāra
‘bala, bala’ bali’ prabhu bale bāra bāra
Palabra por palabra
Traducción
Al escuchar aquellos versos, el placer de Śrī Caitanya Mahāprabhu no tenía límites. Una y otra vez decía: «Sigue recitando, sigue recitando».
Bengalí
“তব কথামৃতং” শ্লোক রাজা যে পড়িল ।
উঠি’ প্রেমাবেশে প্রভু আলিঙ্গন কৈল ॥ ১০ ॥
উঠি’ প্রেমাবেশে প্রভু আলিঙ্গন কৈল ॥ ১০ ॥
Texto
“tava kathāmṛtaṁ” śloka rājā ye paḍila
uṭhi’ premāveśe prabhu āliṅgana kaila
uṭhi’ premāveśe prabhu āliṅgana kaila
Palabra por palabra
Traducción
Cuando el rey recitó el verso que comienza con las palabras «tava kathāmṛtam», el Señor inmediatamente Se levantó, lleno de amor extático, y le abrazó.
Bengalí
তুমি মোরে দিলে বহু অমূল্য রতন ।
মোর কিছু দিতে নাহি, দিলুঁ আলিঙ্গন ॥ ১১ ॥
মোর কিছু দিতে নাহি, দিলুঁ আলিঙ্গন ॥ ১১ ॥
Texto
tumi more dile bahu amūlya ratana
mora kichu dite nāhi, diluṅ āliṅgana
mora kichu dite nāhi, diluṅ āliṅgana
Palabra por palabra
Traducción
Al escuchar el verso que recitaba el rey, Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «Tú Me has dado las joyas más valiosas, pero Yo no tengo nada que darte a cambio. Por eso, simplemente te abrazo».
Bengalí
এত বলি’ সেই শ্লোক পড়ে বার বার ।
দুইজনার অঙ্গে কম্প, নেত্রে জলধার ॥ ১২ ॥
দুইজনার অঙ্গে কম্প, নেত্রে জলধার ॥ ১২ ॥
Texto
eta bali’ sei śloka paḍe bāra bāra
dui-janāra aṅge kampa, netre jala-dhāra
dui-janāra aṅge kampa, netre jala-dhāra
Palabra por palabra
Traducción
Tras decir esto, Śrī Caitanya Mahāprabhu comenzó a recitar el mismo verso una y otra vez. Tanto el rey como Śrī Caitanya Mahāprabhu temblaban, y las lágrimas fluían de sus ojos.
Bengalí
তব কথামৃতং তপ্তজীবনং, কবিভিরীড়িতং কল্মষাপহম্ ।
শ্রবণমঙ্গলং শ্রীমদাততং, ভুবি গৃণন্তি যে ভূরিদা জনাঃ ॥ ১৩ ॥
শ্রবণমঙ্গলং শ্রীমদাততং, ভুবি গৃণন্তি যে ভূরিদা জনাঃ ॥ ১৩ ॥
Texto
tava kathāmṛtaṁ tapta-jīvanaṁ
kavibhir īḍitaṁ kalmaṣāpaham
śravaṇa-maṅgalaṁ śrīmad-ātataṁ
bhuvi gṛṇanti ye bhūridā janāḥ
kavibhir īḍitaṁ kalmaṣāpaham
śravaṇa-maṅgalaṁ śrīmad-ātataṁ
bhuvi gṛṇanti ye bhūridā janāḥ
Palabra por palabra
tava — Tuyas; kathā-amṛtam — el néctar de palabras; tapta-jīvanam — vida para personas muy afligidas en el mundo material; kavibhiḥ — por grandes personas excelsas; īḍitam — narradas; kalmaṣa-apaham — lo que aleja todo tipo de reacciones pecaminosas; śravaṇa-maṅgalam — que dan pleno beneficio espiritual a todo el que escucha; śrī-mat — llenas de poder espiritual; ātatam — propagan por todo el mundo; bhuvi — en el mundo material; gṛṇanti — cantan y propagan; ye — aquellos que; bhūri-dāḥ — más benéficas; janāḥ — personas.
Traducción
«”Mi Señor, el néctar de Tus palabras y los relatos de Tus actividades son la vida misma de quienes están siempre sufriendo en el mundo material. Esas narraciones las transmiten personalidades excelsas, y erradican todas las reacciones del pecado. Todo el que escucha esas narraciones alcanza toda buena fortuna. Esas narraciones se difunden por todo el mundo y están llenas de poder espiritual. Aquellos que propagan el mensaje de Dios son, sin duda, quienes realizan la labor benéfica más generosa.”»
Significado
Este verso pertenece al Śrīmad-Bhāgavatam (10.31.9).
Bengalí
‘ভূরিদা’ ‘ভূরিদা’ বলি’ করে আলিঙ্গন ।
ইঁহো নাহি জানে, ইহোঁ হয় কোন্ জন ॥ ১৪ ॥
ইঁহো নাহি জানে, ইহোঁ হয় কোন্ জন ॥ ১৪ ॥
Texto
‘bhūridā’ ‘bhūridā’ bali’ kare āliṅgana
iṅho nāhi jāne, — ihoṅ haya kon jana
iṅho nāhi jāne, — ihoṅ haya kon jana
Palabra por palabra
Traducción
Tras escuchar aquel verso, Śrī Caitanya Mahāprabhu inmediatamente abrazó a quien lo recitaba, el rey Pratāparudra, mientras gritaba: «¡Tú eres el más generoso! ¡Tú eres el más generoso!». En ese momento, Śrī Caitanya Mahāprabhu no sabía quién era el rey.
Bengalí
পূর্ব-সেবা দেখি’ তাঁরে কৃপা উপজিল ।
অনুসন্ধান বিনা কৃপা-প্রসাদ করিল ॥ ১৫ ॥
অনুসন্ধান বিনা কৃপা-প্রসাদ করিল ॥ ১৫ ॥
Texto
pūrva-sevā dekhi’ tāṅre kṛpā upajila
anusandhāna vinā kṛpā-prasāda karila
anusandhāna vinā kṛpā-prasāda karila
Palabra por palabra
Traducción
La misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu surgió debido al servicio que el rey había ofrecido anteriormente. Por eso, sin ni siquiera preguntarle quien era, el Señor inmediatamente le concedió Su misericordia.
Bengalí
এই দেখ, — চৈতন্যের কৃপা-মহাবল ।
তার অনুসন্ধান বিনা করায় সফল ॥ ১৬ ॥
তার অনুসন্ধান বিনা করায় সফল ॥ ১৬ ॥
Texto
ei dekha, — caitanyera kṛpā-mahābala
tāra anusandhāna vinā karāya saphala
tāra anusandhāna vinā karāya saphala
Palabra por palabra
Traducción
¡Qué poderosa es la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu! Sin ni siquiera preguntar acerca del rey, el Señor hizo que todo fuera un éxito.
Significado
La misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu es tan poderosa que actúa por sí sola. El servicio amoroso que una persona ofrezca a Kṛṣṇa, nunca será en vano. Queda registrado en una cuenta espiritual, y en su momento dará fruto. Así lo confirma la Bhagavad-gītā (2.40):
nehābhikrama-nāśo ’sti pratyavāyo na vidyate
sv-alpam apy asya dharmasya trāyate mahato bhayāt
sv-alpam apy asya dharmasya trāyate mahato bhayāt
«En este empeño no hay pérdida ni disminución, y un pequeño avance en esta senda puede protegerlo a uno del más peligroso tipo de temor».
En particular, Śrī Caitanya Mahāprabhu ha concedido a todas las almas caídas de esta era el método más poderoso de servicio devocional —el saṅkīrtana, el canto en congregación de los santos nombres del Señor—, y por la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu, cualquiera que lo sigue se eleva de inmediato a la posición trascendental. Como aconseja el Śrīmad-Bhāgavatam (11.5.32): yajñaiḥ saṅkīrtana-prāyair yajanti hi su-medhasaḥ.
El estudiante de conciencia de Kṛṣṇa debe recibir la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu; entonces, su servicio devocional tendrá éxito rápidamente. Así ocurrió con Mahārāja Pratāparudra. Debemos captar la atención de Śrī Caitanya Mahāprabhu; un pequeño servicio en que nos esforcemos sinceramente convencerá al Señor de que somos candidatos aptos para ir de regreso al hogar, de vuelta a Dios. Al principio, Mahārāja Pratāparudra no había podido entrevistarse con Śrī Caitanya Mahāprabhu, pero, cuando el Señor vio que el rey hacía el humilde servicio de barrendero del Señor Jagannātha, Su misericordia hacia el rey fue un hecho tangible. Cuando Mahārāja Pratāparudra, vestido de vaiṣṇava, estaba sirviendo al Señor, Él ni siquiera le preguntó quién era, sino que, sintiendo compasión del rey, le abrazó.
Kṛṣṇadāsa Kavirāja Gosvāmī quiere señalar que no hay nada que pueda compararse a la misericordia que el Señor mostró a Mahārāja Pratāparudra; por esa razón emplea las palabras dekha («¡fíjate!») y caitanyera kṛpā-mahābala («¡qué poderosa es la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu!»). Así lo confirma también Prabodhānanda Sarasvatī: yat-kāruṇya-kaṭākṣa-vaibhava-vatām (Caitanya-candrāmṛta 5). Hasta la más mínima muestra de la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu es una gran fortuna en el avance espiritual. Por esa razón, el movimiento para la conciencia de Kṛṣṇa debe propagarse mediante la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu. Rūpa Gosvāmī, cuando comprobó por sí mismo la misericordia y la magnanimidad de Śrī Caitanya Mahāprabhu, dijo:
namo mahā-vadānyāya kṛṣṇa-prema-pradāya te
kṛṣṇāya kṛṣṇa-caitanya- nāmne gaura-tviṣe namaḥ
kṛṣṇāya kṛṣṇa-caitanya- nāmne gaura-tviṣe namaḥ
«Ofrezco respetuosas reverencias al Señor Supremo, Śrī Kṛṣṇa Caitanya, que es más magnánimo que ningún otro avatāra, incluso que el propio Kṛṣṇa, pues Él otorga sin hacer diferencias y sin pedir nada a cambio lo que nadie más ha dado nunca: amor puro por Kṛṣṇa». Śrīla Locana dāsa Ṭhākura, en una canción, dice también: parama karuṇa, pahuṅ dui jana, nitāi-gauracandra: «Los dos hermanos Nitāi y Gaura son tan bondadosos que nadie puede compararse con Ellos». De forma similar, una canción de Śrīla Narottama dāsa Ṭhākura dice:
vrajendra-nandana yei, śacī-suta haila sei,
balarāma ha-ila nitāi,
dīna-hīna yata chila, hari-nāme uddhārila,
tā’ra sākṣī jagāi-mādhāi
balarāma ha-ila nitāi,
dīna-hīna yata chila, hari-nāme uddhārila,
tā’ra sākṣī jagāi-mādhāi
«Con la única intención de liberar a todas las personas pecaminosas de esta era mediante la propagación del canto del santo nombre, el Señor Kṛṣṇa y el Señor Balarāma han descendido en la forma de Śrī Caitanya Mahāprabhu y Nityānanda Prabhu. Jagāi y Mādhāi son prueba de Su éxito».
La misión especial de Śrī Caitanya Mahāprabhu es liberar a todas las almas caídas de Kali-yuga. Los devotos de Kṛṣṇa deben buscar insistentemente el favor y la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu, a fin de capacitarse para ir de regreso al hogar, de vuelta a Dios.
Bengalí
প্রভু বলে, — কে তুমি, করিলা মোর হিত ?
আচম্বিতে আসি’ পিয়াও কৃষ্ণলীলামৃত ? ১৭ ॥
আচম্বিতে আসি’ পিয়াও কৃষ্ণলীলামৃত ? ১৭ ॥
Texto
prabhu bale, — ke tumi, karilā mora hita?
ācambite āsi’ piyāo kṛṣṇa-līlāmṛta?
ācambite āsi’ piyāo kṛṣṇa-līlāmṛta?
Palabra por palabra
Traducción
Finalmente, Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «¿Quién eres? ¡Has hecho tanto por Mí! De pronto te has presentado aquí y Me has hecho beber el néctar de los pasatiempos del Señor Kṛṣṇa».
Bengalí
রাজা কহে, — আমি তোমার দাসের অনুদাস ।
ভৃত্যের ভৃত্য কর, — এই মোর আশ ॥ ১৮ ॥
ভৃত্যের ভৃত্য কর, — এই মোর আশ ॥ ১৮ ॥
Texto
rājā kahe, — āmi tomāra dāsera anudāsa
bhṛtyera bhṛtya kara, — ei mora āśa
bhṛtyera bhṛtya kara, — ei mora āśa
Palabra por palabra
Traducción
El rey contestó: «Mi Señor, yo soy el más obediente sirviente de Tus sirvientes. Mi deseo es que Tú me aceptes como sirviente de Tus sirvientes».
Significado
Para el devoto, el logro más importante es llegar a ser el sirviente de los sirvientes del Señor. En realidad, nadie debe desear ser el sirviente directo del Señor. No es buena idea. Prahlāda Mahārāja, cuando Nṛsiṁhadeva le ofreció una bendición, rechazó toda clase de bendiciones materiales, pero oró por llegar a ser el sirviente de los sirvientes del Señor. Dhruva Mahārāja, cuando Kuvera, el tesorero de los semidioses, le ofreció una bendición, pudo haber pedido una opulencia material ilimitada, pero simplemente pidió la bendición de ser el sirviente de los sirvientes del Señor. Kholāvecā Śrīdhara era un hombre muy pobre, pero, cuando Śrī Caitanya Mahāprabhu quiso darle una bendición, también oró al Señor para que le permitiese ser un sirviente de los sirvientes del Señor. La conclusión es que ser el sirviente de los sirvientes de la Suprema Personalidad de Dios es la bendición más elevada que puede desearse.
Bengalí
তবে মহাপ্রভু তাঁরে ঐশ্বর্য দেখাইল ।
‘কারেহ না কহিবে’ এই নিষেধ করিল ॥ ১৯ ॥
‘কারেহ না কহিবে’ এই নিষেধ করিল ॥ ১৯ ॥
Texto
tabe mahāprabhu tāṅre aiśvarya dekhāila
‘kāreha nā kahibe’ ei niṣedha karila
‘kāreha nā kahibe’ ei niṣedha karila
Palabra por palabra
Traducción
En ese momento, Śrī Caitanya Mahāprabhu manifestó al rey algunas de Sus opulencias divinas, y Le prohibió que lo revelara a nadie.
Bengalí
‘রাজা’ — হেন জ্ঞান কভু না কৈল প্রকাশ ।
অন্তরে সকল জানেন, বাহিরে উদাস ॥ ২০ ॥
অন্তরে সকল জানেন, বাহিরে উদাস ॥ ২০ ॥
Texto
‘rājā’ — hena jñāna kabhu nā kaila prakāśa
antare sakala jānena, bāhire udāsa
antare sakala jānena, bāhire udāsa
Palabra por palabra
Traducción
Aunque en el corazón Caitanya Mahāprabhu sabía todo lo que ocurría, externamente no lo reveló. Ni reveló que sabía que estaba hablando con el rey Pratāparudra.
Bengalí
প্রতাপরুদ্রের ভাগ্য দেখি’ ভক্তগণে ।
রাজারে প্রশংসে সবে আনন্দিত-মনে ॥ ২১ ॥
রাজারে প্রশংসে সবে আনন্দিত-মনে ॥ ২১ ॥
Texto
pratāparudrera bhāgya dekhi’ bhakta-gaṇe
rājāre praśaṁse sabe ānandita-mane
rājāre praśaṁse sabe ānandita-mane
Palabra por palabra
Traducción
Al ver la misericordia especial que el Señor había concedido al rey Pratāparudra, los devotos alabaron la buena fortuna del rey, y su mente se llenó de bienaventuranza.
Significado
Eso es característico de un vaiṣṇava. Cuando otro devoto recibe la misericordia y la fuerza de Śrī Caitanya Mahāprabhu, nunca siente envidia. El devoto puro se siente muy feliz de ver a una persona elevada en el servicio devocional. Por desgracia, muchos supuestos vaiṣṇavas sienten envidia cuando ven a alguien que goza del reconocimiento de Śrī Caitanya Mahāprabhu. Es un hecho que nadie puede predicar el mensaje de Caitanya Mahāprabhu sin haber recibido la misericordia especial del Señor. Eso, todos los vaiṣṇavas lo saben. Aun así, hay personas envidiosas que no pueden soportar que el movimiento para la conciencia de Kṛṣṇa se haya expandido por todo el mundo. Buscan defectos en el predicador que ha propagado este movimiento y no le glorifican por el excelente servicio que ha ofrecido en el cumplimiento de la misión de Śrī Caitanya Mahāprabhu.
Bengalí
দণ্ডবৎ করি’ রাজা বাহিরে চলিলা ।
যোড় হস্ত করি’ সব ভক্তেরে বন্দিলা ॥ ২২ ॥
যোড় হস্ত করি’ সব ভক্তেরে বন্দিলা ॥ ২২ ॥
Texto
daṇḍavat kari’ rājā bāhire calilā
yoḍa hasta kari’ saba bhaktere vandilā
yoḍa hasta kari’ saba bhaktere vandilā
Palabra por palabra
Traducción
Tras ofrecer, con las manos juntas, sumisas oraciones a los devotos, y ofrecer reverencias a Śrī Caitanya Mahāprabhu, el rey salió del jardín.
Bengalí
মধ্যাহ্ন করিলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
বাণীনাথ প্রসাদ লঞা কৈল আগমন ॥ ২৩ ॥
বাণীনাথ প্রসাদ লঞা কৈল আগমন ॥ ২৩ ॥
Texto
madhyāhna karilā prabhu lañā bhakta-gaṇa
vāṇīnātha prasāda lañā kaila āgamana
vāṇīnātha prasāda lañā kaila āgamana
Palabra por palabra
Traducción
Después de esto, Vāṇīnātha Rāya trajo prasādam de todo tipo, y Śrī Caitanya Mahāprabhu almorzó con los devotos.
Bengalí
সার্বভৌম-রামানন্দ-বাণীনাথে দিয়া ।
প্রসাদ পাঠা’ল রাজা বহুত করিয়া ॥ ২৪ ॥
প্রসাদ পাঠা’ল রাজা বহুত করিয়া ॥ ২৪ ॥
Texto
sārvabhauma-rāmānanda-vāṇīnāthe diyā
prasāda pāṭhā’la rājā bahuta kariyā
prasāda pāṭhā’la rājā bahuta kariyā
Palabra por palabra
Traducción
También el rey envió una gran cantidad de prasādam por medio de Sārvabhauma Bhaṭṭācārya, Rāmānanda Rāya y Vāṇīnātha Rāya.
Bengalí
‘বলগণ্ডি ভোগে’র প্রসাদ — উত্তম, অনন্ত ।
‘নি-সকড়ি’ প্রসাদ আইল, যার নাহি অন্ত ॥ ২৫ ॥
‘নি-সকড়ি’ প্রসাদ আইল, যার নাহি অন্ত ॥ ২৫ ॥
Texto
‘balagaṇḍi bhoge’ra prasāda — uttama, ananta
‘ni-sakaḍi’ prasāda āila, yāra nāhi anta
‘ni-sakaḍi’ prasāda āila, yāra nāhi anta
Palabra por palabra
balagaṇḍi bhogera — del alimento ofrecido en Balagaṇḍi; prasāda — remanentes; uttama — todos de la mejor calidad; ananta — de toda clase; ni-sakaḍi — alimentos sin cocinar, como productos lácteos y frutas; prasāda — remanentes de comida; āila — llegaron; yāra — de los cuales; nāhi — no hay; anta — fin.
Traducción
El prasādam que el rey envió se había ofrecido en el festival de Balagaṇḍi, y consistía en fruta y productos lácteos sin cocinar. Era todo de la mejor calidad, y la variedad era ilimitada.
Bengalí
ছানা, পানা, পৈড়, আম্র, নারিকেল, কাঁঠাল ।
নানাবিধ কদলক, আর বীজ-তাল ॥ ২৬ ॥
নানাবিধ কদলক, আর বীজ-তাল ॥ ২৬ ॥
Texto
chānā, pānā, paiḍa, āmra, nārikela, kāṅṭhāla
nānā-vidha kadalaka, āra bīja-tāla
nānā-vidha kadalaka, āra bīja-tāla
Palabra por palabra
Traducción
Había cuajada, zumo de frutas, coco, mango, coco seco, fruta jack, bananas de varios tipos y semillas de palmera.
Significado
Ésta es la primera lista del prasādam ofrecido al Señor Jagannātha.
Bengalí
নারঙ্গ, ছোলঙ্গ, টাবা, কমলা, বীজপূর ।
বাদাম, ছোহারা, দ্রাক্ষা, পিণ্ডখর্জুর ॥ ২৭ ॥
বাদাম, ছোহারা, দ্রাক্ষা, পিণ্ডখর্জুর ॥ ২৭ ॥
Texto
nāraṅga, cholaṅga, ṭābā, kamalā, bīja-pūra
bādāma, chohārā, drākṣā, piṇḍa-kharjura
bādāma, chohārā, drākṣā, piṇḍa-kharjura
Palabra por palabra
Traducción
También había naranjas, pomelos, mandarinas, almendras, frutas secas, uvas pasas y dátiles.
Bengalí
মনোহরা-লাড়ু আদি শতেক প্রকার ।
অমৃতগুটিকা-আদি, ক্ষীরসা অপার ॥ ২৮ ॥
অমৃতগুটিকা-আদি, ক্ষীরসা অপার ॥ ২৮ ॥
Texto
manoharā-lāḍu ādi śateka prakāra
amṛta-guṭikā-ādi, kṣīrasā apāra
amṛta-guṭikā-ādi, kṣīrasā apāra
Palabra por palabra
Traducción
Había cientos de dulces distintos, como manoharā-lāḍu, amṛta-guṭikā y varios tipos de leche condensada.
Bengalí
অমৃতমণ্ডা, সরবতী, আর কুম্ড়া-কুরী ।
সরামৃত, সরভাজা, আর সরপুরী ॥ ২৯ ॥
সরামৃত, সরভাজা, আর সরপুরী ॥ ২৯ ॥
Texto
amṛta-maṇḍā, saravatī, āra kumḍā-kurī
sarāmṛta, sarabhājā, āra sarapurī
sarāmṛta, sarabhājā, āra sarapurī
Palabra por palabra
Traducción
También había papayas y saravatī, una variedad de naranja, así como calabaza triturada. También había crema natural, nata frita y un tipo de purī hecho con nata.
Bengalí
হরিবল্লভ, সেঁওতি, কর্পূর, মালতী ।
ডালিমা মরিচ-লাড়ু, নবাত, অমৃতি ॥ ৩০ ॥
ডালিমা মরিচ-লাড়ু, নবাত, অমৃতি ॥ ৩০ ॥
Texto
hari-vallabha, seṅoti, karpūra, mālatī
ḍālimā marica-lāḍu, navāta, amṛti
ḍālimā marica-lāḍu, navāta, amṛti
Palabra por palabra
hari-vallabha — un dulce como pan frito en ghī (como una rosquilla); seṅoti — un dulce hecho con cierto tipo de flor aromática; karpūra — una flor; mālatī — otra flor; ḍālimā — granada; marica-lāḍu — un dulce hecho con pimienta negra; navāta — otro tipo de dulce, hecho con azúcar fundido; amṛti — un dulce generalmente llamado amṛti-jilipi, hecho con polvo de arroz y harina de garbanzo mezclados con yogur, frito en ghī y sumergido en agua azucarada.
Traducción
También había un dulce llamado hari-vallabha, y dulces hechos de flores seṅoti, flores karpurā y flores mālatī. Había granadas, dulces hechos con pimienta negra, dulces de azúcar fundido y amṛti-jilipi.
Bengalí
পদ্মচিনি, চন্দ্রকান্তি, খাজা, খণ্ডসার ।
বিয়রি, কদ্মা, তিলাখাজার প্রকার ॥ ৩১ ॥
বিয়রি, কদ্মা, তিলাখাজার প্রকার ॥ ৩১ ॥
Texto
padmacini, candrakānti, khājā, khaṇḍasāra
viyari, kadmā, tilākhājāra prakāra
viyari, kadmā, tilākhājāra prakāra
Palabra por palabra
padma-cini — azúcar obtenido de la flor de loto; candra-kānti — un tipo de pan hecho de urad-dāl; khājā — un dulce crujiente; khaṇḍa-sāra — azúcar cande; viyari — un dulce hecho de arroz frito; kadmā — un dulce hecho de semillas de sésamo; tilākhājāra — galletas hechas de semillas de sésamo; prakāra — todo tipo de.
Traducción
Había azúcar de flor de loto, un tipo de pan hecho de urad-dāl, dulces crujientes, azúcar cande, dulces de arroz frito, y dulces y galletas de semilla de sésamo.
Bengalí
নারঙ্গ-ছোলঙ্গ-আম্র-বৃক্ষের আকার ।
ফুল-ফল-পত্রযুক্ত খণ্ডের বিকার ॥ ৩২ ॥
ফুল-ফল-পত্রযুক্ত খণ্ডের বিকার ॥ ৩২ ॥
Texto
nāraṅga-cholaṅga-āmra-vṛkṣera ākāra
phula-phala-patra-yukta khaṇḍera vikāra
phula-phala-patra-yukta khaṇḍera vikāra
Palabra por palabra
Traducción
Había dulces en forma de naranjos, limoneros y mangos, con sus frutas, flores y hojas.
Bengalí
দধি, দুগ্ধ, ননী, তক্র, রসালা, শিখরিণী ।
স-লবণ মুদগাঙ্কুর, আদা খানি খানি ॥ ৩৩ ॥
স-লবণ মুদগাঙ্কুর, আদা খানি খানি ॥ ৩৩ ॥
Texto
dadhi, dugdha, nanī, takra, rasālā, śikhariṇī
sa-lavaṇa mudgāṅkura, ādā khāni khāni
sa-lavaṇa mudgāṅkura, ādā khāni khāni
Palabra por palabra
Traducción
Había yogur, leche, mantequilla, suero de mantequilla, zumo de frutas, una preparación de yogur frito y azúcar cande, y brotes salados de mung-dāl con jengibre rallado.
Bengalí
লেম্বু-কুল-আদি নানা-প্রকার আচার ।
লিখিতে না পারি প্রসাদ কতেক প্রকার ॥ ৩৪ ॥
লিখিতে না পারি প্রসাদ কতেক প্রকার ॥ ৩৪ ॥
Texto
lembu-kula-ādi nānā-prakāra ācāra
likhite nā pāri prasāda kateka prakāra
likhite nā pāri prasāda kateka prakāra
Palabra por palabra
Traducción
Había también varios tipos de conservas en adobo: de limón, de bayas, etc. En verdad, no soy capaz de describir la gran diversidad de alimentos que se habían ofrecido al Señor Jagannātha.
Significado
En los Versos 26-34, el autor describe la gran diversidad de alimentos ofrecidos al Señor Jagannātha. Aunque su descripción ha sido lo más amplia posible, finalmente reconoce su incapacidad de hacer una lista completa.
Bengalí
প্রসাদে পূরিত হইল অর্ধ উপবন ।
দেখিয়া সন্তোষ হৈল মহাপ্রভুর মন ॥ ৩৫ ॥
দেখিয়া সন্তোষ হৈল মহাপ্রভুর মন ॥ ৩৫ ॥
Texto
prasāde pūrita ha-ila ardha upavana
dekhiyā santoṣa haila mahāprabhura mana
dekhiyā santoṣa haila mahāprabhura mana
Palabra por palabra
Traducción
Cuando Śrī Caitanya Mahāprabhu vio la mitad del jardín lleno de prasādam de todo tipo, Se sintió muy satisfecho.
Bengalí
এইমত জগন্নাথ করেন ভোজন ।
এই সুখে মহাপ্রভুর জুড়ায় নয়ন ॥ ৩৬ ॥
এই সুখে মহাপ্রভুর জুড়ায় নয়ন ॥ ৩৬ ॥
Texto
ei-mata jagannātha karena bhojana
ei sukhe mahāprabhura juḍāya nayana
ei sukhe mahāprabhura juḍāya nayana
Palabra por palabra
ei-mata — de ese modo; jagannātha — el Señor Jagannātha; karena bhojana — acepta Su alimento; ei sukhe — en esa felicidad; mahāprabhura — del Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; juḍāya — quedan plenamente satisfechos; nayana — los ojos.
Traducción
En verdad, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se sintió completamente satisfecho sólo de ver que el Señor Jagannātha había aceptado todos aquellos alimentos.
Significado
Siguiendo los pasos de Śrī Caitanya Mahāprabhu, el vaiṣṇava debe sentirse completamente satisfecho por el simple hecho de ver toda esa clase de alimentos ofrecidos a la Deidad de Jagannātha o de Rādhā-Kṛṣṇa. El vaiṣṇava no debe ansiar toda esa clase de alimentos para sí mismo; su satisfacción, al contrario, consiste en ver esos alimentos ofrecidos a la Deidad. En su Gurv-aṣṭaka, Śrīla Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura escribe:
catur-vidha-śrī-bhagavat-prasāda-
svādv-anna-tṛptān hari-bhakta-saṅghān
kṛtvaiva tṛptiṁ bhajataḥ sadaiva
vande guroḥ śrī-caraṇāravindam
svādv-anna-tṛptān hari-bhakta-saṅghān
kṛtvaiva tṛptiṁ bhajataḥ sadaiva
vande guroḥ śrī-caraṇāravindam
«El maestro espiritual siempre está ofreciendo a Kṛṣṇa cuatro tipos de alimentos deliciosos [los que se lamen, los que se mastican, los que se beben y los que se chupan]. El maestro espiritual, cuando ve que los devotos están satisfechos comiendo bhagavat-prasādam, él mismo se siente satisfecho. Ofrezco respetuosas reverencias a los pies de loto de ese maestro espiritual».
El maestro espiritual tiene el deber de ocupar a sus discípulos en preparar todo tipo de alimentos sabrosos para ofrecer a la Deidad. Una vez ofrecidos, esos alimentos se reparten entre los devotos como prasādam. Esas actividades satisfacen al maestro espiritual, aunque él mismo no come o necesita tanta variedad de prasādam. Él se siente animado en el servicio devocional al observar que se está ofreciendo y distribuyendo prasādam.
Bengalí
কেয়াপত্র-দ্রোণী আইল বোঝা পাঁচ-সাত ।
এক এক জনে দশ দোনা দিল, — এত পাত ॥ ৩৭ ॥
এক এক জনে দশ দোনা দিল, — এত পাত ॥ ৩৭ ॥
Texto
keyā-patra-droṇī āila bojhā pāṅca-sāta
eka eka jane daśa donā dila, — eta pāta
eka eka jane daśa donā dila, — eta pāta
Palabra por palabra
Traducción
Entonces trajeron cinco o siete grandes paquetes de platos hechos de hojas de árbol ketakī. Cada persona recibió diez de estos platos, y de ese modo se repartieron los platos hechos de hojas.
Bengalí
কীর্তনীয়ার পরিশ্রম জানি’ গৌররায় ।
তাঁ-সবারে খাওয়াইতে প্রভুর মন ধায় ॥ ৩৮ ॥
তাঁ-সবারে খাওয়াইতে প্রভুর মন ধায় ॥ ৩৮ ॥
Texto
kīrtanīyāra pariśrama jāni’ gaurarāya
tāṅ-sabāre khāoyāite prabhura mana dhāya
tāṅ-sabāre khāoyāite prabhura mana dhāya
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu era consciente del esfuerzo de todos los que habían cantado en el kīrtana; por eso estaba muy deseoso de alimentarles suntuosamente.
Bengalí
পাঁতি পাঁতি করি’ ভক্তগণে বসাইলা ।
পরিবেশন করিবারে আপনে লাগিলা ॥ ৩৯ ॥
পরিবেশন করিবারে আপনে লাগিলা ॥ ৩৯ ॥
Texto
pāṅti pāṅti kari’ bhakta-gaṇe vasāilā
pariveśana karibāre āpane lāgilā
pariveśana karibāre āpane lāgilā
Palabra por palabra
Traducción
Todos los devotos se sentaron formando hileras, y Śrī Caitanya Mahāprabhu en persona comenzó a servir el prasādam.
Bengalí
প্রভু না খাইলে, কেহ না করে ভোজন ।
স্বরূপ-গোসাঞি তবে কৈল নিবেদন ॥ ৪০ ॥
স্বরূপ-গোসাঞি তবে কৈল নিবেদন ॥ ৪০ ॥
Texto
prabhu nā khāile, keha nā kare bhojana
svarūpa-gosāñi tabe kaila nivedana
svarūpa-gosāñi tabe kaila nivedana
Palabra por palabra
Traducción
Pero los devotos no iban a comer prasādam mientras no lo hiciese Caitanya Mahāprabhu. Svarūpa Gosvāmī informó al Señor de esto.
Bengalí
আপনে বৈস, প্রভু, ভোজন করিতে ।
তুমি না খাইলে, কেহ না পারে খাইতে ॥ ৪১ ॥
তুমি না খাইলে, কেহ না পারে খাইতে ॥ ৪১ ॥
Texto
āpane vaisa, prabhu, bhojana karite
tumi nā khāile, keha nā pāre khāite
tumi nā khāile, keha nā pāre khāite
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara dijo: «Mi Señor, por favor, siéntate. Nadie va a comer mientras Tú no empieces».
Bengalí
তবে মহাপ্রভু বৈসে নিজগণ লঞা ।
ভোজন করাইল সবাকে আকণ্ঠ পূরিয়া ॥ ৪২ ॥
ভোজন করাইল সবাকে আকণ্ঠ পূরিয়া ॥ ৪২ ॥
Texto
tabe mahāprabhu vaise nija-gaṇa lañā
bhojana karāila sabāke ākaṇṭha pūriyā
bhojana karāila sabāke ākaṇṭha pūriyā
Palabra por palabra
Traducción
Entonces, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se sentó con Sus acompañantes personales e hizo que todos comieran suntuosamente, llenándoles de prasādam hasta la garganta.
Bengalí
ভোজন করি’ বসিলা প্রভু করি’ আচমন ।
প্রসাদ উবরিল, খায় সহস্রেক জন ॥ ৪৩ ॥
প্রসাদ উবরিল, খায় সহস্রেক জন ॥ ৪৩ ॥
Texto
bhojana kari’ vasilā prabhu kari’ ācamana
prasāda ubarila, khāya sahasreka jana
prasāda ubarila, khāya sahasreka jana
Palabra por palabra
Traducción
Cuando terminó, el Señor Se lavó la boca y Se sentó. Sobró tanto prasādam que fue suficiente para miles de personas.
Bengalí
প্রভুর আজ্ঞায় গোবিন্দ দীন-হীন জনে ।
দুঃখী কাঙ্গাল আনি’ করায় ভোজনে ॥ ৪৪ ॥
দুঃখী কাঙ্গাল আনি’ করায় ভোজনে ॥ ৪৪ ॥
Texto
prabhura ājñāya govinda dīna-hīna jane
duḥkhī kāṅgāla āni’ karāya bhojane
duḥkhī kāṅgāla āni’ karāya bhojane
Palabra por palabra
Traducción
Siguiendo las órdenes de Śrī Caitanya Mahāprabhu, Govinda, Su sirviente personal, llamó a todos los pobres y mendigos, que estaban tristes debido a su pobreza, y les dio de comer suntuosamente.
Bengalí
কাঙ্গালের ভোজন-রঙ্গ দেখে গৌরহরি ।
‘হরিবোল’ বলি’ তারে উপদেশ করি ॥ ৪৫ ॥
‘হরিবোল’ বলি’ তারে উপদেশ করি ॥ ৪৫ ॥
Texto
kāṅgālera bhojana-raṅga dekhe gaurahari
‘hari-bola’ bali’ tāre upadeśa kari
‘hari-bola’ bali’ tāre upadeśa kari
Palabra por palabra
Traducción
Al ver a los mendigos comer prasādam, Śrī Caitanya Mahāprabhu cantó: «¡Hari-bol!», y les ordenó que cantaran el santo nombre.
Significado
En una canción, Śrīla Bhaktivinoda Ṭhākura dice:
miche māyāra vaśe, yāccha bhese’,
khāccha hābuḍubu, bhāi
jīva kṛṣṇa-dāsa, e viśvāsa,
ka’rle ta’ āra duḥkha nāi
khāccha hābuḍubu, bhāi
jīva kṛṣṇa-dāsa, e viśvāsa,
ka’rle ta’ āra duḥkha nāi
«¡Oh, hermanos!, ¿por qué estáis siendo víctimas de las olas del océano de nesciencia? Si aceptaseis inmediatamente al Señor Śrī Kṛṣṇa como amo eterno, no habría ninguna posibilidad de que os vierais arrastrados por las olas de la ilusión. Entonces, todos vuestros sufrimientos desaparecerían». Kṛṣṇa dirige el mundo material bajo las tres modalidades de la naturaleza material, y, por ello, hay tres planos de vida: superior, medio e inferior. Cualquiera que sea el plano en que nos encontremos, estamos siendo arrastrados por las olas de la naturaleza material. Hay personas muy ricas, personas de clase media, y mendigos muy pobres, pero no es eso lo importante. Mientras estemos bajo el hechizo de las tres modalidades de la naturaleza material, tendremos que seguir experimentando esas divisiones.
Por esa razón, Śrī Caitanya Mahāprabhu aconsejó a los mendigos que cantasen «¡Haribol!» mientras tomaban prasādam. Cantar significa reconocer que nuestro ser es un sirviente eterno de Kṛṣṇa. Ésa es la única solución, sea cual sea nuestra posición social. Todos sufrimos bajo el hechizo de māyā; por lo tanto, lo mejor es aprender cómo liberarnos de las garras de māyā. La forma de hacerlo se explica en la Bhagavad-gītā (14.26):
māṁ ca yo ’vyabhicāreṇa bhakti-yogena sevate
sa guṇān samatītyaitān brahma-bhūyāya kalpate
sa guṇān samatītyaitān brahma-bhūyāya kalpate
«Aquel que se dedica por completo al servicio devocional, firme en todas las circunstancias, trasciende de inmediato las modalidades de la naturaleza material y llega así al plano del Brahman».
Si aceptamos ocuparnos en el servicio devocional del Señor, podremos superar el espejismo de māyā y alcanzar el plano trascendental. El servicio devocional comienza con śravaṇaṁ kīrtanam; por eso Śrī Caitanya Mahāprabhu aconsejó a los mendigos que cantasen el mahā-mantra Hare Kṛṣṇa para elevarse a la posición trascendental. En el plano trascendental, no hay distinción entre los ricos, la clase media y los pobres.
Bengalí
‘হরিবোল’ বলি’ কাঙ্গাল প্রেমে ভাসি’ যায় ।
ঐছন অদ্ভুত লীলা করে গৌররায় ॥ ৪৬ ॥
ঐছন অদ্ভুত লীলা করে গৌররায় ॥ ৪৬ ॥
Texto
‘hari-bola’ bali’ kāṅgāla preme bhāsi’ yāya
aichana adbhuta līlā kare gaurarāya
aichana adbhuta līlā kare gaurarāya
Palabra por palabra
Traducción
Al cantar el santo nombre, «¡Haribol!», los mendigos quedaron absortos en amor extático por Dios. De ese modo, Śrī Caitanya Mahāprabhu realizó pasatiempos maravillosos.
Significado
Sentir la emoción del amor extático por Dios significa estar en el plano trascendental. Si podemos mantenernos en esa posición trascendental, tenemos asegurado el regreso al hogar, de vuelta a Dios. En el mundo espiritual no hay clases altas, medias o bajas. Así lo confirma el Īśopaniṣad (7):
yasmin sarvāṇi bhūtāny ātmaivābhūd vijānataḥ
tatra ko mohaḥ kaḥ śoka ekatvam anupaśyataḥ
tatra ko mohaḥ kaḥ śoka ekatvam anupaśyataḥ
«Aquel que ve siempre a todas las entidades vivientes como chispas espirituales, cualitativamente unas con el Señor, posee verdadero conocimiento. ¿Qué ilusión o ansiedad podrían afectarle?».
Bengalí
ইহাঁ জগন্নাথের রথ-চলন-সময় ।
গৌড় সব রথ টানে, আগে নাহি যায় ॥ ৪৭ ॥
গৌড় সব রথ টানে, আগে নাহি যায় ॥ ৪৭ ॥
Texto
ihāṅ jagannāthera ratha-calana-samaya
gauḍa saba ratha ṭāne, āge nāhi yāya
gauḍa saba ratha ṭāne, āge nāhi yāya
Palabra por palabra
Traducción
Fuera del jardín, cuando llegó el momento de tirar del carro de Jagannātha, todos los trabajadores llamados gauḍas intentaron moverlo, pero el carro no avanzaba.
Bengalí
টানিতে না পারে গৌড়, রথ ছাড়ি’ দিল ।
পাত্র-মিত্র লঞা রাজা ব্যগ্র হঞা আইল ॥ ৪৮ ॥
পাত্র-মিত্র লঞা রাজা ব্যগ্র হঞা আইল ॥ ৪৮ ॥
Texto
ṭānite nā pāre gauḍa, ratha chāḍi’ dila
pātra-mitra lañā rājā vyagra hañā āila
pātra-mitra lañā rājā vyagra hañā āila
Palabra por palabra
Traducción
Al ver que no podían mover el carro, los gauḍas acabaron por desistir en su empeño. Entonces llegó el rey, lleno de ansiedad, acompañado por sus oficiales y amigos.
Bengalí
মহামল্লগণে দিল রথ চালাইতে ।
আপনে লাগিলা রথ, না পারে টানিতে ॥ ৪৯ ॥
আপনে লাগিলা রথ, না পারে টানিতে ॥ ৪৯ ॥
Texto
mahā-malla-gaṇe dila ratha cālāite
āpane lāgilā ratha, nā pāre ṭānite
āpane lāgilā ratha, nā pāre ṭānite
Palabra por palabra
Traducción
El rey organizó entonces un grupo de grandes luchadores para que tratasen de mover el carro, y él mismo se unió al esfuerzo, pero no lograron moverlo.
Bengalí
ব্যগ্র হঞা আনে রাজা মত্ত-হাতীগণ ।
রথ চালাইতে রথে করিল যোজন ॥ ৫০ ॥
রথ চালাইতে রথে করিল যোজন ॥ ৫০ ॥
Texto
vyagra hañā āne rājā matta-hātī-gaṇa
ratha cālāite rathe karila yojana
ratha cālāite rathe karila yojana
Palabra por palabra
Traducción
Todavía más ansioso de mover el carro, el rey hizo traer elefantes muy fuertes y los unció al carro.
Bengalí
মত্ত-হস্তিগণ টানে যার যত বল ।
এক পদ না চলে রথ, হইল অচল ॥ ৫১ ॥
এক পদ না চলে রথ, হইল অচল ॥ ৫১ ॥
Texto
matta-hasti-gaṇa ṭāne yāra yata bala
eka pada nā cale ratha, ha-ila acala
eka pada nā cale ratha, ha-ila acala
Palabra por palabra
Traducción
Los poderosos elefantes tiraron con todas sus fuerzas, pero, a pesar de ello, el carro siguió parado, sin moverse ni un centímetro.
Bengalí
শুনি’ মহাপ্ৰভু আইলা নিজগণ লঞা ।
মত্তহস্তী রথ টানে, — দেখে দাণ্ডাঞা ॥ ৫২ ॥
মত্তহস্তী রথ টানে, — দেখে দাণ্ডাঞা ॥ ৫২ ॥
Texto
śuni’ mahāprabhu āilā nija-gaṇa lañā
matta-hastī ratha ṭāne, — dekhe dāṇḍāñā
matta-hastī ratha ṭāne, — dekhe dāṇḍāñā
Palabra por palabra
Traducción
Cuando explicaron a Śrī Caitanya Mahāprabhu lo que estaba ocurriendo, el Señor fue allí con todos Sus acompañantes personales. Al llegar, vieron a los elefantes que trataban de tirar del carro.
Bengalí
অঙ্কুশের ঘায় হস্তী করয়ে চিৎকার ।
রথ নাহি চলে, লোকে করে হাহাকার ॥ ৫৩ ॥
রথ নাহি চলে, লোকে করে হাহাকার ॥ ৫৩ ॥
Texto
aṅkuśera ghāya hastī karaye citkāra
ratha nāhi cale, loke kare hāhākāra
ratha nāhi cale, loke kare hāhākāra
Palabra por palabra
Traducción
Los elefantes bramaban de tantos golpes de aguijada, pero el carro, a pesar de todo, no se movía. La gente allí reunida exclamaba: «¡Ay!».
Bengalí
তবে মহাপ্রভু সব হস্তী ঘুচাইল ।
নিজগণে রথ-কাছি টানিবারে দিল ॥ ৫৪ ॥
নিজগণে রথ-কাছি টানিবারে দিল ॥ ৫৪ ॥
Texto
tabe mahāprabhu saba hastī ghucāila
nija-gaṇe ratha-kāchi ṭānibāre dila
nija-gaṇe ratha-kāchi ṭānibāre dila
Palabra por palabra
Traducción
En ese momento, Śrī Caitanya Mahāprabhu dejó libres a los elefantes y puso las cuerdas del carro en manos de Sus propios hombres.
Bengalí
আপনে রথের পাছে ঠেলে মাথা দিয়া ।
হড়্ হড়্ করি, রথ চলিল ধাইয়া ॥ ৫৫ ॥
হড়্ হড়্ করি, রথ চলিল ধাইয়া ॥ ৫৫ ॥
Texto
āpane rathera pāche ṭhele māthā diyā
haḍ haḍ kari, ratha calila dhāiyā
haḍ haḍ kari, ratha calila dhāiyā
Palabra por palabra
Traducción
A continuación, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue a la parte de atrás del carro y comenzó a empujar con la cabeza. El carro, entonces, con un fuerte traqueteo, comenzó a avanzar por el camino.
Bengalí
ভক্তগণ কাছি হাতে করি’ মাত্র ধায় ।
আপনে চলিল রথ, টানিতে না পায় ॥ ৫৬ ॥
আপনে চলিল রথ, টানিতে না পায় ॥ ৫৬ ॥
Texto
bhakta-gaṇa kāchi hāte kari’ mātra dhāya
āpane calila ratha, ṭānite nā pāya
āpane calila ratha, ṭānite nā pāya
Palabra por palabra
Traducción
En verdad, el carro comenzó a moverse por sí solo, y los devotos simplemente sujetaban las cuerdas en la mano. Como el carro avanzaba sin ningún esfuerzo, no necesitaban tirar de él.
Bengalí
আনন্দে করয়ে লোক ‘জয়’ ‘জয়’-ধ্বনি ।
‘জয় জগন্নাথ’ বই আর নাহি শুনি ॥ ৫৭ ॥
‘জয় জগন্নাথ’ বই আর নাহি শুনি ॥ ৫৭ ॥
Texto
ānande karaye loka ‘jaya’ ‘jaya’-dhvani
‘jaya jagannātha’ ba-i āra nāhi śuni
‘jaya jagannātha’ ba-i āra nāhi śuni
Palabra por palabra
Traducción
Cuando el carro comenzó a avanzar, todos cantaron, muy complacidos: «¡Toda gloria! ¡Toda gloria!», y: «¡Toda gloria al Señor Jagannātha!». No se podía escuchar nada más.
Bengalí
নিমেষে ত’ গেল রথ গুণ্ডিচার দ্বার ।
চৈতন্য-প্রতাপ দেখি’ লোকে চমৎকার ॥ ৫৮ ॥
চৈতন্য-প্রতাপ দেখি’ লোকে চমৎকার ॥ ৫৮ ॥
Texto
nimeṣe ta’ gela ratha guṇḍicāra dvāra
caitanya-pratāpa dekhi’ loke camatkāra
caitanya-pratāpa dekhi’ loke camatkāra
Palabra por palabra
Traducción
En pocos instantes, el carro llegó a las puertas del templo de Guṇḍicā. Al ver la extraordinaria fuerza de Śrī Caitanya Mahāprabhu, toda la gente quedó maravillada.
Bengalí
‘জয় গৌরচন্দ্র’, ‘জয় শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য’ ।
এইমত কোলাহল লোকে ধন্য ধন্য ॥ ৫৯ ॥
এইমত কোলাহল লোকে ধন্য ধন্য ॥ ৫৯ ॥
Texto
‘jaya gauracandra’, ‘jaya śrī-kṛṣṇa-caitanya’
ei-mata kolāhala loke dhanya dhanya
ei-mata kolāhala loke dhanya dhanya
Palabra por palabra
Traducción
De la multitud se elevó, con un gran tumulto, el canto de : «¡Jaya Gauracandra! ¡Jaya Śrī Kṛṣṇa Caitanya!». Después la gente se puso a cantar: «¡Maravilloso!, ¡maravilloso!».
Bengalí
দেখিয়া প্রতাপরুদ্র পাত্র-মিত্র-সঙ্গে ।
প্রভুর মহিমা দেখি’ প্রেমে ফুলে অঙ্গে ॥ ৬০ ॥
প্রভুর মহিমা দেখি’ প্রেমে ফুলে অঙ্গে ॥ ৬০ ॥
Texto
dekhiyā pratāparudra pātra-mitra-saṅge
prabhura mahimā dekhi’ preme phule aṅge
prabhura mahimā dekhi’ preme phule aṅge
Palabra por palabra
Traducción
Al ver la grandeza de Śrī Caitanya Mahāprabhu, Pratāparudra Mahārāja y sus ministros y amigos estaban tan conmovidos de amor extático que el vello de sus cuerpos se erizó.
Bengalí
পাণ্ডুবিজয় তবে করে সেবকগণে ।
জগন্নাথ বসিলা গিয়া নিজ সিংহাসনে ॥ ৬১ ॥
জগন্নাথ বসিলা গিয়া নিজ সিংহাসনে ॥ ৬১ ॥
Texto
pāṇḍu-vijaya tabe kare sevaka-gaṇe
jagannātha vasilā giyā nija-siṁhāsane
jagannātha vasilā giyā nija-siṁhāsane
Palabra por palabra
Traducción
A continuación, los sirvientes del Señor Jagannātha Le bajaron del carro; así, el Señor fue a sentarse en Su trono.
Bengalí
সুভদ্রা-বলরাম নিজ-সিংহাসনে আইলা ।
জগন্নাথের স্নানভোগ হইতে লাগিলা ॥ ৬২ ॥
জগন্নাথের স্নানভোগ হইতে লাগিলা ॥ ৬২ ॥
Texto
subhadrā-balarāma nija-siṁhāsane āilā
jagannāthera snāna-bhoga ha-ite lāgilā
jagannāthera snāna-bhoga ha-ite lāgilā
Palabra por palabra
Traducción
Subhadrā y Balarāma se sentaron también en sus respectivos tronos. Allí asistieron al baño del Señor Jagannātha y, finalmente, a la ofrenda de alimentos.
Bengalí
আঙ্গিনাতে মহাপ্ৰভু লঞা ভক্তগণ ।
আনন্দে আরম্ভ কৈল নর্তন-কীর্তন ॥ ৬৩ ॥
আনন্দে আরম্ভ কৈল নর্তন-কীর্তন ॥ ৬৩ ॥
Texto
āṅgināte mahāprabhu lañā bhakta-gaṇa
ānande ārambha kaila nartana-kīrtana
ānande ārambha kaila nartana-kīrtana
Palabra por palabra
Traducción
Mientras el Señor Jagannātha, el Señor Balarāma y Subhadrā estaban sentados en sus respectivos tronos, Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos iniciaron el saṅkīrtana en el patio del templo, cantando y danzado con gran placer.
Bengalí
আনন্দে মহাপ্রভুর প্রেম উথলিল ।
দেখি’ সব লোক প্রেম-সাগরে ভাসিল ॥ ৬৪ ॥
দেখি’ সব লোক প্রেম-সাগরে ভাসিল ॥ ৬৪ ॥
Texto
ānande mahāprabhura prema uthalila
dekhi’ saba loka prema-sāgare bhāsila
dekhi’ saba loka prema-sāgare bhāsila
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu, mientras cantaba y danzaba, Se vio abrumado de amor extático; toda la gente que Le vio, quedó sumergida también en el océano del amor por Dios.
Bengalí
নৃত্য করি’ সন্ধ্যাকালে আরতি দেখিল ।
আইটোটা আসি’ প্রভু বিশ্রাম করিল ॥ ৬৫ ॥
আইটোটা আসি’ প্রভু বিশ্রাম করিল ॥ ৬৫ ॥
Texto
nṛtya kari’ sandhyā-kāle ārati dekhila
āiṭoṭā āsi’ prabhu viśrāma karila
āiṭoṭā āsi’ prabhu viśrāma karila
Palabra por palabra
Traducción
Al anochecer, cuando terminó de danzar en el patio del templo de Guṇḍicā, el Señor observó la ceremonia de ārati. Acto seguido fue a descansar a un lugar llamado Āiṭoṭā, donde pasó la noche.
Bengalí
অদ্বৈতাদি ভক্তগণ নিমন্ত্রণ কৈল ।
মুখ্য মুখ্য নব জন নব দিন পাইল ॥ ৬৬ ॥
মুখ্য মুখ্য নব জন নব দিন পাইল ॥ ৬৬ ॥
Texto
advaitādi bhakta-gaṇa nimantraṇa kaila
mukhya mukhya nava jana nava dina pāila
mukhya mukhya nava jana nava dina pāila
Palabra por palabra
Traducción
Durante nueve días, nueve devotos destacados, encabezados por Advaita Ācārya, tuvieron oportunidad de invitar al Señor a sus hogares.
Bengalí
আর ভক্তগণ চাতুর্মাস্যে যত দিন ।
এক এক দিন করি’ করিল বণ্টন ॥ ৬৭ ॥
এক এক দিন করি’ করিল বণ্টন ॥ ৬৭ ॥
Texto
āra bhakta-gaṇa cāturmāsye yata dina
eka eka dina kari’ karila baṇṭana
eka eka dina kari’ karila baṇṭana
Palabra por palabra
Traducción
El resto de los devotos invitaron al Señor un día cada uno durante los cuatro meses de la estación de las lluvias. De ese modo se repartieron las invitaciones.
Bengalí
চারি মাসের দিন মুখ্যভক্ত বাঁটি’ নিল ।
আর ভক্তগণ অবসর না পাইল ॥ ৬৮ ॥
আর ভক্তগণ অবসর না পাইল ॥ ৬৮ ॥
Texto
cāri māsera dina mukhya-bhakta bāṅṭi’ nila
āra bhakta-gaṇa avasara nā pāila
āra bhakta-gaṇa avasara nā pāila
Palabra por palabra
Traducción
Durante el período de cuatro meses, los devotos importantes se repartieron las ocasiones de invitar al Señor. El resto de los devotos no tuvieron oportunidad de invitarle.
Bengalí
এক দিন নিমন্ত্রণ করে দুই-তিনে মিলি’ ।
এইমত মহাপ্রভুর নিমন্ত্রণ-কেলি ॥ ৬৯ ॥
এইমত মহাপ্রভুর নিমন্ত্রণ-কেলি ॥ ৬৯ ॥
Texto
eka dina nimantraṇa kare dui-tine mili’
ei-mata mahāprabhura nimantraṇa-keli
ei-mata mahāprabhura nimantraṇa-keli
Palabra por palabra
eka dina — un día; nimantraṇa — invitación; kare — hacen; dui-tine — dos o tres personas; mili’ — uniéndose; ei-mata — de ese modo; mahāprabhura — de Śrī Caitanya Mahāprabhu; nimantraṇa — invitación; keli — los pasatiempos.
Traducción
Como no podían invitarle un día cada uno, dos o tres devotos se unían para invitarle. Así fueron los pasatiempos en que el Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu aceptó invitaciones de Sus devotos.
Bengalí
প্রাতঃকালে স্নান করি’ দেখি’ জগন্নাথ ।
সংকীর্তনে নৃত্য করে ভক্তগণ সাথ ॥ ৭০ ॥
সংকীর্তনে নৃত্য করে ভক্তগণ সাথ ॥ ৭০ ॥
Texto
prātaḥ-kāle snāna kari’ dekhi’ jagannātha
saṅkīrtane nṛtya kare bhakta-gaṇa sātha
saṅkīrtane nṛtya kare bhakta-gaṇa sātha
Palabra por palabra
Traducción
Después de bañarse por la mañana temprano, Śrī Caitanya Mahāprabhu iba a ver al Señor Jagannātha al templo. Allí hacía saṅkīrtana con Sus devotos.
Bengalí
কভু অদ্বৈতে নাচায়, কভু নিত্যানন্দে ।
কভু হরিদাসে নাচায়, কভু অচ্যুতানন্দে ॥ ৭১ ॥
কভু হরিদাসে নাচায়, কভু অচ্যুতানন্দে ॥ ৭১ ॥
Texto
kabhu advaite nācāya, kabhu nityānande
kabhu haridāse nācāya, kabhu acyutānande
kabhu haridāse nācāya, kabhu acyutānande
Palabra por palabra
kabhu — a veces; advaite — a Advaita Ācārya; nācāya — hizo danzar; kabhu nityānande — a veces a Nityānanda Prabhu; kabhu haridāse nācāya — a veces hizo danzar a Haridāsa Ṭhākura; kabhu — a veces; acyutānande — a Acyutānanda.
Traducción
Con Su canto y Su danza, Śrī Caitanya Mahāprabhu hacía danzar a Advaita Ācārya. A veces también hacía danzar a Nityānanda Prabhu, a Haridāsa Ṭhākura y a Acyutānanda.
Bengalí
কভু বক্রেশ্বরে, কভু আর ভক্তগণে ।
ত্রিসন্ধ্যা কীর্তন করে গুণ্ডিচা-প্রাঙ্গণে ॥ ৭২ ॥
ত্রিসন্ধ্যা কীর্তন করে গুণ্ডিচা-প্রাঙ্গণে ॥ ৭২ ॥
Texto
kabhu vakreśvare, kabhu āra bhakta-gaṇe
trisandhyā kīrtana kare guṇḍicā-prāṅgaṇe
trisandhyā kīrtana kare guṇḍicā-prāṅgaṇe
Palabra por palabra
Traducción
A veces, Śrī Caitanya Mahāprabhu ocupaba a Vakreśvara y a otros devotos en cantar y danzar. Tres veces al día —por la mañana, al mediodía y al atardecer—, hacía saṅkīrtana en el patio del templo de Guṇḍicā.
Bengalí
বৃন্দাবনে আইলা কৃষ্ণ — এই প্রভুর জ্ঞান ।
কৃষ্ণের বিরহ-স্ফূর্তি হৈল অবসান ॥ ৭৩ ॥
কৃষ্ণের বিরহ-স্ফূর্তি হৈল অবসান ॥ ৭৩ ॥
Texto
vṛndāvane āilā kṛṣṇa — ei prabhura jñāna
kṛṣṇera viraha-sphūrti haila avasāna
kṛṣṇera viraha-sphūrti haila avasāna
Palabra por palabra
Traducción
En esos días, Śrī Caitanya Mahāprabhu sentía que el Señor Kṛṣṇa había regresado a Vṛndāvana. Pensando así, Sus sentimientos de separación por Kṛṣṇa se aplacaron.
Bengalí
রাধা-সঙ্গে কৃষ্ণ-লীলা — এই হৈল জ্ঞানে ।
এই রসে মগ্ন প্রভু হইলা আপনে ॥ ৭৪ ॥
এই রসে মগ্ন প্রভু হইলা আপনে ॥ ৭৪ ॥
Texto
rādhā-saṅge kṛṣṇa-līlā — ei haila jñāne
ei rase magna prabhu ha-ilā āpane
ei rase magna prabhu ha-ilā āpane
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu estaba siempre pensando en los pasatiempos de Rādhā y Kṛṣṇa, y Su conciencia se mantenía absorta en esos pensamientos.
Bengalí
নানোদ্যানে ভক্তসঙ্গে বৃন্দাবন-লীলা ।
‘ইন্দ্রদ্যুম্ন’-সরোবরে করে জলখেলা ॥ ৭৫ ॥
‘ইন্দ্রদ্যুম্ন’-সরোবরে করে জলখেলা ॥ ৭৫ ॥
Texto
nānodyāne bhakta-saṅge vṛndāvana-līlā
‘indradyumna’-sarovare kare jala-khelā
‘indradyumna’-sarovare kare jala-khelā
Palabra por palabra
Traducción
Cerca del templo de Guṇḍicā había muchos jardines, y Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos solían representar los pasatiempos de Vṛndāvana en cada uno de ellos. En el lago Indradyumna, jugó en el agua.
Bengalí
আপনে সকল ভক্তে সিঞ্চে জল দিয়া ।
সব ভক্তগণ সিঞ্চে চৌদিকে বেড়িয়া ॥ ৭৬ ॥
সব ভক্তগণ সিঞ্চে চৌদিকে বেড়িয়া ॥ ৭৬ ॥
Texto
āpane sakala bhakte siñce jala diyā
saba bhakta-gaṇa siñce caudike beḍiyā
saba bhakta-gaṇa siñce caudike beḍiyā
Palabra por palabra
Traducción
El Señor salpicó personalmente con agua a todos los devotos, y los devotos, rodeándole por todos lados, también salpicaron al Señor.
Bengalí
কভু এক মণ্ডল, কভু অনেক মণ্ডল ।
জলমণ্ডূক-বাদ্যে সবে বাজায় করতাল ॥ ৭৭ ॥
জলমণ্ডূক-বাদ্যে সবে বাজায় করতাল ॥ ৭৭ ॥
Texto
kabhu eka maṇḍala, kabhu aneka maṇḍala
jala-maṇḍūka-vādye sabe bājāya karatāla
jala-maṇḍūka-vādye sabe bājāya karatāla
Palabra por palabra
Traducción
En el agua, unas veces formaban un círculo, y otras, muchos círculos; dentro del agua solían tocar los címbalos e imitar el croar de las ranas.
Bengalí
দুই-দুই জনে মেলি’ করে জল-রণ ।
কেহ হারে, কেহ জিনে — প্ৰভু করে দরশন ॥ ৭৮ ॥
কেহ হারে, কেহ জিনে — প্ৰভু করে দরশন ॥ ৭৮ ॥
Texto
dui-dui jane meli’ kare jala-raṇa
keha hāre, keha jine — prabhu kare daraśana
keha hāre, keha jine — prabhu kare daraśana
Palabra por palabra
Traducción
A veces dos devotos se emparejaban para luchar en el agua. Uno salía victorioso y el otro era vencido. El Señor contemplaba toda la diversión.
Bengalí
অদ্বৈত-নিত্যানন্দে জল-ফেলাফেলি ।
আচার্য হারিয়া পাছে করে গালাগালি ॥ ৭৯ ॥
আচার্য হারিয়া পাছে করে গালাগালি ॥ ৭৯ ॥
Texto
advaita-nityānande jala-phelāpheli
ācārya hāriyā pāche kare gālāgāli
ācārya hāriyā pāche kare gālāgāli
Palabra por palabra
advaita-nityānande — Advaita Ācārya y Nityānanda Prabhu; jala-phelāpheli — tirarse agua el uno al otro; ācārya hāriyā — Advaita Ācārya, tras ser derrotado; pāche — al final; kare — hace; gālāgāli — acusar.
Traducción
El primer combate fue entre Advaita Ācārya y Nityānanda Prabhu, que se lanzaron agua el uno al otro. Más tarde, Advaita Ācārya, que salió derrotado, Se puso a reñir a Nityānanda Prabhu, lanzándole todo tipo de improperios.
Bengalí
বিদ্যানিধির জলকেলি স্বরূপের সনে ।
গুপ্ত-দত্তে জলকেলি করে দুইজনে ॥ ৮০ ॥
গুপ্ত-দত্তে জলকেলি করে দুইজনে ॥ ৮০ ॥
Texto
vidyānidhira jala-keli svarūpera sane
gupta-datte jala-keli kare dui jane
gupta-datte jala-keli kare dui jane
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara y Vidyānidhi también se lanzaron agua el uno al otro. También Murāri Gupta y Vāsudeva Datta jugaron de ese modo.
Bengalí
শ্রীবাস সহিত জল খেলে গদাধর ।
রাঘব-পণ্ডিত সনে খেলে বক্রেশ্বর ॥ ৮১ ॥
রাঘব-পণ্ডিত সনে খেলে বক্রেশ্বর ॥ ৮১ ॥
Texto
śrīvāsa-sahita jala khele gadādhara
rāghava-paṇḍita sane khele vakreśvara
rāghava-paṇḍita sane khele vakreśvara
Palabra por palabra
Traducción
En otro duelo, se enfrentaron Śrīvāsa Ṭhākura y Gadādhara Paṇḍita; lo mismo hicieron Rāghava Paṇḍita y Vakreśvara Paṇḍita. De ese modo, todos ellos jugaron a lanzarse agua.
Bengalí
সার্বভৌম-সঙ্গে খেলে রামানন্দ-রায় ।
গাম্ভীর্য গেল দোঁহার, হৈল শিশুপ্রায় ॥ ৮২ ॥
গাম্ভীর্য গেল দোঁহার, হৈল শিশুপ্রায় ॥ ৮২ ॥
Texto
sārvabhauma-saṅge khele rāmānanda-rāya
gāmbhīrya gela doṅhāra, haila śiśu-prāya
gāmbhīrya gela doṅhāra, haila śiśu-prāya
Palabra por palabra
Traducción
Hasta Sārvabhauma Bhaṭṭācārya se puso a jugar en el agua con Śrī Rāmānanda Rāya. En verdad, ambos perdieron su compostura y jugaron como niños.
Bengalí
মহাপ্ৰভু তাঁ দোঁহার চাঞ্চল্য দেখিয়া ।
গোপীনাথাচার্যে কিছু কহেন হাসিয়া ॥ ৮৩ ॥
গোপীনাথাচার্যে কিছু কহেন হাসিয়া ॥ ৮৩ ॥
Texto
mahāprabhu tāṅ doṅhāra cāñcalya dekhiyā
gopīnāthācārye kichu kahena hāsiyā
gopīnāthācārye kichu kahena hāsiyā
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu, cuando vio aquel derroche de Sārvabhauma Bhaṭṭācārya y Rāmānanda Rāya, sonrió y dijo lo siguiente a Gopīnātha Ācārya.
Bengalí
পণ্ডিত, গম্ভীর, দুঁহে — প্রামাণিক জন ।
বাল-চাঞ্চল্য করে, করাহ বর্জন ॥ ৮৪ ॥
বাল-চাঞ্চল্য করে, করাহ বর্জন ॥ ৮৪ ॥
Texto
paṇḍita, gambhīra, duṅhe — prāmāṇika jana
bāla-cāñcalya kare, karāha varjana
bāla-cāñcalya kare, karāha varjana
Palabra por palabra
Traducción
«Di al Bhaṭṭācārya y a Rāmānanda Rāya que dejen de jugar como niños; ambos son sabios eruditos y personalidades muy serias y elevadas.»
Bengalí
গোপীনাথ কহে, — তোমার কৃপা-মহাসিন্ধু ।
উছলিত করে যবে তার এক বিন্দু ॥ ৮৫ ॥
উছলিত করে যবে তার এক বিন্দু ॥ ৮৫ ॥
Texto
gopīnātha kahe, — tomāra kṛpā-mahāsindhu
uchalita kare yabe tāra eka bindu
uchalita kare yabe tāra eka bindu
Palabra por palabra
Traducción
Gopīnātha Ācārya contestó: «Creo que les ha caído encima una gota del océano de Tu gran misericordia.
Bengalí
মেরু-মন্দর-পর্বত ডুবায় যথা তথা ।
এই দুই — গণ্ড-শৈল, ইহার কা কথা ॥ ৮৬ ॥
এই দুই — গণ্ড-শৈল, ইহার কা কথা ॥ ৮৬ ॥
Texto
meru-mandara-parvata ḍubāya yathā tathā
ei dui — gaṇḍa-śaila, ihāra kā kathā
ei dui — gaṇḍa-śaila, ihāra kā kathā
Palabra por palabra
Traducción
«En una gota del océano de Tu misericordia pueden quedar sumergidas grandes montañas como Sumeru y Mandara. Puesto que estos dos caballeros, por comparación, son como pequeñas colinas, no es sorprendente que hayan quedado cubiertos por el océano de Tu misericordia.
Bengalí
শুষ্কতর্ক-খলি খাইতে জন্ম গেল যাঁর ।
তাঁরে লীলামৃত পিয়াও, — এ কৃপা তোমার ॥ ৮৭ ॥
তাঁরে লীলামৃত পিয়াও, — এ কৃপা তোমার ॥ ৮৭ ॥
Texto
śuṣka-tarka-khali khāite janma gela yāṅra
tāṅre līlāmṛta piyāo, — e kṛpā tomāra
tāṅre līlāmṛta piyāo, — e kṛpā tomāra
Palabra por palabra
Traducción
«La lógica es como una torta de aceite a la que se ha extraído todo el aceite. El Bhaṭṭācārya se ha pasado la vida comiendo esa clase de tortas secas, pero ahora Tú le has hecho beber el néctar de los pasatiempos trascendentales. Ciertamente, ésa es Tu gran misericordia hacia él».
Bengalí
হাসি’ মহাপ্রভু তবে অদ্বৈতে আনিল ।
জলের উপরে তাঁরে শেষ-শয্যা কৈল ॥ ৮৮ ॥
জলের উপরে তাঁরে শেষ-শয্যা কৈল ॥ ৮৮ ॥
Texto
hāsi’ mahāprabhu tabe advaite ānila
jalera upare tāṅre śeṣa-śayyā kaila
jalera upare tāṅre śeṣa-śayyā kaila
Palabra por palabra
Traducción
Cuando Gopīnātha Ācārya terminó de hablar, Śrī Caitanya Mahāprabhu sonrió y, llamando a Advaita Ācārya, Le pidió que hiciera de cama Śeṣa Nāga.
Bengalí
আপনে তাঁহার উপর করিল শয়ন ।
‘শেষশায়ী-লীলা’ প্রভু কৈল প্রকটন ॥ ৮৯ ॥
‘শেষশায়ী-লীলা’ প্রভু কৈল প্রকটন ॥ ৮৯ ॥
Texto
āpane tāṅhāra upara karila śayana
‘śeṣa-śāyī-līlā’ prabhu kaila prakaṭana
‘śeṣa-śāyī-līlā’ prabhu kaila prakaṭana
Palabra por palabra
Traducción
Acostado sobre Advaita Prabhu, que flotaba en el agua, Śrī Caitanya Mahāprabhu manifestó el pasatiempo de Śeṣaśāyī Viṣṇu.
Bengalí
অদ্বৈত নিজ-শক্তি প্রকট করিয়া ।
মহাপ্রভু লঞা বুলে জলেতে ভাসিয়া ॥ ৯০ ॥
মহাপ্রভু লঞা বুলে জলেতে ভাসিয়া ॥ ৯০ ॥
Texto
advaita nija-śakti prakaṭa kariyā
mahāprabhu lañā bule jalete bhāsiyā
mahāprabhu lañā bule jalete bhāsiyā
Palabra por palabra
Traducción
Manifestando Su potencia personal, Advaita Ācārya flotó sobre el agua, con Śrī Caitanya Mahāprabhu encima.
Bengalí
এইমত জলক্রীড়া করি’ কতক্ষণ ।
আইটোটা আইলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ॥ ৯১ ॥
আইটোটা আইলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ॥ ৯১ ॥
Texto
ei-mata jala-krīḍā kari’ kata-kṣaṇa
āiṭoṭā āilā prabhu lañā bhakta-gaṇa
āiṭoṭā āilā prabhu lañā bhakta-gaṇa
Palabra por palabra
Traducción
Después de jugar en el agua durante un tiempo, Śrī Caitanya Mahāprabhu regresó a Su morada en Āiṭoṭā, acompañado de Sus devotos.
Bengalí
পুরী, ভারতী আদি যত মুখ্য ভক্তগণ ।
আচার্যের নিমন্ত্রণে করিলা ভোজন ॥ ৯২ ॥
আচার্যের নিমন্ত্রণে করিলা ভোজন ॥ ৯২ ॥
Texto
purī, bhāratī ādi yata mukhya bhakta-gaṇa
ācāryera nimantraṇe karilā bhojana
ācāryera nimantraṇe karilā bhojana
Palabra por palabra
Traducción
Paramānanda Purī, Brahmānanda Bhāratī y los principales devotos de Śrī Caitanya Mahāprabhu aceptaron la invitación de Advaita Ācārya de almorzar.
Bengalí
বাণীনাথ আর যত প্রসাদ আনিল ।
মহাপ্ৰভুর গণে সেই প্রসাদ খাইল ॥ ৯৩ ॥
মহাপ্ৰভুর গণে সেই প্রসাদ খাইল ॥ ৯৩ ॥
Texto
vāṇīnātha āra yata prasāda ānila
mahāprabhura gaṇe sei prasāda khāila
mahāprabhura gaṇe sei prasāda khāila
Palabra por palabra
Traducción
Los demás devotos de Śrī Caitanya Mahāprabhu tomaron el resto del prasādam que trajo Vāṇīnātha Rāya.
Bengalí
অপরাহ্ণে আসি’ কৈল দর্শন, নর্তন ।
নিশাতে উদ্যানে আসি’ করিলা শয়ন ॥ ৯৪ ॥
নিশাতে উদ্যানে আসি’ করিলা শয়ন ॥ ৯৪ ॥
Texto
aparāhne āsi’ kaila darśana, nartana
niśāte udyāne āsi’ karilā śayana
niśāte udyāne āsi’ karilā śayana
Palabra por palabra
Traducción
Por la tarde, el Señor fue al templo de Guṇḍicā para visitar al Señor y danzar. Por la noche, fue a descansar al jardín.
Bengalí
আর দিন আসি’ কৈল ঈশ্বর দরশন ।
প্রাঙ্গণে নৃত্য-গীত কৈল কতক্ষণ ॥ ৯৫ ॥
প্রাঙ্গণে নৃত্য-গীত কৈল কতক্ষণ ॥ ৯৫ ॥
Texto
āra dina āsi’ kaila īśvara daraśana
prāṅgaṇe nṛtya-gīta kaila kata-kṣaṇa
prāṅgaṇe nṛtya-gīta kaila kata-kṣaṇa
Palabra por palabra
Traducción
Al día siguiente, Śrī Caitanya Mahāprabhu también fue al templo de Guṇḍicā a ver al Señor. Después cantó y danzó en el patio por algún tiempo.
Bengalí
ভক্তগণ-সঙ্গে প্রভু উদ্যানে আসিয়া ।
বৃন্দাবন-বিহার করে ভক্তগণ লঞা ॥ ৯৬ ॥
বৃন্দাবন-বিহার করে ভক্তগণ লঞা ॥ ৯৬ ॥
Texto
bhakta-gaṇa-saṅge prabhu udyāne āsiyā
vṛndāvana-vihāra kare bhakta-gaṇa lañā
vṛndāvana-vihāra kare bhakta-gaṇa lañā
Palabra por palabra
Traducción
Acompañado por Sus devotos, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue entonces al jardín y disfrutó de los pasatiempos de Vṛndāvana.
Significado
Śrīla Bhaktisiddhānta Sarasvatī Ṭhākura ha señalado que estos vṛndāvana-vihāra, pasatiempos de Vṛndāvana, no se refieren a la unión de Kṛṣṇa con las gopīs ni a la melosidad de parakīya-rasa. El vṛndāvana-līlā de Śrī Caitanya Mahāprabhu en el jardín de Jagannātha Purī no suponía la relación con mujeres o con las esposas de otros que Śrī Kṛṣṇa había manifestado en el plano trascendental. En Su vṛnḍāvana-līlā, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se consideraba una asistenta de Śrīmatī Rādhārāṇī. Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī disfrutaba de la compañía de Kṛṣṇa, Sus sirvientas se sentían muy complacidas. No debemos comparar el vṛndāvana-vihāra de Śrī Caitanya Mahāprabhu en el jardín de Jagannātha con las actividades de los gaurāṅga-nāgarīs.
Bengalí
বৃক্ষবল্লী প্রফুল্লিত প্ৰভুর দরশনে ।
ভৃঙ্গ-পিক গায়, বহে শীতল পবনে ॥ ৯৭ ॥
ভৃঙ্গ-পিক গায়, বহে শীতল পবনে ॥ ৯৭ ॥
Texto
vṛkṣa-vallī praphullita prabhura daraśane
bhṛṅga-pika gāya, vahe śītala pavane
bhṛṅga-pika gāya, vahe śītala pavane
Palabra por palabra
Traducción
En el jardín había árboles y enredaderas de todo tipo, todos los cuales estaban llenos de júbilo de ver a Śrī Caitanya Mahāprabhu. En verdad, los pájaros gorjeaban, las abejas susurraban y soplaba una brisa fresca.
Bengalí
প্রতি-বৃক্ষতলে প্রভু করেন নর্তন ।
বাসুদেব-দত্ত মাত্র করেন গায়ন ॥ ৯৮ ॥
বাসুদেব-দত্ত মাত্র করেন গায়ন ॥ ৯৮ ॥
Texto
prati-vṛkṣa-tale prabhu karena nartana
vāsudeva-datta mātra karena gāyana
vāsudeva-datta mātra karena gāyana
Palabra por palabra
Traducción
Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba bajo cada árbol, Vāsudeva Datta cantaba solo.
Bengalí
এক এক বৃক্ষতলে এক এক গান গায় ।
পরম-আবেশে একা নাচে গৌররায় ॥ ৯৯ ॥
পরম-আবেশে একা নাচে গৌররায় ॥ ৯৯ ॥
Texto
eka eka vṛkṣa-tale eka eka gāna gāya
parama-āveśe ekā nāce gaurarāya
parama-āveśe ekā nāce gaurarāya
Palabra por palabra
Traducción
Mientras Vāsudeva Datta cantaba una canción distinta bajo cada árbol, Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba solo, lleno de éxtasis.
Bengalí
তবে বক্রেশ্বরে প্রভু কহিলা নাচিতে ।
বক্রেশ্বর নাচে, প্রভু লাগিলা গাইতে ॥ ১০০ ॥
বক্রেশ্বর নাচে, প্রভু লাগিলা গাইতে ॥ ১০০ ॥
Texto
tabe vakreśvare prabhu kahilā nācite
vakreśvara nāce, prabhu lāgilā gāite
vakreśvara nāce, prabhu lāgilā gāite
Palabra por palabra
tabe — a continuación; vakreśvare — a Vakreśvara Paṇḍita; prabhu — el Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; kahilā — ordenó; nācite — danzar; vakreśvara nāce — Vakreśvara Paṇḍita comenzó a danzar; prabhu — Śrī Caitanya Mahāprabhu; lāgilā — comenzó; gāite — a cantar.
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu ordenó entonces a Vakreśvara Paṇḍita que danzase; cuando Vakreśvara Paṇḍita comenzó a danzar, el Señor comenzó a cantar.
Bengalí
প্রভু সঙ্গে স্বরূপাদি কীর্তনীয়া গায় ।
দিক্বিদিক্ নাহি জ্ঞান প্রেমের বন্যায় ॥ ১০১ ॥
দিক্বিদিক্ নাহি জ্ঞান প্রেমের বন্যায় ॥ ১০১ ॥
Texto
prabhu-saṅge svarūpādi kīrtanīyā gāya
dik-vidik nāhi jñāna premera vanyāya
dik-vidik nāhi jñāna premera vanyāya
Palabra por palabra
Traducción
Entonces, devotos como Svarūpa Dāmodara y otros líderes de kīrtana cantaron con Śrī Caitanya Mahāprabhu. Inundados por el amor extático, perdieron toda noción del momento y el lugar.
Bengalí
এই মত কতক্ষণ করি’ বন-লীলা ।
নরেন্দ্র-সরোবরে গেলা করিতে জলখেলা ॥ ১০২ ॥
নরেন্দ্র-সরোবরে গেলা করিতে জলখেলা ॥ ১০২ ॥
Texto
ei mata kata-kṣaṇa kari’ vana-līlā
narendra-sarovare gelā karite jala-khelā
narendra-sarovare gelā karite jala-khelā
Palabra por palabra
Traducción
Después de realizar esos pasatiempos en el jardín durante algún tiempo, fueron todos al lago Narendra-sarovara, donde disfrutaron jugando en el agua.
Bengalí
জলক্রীড়া করি’ পুনঃ আইলা উদ্যানে ।
ভোজনলীলা কৈলা প্রভু লঞা ভক্তগণে ॥ ১০৩ ॥
ভোজনলীলা কৈলা প্রভু লঞা ভক্তগণে ॥ ১০৩ ॥
Texto
jala-krīḍā kari’ punaḥ āilā udyāne
bhojana-līlā kailā prabhu lañā bhakta-gaṇe
bhojana-līlā kailā prabhu lañā bhakta-gaṇe
Palabra por palabra
Traducción
Después de jugar en el agua, Śrī Caitanya Mahāprabhu regresó al jardín y tomó prasādam con los devotos.
Bengalí
নব দিন গুণ্ডিচাতে রহে জগন্নাথ ।
মহাপ্রভু ঐছে লীলা করে ভক্ত-সাথ ॥ ১০৪ ॥
মহাপ্রভু ঐছে লীলা করে ভক্ত-সাথ ॥ ১০৪ ॥
Texto
nava dina guṇḍicāte rahe jagannātha
mahāprabhu aiche līlā kare bhakta-sātha
mahāprabhu aiche līlā kare bhakta-sātha
Palabra por palabra
Traducción
Durante nueve días seguidos, Su Señoría Śrī Jagannātha-deva permaneció en el templo de Guṇḍicā. Śrī Caitanya Mahāprabhu pasó también allí ese período, y disfrutó con Sus devotos de los pasatiempos que se acaban de narrar.
Bengalí
‘জগন্নাথ-বল্লভ’ নাম বড় পুষ্পারাম ।
নব দিন করেন প্রভু তথাই বিশ্রাম ॥ ১০৫ ॥
নব দিন করেন প্রভু তথাই বিশ্রাম ॥ ১০৫ ॥
Texto
‘jagannātha-vallabha’ nāma baḍa puṣpārāma
nava dina karena prabhu tathāi viśrāma
nava dina karena prabhu tathāi viśrāma
Palabra por palabra
Traducción
El jardín de Sus pasatiempos, Jagannātha-vallabha, era muy grande. Śrī Caitanya Mahāprabhu descansó allí nueve días.
Bengalí
‘হেরা-পঞ্চমী’র দিন আইল জানিয়া ।
কাশীমিশ্রে কহে রাজা সযত্ন করিয়া ॥ ১০৬ ॥
কাশীমিশ্রে কহে রাজা সযত্ন করিয়া ॥ ১০৬ ॥
Texto
‘herā-pañcamī’ra dina āila jāniyā
kāśī-miśre kahe rājā sayatna kariyā
kāśī-miśre kahe rājā sayatna kariyā
Palabra por palabra
Traducción
Sabiendo que se acercaba el festival de Herā-pañcamī, el rey Pratāparudra habló con gran atención con Kāśī Miśra.
Bengalí
কল্য ‘হেরা-পঞ্চমী’ হবে লক্ষ্মীর বিজয় ।
ঐছে উৎসব কর যেন কভু নাহি হয় ॥ ১০৭ ॥
ঐছে উৎসব কর যেন কভু নাহি হয় ॥ ১০৭ ॥
Texto
kalya ‘herā-pañcamī’ habe lakṣmīra vijaya
aiche utsava kara yena kabhu nāhi haya
aiche utsava kara yena kabhu nāhi haya
Palabra por palabra
Traducción
«Mañana se celebrará la ceremonia de Herā-pañcamī, también llamada Lakṣmī-vijaya. Organiza un festival como nunca antes se haya celebrado.»
Significado
El festival de Herā-pañcamī se celebra cinco días después del festival de Ratha-yātrā. El Señor Jagannātha ha dejado a Su esposa, la diosa de la fortuna, y Se ha ido a Vṛndāvana, que es el templo de Guṇḍicā. Sintiendo separación del Señor, la diosa de la fortuna decide ir a ver al Señor a Guṇḍicā. La celebración de la llegada de la diosa de la fortuna a Guṇḍicā es Herā-pañcamī. A veces, los ativāḍīs escriben, incorrectamente, Harā-pañcamī. La palabra herā significa «ver», y se refiere a que la diosa de la fortuna va a ver al Señor Jagannātha. La palabra pañcamī se refiere al «quinto día», y se emplea porque se celebra el quinto día de la Luna.
Bengalí
মহোত্সব কর তৈছে বিশেষ সম্ভার ।
দেখি’ মহাপ্রভুর যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১০৮ ॥
দেখি’ মহাপ্রভুর যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১০৮ ॥
Texto
mahotsava kara taiche viśeṣa sambhāra
dekhi’ mahāprabhura yaiche haya camatkāra
dekhi’ mahāprabhura yaiche haya camatkāra
Palabra por palabra
Traducción
El rey Pratāparudra dijo: «Organiza el festival de un modo tan suntuoso que Śrī Caitanya Mahāprabhu, al verlo, quede maravillado y plenamente complacido.
Bengalí
ঠাকুরের ভাণ্ডারে আর আমার ভাণ্ডারে ।
চিত্রবস্ত্র-কিঙ্কিণী, আর ছত্র-চামরে ॥ ১০৯ ॥
চিত্রবস্ত্র-কিঙ্কিণী, আর ছত্র-চামরে ॥ ১০৯ ॥
Texto
ṭhākurera bhāṇḍāre āra āmāra bhāṇḍāre
citra-vastra-kiṅkiṇī, āra chatra-cāmare
citra-vastra-kiṅkiṇī, āra chatra-cāmare
Palabra por palabra
Traducción
«Usa tantas telas estampadas, campanillas, sombrillas y cāmaras como puedas encontrar, tanto en mi almacén como en el almacén de la Deidad.
Bengalí
ধ্বজাবৃন্দ-পতাকা-ঘণ্টায় করহ মণ্ডন ।
নানাবাদ্য-নৃত্য-দোলায় করহ সাজন ॥ ১১০ ॥
নানাবাদ্য-নৃত্য-দোলায় করহ সাজন ॥ ১১০ ॥
Texto
dhvajāvṛnda-patākā-ghaṇṭāya karaha maṇḍana
nānā-vādya-nṛtya-dolāya karaha sājana
nānā-vādya-nṛtya-dolāya karaha sājana
Palabra por palabra
Traducción
«Reúne todo tipo de banderas y campanillas, grandes y pequeñas. Después adorna el palanquín y dispón varios grupos de música y de danza que lo acompañen. De esa forma, decora el palanquín de forma muy atractiva.
Bengalí
দ্বিগুণ করিয়া কর সব উপহার ।
রথযাত্রা হৈতে যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১১১ ॥
রথযাত্রা হৈতে যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১১১ ॥
Texto
dviguṇa kariyā kara saba upahāra
ratha-yātrā haite yaiche haya camatkāra
ratha-yātrā haite yaiche haya camatkāra
Palabra por palabra
Traducción
«También debes doblar la cantidad de prasādam. Haz una cantidad que sobrepase incluso la del festival de Ratha-yātrā.
Bengalí
সেইত’ করিহ, — প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
স্বচ্ছন্দে আসিয়া যৈছে করেন দরশন ॥ ১১২ ॥
স্বচ্ছন্দে আসিয়া যৈছে করেন দরশন ॥ ১১২ ॥
Texto
seita’ kariha, — prabhu lañā bhakta-gaṇa
svacchande āsiyā yaiche karena daraśana
svacchande āsiyā yaiche karena daraśana
Palabra por palabra
Traducción
«Organiza el festival de manera que Śrī Caitanya Mahāprabhu pueda ir con Sus devotos a visitar a la Deidad libremente y sin dificultad.»
Bengalí
প্রাতঃকালে মহাপ্রভু নিজগণ লঞা ।
জগন্নাথ দর্শন কৈল সুন্দরাচলে যাঞা ॥ ১১৩ ॥
জগন্নাথ দর্শন কৈল সুন্দরাচলে যাঞা ॥ ১১৩ ॥
Texto
prātaḥ-kāle mahāprabhu nija-gaṇa lañā
jagannātha darśana kaila sundarācale yāñā
jagannātha darśana kaila sundarācale yāñā
Palabra por palabra
prātaḥ-kāle — por la mañana; mahāprabhu — Śrī Caitanya Mahāprabhu; nija-gaṇa lañā — llevando a Sus devotos; jagannātha darśana — visitar al Señor Jagannātha; kaila — hizo; sundarācale — al templo de Guṇḍicā; yāñā — yendo.
Traducción
Por la mañana, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue con Sus devotos personales a ver al Señor Jagannātha en Sundarācala.
Significado
Sundarācala es el templo de Guṇḍicā. El templo de Jagannātha de Jagannātha Purī se llama Nīlācala, y el templo de Guṇḍicā, Sundarācala.
Bengalí
নীলাচলে আইলা পুনঃ ভক্তগণ-সঙ্গে ।
দেখিতে উত্কণ্ঠা হেরা-পঞ্চমীর রঙ্গে ॥ ১১৪ ॥
দেখিতে উত্কণ্ঠা হেরা-পঞ্চমীর রঙ্গে ॥ ১১৪ ॥
Texto
nīlācale āilā punaḥ bhakta-gaṇa-saṅge
dekhite utkaṇṭhā herā-pañcamīra raṅge
dekhite utkaṇṭhā herā-pañcamīra raṅge
Palabra por palabra
Traducción
A continuación, Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos personales regresaron a Nīlācala llenos de ansiedad por ver el festival de Herā-pañcamī.
Bengalí
কাশীমিশ্র প্রভুরে বহু আদর করিয়া ।
স্বগণ-সহ ভাল-স্থানে বসাইল লঞা ॥ ১১৫ ॥
স্বগণ-সহ ভাল-স্থানে বসাইল লঞা ॥ ১১৫ ॥
Texto
kāśī-miśra prabhure bahu ādara kariyā
svagaṇa-saha bhāla-sthāne vasāila lañā
svagaṇa-saha bhāla-sthāne vasāila lañā
Palabra por palabra
Traducción
Kāśī Miśra recibió a Caitanya Mahāprabhu con mucho respeto y, llevando al Señor y a Sus acompañantes a un lugar escogido, les hizo sentarse.
Bengalí
রসবিশেষ প্রভুর শুনিতে মন হৈল ।
ঈষৎ হাসিয়া প্রভু স্বরূপে পুছিল ॥ ১১৬ ॥
ঈষৎ হাসিয়া প্রভু স্বরূপে পুছিল ॥ ১১৬ ॥
Texto
rasa-viśeṣa prabhura śunite mana haila
īṣat hāsiyā prabhu svarūpe puchila
īṣat hāsiyā prabhu svarūpe puchila
Palabra por palabra
Traducción
Después de sentarse, Śrī Caitanya Mahāprabhu quiso escuchar acerca de una determinada melosidad de servicio devocional; por eso, sonriendo dulcemente, comenzó a hacer preguntas a Svarūpa Dāmodara.
Bengalí
তথাপি বত্সর-মধ্যে হয় একবার ।
বৃন্দাবন দেখিতে তাঁর উৎকণ্ঠা অপার ॥ ১১৮ ॥
বৃন্দাবন দেখিতে তাঁর উৎকণ্ঠা অপার ॥ ১১৮ ॥
যদ্যপি জগন্নাথ করেন দ্বারকায় বিহার ।
সহজ প্রকট করে পরম উদার ॥ ১১৭ ॥
সহজ প্রকট করে পরম উদার ॥ ১১৭ ॥
Texto
yadyapi jagannātha karena dvārakāya vihāra
sahaja prakaṭa kare parama udāra
sahaja prakaṭa kare parama udāra
tathāpi vatsara-madhye haya eka-bāra
vṛndāvana dekhite tāṅra utkaṇṭhā apāra
vṛndāvana dekhite tāṅra utkaṇṭhā apāra
Palabra por palabra
yadyapi — aunque; jagannātha — el Señor Jagannātha; karena — hace; dvārakāya — en Dvārakā-dhāma; vihāra — disfrute; sahaja — natural; prakaṭa — manifestación; kare — hace; parama — sublime; udāra — generoso; tathāpi — aun así; vatsara-madhye — dentro de un año; haya — Se vuelve; eka-bāra — una vez; vṛndāvana dekhite — visitar Vṛndāvana; tāṅra — Su; utkaṇṭhā — ansiedad; apāra — ilimitada.
Traducción
«Aunque el Señor Jagannātha disfruta de Sus pasatiempos en Dvārakā-dhāma, y aunque allí, de modo natural, manifiesta una generosidad sublime, una vez al año tiene ilimitados deseos de ver Vṛndāvana.»
Bengalí
বৃন্দাবন-সম এই উপবন-গণ ।
তাহা দেখিবারে উৎকণ্ঠিত হয় মন ॥ ১১৯ ॥
তাহা দেখিবারে উৎকণ্ঠিত হয় মন ॥ ১১৯ ॥
Texto
vṛndāvana-sama ei upavana-gaṇa
tāhā dekhibāre utkaṇṭhita haya mana
tāhā dekhibāre utkaṇṭhita haya mana
Palabra por palabra
Traducción
Señalando los jardines vecinos, Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «Todos esos jardines son exactamente como Vṛndāvana; por eso el Señor Jagannātha siente un gran deseo de verlos de nuevo.
Bengalí
বাহির হইতে করে রথযাত্রা-ছল ।
সুন্দরাচলে যায় প্রভু ছাড়ি’ নীলাচল ॥ ১২০ ॥
সুন্দরাচলে যায় প্রভু ছাড়ি’ নীলাচল ॥ ১২০ ॥
Texto
bāhira ha-ite kare ratha-yātrā-chala
sundarācale yāya prabhu chāḍi’ nīlācala
sundarācale yāya prabhu chāḍi’ nīlācala
Palabra por palabra
Traducción
«Externamente da la excusa de que quiere participar en el festival de Ratha-yātrā, pero en realidad quiere marcharse de Jagannātha Purī para ir a Sundarācala, al templo de Guṇḍicā, una réplica de Vṛndāvana.
Bengalí
নানা-পুষ্পোদ্যানে তথা খেলে রাত্রি-দিনে ।
লক্ষ্মীদেবীরে সঙ্গে নাহি লয় কি কারণে ? ১২১ ॥
লক্ষ্মীদেবীরে সঙ্গে নাহি লয় কি কারণে ? ১২১ ॥
Texto
nānā-puṣpodyāne tathā khele rātri-dine
lakṣmīdevīre saṅge nāhi laya ki kāraṇe?
lakṣmīdevīre saṅge nāhi laya ki kāraṇe?
Palabra por palabra
Traducción
«Allí, en los floridos jardines, el Señor disfruta noche y día de Sus pasatiempos. Pero, ¿por qué no lleva consigo a Lakṣmīdevī, la diosa de la fortuna?
Bengalí
স্বরূপ কহে, — শুন, প্রভু, কারণ ইহার ।
বৃন্দাবন-ক্রীড়াতে লক্ষ্মীর নাহি অধিকার ॥ ১২২ ॥
বৃন্দাবন-ক্রীড়াতে লক্ষ্মীর নাহি অধিকার ॥ ১২২ ॥
Texto
svarūpa kahe, — śuna, prabhu, kāraṇa ihāra
vṛndāvana-krīḍāte lakṣmīra nāhi adhikāra
vṛndāvana-krīḍāte lakṣmīra nāhi adhikāra
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara contestó: «Mi querido Señor, por favor, escucha la razón de eso. Lakṣmīdevī, la diosa de la fortuna, no puede ser admitida en los pasatiempos de Vṛndāvana.
Bengalí
বৃন্দাবন-লীলায় কৃষ্ণের সহায় গোপীগণ ।
গোপীগণ বিনা কৃষ্ণের হরিতে নারে মন ॥ ১২৩ ॥
গোপীগণ বিনা কৃষ্ণের হরিতে নারে মন ॥ ১২৩ ॥
Texto
vṛndāvana-līlāya kṛṣṇera sahāya gopī-gaṇa
gopī-gaṇa vinā kṛṣṇera harite nāre mana
gopī-gaṇa vinā kṛṣṇera harite nāre mana
Palabra por palabra
Traducción
«En los pasatiempos de Vṛndāvana, las únicas que asisten a Kṛṣṇa son las gopīs. Excepto las gopīs, nadie puede atraer Su mente.»
Bengalí
প্রভু কহে, — যাত্রা-ছলে কৃষ্ণের গমন ।
সুভদ্রা আর বলদেব, সঙ্গে দুই জন ॥ ১২৪ ॥
সুভদ্রা আর বলদেব, সঙ্গে দুই জন ॥ ১২৪ ॥
Texto
prabhu kahe, — yātrā-chale kṛṣṇera gamana
subhadrā āra baladeva, saṅge dui jana
subhadrā āra baladeva, saṅge dui jana
Palabra por palabra
Traducción
El Señor dijo: «Poniendo como excusa el festival de los carros, Kṛṣṇa va allí con Subhadrā y Baladeva.
Bengalí
গোপী-সঙ্গে যত লীলা হয় উপবনে ।
নিগূঢ় কৃষ্ণের ভাব কেহ নাহি জানে ॥ ১২৫ ॥
নিগূঢ় কৃষ্ণের ভাব কেহ নাহি জানে ॥ ১২৫ ॥
Texto
gopī-saṅge yata līlā haya upavane
nigūḍha kṛṣṇera bhāva keha nāhi jāne
nigūḍha kṛṣṇera bhāva keha nāhi jāne
Palabra por palabra
Traducción
«Todos los pasatiempos con las gopīs que tienen lugar en estos jardines son éxtasis muy íntimos del Señor Kṛṣṇa. Nadie los conoce.
Bengalí
অতএব কৃষ্ণের প্রাকট্যে নাহি কিছু দোষ ।
তবে কেনে লক্ষ্মীদেবী করে এত রোষ ? ১২৬ ॥
তবে কেনে লক্ষ্মীদেবী করে এত রোষ ? ১২৬ ॥
Texto
ataeva kṛṣṇera prākaṭye nāhi kichu doṣa
tabe kene lakṣmīdevī kare eta roṣa?
tabe kene lakṣmīdevī kare eta roṣa?
Palabra por palabra
Traducción
«En los pasatiempos de Kṛṣṇa no hay nada de malo. Siendo así, ¿por qué se enfada la diosa de la fortuna?»
Bengalí
স্বরূপ কহে, — প্রেমবতীর এই ত’ স্বভাব ।
কান্তের ঔদাস্য-লেশে হয় ক্রোধভাব ॥ ১২৭ ॥
কান্তের ঔদাস্য-লেশে হয় ক্রোধভাব ॥ ১২৭ ॥
Texto
svarūpa kahe, — premavatīra ei ta’ svabhāva
kāntera audāsya-leśe haya krodha-bhāva
kāntera audāsya-leśe haya krodha-bhāva
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara contestó: «Cuando una muchacha se enamora, su naturaleza es enfadarse tan pronto como descubre alguna desatención por parte de su amado».
Bengalí
হেনকালে, খচিত যাহে বিবিধ রতন ।
সুবর্ণের চৌদোলা করি’ আরোহণ ॥ ১২৮ ॥
সুবর্ণের চৌদোলা করি’ আরোহণ ॥ ১২৮ ॥
Texto
hena-kāle, khacita yāhe vividha ratana
suvarṇera caudolā kari’ ārohaṇa
suvarṇera caudolā kari’ ārohaṇa
Palabra por palabra
Traducción
Mientras Svarūpa Dāmodara y Śrī Caitanya Mahāprabhu hablaban, la procesión de la diosa de la fortuna pasó a su lado. Ella iba montada en un palanquín dorado llevado por cuatro hombres y adornado con muchas joyas.
Bengalí
ছত্র-চামর-ধ্বজা পতাকার গণ ।
নানাবাদ্য-আগে নাচে দেবদাসীগণ ॥ ১২৯ ॥
নানাবাদ্য-আগে নাচে দেবদাসীগণ ॥ ১২৯ ॥
Texto
chatra-cāmara-dhvajā patākāra gaṇa
nānā-vādya-āge nāce deva-dāsī-gaṇa
nānā-vādya-āge nāce deva-dāsī-gaṇa
Palabra por palabra
Traducción
El palanquín iba rodeado también por personas con sombrillas, abanicos cāmara y banderas; iba precedido por músicos y bailarinas.
Bengalí
তাম্বূল-সম্পুট, ঝারি, ব্যজন, চামর ।
সাথে দাসী শত, হার দিব্য ভূষাম্বর ॥ ১৩০ ॥
সাথে দাসী শত, হার দিব্য ভূষাম্বর ॥ ১৩০ ॥
Texto
tāmbūla-sampuṭa, jhāri, vyajana, cāmara
sāthe dāsī śata, hāra divya bhūṣāmbara
sāthe dāsī śata, hāra divya bhūṣāmbara
Palabra por palabra
Traducción
Las sirvientas llevaban cántaros de agua, abanicos cāmara y cajas para nueces de betel. Había cientos de sirvientas, todas ellas vestidas de forma muy atractiva y con collares muy valiosos.
Bengalí
অলৌকিক ঐশ্বর্য সঙ্গে বহুং পরিবার ।
ক্রুদ্ধ হঞা লক্ষ্মীদেবী আইলা সিংহদ্বার ॥ ১৩১ ॥
ক্রুদ্ধ হঞা লক্ষ্মীদেবী আইলা সিংহদ্বার ॥ ১৩১ ॥
Texto
alaukika aiśvarya saṅge bahu-parivāra
kruddha hañā lakṣmīdevī āilā siṁha-dvāra
kruddha hañā lakṣmīdevī āilā siṁha-dvāra
Palabra por palabra
Traducción
Con actitud airada, la diosa de la fortuna llegó a la puerta principal del templo acompañada de muchos miembros de su familia, todos los cuales exhibían una opulencia extraordinaria.
Bengalí
জগন্নাথের মুখ্য মুখ্য যত ভৃত্যগণে ।
লক্ষ্মীদেবীর দাসীগণ করেন বন্ধনে ॥ ১৩২ ॥
লক্ষ্মীদেবীর দাসীগণ করেন বন্ধনে ॥ ১৩২ ॥
Texto
jagannāthera mukhya mukhya yata bhṛtya-gaṇe
lakṣmīdevīra dāsī-gaṇa karena bandhane
lakṣmīdevīra dāsī-gaṇa karena bandhane
Palabra por palabra
Traducción
Cuando llegó la procesión, las sirvientas de la diosa de la fortuna comenzaron a apresar a los principales sirvientes del Señor Jagannātha.
Bengalí
বান্ধিয়া আনিয়া পাড়ে লক্ষ্মীর চরণে ।
চোরে যেন দণ্ড করি’ লয় নানা-ধনে ॥ ১৩৩ ॥
চোরে যেন দণ্ড করি’ লয় নানা-ধনে ॥ ১৩৩ ॥
Texto
bāndhiyā āniyā pāḍe lakṣmīra caraṇe
core yena daṇḍa kari’ laya nānā-dhane
core yena daṇḍa kari’ laya nānā-dhane
Palabra por palabra
Traducción
Las sirvientas ataron a los sirvientes de Jagannātha, les esposaron y les hicieron postrarse a los pies de loto de la diosa de la fortuna. En verdad, les arrestaron como a ladrones a quienes se despoja de todas sus riquezas.
Significado
El Señor Jagannātha, al comenzar Su festival de los carros, asegura a la diosa de la fortuna que al día siguiente regresará. La diosa de la fortuna, después de esperar dos o tres días sin que Kṛṣṇa regrese, comienza a sentir que su esposo no le hace caso, y, naturalmente, se enfada mucho. Adornándose con gran pompa, sale del templo y con Sus sirvientas, también muy engalanadas, se detiene ante la puerta principal. Sus sirvientas apresan a los principales sirvientes del Señor Jagannātha, les llevan ante ella y les obligan a postrarse a sus pies de loto.
Bengalí
অচেতনবৎ তারে করেন তাড়নে ।
নানামত গালি দেন ভণ্ড-বচনে ॥ ১৩৪ ॥
নানামত গালি দেন ভণ্ড-বচনে ॥ ১৩৪ ॥
Texto
acetanavat tāre karena tāḍane
nānā-mata gāli dena bhaṇḍa-vacane
nānā-mata gāli dena bhaṇḍa-vacane
Palabra por palabra
Traducción
Cuando se postraron a los pies de loto de la diosa de la fortuna, los sirvientes quedaron casi inconscientes. Castigados, fueron objeto de bromas y de lenguaje soez.
Bengalí
লক্ষ্মী-সঙ্গে দাসীগণের প্রাগল্ভ্য দেখিয়া ।
হাসে মহাপ্রভুর গণ মুখে হস্ত দিয়া ॥ ১৩৫ ॥
হাসে মহাপ্রভুর গণ মুখে হস্ত দিয়া ॥ ১৩৫ ॥
Texto
lakṣmī-saṅge dāsī-gaṇera prāgalbhya dekhiyā
hāse mahāprabhura gaṇa mukhe hasta diyā
hāse mahāprabhura gaṇa mukhe hasta diyā
Palabra por palabra
Traducción
Cuando los acompañantes de Śrī Caitanya Mahāprabhu vieron a las sirvientas de la diosa de la fortuna mostrarse tan desvergonzadas, se cubrieron la cara con las manos y sonrieron.
Bengalí
দামোদর কহে, — ঐছে মানের প্রকার ।
ত্রিজগতে কাহাঁ নাহি দেখি শুনি আর ॥ ১৩৬ ॥
ত্রিজগতে কাহাঁ নাহি দেখি শুনি আর ॥ ১৩৬ ॥
Texto
dāmodara kahe, — aiche mānera prakāra
trijagate kāhāṅ nāhi dekhi śuni āra
trijagate kāhāṅ nāhi dekhi śuni āra
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara dijo: «En los tres mundos no hay orgullo egoísta como éste. Yo, por lo menos, nunca he visto ni oído nada semejante.
Bengalí
মানিনী নিরুৎসাহে ছাড়ে বিভূষণ ।
ভূমে বসি’ নখে লেখে, মলিন-বদন ॥ ১৩৭ ॥
ভূমে বসি’ নখে লেখে, মলিন-বদন ॥ ১৩৭ ॥
Texto
māninī nirutsāhe chāḍe vibhūṣaṇa
bhūme vasi’ nakhe lekhe, malina-vadana
bhūme vasi’ nakhe lekhe, malina-vadana
Palabra por palabra
Traducción
«Una mujer que se siente olvidada y desengañada, por orgullo egoísta se quita todas las alhajas y, muy triste, se sienta en el suelo, haciendo rayas con las uñas de los pies.
Bengalí
পূর্বে সত্যভামার শুনি এবম্বিধ মান ।
ব্রজে গোপীগণের মান — রসের নিধান ॥ ১৩৮ ॥
ব্রজে গোপীগণের মান — রসের নিধান ॥ ১৩৮ ॥
Texto
pūrve satyabhāmāra śuni evaṁ-vidha māna
vraje gopī-gaṇera māna — rasera nidhāna
vraje gopī-gaṇera māna — rasera nidhāna
Palabra por palabra
Traducción
«He escuchado que Satyabhāmā, la más orgullosa de las reinas de Kṛṣṇa, mostraba ese tipo de orgullo y también las gopīs de Vṛndāvana, que son el receptáculo de todas las melosidades trascendentales.
Bengalí
ইঁহো নিজ-সম্পত্তি সব প্রকট করিয়া ।
প্রিয়ের উপর যায় সৈন্য সাজাঞা ॥ ১৩৯ ॥
প্রিয়ের উপর যায় সৈন্য সাজাঞা ॥ ১৩৯ ॥
Texto
iṅho nija-sampatti saba prakaṭa kariyā
priyera upara yāya sainya sājāñā
priyera upara yāya sainya sājāñā
Palabra por palabra
Traducción
«Pero, en el caso de la diosa de la fortuna, veo un tipo de orgullo distinto. Ella manifiesta sus propias opulencias, e incluso va con sus soldados a atacar a su esposo.»
Significado
Al ver la desvergüenza de la diosa de la fortuna, Svarūpa Dāmodara Gosvāmī quiso hablar a Śrī Caitanya Mahāprabhu del carácter supremo del amor de las gopīs. Por esa razón, dijo: «Mi Señor, nunca he visto nada semejante al comportamiento de la diosa de la fortuna. A veces vemos a una esposa amada que se enorgullece de su posición y que después, ante alguna muestra de desdén, sufre un desengaño. Entonces deja de cuidar su aspecto, se pone ropas sucias y, muy triste, se sienta en el suelo, haciendo rayas con las uñas de los pies. Hemos escuchado que Satyabhāmā y las gopīs de Vṛndāvana mostraban ese tipo de orgullo egoísta, pero lo que vemos en la diosa de la fortuna, aquí, en Jagannātha Purī, es completamente distinto. Ella se enfada mucho con su esposo y Le ataca con su gran opulencia».
Bengalí
প্রভু কহে, — কহ ব্রজের মানের প্রকার ।
স্বরূপ কহে, — গোপীমান-নদী শতধার ॥ ১৪০ ॥
স্বরূপ কহে, — গোপীমান-নদী শতধার ॥ ১৪০ ॥
Texto
prabhu kahe, — kaha vrajera mānera prakāra
svarūpa kahe, — gopī-māna-nadī śata-dhāra
svarūpa kahe, — gopī-māna-nadī śata-dhāra
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «Por favor, háblame de los distintos tipos de orgullo egoísta que se manifiestan en Vṛndāvana».
Significado
Svarūpa Dāmodara contestó: «El orgullo de las gopīs es como un río que tiene cientos de afluentes.
Bengalí
নায়িকার স্বভাব, প্রেমবৃত্তে বহু ভেদ ।
সেই ভেদে নানা-প্ৰকার মানের উদ্ভেদ ॥ ১৪১ ॥
সেই ভেদে নানা-প্ৰকার মানের উদ্ভেদ ॥ ১৪১ ॥
Texto
nāyikāra svabhāva, prema-vṛtte bahu bheda
sei bhede nānā-prakāra mānera udbheda
sei bhede nānā-prakāra mānera udbheda
Palabra por palabra
Traducción
«Las características y las modalidades del amor son distintas en distintas mujeres. El enfado debido a los celos también adopta diversas formas y cualidades.
Bengalí
সম্যক্ গোপিকার মান না যায় কথন ।
এক-দুই-ভেদে করি দিগ্-দরশন ॥ ১৪২ ॥
এক-দুই-ভেদে করি দিগ্-দরশন ॥ ১৪২ ॥
Texto
samyak gopikāra māna nā yāya kathana
eka-dui-bhede kari dig-daraśana
eka-dui-bhede kari dig-daraśana
Palabra por palabra
Traducción
«No es posible una exposición completa de los distintos tipos de enfado por celos que manifiestan las gopīs, pero unos cuantos principios pueden servir de guía.
Bengalí
মানে কেহ হয় ‘ধীরা’, কেহ ত’ ‘অধীরা’ ।
এই তিন-ভেদে, কেহ হয় ‘ধীরাধীরা’ ॥ ১৪৩ ॥
এই তিন-ভেদে, কেহ হয় ‘ধীরাধীরা’ ॥ ১৪৩ ॥
Texto
māne keha haya ‘dhīrā’, keha ta’ ‘adhīrā’
ei tina-bhede, keha haya ‘dhīrādhīrā’
ei tina-bhede, keha haya ‘dhīrādhīrā’
Palabra por palabra
Traducción
«Tres son los tipos de mujeres que sienten ese enfado debido a los celos: las mujeres sobrias, las mujeres inquietas, y las mujeres sobrias y, a la vez, inquietas.
Bengalí
‘ধীরা’ কান্তে দূরে দেখি’ করে প্রত্যুত্থান ।
নিকটে আসিলে, করে আসন প্রদান ॥ ১৪৪ ॥
নিকটে আসিলে, করে আসন প্রদান ॥ ১৪৪ ॥
Texto
‘dhīrā’ kānte dūre dekhi’ kare pratyutthāna
nikaṭe āsile, kare āsana pradāna
nikaṭe āsile, kare āsana pradāna
Palabra por palabra
Traducción
«La heroína sobria, cuando ve a su héroe acercarse en la distancia, inmediatamente se levanta para recibirle. Cuando él está cerca, inmediatamente le ofrece un lugar para sentarse.
Bengalí
হৃদয়ে কোপ, মুখে কহে মধুর বচন ।
প্রিয় আলিঙ্গিতে, তারে করে আলিঙ্গন ॥ ১৪৫ ॥
প্রিয় আলিঙ্গিতে, তারে করে আলিঙ্গন ॥ ১৪৫ ॥
Texto
hṛdaye kopa, mukhe kahe madhura vacana
priya āliṅgite, tāre kare āliṅgana
priya āliṅgite, tāre kare āliṅgana
Palabra por palabra
Traducción
«La heroína sobria oculta su enfado en el corazón, y por fuera habla con palabras dulces. Cuando su amado la abraza, ella le devuelve el abrazo.
Bengalí
সরল ব্যবহার, করে মানের পোষণ ।
কিম্বা সোল্লুণ্ঠ-বাক্যে করে প্রিয়-নিরসন ॥ ১৪৬ ॥
কিম্বা সোল্লুণ্ঠ-বাক্যে করে প্রিয়-নিরসন ॥ ১৪৬ ॥
Texto
sarala vyavahāra, kare mānera poṣaṇa
kimvā solluṇṭha-vākye kare priya-nirasana
kimvā solluṇṭha-vākye kare priya-nirasana
Palabra por palabra
Traducción
«La amante sobria tiene un comportamiento muy simple. Oculta el enfado producto de los celos en el corazón, pero, con sonrisas y palabras dulces, rechaza las insinuaciones de su amado.
Bengalí
‘অধীরা’ নিষ্ঠুর-বাক্যে করয়ে ভর্ৎসন ।
কর্ণোৎপলে তাড়ে, করে মালায় বন্ধন ॥ ১৪৭ ॥
কর্ণোৎপলে তাড়ে, করে মালায় বন্ধন ॥ ১৪৭ ॥
Texto
‘adhīrā’ niṣṭhura-vākye karaye bhartsana
karṇotpale tāḍe, kare mālāya bandhana
karṇotpale tāḍe, kare mālāya bandhana
Palabra por palabra
Traducción
«En cambio, la heroína inquieta a veces riñe a su amado con palabras crueles, a veces le tira de las orejas y a veces le ata con un collar de flores.
Bengalí
‘ধীরাধীরা’ বক্র-বাক্যে করে উপহাস ।
কভু স্তুতি, কভু নিন্দা, কভু বা উদাস ॥ ১৪৮ ॥
কভু স্তুতি, কভু নিন্দা, কভু বা উদাস ॥ ১৪৮ ॥
Texto
‘dhīrādhīrā’ vakra-vākye kare upahāsa
kabhu stuti, kabhu nindā, kabhu vā udāsa
kabhu stuti, kabhu nindā, kabhu vā udāsa
Palabra por palabra
Traducción
«La heroína en quien se combinan sobriedad e inquietud, siempre hace bromas con palabras equívocas. A veces alaba a su amado, a veces le insulta, y a veces permanece indiferente.
Bengalí
‘মুগ্ধা’, ‘মধ্যা’, ‘প্রগল্ভা’, — তিন নায়িকার ভেদ ।
‘মুগ্ধা’ নাহি জানে মানের বৈদগ্ধ্য-বিভেদ ॥ ১৪৯ ॥
‘মুগ্ধা’ নাহি জানে মানের বৈদগ্ধ্য-বিভেদ ॥ ১৪৯ ॥
Texto
‘mugdhā’, ‘madhyā’, ‘pragalbhā’, — tina nāyikāra bheda
‘mugdhā’ nāhi jāne mānera vaidagdhya-vibheda
‘mugdhā’ nāhi jāne mānera vaidagdhya-vibheda
Palabra por palabra
Traducción
«También se puede clasificar a las heroínas en cautivadas, intermedias y desvergonzadas. La heroína cautivada no sabe mucho de las enrevesadas complejidades del enfado que se debe a los celos.
Bengalí
মুখ আচ্ছাদিয়া করে কেবল রোদন ।
কান্তের প্রিয়বাক্য শুনি’ হয় পরসন্ন ॥ ১৫০ ॥
কান্তের প্রিয়বাক্য শুনি’ হয় পরসন্ন ॥ ১৫০ ॥
Texto
mukha ācchādiyā kare kevala rodana
kāntera priya-vākya śuni’ haya parasanna
kāntera priya-vākya śuni’ haya parasanna
Palabra por palabra
Traducción
«La heroína cautivada, simplemente se cubre la cara y llora sin parar. Cuando su amado le dice unas palabras dulces, vuelve a sentirse satisfecha.
Bengalí
‘মধ্যা’ ‘প্ৰগল্ভা’ ধরে ধীরাদি-বিভেদ ।
তার মধ্যে সবার স্বভাবে তিন ভেদ ॥ ১৫১ ॥
তার মধ্যে সবার স্বভাবে তিন ভেদ ॥ ১৫১ ॥
Texto
‘madhyā’ ‘pragalbhā’ dhare dhīrādi-vibheda
tāra madhye sabāra svabhāve tina bheda
tāra madhye sabāra svabhāve tina bheda
Palabra por palabra
Traducción
«Las heroínas intermedia y desvergonzada pueden dividirse en sobrias, inquietas, o sobrias e inquietas a la vez. Todavía pueden hacerse otras tres divisiones de sus características.
Bengalí
কেহ ‘প্রখরা’, কেহ ‘মৃদু’, কেহ হয় ‘সমা’ ।
স্ব-স্বভাবে কৃষ্ণের বাড়ায় প্রেম-সীমা ॥ ১৫২ ॥
স্ব-স্বভাবে কৃষ্ণের বাড়ায় প্রেম-সীমা ॥ ১৫২ ॥
Texto
keha ‘prakharā’, keha ‘mṛdu’, keha haya ‘samā’
sva-svabhāve kṛṣṇera bāḍāya prema-sīmā
sva-svabhāve kṛṣṇera bāḍāya prema-sīmā
Palabra por palabra
Traducción
«Algunas de esas heroínas son muy habladoras, otras son mansas y otras equilibradas. Cada heroína, conforme a su propio carácter, aumenta el éxtasis amoroso de Śrī Kṛṣṇa.
Bengalí
প্রাখর্য, মার্দব, সাম্য স্বভাব নির্দোষ ।
সেই সেই স্বভাবে কৃষ্ণে করায় সন্তোষ ॥ ১৫৩ ॥
সেই সেই স্বভাবে কৃষ্ণে করায় সন্তোষ ॥ ১৫৩ ॥
Texto
prākharya, mārdava, sāmya svabhāva nirdoṣa
sei sei svabhāve kṛṣṇe karāya santoṣa
sei sei svabhāve kṛṣṇe karāya santoṣa
Palabra por palabra
Traducción
«Las gopīs, aunque unas son habladoras, otras mansas y otras equilibradas, son todas trascendentales e intachables. Ellas complacen a Kṛṣṇa con sus características particulares.»
Bengalí
একথা শুনিয়া প্রভুর আনন্দ অপার ।
‘কহ, কহ, দামোদর’, — বলে বার বার ॥ ১৫৪ ॥
‘কহ, কহ, দামোদর’, — বলে বার বার ॥ ১৫৪ ॥
Texto
e-kathā śuniyā prabhura ānanda apāra
‘kaha, kaha, dāmodara’, — bale bāra bāra
‘kaha, kaha, dāmodara’, — bale bāra bāra
Palabra por palabra
Traducción
Escuchando las palabras de Svarūpa Dāmodara, Śrī Caitanya Mahāprabhu sintió una felicidad ilimitada; una y otra vez le pedía que continuase hablando.
Bengalí
দামোদর কহে, — কৃষ্ণ রসিকশেখর ।
রস-আস্বাদক, রসময়-কলেবর ॥ ১৫৫ ॥
রস-আস্বাদক, রসময়-কলেবর ॥ ১৫৫ ॥
Texto
dāmodara kahe, — kṛṣṇa rasika-śekhara
rasa-āsvādaka, rasamaya-kalevara
rasa-āsvādaka, rasamaya-kalevara
Palabra por palabra
Traducción
Dāmodara Gosvāmī dijo: «Kṛṣṇa es el amo y señor de todas las melosidades trascendentales, y es quien saborea todas las melosidades trascendentales, y Su cuerpo está hecho de bienaventuranza trascendental.
Bengalí
প্রেমময়-বপু কৃষ্ণ ভক্ত-প্রেমাধীন ।
শুদ্ধপ্রেমে, রসগুণে, গোপিকা — প্ৰবীণ ॥ ১৫৬ ॥
শুদ্ধপ্রেমে, রসগুণে, গোপিকা — প্ৰবীণ ॥ ১৫৬ ॥
Texto
premamaya-vapu kṛṣṇa bhakta-premādhīna
śuddha-preme, rasa-guṇe, gopikā — pravīṇa
śuddha-preme, rasa-guṇe, gopikā — pravīṇa
Palabra por palabra
prema-maya-vapu — cuerpo de amor y éxtasis; kṛṣṇa — el Señor Kṛṣṇa; bhakta-prema-adhīna — siempre subordinado a los sentimientos amorosos de Sus devotos; śuddha-preme — con amor puro libre de contaminación; rasa-guṇe — y en las cualidades de las melosidades trascendentales; gopikā — las gopīs; pravīṇa — muy expertas.
Traducción
«Kṛṣṇa está lleno de amor extático y siempre subordinado al amor de Sus devotos. Las gopīs son muy expertas en el amor puro y en los intercambios de melosidad trascendental.
Bengalí
গোপিকার প্রেমে নাহি রসাভাস-দোষ ।
অতএব কৃষ্ণের করে পরম সন্তোষ ॥ ১৫৭ ॥
অতএব কৃষ্ণের করে পরম সন্তোষ ॥ ১৫৭ ॥
Texto
gopikāra preme nāhi rasābhāsa-doṣa
ataeva kṛṣṇera kare parama santoṣa
ataeva kṛṣṇera kare parama santoṣa
Palabra por palabra
Traducción
«En el amor de las gopīs no hay defecto ni adulteración; por eso, ellas dan a Kṛṣṇa el placer más elevado.
Significado
Rasābhāsa se produce cuando hay alguna adulteración en la relación con Kṛṣṇa. Hay distintos tipos de rasābhāsa: de primera clase, de segunda clase, y de tercera clase. La palabra rasa significa «melosidad», y ābhāsa significa «sombra». Uparasa se produce cuando saboreamos un tipo de melosidad y se entromete algo ajeno. Anurasa es cuando hay algo derivado de la melosidad original. Cuando se percibe algo que está muy lejos de la melosidad original, se llama aparasa. Uparasa, anurasa y aparasa son, respectivamente, rasābhāsas de primera, de segunda y de tercera clase. Así lo explica el Bhakti-rasāmṛta-sindhu (4.9.1-2):
pūrvam evānuśiṣṭena vikalā rasa-lakṣaṇā
rasā eva rasābhāsā rasa-jñair anukīrtitāḥ
rasā eva rasābhāsā rasa-jñair anukīrtitāḥ
syus tridhoparasāś cānu- rasāś cāparasāś ca te
uttamā madhyamāḥ proktāḥ kaniṣṭhāś cety amī kramāt
uttamā madhyamāḥ proktāḥ kaniṣṭhāś cety amī kramāt
Bengalí
এবং শশঙ্কাংশুবিরাজিতা নিশাঃ
স সত্যকামোঽনুরতাবলাগণঃ ।
সিষেব আত্মন্যবরুদ্ধ-সৌরতঃ
সর্বাঃ শরৎকাব্যকথারসাশ্রয়াঃ ॥ ১৫৮ ॥
স সত্যকামোঽনুরতাবলাগণঃ ।
সিষেব আত্মন্যবরুদ্ধ-সৌরতঃ
সর্বাঃ শরৎকাব্যকথারসাশ্রয়াঃ ॥ ১৫৮ ॥
Texto
evaṁ śaśaṅkāṁśu-virājitā niśāḥ
sa satya-kāmo ’nuratābalā-gaṇaḥ
siṣeva ātmany avaruddha-saurataḥ
sarvāḥ śarat-kāvya-kathā-rasāśrayāḥ
sa satya-kāmo ’nuratābalā-gaṇaḥ
siṣeva ātmany avaruddha-saurataḥ
sarvāḥ śarat-kāvya-kathā-rasāśrayāḥ
Palabra por palabra
evam — así; śaśaṅka-aṁśu — con rayos de luz de la Luna; virājitāḥ — que existe hermosamente; niśāḥ — noches; saḥ — Él; satya-kāmaḥ — la Verdad Absoluta; anurata — a quien se sienten atraídas; abalā-gaṇaḥ — mujeres; siṣeva — realizó; ātmani — en Su propio ser; avaruddha-saurataḥ — Sus deseos lujuriosos trascendentales se vieron impedidos; sarvāḥ — todas; śarat — en otoño; kāvya — poéticas; kathā — palabras; rasa-āśrayāḥ — pleno de todas las melosidades trascendentales.
Traducción
«“El Señor Śrī Kṛṣṇa, que es la Verdad Absoluta, disfrutó de Su danza rāsa cada noche durante la estación del otoño. Él realizaba esta danza bajo la luz de la Luna, con plenitud de melosidades trascendentales. Empleaba palabras poéticas y Se rodeaba de mujeres que sentían muchísima atracción por Él.”
Significado
Este verso es una cita del Śrīmad-Bhāgavatam (10.33.25). Las gopīs son almas espirituales completamente trascendentales. Nunca debemos pensar que las gopīs y Kṛṣṇa tienen cuerpos materiales. También Vṛndāvana-dhāma es una morada espiritual, donde los días y las noches, los árboles, las flores y el agua, y todo lo demás, es espiritual. No hay ni el menor rastro de contaminación material. Kṛṣṇa, que es el Brahman Supremo y la Superalma, no tiene el menor interés en cosas materiales. Sus actividades con las gopīs son completamente espirituales y tienen lugar en el mundo espiritual. No tienen nada que ver con el mundo material. Los deseos lujuriosos del Señor Kṛṣṇa, y todos Sus tratos con las gopīs, se dan en el plano espiritual. Antes de pensar siquiera en saborear los pasatiempos de Kṛṣṇa con las gopīs, debemos alcanzar la iluminación trascendental. Quien todavía se encuentra en el plano mundano, debe primero purificarse siguiendo los principios regulativos. Sólo entonces puede tratar de entender a Kṛṣṇa y las gopīs. Śrī Caitanya Mahāprabhu y Svarūpa Dāmodara Gosvāmī hablan en estos versos de la relación entre Kṛṣṇa y las gopīs; por consiguiente, no se trata de un tema mundano o erótico. Como sannyāsī, Śrī Caitanya Mahāprabhu era muy estricto en Su trato con mujeres. Si las gopīs no hubiesen estado en el plano espiritual, Śrī Caitanya Mahāprabhu ni siquiera las habría mencionado a Svarūpa Dāmodara Gosvāmī. Por lo tanto, estos temas no tienen nada que ver con las actividades materiales.
Bengalí
‘বামা’ এক গোপীগণ, ‘দক্ষিণা’ এক গণ ।
নানা-ভাবে করায় কৃষ্ণে রস আস্বাদন ॥ ১৫৯ ॥
নানা-ভাবে করায় কৃষ্ণে রস আস্বাদন ॥ ১৫৯ ॥
Texto
‘vāmā’ eka gopī-gaṇa, ‘dakṣiṇā’ eka gaṇa
nānā-bhāve karāya kṛṣṇe rasa āsvādana
nānā-bhāve karāya kṛṣṇe rasa āsvādana
Palabra por palabra
Traducción
«Las gopīs pueden dividirse en dos grupos: el ala derecha y el ala izquierda. Las dos alas llevan a Kṛṣṇa a saborear melosidades trascendentales con diversas manifestaciones de amor extático.
Bengalí
গোপীগণ-মধ্যে শ্রেষ্ঠা রাধা-ঠাকুরাণী ।
নির্মল-উজ্জ্বল-রস-প্রেম-রত্নখনি ॥ ১৬০ ॥
নির্মল-উজ্জ্বল-রস-প্রেম-রত্নখনি ॥ ১৬০ ॥
Texto
gopī-gaṇa-madhye śreṣṭhā rādhā-ṭhākurāṇī
nirmala-ujjvala-rasa-prema-ratna-khani
nirmala-ujjvala-rasa-prema-ratna-khani
Palabra por palabra
Traducción
«De todas las gopīs, Śrīmatī Rādhārāṇī es la principal. Ella es una mina de joyas de amor extático y la fuente de todas las melosidades conyugales trascendentales purificadas.
Bengalí
বয়সে ‘মধ্যমা’তেঁহো স্বভাবেতে ‘সমা’ ।
গাঢ় প্রেমভাবে তেঁহো নিরন্তর ‘বামা’ ॥ ১৬১ ॥
গাঢ় প্রেমভাবে তেঁহো নিরন্তর ‘বামা’ ॥ ১৬১ ॥
Texto
vayase ‘madhyamā’ teṅho svabhāvete ‘samā’
gāḍha prema-bhāve teṅho nirantara ‘vāmā’
gāḍha prema-bhāve teṅho nirantara ‘vāmā’
Palabra por palabra
Traducción
«Rādhārāṇī es adolescente, y Su carácter es equilibrado. Ella está siempre profundamente absorta en amor extático y siempre siente con la actitud de una gopī del ala izquierda.
Significado
En su Ujjvala-nīlamaṇi, Rūpa Gosvāmī caracteriza a las gopīs del ala izquierda y del ala derecha. En relación con el ala izquierda, dice:
māna-grahe sadodyuktā tac-chaithilye ca kopanā
abhedyā nāyake prāyaḥ krūrā vāmeti kīrtyate
abhedyā nāyake prāyaḥ krūrā vāmeti kīrtyate
«La gopī que está siempre dispuesta a enfadarse por cuestión de celos, que está entusiasmada con esa posición, que se enfada tan pronto como la vencen, que nunca se deja someter por el héroe, y que siempre Le hace frente, se dice que es una vāmā, una gopī del ala izquierda».
Śrīla Rūpa Gosvāmī describe a las gopīs del ala derecha con las siguientes palabras:
asahyā māna-nirbandhe nāyake yukta-vādinī
sāmabhis tena bhedyā ca dakṣiṇā parikīrtitā
sāmabhis tena bhedyā ca dakṣiṇā parikīrtitā
«La gopī que no puede soportar el enfado femenino, que habla al héroe con palabras mesuradas, y que se siente satisfecha cuando Él le habla con dulzura, es una dakṣiṇā, una gopī del ala derecha.
Bengalí
বাম্য-স্বভাবে মান উঠে নিরন্তর ।
তার মধ্যে উঠে কৃষ্ণের আনন্দ-সাগর ॥ ১৬২ ॥
তার মধ্যে উঠে কৃষ্ণের আনন্দ-সাগর ॥ ১৬২ ॥
Texto
vāmya-svabhāve māna uṭhe nirantara
tāra madhye uṭhe kṛṣṇera ānanda-sāgara
tāra madhye uṭhe kṛṣṇera ānanda-sāgara
Palabra por palabra
Traducción
«Como es una gopī del ala izquierda, tiene siempre a flor de piel Su genio de mujer, pero Kṛṣṇa obtiene bienaventuranza trascendental de Sus actividades.
Bengalí
অহেরিব গতিঃ প্রেম্ণঃ স্বভাবকুটিলা ভবেৎ ।
অতো হেতোরহেতোশ্চ যূনোর্মান উদঞ্চতি ॥ ১৬৩ ॥
অতো হেতোরহেতোশ্চ যূনোর্মান উদঞ্চতি ॥ ১৬৩ ॥
Texto
aher iva gatiḥ premṇaḥ
svabhāva-kuṭilā bhavet
ato hetor ahetoś ca
yūnor māna udañcati
svabhāva-kuṭilā bhavet
ato hetor ahetoś ca
yūnor māna udañcati
Palabra por palabra
Traducción
«“El curso de los amoríos entre un chico y una chica es por naturaleza retorcido, como los movimientos de una serpiente. Debido a ello, entre un chico y una chica surgen dos tipos de enfado: enfado con causa, y enfado sin causa.”»
Significado
Esta cita pertenece al Ujjvala-nīlamaṇi (Śṛṅgāra-bheda-prakaraṇa 102), de Śrīla Rūpa Gosvāmī.
Bengalí
এত শুনি’ বাড়ে প্রভুর আনন্দ-সাগর ।
‘কহ, কহ’ কহে প্রভু, বলে দামোদর ॥ ১৬৪ ॥
‘কহ, কহ’ কহে প্রভু, বলে দামোদর ॥ ১৬৪ ॥
Texto
eta śuni’ bāḍe prabhura ānanda-sāgara
‘kaha, kaha’ kahe prabhu, bale dāmodara
‘kaha, kaha’ kahe prabhu, bale dāmodara
Palabra por palabra
Traducción
Escuchando estas explicaciones, Śrī Caitanya Mahāprabhu veía crecer el océano de Su bienaventuranza trascendental. Por eso dijo a Svarūpa Dāmodara: «Sigue hablando, sigue hablando». Así, Svarūpa Dāmodara continuó.
Bengalí
‘অধিরূঢ় মহাভাব’ — রাধিকার প্রেম ।
বিশুদ্ধ, নির্মল, যৈছে দশবাণ হেম ॥ ১৬৫ ॥
বিশুদ্ধ, নির্মল, যৈছে দশবাণ হেম ॥ ১৬৫ ॥
Texto
‘adhirūḍha mahābhāva’ — rādhikāra prema
viśuddha, nirmala, yaiche daśa-vāṇa hema
viśuddha, nirmala, yaiche daśa-vāṇa hema
Palabra por palabra
Traducción
«El amor de Śrīmatī Rādhārāṇī es un éxtasis muy avanzado. Todos Sus tratos son completamente puros y están libres de todo rastro material. En verdad, Sus tratos son diez veces más puros que el oro.
Bengalí
কৃষ্ণের দর্শন যদি পায় আচম্বিতে ।
নানা-ভাব-বিভূষণে হয় বিভূষিতে ॥ ১৬৬ ॥
নানা-ভাব-বিভূষণে হয় বিভূষিতে ॥ ১৬৬ ॥
Texto
kṛṣṇera darśana yadi pāya ācambite
nānā-bhāva-vibhūṣaṇe haya vibhūṣite
nānā-bhāva-vibhūṣaṇe haya vibhūṣite
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando Rādhārāṇī tiene oportunidad de ver a Kṛṣṇa, Su cuerpo se adorna de repente con diversas alhajas de éxtasis.
Bengalí
অষ্ট ‘সাত্ত্বিক’, হর্ষাদি ‘ব্যভিচারী’ যাঁর ।
‘সহজ প্রেম’, বিংশতি ‘ভাব’-অলঙ্কার ॥ ১৬৭ ॥
‘সহজ প্রেম’, বিংশতি ‘ভাব’-অলঙ্কার ॥ ১৬৭ ॥
Texto
aṣṭa ‘sāttvika’, harṣādi ‘vyabhicārī’ yāṅra
‘sahaja prema’, viṁśati ‘bhāva’-alaṅkāra
‘sahaja prema’, viṁśati ‘bhāva’-alaṅkāra
Palabra por palabra
Traducción
«Entre los ornamentos trascendentales del cuerpo de Śrīmatī Rādhārāṇī están los ocho signos trascendentales, sāttvikas, los treinta y tres vyabhicārī-bhāvas, comenzando con harṣa, el júbilo de amor natural, y los veinte bhāvas o adornos emocionales extáticos.
Significado
Los treinta y tres vyabhicārī-bhāvas, los signos corporales que se manifiestan con el amor extático, son los siguientes: (1) nirveda, indiferencia; (2) viṣāda, tristeza; (3) dainya, mansedumbre; (4) glāni, un sentimiento de culpa; (5) śrama, fatiga; (6) mada, enloquecimiento; (7) garva, orgullo; (8) śaṅkā, duda; (9) trāsa, conmoción; (10) āvega, emoción intensa; (11) unmāda, locura; (12) apasmāra, olvido; (13) vyādhi, enfermedad; (14) moha, confusión; (15) mṛti, muerte; (16) ālasya, pereza; (17) jāḍya, invalidez; (18) vrīḍā, vergüenza; (19) avahitthā, ocultación; (20) smṛti, recuerdo; (21) vitarka, argumentación; (22) cintā, contemplación; (23) mati, atención; (24) dhṛti, tolerancia; (25) harṣa, júbilo; (26) autsukya, deseo intenso; (27) augrya, violencia; (28) amarṣa, ira; (29) asūyā, celos; (30) cāpalya, desvergüenza; (31) nidrā, sueño; (32) supti, sueño profundo; y (33) prabhoda, despertar.
Bengalí
‘কিলকিঞ্চিত’, ‘কুট্টমিত’, ‘বিলাস’, ‘ললিত’ ।
‘বিব্বোক’, ‘মোট্টায়িত’, আর ‘মৌগ্ধ্য’, ‘চকিত’ ॥ ১৬৮ ॥
‘বিব্বোক’, ‘মোট্টায়িত’, আর ‘মৌগ্ধ্য’, ‘চকিত’ ॥ ১৬৮ ॥
Texto
‘kila-kiñcita’, ‘kuṭṭamita’, ‘vilāsa’, ‘lalita’
‘vivvoka’, ‘moṭṭāyita’, āra ‘maugdhya’, ‘cakita’
‘vivvoka’, ‘moṭṭāyita’, āra ‘maugdhya’, ‘cakita’
Palabra por palabra
kila-kiñcita — un determinado tipo de adorno extático que se manifiesta en el momento de ver a Kṛṣṇa; kuṭṭamita — el signo que se explica en el Verso 197; vilāsa — el signo que se explica en el Verso 187; lalita — el signo que se explica en el Verso 192; vivvoka — no hacer caso del obsequio del héroe; moṭṭāyita — despertar de deseos lujuriosos con el recuerdo del héroe y sus palabras; āra — y; maugdhya — adoptar la actitud de que no se saben las cosas, aunque se sabe todo; cakita — una actitud en que la amante parece muy asustada aunque en realidad no lo está.
Traducción
«Algunos de los signos cuya explicación crítica se da en los versos siguientes son kila-kiñcita, kuṭṭamita, vilāsa, lalita, vivvoka, moṭṭāyita, maugdhya y cakita.
Bengalí
এত ভাবভূষায় ভূষিত শ্রীরাধার অঙ্গ ।
দেখিতে উথলে কৃষ্ণসুখাব্ধি-তরঙ্গ ॥ ১৬৯ ॥
দেখিতে উথলে কৃষ্ণসুখাব্ধি-তরঙ্গ ॥ ১৬৯ ॥
Texto
eta bhāva-bhūṣāya bhūṣita śrī-rādhāra aṅga
dekhite uthale kṛṣṇa-sukhābdhi-taraṅga
dekhite uthale kṛṣṇa-sukhābdhi-taraṅga
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando el cuerpo de Śrīmatī Rādhārāṇī manifiesta los adornos de muchos signos extáticos, en el océano de la felicidad de Kṛṣṇa inmediatamente se manifiestan olas trascendentales.
Bengalí
কিলকিঞ্চিতাদি-ভাবের শুন বিবরণ ।
যে ভাব-ভূষায় রাধা হরে কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭০ ॥
যে ভাব-ভূষায় রাধা হরে কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭০ ॥
Texto
kila-kiñcitādi-bhāvera śuna vivaraṇa
ye bhāva-bhūṣāya rādhā hare kṛṣṇa-mana
ye bhāva-bhūṣāya rādhā hare kṛṣṇa-mana
Palabra por palabra
Traducción
«Escucha ahora una explicación de algunos éxtasis, comenzando con kila-kiñcita. Con esos adornos extáticos, Śrīmatī Rādhārāṇī encanta la mente de Kṛṣṇa.
Bengalí
রাধা দেখি’ কৃষ্ণ যদি ছুঁইতে করে মন ।
দানঘাটি-পথে যবে বর্জেন গমন ॥ ১৭১ ॥
দানঘাটি-পথে যবে বর্জেন গমন ॥ ১৭১ ॥
Texto
rādhā dekhi’ kṛṣṇa yadi chuṅite kare mana
dāna-ghāṭi-pathe yabe varjena gamana
dāna-ghāṭi-pathe yabe varjena gamana
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando Śrī Kṛṣṇa ve a Śrīmatī Rādhārāṇī y quiere tocar Su cuerpo, Le prohibe ir al lugar por donde se cruza el río Yamunā.
Bengalí
যবে আসি’ মানা করে পুষ্প উঠাইতে ।
সখী-আগে চাহে যদি গায়ে হাত দিতে ॥ ১৭২ ॥
সখী-আগে চাহে যদি গায়ে হাত দিতে ॥ ১৭২ ॥
Texto
yabe āsi’ mānā kare puṣpa uṭhāite
sakhī-āge cāhe yadi gāye hāta dite
sakhī-āge cāhe yadi gāye hāta dite
Palabra por palabra
Traducción
«Acercándose a Ella, Kṛṣṇa prohibe a Śrīmatī Rādhārāṇī recoger flores. A veces también La toca frente a Sus amigas.
Bengalí
এইসব স্থানে ‘কিলকিঞ্চিত’ উদ্গম ।
প্রথমে ‘হর্ষ’ সঞ্চারী — মূল কারণ ॥ ১৭৩ ॥
প্রথমে ‘হর্ষ’ সঞ্চারী — মূল কারণ ॥ ১৭৩ ॥
Texto
ei-saba sthāne ‘kila-kiñcita’ udgama
prathame ‘harṣa’ sañcārī — mūla kāraṇa
prathame ‘harṣa’ sañcārī — mūla kāraṇa
Palabra por palabra
Traducción
«En esas ocasiones, surgen los signos extáticos de kila-kiñcita. Primero hay júbilo de amor extático, que es la causa original de esos signos.
Significado
Śrīmatī Rādhārāṇī, siempre que sale de casa, va muy bien vestida y tiene un aspecto muy atractivo. Atraer la atención de Śrī Kṛṣṇa forma parte de Su naturaleza femenina; Śrī Kṛṣṇa, al verla vestida de un modo tan atractivo, desea tocar Su cuerpo. Entonces el Señor encuentra alguna excusa para prohibirle ir al lugar por donde se cruza el río, y Le impide coger flores. Así son los pasatiempos de Śrīmatī Rādhārāṇī y Śrī Kṛṣṇa. Como es una pastorcilla de vacas, Śrīmatī Rādhārāṇī suele llevar leche en un cántaro, y a menudo va a venderla a la otra orilla del Yamunā. Para cruzar el río, tiene que pagar al barquero, y el lugar en que el barquero cobra el pasaje recibe el nombre de dāna-ghāṭi. El Señor Śrī Kṛṣṇa Le impide ir, diciéndole: «Primero tienes que pagar el precio; después podrás pasar». Ese pasatiempo recibe el nombre de dāna-keli-līlā. De manera similar, si Śrīmatī Rādhārāṇī desea recoger una flor, Śrī Kṛṣṇa pretende ser el propietario del jardín y Se lo prohibe. Este pasatiempo recibe el nombre de kila-kiñcita. Las prohibiciones de Śrī Kṛṣṇa despiertan la timidez de Rādhārāṇī, y en ese momento se manifiestan los signos corporales de kila-kiñcita-bhāva. Esos signos corporales se explican en el siguiente verso, que es una cita del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 39) de Śrīla Rūpa Gosvāmī.
Bengalí
গর্বাভিলাষরুদিতস্মিতাসূয়াভয়ক্রুধাম্ ।
সঙ্করীকরণং হর্ষাদুচ্যতে কিলকিঞ্চিতম্ ॥ ১৭৪ ॥
সঙ্করীকরণং হর্ষাদুচ্যতে কিলকিঞ্চিতম্ ॥ ১৭৪ ॥
Texto
garvābhilāṣa-rudita-
smitāsūyā-bhaya-krudhām
saṅkarī-karaṇaṁ harṣād
ucyate kila-kiñcitam
smitāsūyā-bhaya-krudhām
saṅkarī-karaṇaṁ harṣād
ucyate kila-kiñcitam
Palabra por palabra
Traducción
«“Orgullo, ambición, sollozos, sonrisas, envidia, temor y enfado son los siete signos de éxtasis amoroso que se manifestaron en un jubiloso echarse atrás. Esos signos reciben el nombre de kila-kiñcita-bhāva”.
Bengalí
আর সাত ভাব আসি’ সহজে মিলয় ।
অষ্টভাব-সম্মিলনে ‘মহাভাব’ হয় ॥ ১৭৫ ॥
অষ্টভাব-সম্মিলনে ‘মহাভাব’ হয় ॥ ১৭৫ ॥
Texto
āra sāta bhāva āsi’ sahaje milaya
aṣṭa-bhāva-sammilane ‘mahā-bhāva’ haya
aṣṭa-bhāva-sammilane ‘mahā-bhāva’ haya
Palabra por palabra
Traducción
«Hay otros siete signos de éxtasis trascendental; cuando se combinan en el plano del júbilo, el conjunto recibe el nombre de mahā-bhāva.
Bengalí
গর্ব, অভিলাষ, ভয়, শুষ্করুদিত ।
ক্রোধ, অসূয়া হয়, আর মন্দস্মিত ॥ ১৭৬ ॥
ক্রোধ, অসূয়া হয়, আর মন্দস্মিত ॥ ১৭৬ ॥
Texto
garva, abhilāṣa, bhaya, śuṣka-rudita
krodha, asūyā haya, āra manda-smita
krodha, asūyā haya, āra manda-smita
Palabra por palabra
Traducción
«Lo siete elementos que componen mahā-bhāva son: orgullo, ambición, miedo, llanto artificial seco, enfado, envidia y dulces sonrisas.
Bengalí
নানা-স্বাদু অষ্টভাব একত্র মিলন ।
যাহার আস্বাদে তৃপ্ত হয় কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭৭ ॥
যাহার আস্বাদে তৃপ্ত হয় কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭৭ ॥
Texto
nānā-svādu aṣṭa-bhāva ekatra milana
yāhāra āsvāde tṛpta haya kṛṣṇa-mana
yāhāra āsvāde tṛpta haya kṛṣṇa-mana
Palabra por palabra
Traducción
«Hay ocho signos de amor extático en el plano del júbilo trascendental; cuando se combinan y Kṛṣṇa los saborea, la mente del Señor está completamente satisfecha.
Bengalí
দধি, খণ্ড, ঘৃত, মধু, মরীচ, কর্পূর ।
এলাচি-মিলনে যৈছে রসালা মধুর ॥ ১৭৮ ॥
এলাচি-মিলনে যৈছে রসালা মধুর ॥ ১৭৮ ॥
Texto
dadhi, khaṇḍa, ghṛta, madhu, marīca, karpūra
elāci-milane yaiche rasālā madhura
elāci-milane yaiche rasālā madhura
Palabra por palabra
Traducción
«En verdad, se los compara a una combinación de yogur, azúcar cande, ghī, miel, pimienta negra, alcanfor y cardamomo, que, cuando se mezclan, son muy dulces y sabrosos.
Bengalí
এই ভাব-যুক্ত দেখি’ রাধাস্য-নয়ন ।
সঙ্গম হইতে সুখ পায় কোটি-গুণ ॥ ১৭৯ ॥
সঙ্গম হইতে সুখ পায় কোটি-গুণ ॥ ১৭৯ ॥
Texto
ei bhāva-yukta dekhi’ rādhāsya-nayana
saṅgama ha-ite sukha pāya koṭi-guṇa
saṅgama ha-ite sukha pāya koṭi-guṇa
Palabra por palabra
Traducción
«El Señor Śrī Kṛṣṇa Se siente miles de miles de veces más satisfecho cuando ve la cara de Rādhārāṇī iluminada con esa combinación de amor extático que cuando Se une directamente con Ella.
Significado
Esto se explica con más detalle en el siguiente verso, cita del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 41) de Śrīla Rūpa Gosvāmī.
Bengalí
অন্তঃস্মেরতয়োজ্জ্বলা জলকণব্যাকীর্ণপক্ষ্মাঙ্কুরা
কিঞ্চিৎপাটলিতাঞ্চলা রসিকতোৎসিক্তা পুরঃ কুঞ্চতী ।
রুদ্ধায়াঃ পথি মাধবেন মধুরব্যাভুগ্নতোরোত্তরা
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতস্তবকিনী দৃষ্টিঃ শ্রিয়ং বঃ ক্রিয়াৎ ॥ ১৮০ ॥
কিঞ্চিৎপাটলিতাঞ্চলা রসিকতোৎসিক্তা পুরঃ কুঞ্চতী ।
রুদ্ধায়াঃ পথি মাধবেন মধুরব্যাভুগ্নতোরোত্তরা
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতস্তবকিনী দৃষ্টিঃ শ্রিয়ং বঃ ক্রিয়াৎ ॥ ১৮০ ॥
Texto
antaḥ smeratayojjvalā jala-kaṇa-vyākīrṇa-pakṣmāṅkurā
kiñcit pāṭalitāñcalā rasikatotsiktā puraḥ kuñcatī
ruddhāyāḥ pathi mādhavena madhura-vyābhugna-torottarā
rādhāyāḥ kila-kiñcita-stavakinī dṛṣṭiḥ śriyaṁ vaḥ kriyāt
kiñcit pāṭalitāñcalā rasikatotsiktā puraḥ kuñcatī
ruddhāyāḥ pathi mādhavena madhura-vyābhugna-torottarā
rādhāyāḥ kila-kiñcita-stavakinī dṛṣṭiḥ śriyaṁ vaḥ kriyāt
Palabra por palabra
antaḥ — internamente, no manifestados; smeratayā ujjvala — con el brillo de una suave sonrisa; jala-kaṇa — con gotas de agua; vyākīrṇa — esparcidas; pakṣma-aṅkurā — de los párpados; kiñcit — muy poco; pāṭalita-añcalā — un matiz enrojecido, mezclado con blancura, en los bordes de los ojos; rasikatā-utsiktā — inmersa en la astuta conducta del Señor; puraḥ — en la frente; kuñcatī — contracciones; ruddhāyāḥ — habiendo sido obstruida; pathi — en el camino; mādhavena — por Kṛṣṇa; madhura — dulces; vyābhugna — curvados; torā-uttarā — los ojos; rādhāyāḥ — de Śrīmatī Rādhārāṇī; kila-kiñcita — el signo de éxtasis denominado kila-kiñcita; stavakinī — como un ramo de flores; dṛṣṭiḥ — mirada; śriyam — buena fortuna; vaḥ — de todos vosotros; kriyāt — haga.
Traducción
«“Que la visión del éxtasis kila-kiñcita de Śrīmatī Rādhārāṇī, que es como un ramo de flores, traiga buena fortuna a todos. Cuando Śrī Kṛṣṇa obstruyó el paso de Rādhārāṇī al dāna-ghāṭi, en el corazón de Ella surgió la risa. Sus ojos, de pronto brillantes, derramaron lágrimas frescas quedando así enrojecidos. Debido a Su dulce relación con Kṛṣṇa, Sus ojos estaban llenos de entusiasmo, y cuando Su llanto se apagó, parecía aun más hermosa.”
Bengalí
বাষ্পব্যাকুলিতারুণাঞ্চলচলন্নেত্রং রসোল্লাসিতং
হেলোল্লাসচলাধরং কুটিলিতভ্রূযুগ্মমুদ্যৎস্মিতম্ ।
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতাঞ্চিতমসৌ বীক্ষ্যাননং সঙ্গমা-
দানন্দং তমবাপ কোটিগুণিতং যোঽভূন্ন গীর্গোচরঃ ॥ ১৮১ ॥
হেলোল্লাসচলাধরং কুটিলিতভ্রূযুগ্মমুদ্যৎস্মিতম্ ।
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতাঞ্চিতমসৌ বীক্ষ্যাননং সঙ্গমা-
দানন্দং তমবাপ কোটিগুণিতং যোঽভূন্ন গীর্গোচরঃ ॥ ১৮১ ॥
Texto
bāṣpa-vyākulitāruṇāñcala-calan-netraṁ rasollāsitaṁ
helollāsa-calādharaṁ kuṭilita-bhrū-yugmam udyat-smitam
rādhāyāḥ kila-kiñcitāñcitam asau vīkṣyānanaṁ saṅgamād
ānandaṁ tam avāpa koṭi-guṇitaṁ yo ’bhūn na gīr-gocaraḥ
helollāsa-calādharaṁ kuṭilita-bhrū-yugmam udyat-smitam
rādhāyāḥ kila-kiñcitāñcitam asau vīkṣyānanaṁ saṅgamād
ānandaṁ tam avāpa koṭi-guṇitaṁ yo ’bhūn na gīr-gocaraḥ
Palabra por palabra
bāṣpa — por las lágrimas; vyākulita — agitada; aruṇa-añcala — con un matiz rojizo; calan — moverse; netram — los ojos; rasa-ullāsitam — por sentirse agitada por las melosidades trascendentales; hela-ullāsa — por el júbilo descuidado; cala-adharam — labios que se mueven; kuṭilita — curvadas; bhrū-yugmam — dos cejas; udyat — despertar; smitam — sonrisa; rādhāyāḥ — de Śrīmatī Rādhārāṇī; kila-kiñcita — con el signo de éxtasis denominado kila-kiñcita; añcitam — expresión; asau — Él (Kṛṣṇa); vīkṣya — al mirar; ānanam — la cara; saṅgamāt — incluso que abrazar; ānandam — felicidad; tam — esa; avāpa — obtuvo; koṭi-guṇitam — millones de millones de veces más; yaḥ — que; abhūt — se volvió; na — no; gīḥ-gocaraḥ — el tema que se describe.
Traducción
«“Agitada por las lágrimas, Śrīmatī Rādhārāṇī tenía los ojos teñidos de rojo, como el horizonte oriental al salir el Sol. Sus labios comenzaron a moverse con júbilo y deseo lujurioso. Sus cejas se curvaron, y Su cara de loto sonrió dulcemente. Al ver aquella emoción manifestada en la cara de Rādhārāṇī, el Señor Śrī Kṛṣṇa Se sintió un millón de veces más feliz que cuando La abrazaba. En verdad, la felicidad del Señor Śrī Kṛṣṇa no tiene nada de mundano.”»
Significado
Esta cita pertenece al Govinda-līlāmṛta (9.18).
Bengalí
এত শুনি’প্রভু হৈলা আনন্দিত মন ।
সুখাবিষ্ট হঞা স্বরূপে কৈলা আলিঙ্গন ॥ ১৮২ ॥
সুখাবিষ্ট হঞা স্বরূপে কৈলা আলিঙ্গন ॥ ১৮২ ॥
Texto
eta śuni’ prabhu hailā ānandita mana
sukhāviṣṭa hañā svarūpe kailā āliṅgana
sukhāviṣṭa hañā svarūpe kailā āliṅgana
Palabra por palabra
Traducción
Al escuchar esto, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se sintió muy feliz, y, absorto en esa felicidad, abrazó a Svarūpa Dāmodara Gosvāmī.
Bengalí
‘বিলাসাদি’-ভাব-ভূষার কহ ত’ লক্ষণ ।
যেই ভাবে রাধা হরে গোবিন্দের মন ? ১৮৩ ॥
যেই ভাবে রাধা হরে গোবিন্দের মন ? ১৮৩ ॥
Texto
‘vilāsādi’-bhāva-bhūṣāra kaha ta’ lakṣaṇa
yei bhāve rādhā hare govindera mana?
yei bhāve rādhā hare govindera mana?
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu pidió entonces a Svarūpa Dāmodara: «Por favor, habla de los adornos extáticos que embellecen el cuerpo de Śrīmatī Rādhārāṇī, con los cuales encanta la mente de Śrī Govinda».
Bengalí
তবে ত’ স্বরূপ-গোসাঞি কহিতে লাগিলা ।
শুনি’ প্ৰভুর ভক্তগণ মহাসুখ পাইলা ॥ ১৮৪ ॥
শুনি’ প্ৰভুর ভক্তগণ মহাসুখ পাইলা ॥ ১৮৪ ॥
Texto
tabe ta’ svarūpa-gosāñi kahite lāgilā
śuni’ prabhura bhakta-gaṇa mahā-sukha pāilā
śuni’ prabhura bhakta-gaṇa mahā-sukha pāilā
Palabra por palabra
Traducción
Ante este ruego, Svarūpa Dāmodara siguió hablando. Todos los devotos de Śrī Caitanya Mahāprabhu se sintieron muy felices de escucharle.
Bengalí
রাধা বসি’ আছে, কিবা বৃন্দাবনে যায় ।
তাহাঁ যদি আচম্বিতে কৃষ্ণ-দরশন পায় ॥ ১৮৫ ॥
তাহাঁ যদি আচম্বিতে কৃষ্ণ-দরশন পায় ॥ ১৮৫ ॥
Texto
rādhā vasi’ āche, kibā vṛndāvane yāya
tāhāṅ yadi ācambite kṛṣṇa-daraśana pāya
tāhāṅ yadi ācambite kṛṣṇa-daraśana pāya
Palabra por palabra
Traducción
«A veces, cuando está sentada o cuando va a Vṛndāvana, Śrīmatī Rādhārāṇī ve a Kṛṣṇa.
Bengalí
দেখিতে নানা-ভাব হয় বিলক্ষণ ।
যে বৈলক্ষণ্যের নাম ‘বিলাস’-ভূষণ ॥ ১৮৬ ॥
যে বৈলক্ষণ্যের নাম ‘বিলাস’-ভূষণ ॥ ১৮৬ ॥
Texto
dekhite nānā-bhāva haya vilakṣaṇa
se vailakṣaṇyera nāma ‘vilāsa’-bhūṣaṇa
se vailakṣaṇyera nāma ‘vilāsa’-bhūṣaṇa
Palabra por palabra
Traducción
«Los diversos signos de éxtasis que se manifiestan en ese momento se denominan vilāsa.
Significado
Esto se explica en el siguiente verso, tomado del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 39).
Bengalí
গতিস্থানাসনাদীনাং মুখনেত্রাদিকর্মণাম্ ।
তাৎকালিকন্তু বৈশিষ্ট্যং বিলাসঃ প্রিয়সঙ্গজম্ ॥ ১৮৭ ॥
তাৎকালিকন্তু বৈশিষ্ট্যং বিলাসঃ প্রিয়সঙ্গজম্ ॥ ১৮৭ ॥
Texto
gati-sthānāsanādīnāṁ
mukha-netrādi-karmaṇām
tātkālikaṁ tu vaiśiṣṭyaṁ
vilāsaḥ priya-saṅga-jam
mukha-netrādi-karmaṇām
tātkālikaṁ tu vaiśiṣṭyaṁ
vilāsaḥ priya-saṅga-jam
Palabra por palabra
gati — al moverse; sthāna — al ponerse en pie; āsana-ādīnām — y al sentarse, etc.; mukha — de la cara; netra — de los ojos; ādi — y demás; karmaṇām — de las actividades; tāt-kālikam — en relación con ese momento; tu — entonces; vaiśiṣṭyam — diversos signos; vilāsaḥ — denominados vilāsa; priya-saṅga-jam — producto del encuentro con el amado.
Traducción
«“Los diversos signos de éxtasis que se manifiestan en la cara, los ojos y las demás partes del cuerpo de la mujer, así como la manera en que se mueve, está de pie o se sienta cuando se encuentra con su amado, se denominan vilāsa.”»
Bengalí
লজ্জা, হর্ষ, অভিলাষ, সম্ভ্রম, বাম্য, ভয় ।
এত ভাব মিলি’ রাধায় চঞ্চল করয় ॥ ১৮৮ ॥
এত ভাব মিলি’ রাধায় চঞ্চল করয় ॥ ১৮৮ ॥
Texto
lajjā, harṣa, abhilāṣa, sambhrama, vāmya, bhaya
eta bhāva mili’ rādhāya cañcala karaya
eta bhāva mili’ rādhāya cañcala karaya
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara dijo: «Timidez, júbilo, ambición, respeto, temor y las características de las gopīs del ala izquierda son signos de éxtasis que se combinan para agitar a Śrīmatī Rādhārāṇī.
Significado
Esto se explica en el siguiente verso, cita del Govinda-līlāmṛta (9.11).
Bengalí
পুরঃ কৃষ্ণালোকাৎ স্থগিতকুটিলাস্যা গতিরভূৎ
তিরশ্চীনং কৃষ্ণাম্বরদরবৃতং শ্রীমুখমপি ।
চলত্তারং স্ফারং নয়নযুগমাভুগ্নমিতি সা
বিলাসাখ্য-স্বালঙ্করণবলিতাসীৎ প্রিয়মুদে ॥ ১৮৯ ॥
তিরশ্চীনং কৃষ্ণাম্বরদরবৃতং শ্রীমুখমপি ।
চলত্তারং স্ফারং নয়নযুগমাভুগ্নমিতি সা
বিলাসাখ্য-স্বালঙ্করণবলিতাসীৎ প্রিয়মুদে ॥ ১৮৯ ॥
Texto
puraḥ kṛṣṇālokāt sthagita-kuṭilāsyā gatir abhūt
tiraścīnaṁ kṛṣṇāmbara-dara-vṛtaṁ śrī-mukham api
calat-tāraṁ sphāraṁ nayana-yugam ābhugnam iti sā
vilāsākhya-svālaṅkaraṇa-valitāsīt priya-mude
tiraścīnaṁ kṛṣṇāmbara-dara-vṛtaṁ śrī-mukham api
calat-tāraṁ sphāraṁ nayana-yugam ābhugnam iti sā
vilāsākhya-svālaṅkaraṇa-valitāsīt priya-mude
Palabra por palabra
puraḥ — frente a Ella; kṛṣṇa-ālokāt — por ver al Señor Kṛṣṇa; sthagita-kuṭilā — Se detuvo y adoptó una actitud de picardía; asyāḥ — de Śrīmatī Rādhārāṇī; gatiḥ — el paso; abhūt — fue; tiraścīnam — siendo astuta; kṛṣṇa-ambara — con una prenda azul; dara-vṛtam — cubierta; śrī-mukham api — Su cara también; calat-tāram — como estrellas que se mueven; sphāram — amplios; nayana-yugam — el par de ojos; ābhugnam — muy curvados; iti — así; sā — Ella (Rādhārāṇī); vilāsa-ākhya — llamado vilāsa; sva-alaṅkaraṇa — con adornos personales; valita — adornada; āsīt — estaba; priya-mude — sólo para aumentar el placer de Śrī Kṛṣṇa.
Traducción
«“Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī vio al Señor Kṛṣṇa directamente ante Ella, detuvo Su paso y adoptó una actitud de enfrentamiento. Aunque escondía Su rostro tras el ligero velo azul de Su vestido, Sus ojos, grandes, curvados y resplandecientes, se turbaron. Así Se adornó con las galas de vilāsa, y Su belleza aumentó para dar placer a Śrī Kṛṣṇa, la Suprema Personalidad de Dios.”
Bengalí
কৃষ্ণ-আগে রাধা যদি রহে দাণ্ডাঞা ।
তিন-অঙ্গ-ভঙ্গে রহে ভ্রূ নাচাঞা ॥ ১৯০ ॥
তিন-অঙ্গ-ভঙ্গে রহে ভ্রূ নাচাঞা ॥ ১৯০ ॥
Texto
kṛṣṇa-āge rādhā yadi rahe dāṇḍāñā
tina-aṅga-bhaṅge rahe bhrū nācāñā
tina-aṅga-bhaṅge rahe bhrū nācāñā
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī está ante Kṛṣṇa, Su figura aparece doblada en tres lugares: el cuello, la cintura y las piernas, y Sus cejas danzan.
Bengalí
মুখে-নেত্রে হয় নানা-ভাবের উদ্গার ।
এই কান্তা-ভাবের নাম ‘ললিত’-অলঙ্কার ॥ ১৯১ ॥
এই কান্তা-ভাবের নাম ‘ললিত’-অলঙ্কার ॥ ১৯১ ॥
Texto
mukhe-netre haya nānā-bhāvera udgāra
ei kāntā-bhāvera nāma ‘lalita’-alaṅkāra
ei kāntā-bhāvera nāma ‘lalita’-alaṅkāra
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando la cara y los ojos de Śrīmatī Rādhārāṇī reflejan un despertar de los diversos rasgos extáticos apropiados para una actitud femenina encantadora, se manifiesta el adorno lalita.
Bengalí
বিন্যাস-ভঙ্গিরঙ্গানাং ভ্রূবিলাস-মনোহরা ।
সুকুমারা ভবেদ্যত্র ললিতং তদুদাহৃতম্ ॥ ১৯২ ॥
সুকুমারা ভবেদ্যত্র ললিতং তদুদাহৃতম্ ॥ ১৯২ ॥
Texto
vinyāsa-bhaṅgir aṅgānāṁ
bhrū-vilāsa-manoharā
sukumārā bhaved yatra
lalitaṁ tad udāhṛtam
bhrū-vilāsa-manoharā
sukumārā bhaved yatra
lalitaṁ tad udāhṛtam
Palabra por palabra
Traducción
«“Cuando los rasgos corporales se curvan de forma delicada y experta, y cuando las cejas están muy inquietas y hermosas, el adorno que se manifiesta es el encanto femenino, que recibe el nombre de lalita-alaṅkāra.”
Significado
Este verso pertenece al Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhava-prakaraṇa 51).
Bengalí
ললিত-ভূষিত রাধা দেখে যদি কৃষ্ণ ।
দুঁহে দুঁহা মিলিবারে হয়েন সতৃষ্ণ ॥ ১৯৩ ॥
দুঁহে দুঁহা মিলিবারে হয়েন সতৃষ্ণ ॥ ১৯৩ ॥
Texto
lalita-bhūṣita rādhā dekhe yadi kṛṣṇa
duṅhe duṅhā milibāre hayena satṛṣṇa
duṅhe duṅhā milibāre hayena satṛṣṇa
Palabra por palabra
Traducción
«Si ocurre que el Señor Śrī Kṛṣṇa ve a Śrīmatī Rādhārāṇī embellecida con esos adornos lalita, los dos desean ansiosamente estar juntos.
Bengalí
হ্রিয়া তির্যগ্-গ্রীবা-চরণ-কটি-ভঙ্গী-সুমধুরা
চলচ্চিল্লী-বল্লী-দলিত-রতিনাথোর্জিত-ধনুঃ ।
প্রিয়-প্রেমোল্লাসোল্লসিত-ললিতালালিত-তনুঃ
প্রিয়প্রীত্যৈ সাসীদুদিতললিতালঙ্কৃতিযুতা ॥ ১৯৪ ॥
চলচ্চিল্লী-বল্লী-দলিত-রতিনাথোর্জিত-ধনুঃ ।
প্রিয়-প্রেমোল্লাসোল্লসিত-ললিতালালিত-তনুঃ
প্রিয়প্রীত্যৈ সাসীদুদিতললিতালঙ্কৃতিযুতা ॥ ১৯৪ ॥
Texto
hriyā tiryag-grīvā-caraṇa-kaṭi-bhaṅgī-sumadhurā
calac-cillī-vallī-dalita-ratināthorjita-dhanuḥ
priya-premollāsollasita-lalitālālita-tanuḥ
priya-prītyai sāsīd udita-lalitālaṅkṛti-yutā
calac-cillī-vallī-dalita-ratināthorjita-dhanuḥ
priya-premollāsollasita-lalitālālita-tanuḥ
priya-prītyai sāsīd udita-lalitālaṅkṛti-yutā
Palabra por palabra
hriyā — con Su actitud de timidez; tiryak — en sentido transversal; grīvā — del cuello; caraṇa — de las rodillas; kaṭi — de la cintura; bhaṅgī — por la curva; su-madhurā — muy dulce; calat-cillī — de las inquietas cejas; vallī — por las enredaderas; dalita — vencido; rati-nātha — de Cupido; ūrjita — poderoso; dhanuḥ — por las cuales el arco; priya-prema-ullāsa — por la actitud amorosa del amado; ullasita — sintiéndose inspirada; lalita — por la actitud conocida con el nombre de lalita; ālālita-tanuḥ — cuyo cuerpo está cubierto; priya-prītyai — por complacer al amado; sā — Śrīmatī Rādhārāṇī; āsīt — fue; udita — despertada; lalita-alaṅkṛti-yutā — que posee lalita-alaṅkāra.
Traducción
«“Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī estaba engalanada con el adorno de lalita-alaṅkāra, en Su cuello, Sus rodillas y Su cintura se manifestó una atractiva curva, sólo para aumentar el amor de Śrī Kṛṣṇa. La causa de ello fue Su timidez y Su aparente deseo de evitar a Kṛṣṇa. Los inquietos movimientos de Sus cejas podrían vencer al poderoso arco de Cupido. Para aumentar la alegría de Su amado, Su cuerpo estaba embellecido con los adornos de lalita-alaṅkāra.”
Significado
Este verso es una cita del Govinda-līlāmṛta (9.14).
Bengalí
লোভে আসি’ কৃষ্ণ করে কঞ্চুকাকর্ষণ ।
অন্তরে উল্লাস, রাধা করে নিবারণ ॥ ১৯৫ ॥
অন্তরে উল্লাস, রাধা করে নিবারণ ॥ ১৯৫ ॥
Texto
lobhe āsi’ kṛṣṇa kare kañcukākarṣaṇa
antare ullāsa, rādhā kare nivāraṇa
antare ullāsa, rādhā kare nivāraṇa
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando Kṛṣṇa avanza hacia Ella y sujeta ávidamente el borde de Su sārī, Śrīmatī Rādhārāṇī en realidad Se siente muy complacida, pero externamente trata de impedírselo.
Bengalí
বাহিরে বামতা-ক্রোধ, ভিতরে সুখ মনে ।
‘কুট্টমিত’-নাম এই ভাব-বিভূষণে ॥ ১৯৬ ॥
‘কুট্টমিত’-নাম এই ভাব-বিভূষণে ॥ ১৯৬ ॥
Texto
bāhire vāmatā-krodha, bhitare sukha mane
‘kuṭṭamita’-nāma ei bhāva-vibhūṣaṇe
‘kuṭṭamita’-nāma ei bhāva-vibhūṣaṇe
Palabra por palabra
Traducción
«Esa actitud extática de Śrīmatī Rādhārāṇī se denomina kuṭṭamita. Cuando se manifiesta ese adorno extático, Ella externamente trata de evitar a Kṛṣṇa y aparenta estar enfadada, pero por dentro Se siente muy feliz.
Bengalí
স্তনাধরাদিগ্রহণে হৃৎপ্রীতাবপি সম্ভ্রমাৎ ।
বহিঃক্রোধো ব্যথিতবৎ প্রোক্তং কুট্টমিতং বুধৈঃ ॥ ১৯৭ ॥
বহিঃক্রোধো ব্যথিতবৎ প্রোক্তং কুট্টমিতং বুধৈঃ ॥ ১৯৭ ॥
Texto
stanādharādi-grahaṇe
hṛt-prītāv api sambhramāt
bahiḥ krodho vyathita-vat
proktaṁ kuṭṭamitaṁ budhaiḥ
hṛt-prītāv api sambhramāt
bahiḥ krodho vyathita-vat
proktaṁ kuṭṭamitaṁ budhaiḥ
Palabra por palabra
stana — senos; adhara — labios; ādi — y demás; grahaṇe — cuando atrapa; hṛt-prītau — satisfacción del corazón; api — aunque; sambhramāt — debido al respeto; bahiḥ — externamente; krodhaḥ — enfado; vyathita — afligida; vat — como si; proktam — llamado; kuṭṭamitam — el término técnico kuṭṭamita; budhaiḥ — por sabios eruditos.
Traducción
«“Cuando Kṛṣṇa Se aferra al borde de Su sārī y al velo que Le cubre la cara, Ella externamente parece ofendida y enfadada, pero en el corazón Se siente muy feliz. Los sabios eruditos llaman kuṭṭamita a esa actitud.”
Significado
Ésta es una cita del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 44).
Bengalí
কৃষ্ণ-বাঞ্ছা পূর্ণ হয়, করে পাণি-রোধ ।
অন্তরে আনন্দ রাধা, বাহিরে বাম্য-ক্রোধ ॥ ১৯৮ ॥
অন্তরে আনন্দ রাধা, বাহিরে বাম্য-ক্রোধ ॥ ১৯৮ ॥
Texto
kṛṣṇa-vāñchā pūrṇa haya, kare pāṇi-rodha
antare ānanda rādhā, bāhire vāmya-krodha
antare ānanda rādhā, bāhire vāmya-krodha
Palabra por palabra
Traducción
«Aunque Śrīmatī Rādhārāṇī contenía a Kṛṣṇa con la mano, internamente pensaba: “Que Kṛṣṇa satisfaga Sus deseos”. De ese modo, por dentro estaba muy complacida, aunque por fuera mostraba enfado y oposición.
Bengalí
ব্যথা পাঞা’ করে যেন শুষ্ক রোদন ।
ঈষৎ হাসিয়া কৃষ্ণে করেন ভর্ৎসন ॥ ১৯৯ ॥
ঈষৎ হাসিয়া কৃষ্ণে করেন ভর্ৎসন ॥ ১৯৯ ॥
Texto
vyathā pāñā’ kare yena śuṣka rodana
īṣat hāsiyā kṛṣṇe karena bhartsana
īṣat hāsiyā kṛṣṇe karena bhartsana
Palabra por palabra
Traducción
«Śrīmatī Rādhārāṇī manifiesta externamente un tipo de llanto sin lágrimas, como si estuviese ofendida. Luego sonríe dulcemente y reprende al Señor Kṛṣṇa.
Bengalí
পাণিরোধমবিরোধিতবাঞ্ছং ভর্ৎসনাশ্চ মধুরস্মিতগর্ভাঃ ।
মাধবস্য কুরুতে করভোরুর্হারি শুষ্করুদিতঞ্চ মুখেঽপি ॥ ২০০ ॥
মাধবস্য কুরুতে করভোরুর্হারি শুষ্করুদিতঞ্চ মুখেঽপি ॥ ২০০ ॥
Texto
pāṇi-rodham avirodhita-vāñchaṁ
bhartsanāś ca madhura-smita-garbhāḥ
mādhavasya kurute karabhorur
hāri śuṣka-ruditaṁ ca mukhe ’pi
bhartsanāś ca madhura-smita-garbhāḥ
mādhavasya kurute karabhorur
hāri śuṣka-ruditaṁ ca mukhe ’pi
Palabra por palabra
pāṇi — la mano; rodham — obstruir; avirodhita — libre de obstáculos; vāñcham — el deseo de Kṛṣṇa; bhartsanāḥ — reproches; ca — y; madhura — dulces; smita-garbhāḥ — con una actitud sonriente y amable; mādhavasya — de Śrī Kṛṣṇa; kurute — hace; karabha-ūruḥ — cuyo muslo es como la trompa de un bebé elefante; hāri — encantadora; śuṣka-ruditam — llanto sin lágrimas; ca — y; mukhe — en la cara; api — también.
Traducción
«“En realidad, Ella no desea detener los esfuerzos de Kṛṣṇa por tocar Su cuerpo con las manos; aun así, Śrīmatī Rādhārāṇī, cuyos muslos son como la trompa de un bebé elefante, protesta ante Su atrevimiento y, sonriendo dulcemente, Le reprende. En esas ocasiones, llora sin que ninguna lágrima corra por Su encantador rostro.”
Bengalí
এইমত আর সব ভাব-বিভূষণ ।
যাহাতে ভূষিত রাধা হরে কৃষ্ণ মন ॥ ২০১ ॥
যাহাতে ভূষিত রাধা হরে কৃষ্ণ মন ॥ ২০১ ॥
Texto
ei-mata āra saba bhāva-vibhūṣaṇa
yāhāte bhūṣita rādhā hare kṛṣṇa mana
yāhāte bhūṣita rādhā hare kṛṣṇa mana
Palabra por palabra
Traducción
«De ese modo, Śrīmatī Rādhārāṇī Se adorna y embellece con diversos signos de éxtasis, que atraen la mente de Śrī Kṛṣṇa.
Bengalí
অনন্ত কৃষ্ণের লীলা না যায় বর্ণন ।
আপনে বর্ণেন যদি ‘সহস্রবদন’ ॥ ২০২ ॥
আপনে বর্ণেন যদি ‘সহস্রবদন’ ॥ ২০২ ॥
Texto
ananta kṛṣṇera līlā nā yāya varṇana
āpane varṇena yadi ‘sahasra-vadana’
āpane varṇena yadi ‘sahasra-vadana’
Palabra por palabra
Traducción
«No es en absoluto posible narrar los ilimitados pasatiempos de Śrī Kṛṣṇa, aunque Él mismo trata de hacerlo en Su encarnación de Sahasra-vadana, Śeṣa Nāga, el de las mil bocas.»
Bengalí
শ্রীবাস হাসিয়া কহে, — শুন, দামোদর ।
আমার লক্ষ্মীর দেখ সম্পত্তি বিস্তর ॥ ২০৩ ॥
আমার লক্ষ্মীর দেখ সম্পত্তি বিস্তর ॥ ২০৩ ॥
Texto
śrīvāsa hāsiyā kahe, — śuna, dāmodara
āmāra lakṣmīra dekha sampatti vistara
āmāra lakṣmīra dekha sampatti vistara
Palabra por palabra
Traducción
En ese momento, Śrīvāsa Ṭhākura sonrió y dijo a Svarūpa Dāmodara: «Mi querido señor, escucha, por favor. ¡Mira la gran opulencia de mi diosa de la fortuna!
Bengalí
বৃন্দাবনের সম্পদ্ দেখ, — পুষ্প-কিসলয় ।
গিরিধাতু-শিখিপিচ্ছ-গুঞ্জাফল-ময় ॥ ২০৪ ॥
গিরিধাতু-শিখিপিচ্ছ-গুঞ্জাফল-ময় ॥ ২০৪ ॥
Texto
vṛndāvanera sampad dekha, — puṣpa-kisalaya
giridhātu-śikhipiccha-guñjāphala-maya
giridhātu-śikhipiccha-guñjāphala-maya
Palabra por palabra
Traducción
«En lo que a opulencia se refiere, en Vṛndāvana no hay más que unas pocas flores y ramitas, algunos minerales de las colinas, unas plumas de pavo real y la planta guñjā.
Bengalí
বৃন্দাবন দেখিবারে গেলা জগন্নাথ ।
শুনি’ লক্ষ্মী-দেবীর মনে হৈল আসোয়াথ ॥ ২০৫ ॥
শুনি’ লক্ষ্মী-দেবীর মনে হৈল আসোয়াথ ॥ ২০৫ ॥
Texto
vṛndāvana dekhibāre gelā jagannātha
śuni’ lakṣmī-devīra mane haila āsoyātha
śuni’ lakṣmī-devīra mane haila āsoyātha
Palabra por palabra
Traducción
«Jagannātha decidió visitar Vṛndāvana, y así lo hizo. Al saberlo, la diosa de la fortuna sintió inquietud y celos.
Bengalí
এত সম্পত্তি ছাড়ি, কেনে গেলা বৃন্দাবন ।
তাঁরে হাস্য করিতে লক্ষ্মী করিলা সাজন ॥ ২০৬ ॥
তাঁরে হাস্য করিতে লক্ষ্মী করিলা সাজন ॥ ২০৬ ॥
Texto
eta sampatti chāḍi’ kene gelā vṛndāvana
tāṅre hāsya karite lakṣmī karilā sājana
tāṅre hāsya karite lakṣmī karilā sājana
Palabra por palabra
Traducción
«Ella se preguntaba: “¿Por qué el Señor Jagannātha abandona toda esta opulencia para ir a Vṛndāvana?”. Para hacer de Él el hazmerreír de todos, la diosa de la fortuna dispuso una decoración muy suntuosa.
Bengalí
“তোমার ঠাকুর, দেখ এত সম্পত্তি ছাড়ি’ ।
পত্র-ফল-ফুল-লোভে গেলা পুষ্পবাড়ী ॥ ২০৭ ॥
পত্র-ফল-ফুল-লোভে গেলা পুষ্পবাড়ী ॥ ২০৭ ॥
Texto
“tomāra ṭhākura, dekha eta sampatti chāḍi’
patra-phala-phula-lobhe gelā puṣpa-bāḍī
patra-phala-phula-lobhe gelā puṣpa-bāḍī
Palabra por palabra
Traducción
«Entonces, las sirvientas de la diosa de la fortuna dijeron a los sirvientes del Señor Jagannātha: “¿Por qué abandona vuestro Señor Jagannātha la gran opulencia de la diosa de la fortuna, y, por unas cuantas hojas, flores y frutas, Se va a ver el jardín de flores de Śrīmatī Rādhārāṇī?
Bengalí
এই কর্ম করে কাহাঁ বিদগ্ধ-শিরোমণি ?
লক্ষ্মীর অগ্রেতে নিজ প্রভুরে দেহ’ আনি’ ॥” ২০৮ ॥
লক্ষ্মীর অগ্রেতে নিজ প্রভুরে দেহ’ আনি’ ॥” ২০৮ ॥
Texto
ei karma kare kāhāṅ vidagdha-śiromaṇi?
lakṣmīra agrete nija prabhure deha’ āni’ ”
lakṣmīra agrete nija prabhure deha’ āni’ ”
Palabra por palabra
Traducción
«“Vuestro amo es tan experto en todo... ¿Por qué hace estas cosas? Ahora traed a vuestro amo ante la diosa de la fortuna.”
Bengalí
এত বলি’ মহালক্ষ্মীর সব দাসীগণে ।
কটি-বস্ত্রে বান্ধি’ আনে প্রভুর নিজগণে ॥ ২০৯ ॥
কটি-বস্ত্রে বান্ধি’ আনে প্রভুর নিজগণে ॥ ২০৯ ॥
Texto
eta bali’ mahā-lakṣmīra saba dāsī-gaṇe
kaṭi-vastre bāndhi’ āne prabhura nija-gaṇe
kaṭi-vastre bāndhi’ āne prabhura nija-gaṇe
Palabra por palabra
Traducción
«De ese modo, las sirvientas de la diosa de la fortuna apresaron a los sirvientes de Jagannātha, les ataron por la cintura y les llevaron ante la diosa de la fortuna.
Bengalí
লক্ষ্মীর চরণে আনি’ করায় প্রণতি ।
ধন-দণ্ড লয়, আর করায় মিনতি ॥ ২১০ ॥
ধন-দণ্ড লয়, আর করায় মিনতি ॥ ২১০ ॥
Texto
lakṣmīra caraṇe āni’ karāya praṇati
dhana-daṇḍa laya, āra karāya minati
dhana-daṇḍa laya, āra karāya minati
Palabra por palabra
Traducción
«Cuando las sirvientas de la diosa de la fortuna llevaron a los sirvientes del Señor Jagannātha ante los pies de loto de su ama, los sirvientes del Señor fueron multados y obligados a someterse.
Bengalí
রথের উপরে করে দণ্ডের তাড়ন ।
চোর-প্রায় করে জগন্নাথের সেবকগণ ॥ ২১১ ॥
চোর-প্রায় করে জগন্নাথের সেবকগণ ॥ ২১১ ॥
Texto
rathera upare kare daṇḍera tāḍana
cora-prāya kare jagannāthera sevaka-gaṇa
cora-prāya kare jagannāthera sevaka-gaṇa
Palabra por palabra
Traducción
«Las sirvientas la emprendieron a bastonazos con el carro del Ratha, y trataron a los sirvientes del Señor Jagannātha prácticamente como a ladrones.
Bengalí
সব ভৃত্যগণ কহে, — যোড় করি’ হাত ।
‘কালি আনি দিব তোমার আগে জগন্নাথ’ ॥ ২১২ ॥
‘কালি আনি দিব তোমার আগে জগন্নাথ’ ॥ ২১২ ॥
Texto
saba bhṛtya-gaṇa kahe, — yoḍa kari’ hāta
‘kāli āni diba tomāra āge jagannātha’
‘kāli āni diba tomāra āge jagannātha’
Palabra por palabra
Traducción
«Finalmente, todos los sirvientes del Señor Jagannātha se sometieron a la diosa de la fortuna con las manos juntas, asegurándole que al día siguiente traerían al Señor Jagannātha ante ella.
Bengalí
তবে শান্ত হঞা লক্ষ্মী যায় নিজ ঘর ।
আমার লক্ষ্মীর সম্পদ্ — বাক্য অগোচর ॥ ২১৩ ॥
আমার লক্ষ্মীর সম্পদ্ — বাক্য অগোচর ॥ ২১৩ ॥
Texto
tabe śānta hañā lakṣmī yāya nija ghara
āmāra lakṣmīra sampad — vākya-agocara
āmāra lakṣmīra sampad — vākya-agocara
Palabra por palabra
Traducción
«Así apaciguada, la diosa de la fortuna regresó a sus habitaciones. ¡No tenéis más que ver! La opulencia de mi diosa de la fortuna está más allá de toda descripción.»
Bengalí
দুগ্ধ আউটি’ দধি মথে তোমার গোপীগণে ।
আমার ঠাকুরাণী বৈসে রত্নসিংহাসনে ॥ ২১৪ ॥
আমার ঠাকুরাণী বৈসে রত্নসিংহাসনে ॥ ২১৪ ॥
Texto
dugdha āuṭi’ dadhi mathe tomāra gopī-gaṇe
āmāra ṭhākurāṇī vaise ratna-siṁhāsane
āmāra ṭhākurāṇī vaise ratna-siṁhāsane
Palabra por palabra
Traducción
Śrīvāsa Ṭhākura se dirigió entonces a Svarūpa Dāmodara: «Tus gopīs se dedican a hervir leche y a batirla para hacer yogur, pero mi señora, la diosa de la fortuna, se sienta en un trono de joyas y piedras preciosas».
Bengalí
নারদ-প্রকৃতি শ্রীবাস করে পরিহাস ।
শুনি’ হাসে মহাপ্রভুর যত নিজ-দাস ॥ ২১৫ ॥
শুনি’ হাসে মহাপ্রভুর যত নিজ-দাস ॥ ২১৫ ॥
Texto
nārada-prakṛti śrīvāsa kare parihāsa
śuni’ hāse mahāprabhura yata nija-dāsa
śuni’ hāse mahāprabhura yata nija-dāsa
Palabra por palabra
Traducción
Śrīvāsa Ṭhākura, que disfrutaba de los sentimientos de Nārada Muni, bromeó de esta forma. Al escucharle, todos los sirvientes personales de Śrī Caitanya Mahāprabhu sonrieron.
Bengalí
প্রভু কহে, — শ্রীবাস, তোমাতে নারদ-স্বভাব ।
ঐশ্বর্যভাবে তোমাতে, ঈশ্বর-প্রভাব ॥ ২১৬ ॥
ঐশ্বর্যভাবে তোমাতে, ঈশ্বর-প্রভাব ॥ ২১৬ ॥
Texto
prabhu kahe, — śrīvāsa, tomāte nārada-svabhāva
aiśvarya-bhāve tomāte, īśvara-prabhāva
aiśvarya-bhāve tomāte, īśvara-prabhāva
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo entonces a Śrīvāsa Ṭhākura: «Mi querido Śrīvāsa, tu naturaleza es idéntica a la de Nārada Muni. Te está influenciando directamente la opulencia de la Suprema Personalidad de Dios.
Bengalí
ইঁহো দামোদর-স্বরূপ — শুদ্ধ-ব্রজবাসী ।
ঐশ্বর্য না জানে ইঁহো শুদ্ধপ্রেমে ভাসি’ ॥ ২১৭ ॥
ঐশ্বর্য না জানে ইঁহো শুদ্ধপ্রেমে ভাসি’ ॥ ২১৭ ॥
Texto
iṅho dāmodara-svarūpa — śuddha-vrajavāsī
aiśvarya nā jāne iṅho śuddha-preme bhāsi’
aiśvarya nā jāne iṅho śuddha-preme bhāsi’
Palabra por palabra
Traducción
«Svarūpa Dāmodara es un devoto puro de Vṛndāvana. Él ni siquiera sabe qué es la opulencia, pues está simplemente absorto en servicio devocional puro.»
Bengalí
স্বরূপ কহে, — শ্রীবাস, শুন সাবধানে ।
বৃন্দাবনসম্পদ্ তোমার নাহি পড়ে মনে ? ২১৮ ॥
বৃন্দাবনসম্পদ্ তোমার নাহি পড়ে মনে ? ২১৮ ॥
Texto
svarūpa kahe, — śrīvāsa, śuna sāvadhāne
vṛndāvana-sampad tomāra nāhi paḍe mane?
vṛndāvana-sampad tomāra nāhi paḍe mane?
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara replicó entonces: «Mi querido Śrīvāsa, por favor, escúchame con atención. Tú has olvidado la opulencia trascendental de Vṛndāvana.
Bengalí
বৃন্দাবনে সাহজিক যে সম্পৎসিন্ধু ।
দ্বারকা-বৈকুণ্ঠ-সম্পৎ — তার এক বিন্দু ॥ ২১৯ ॥
দ্বারকা-বৈকুণ্ঠ-সম্পৎ — তার এক বিন্দু ॥ ২১৯ ॥
Texto
vṛndāvane sāhajika ye sampat-sindhu
dvārakā-vaikuṇṭha-sampat — tāra eka bindu
dvārakā-vaikuṇṭha-sampat — tāra eka bindu
Palabra por palabra
Traducción
«La opulencia natural de Vṛndāvana es como un océano. Frente a ella, la opulencia de Dvārakā y de Vaikuṇṭha no es ni una gota.
Bengalí
পরম পুরুষোত্তম স্বয়ং ভগবান্ ।
কৃষ্ণ যাহাঁ ধনী তাহাঁ বৃন্দাবন-ধাম ॥ ২২০ ॥
কৃষ্ণ যাহাঁ ধনী তাহাঁ বৃন্দাবন-ধাম ॥ ২২০ ॥
Texto
parama puruṣottama svayaṁ bhagavān
kṛṣṇa yāhāṅ dhanī tāhāṅ vṛndāvana-dhāma
kṛṣṇa yāhāṅ dhanī tāhāṅ vṛndāvana-dhāma
Palabra por palabra
Traducción
«Śrī Kṛṣṇa es la Suprema Personalidad de Dios, pleno de toda opulencia, y Sus opulencias sólo se manifiestan de forma completa en Vṛndāvana-dhāma.
Bengalí
চিন্তামণিময় ভূমি রত্নের ভবন ।
চিন্তামণিগণ — দাসী-চরণ-ভূষণ ॥ ২২১ ॥
চিন্তামণিগণ — দাসী-চরণ-ভূষণ ॥ ২২১ ॥
Texto
cintāmaṇi-maya bhūmi ratnera bhavana
cintāmaṇi-gaṇa dāsī-caraṇa-bhūṣaṇa
cintāmaṇi-gaṇa dāsī-caraṇa-bhūṣaṇa
Palabra por palabra
Traducción
«Vṛndāvana-dhāma está hecho de piedra de toque trascendental. Toda su superficie es fuente de toda clase de piedras preciosas, y allí la piedra cintāmaṇi se usa para adornar los pies de loto de las sirvientas de Vṛndāvana.
Bengalí
কল্পবৃক্ষ-লতার — যাহাঁ সাহজিক-বন ।
পুষ্প-ফল বিনা কেহ না মাগে অন্য ধন ॥ ২২২ ॥
পুষ্প-ফল বিনা কেহ না মাগে অন্য ধন ॥ ২২২ ॥
Texto
kalpavṛkṣa-latāra — yāhāṅ sāhajika-vana
puṣpa-phala vinā keha nā māge anya dhana
puṣpa-phala vinā keha nā māge anya dhana
Palabra por palabra
Traducción
«Vṛndāvana es un bosque natural de enredaderas y árboles de deseos; de esos árboles de deseos, los habitantes no quieren nada más que las frutas y las flores.
Bengalí
অনন্ত কামধেনু তাহাঁ ফিরে বনে বনে ।
দুগ্ধমাত্র দেন, কেহ না মাগে অন্য ধনে ॥ ২২৩ ॥
দুগ্ধমাত্র দেন, কেহ না মাগে অন্য ধনে ॥ ২২৩ ॥
Texto
ananta kāma-dhenu tāhāṅ phire vane vane
dugdha-mātra dena, keha nā māge anya dhane
dugdha-mātra dena, keha nā māge anya dhane
Palabra por palabra
Traducción
«En Vṛndāvana hay una ilimitada cantidad de vacas que satisfacen todos los deseos [kāma-dhenus]. Van pastando de bosque en bosque y solamente dan leche. La gente no quiere nada más.
Bengalí
সহজ লোকের কথা — যাহাঁ দিব্য-গীত ।
সহজ গমন করে, — যৈছে নৃত্য-প্ৰতীত ॥ ২২৪ ॥
সহজ গমন করে, — যৈছে নৃত্য-প্ৰতীত ॥ ২২৪ ॥
Texto
sahaja lokera kathā — yāhāṅ divya-gīta
sahaja gamana kare, — yaiche nṛtya-pratīta
sahaja gamana kare, — yaiche nṛtya-pratīta
Palabra por palabra
Traducción
«En Vṛndāvana, el habla natural de la gente suena como música, y su forma natural de moverse parece una danza.
Bengalí
সর্বত্র জল — যাহাঁ অমৃত-সমান ।
চিদানন্দ জ্যোতিঃ স্বাদ্য — যাহাঁ মূর্তিমান্ ॥ ২২৫ ॥
চিদানন্দ জ্যোতিঃ স্বাদ্য — যাহাঁ মূর্তিমান্ ॥ ২২৫ ॥
Texto
sarvatra jala — yāhāṅ amṛta-samāna
cid-ānanda jyotiḥ svādya — yāhāṅ mūrtimān
cid-ānanda jyotiḥ svādya — yāhāṅ mūrtimān
Palabra por palabra
Traducción
El agua de Vṛndāvana es néctar, y la refulgencia brahmajyoti, que rebosa bienaventuranza trascendental, se percibe allí directamente en su propia forma.
Bengalí
লক্ষ্মী জিনি’ গুণ যাহাঁ লক্ষ্মীর সমাজ ।
কৃষ্ণ-বংশী করে যাহাঁ প্রিয়সখী-কায ॥ ২২৬ ॥
কৃষ্ণ-বংশী করে যাহাঁ প্রিয়সখী-কায ॥ ২২৬ ॥
Texto
lakṣmī jini’ guṇa yāhāṅ lakṣmīra samāja
kṛṣṇa-vaṁśī kare yāhāṅ priya-sakhī-kāya
kṛṣṇa-vaṁśī kare yāhāṅ priya-sakhī-kāya
Palabra por palabra
Traducción
«Allí las gopīs también son diosas de la fortuna, y superan a la diosa de la fortuna que habita en Vaikuṇṭha. En Vṛndāvana, el Señor Kṛṣṇa está siempre tocando Su flauta trascendental, que es Su querida compañera.
Bengalí
শ্রিয়ঃ কান্তাঃ কান্তঃ পরমপুরুষঃ কল্পতরবো
দ্রুমা ভূমিশ্চিন্তামণিগণময়ী তোয়মমৃতম্ ।
কথা গানং নাট্যং গগনমপি বংশী প্রিয়সখী
চিদানন্দং জ্যোতিঃ পরমপি তদাস্বাদ্যমপি চ ॥ ২২৭ ॥
দ্রুমা ভূমিশ্চিন্তামণিগণময়ী তোয়মমৃতম্ ।
কথা গানং নাট্যং গগনমপি বংশী প্রিয়সখী
চিদানন্দং জ্যোতিঃ পরমপি তদাস্বাদ্যমপি চ ॥ ২২৭ ॥
Texto
śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ parama-puruṣaḥ kalpa-taravo
drumā bhūmiś cintāmaṇi-gaṇa-mayī toyam amṛtam
kathā gānaṁ nāṭyaṁ gamanam api vaṁśī priya-sakhī
cid-ānandaṁ jyotiḥ param api tad āsvādyam api ca
drumā bhūmiś cintāmaṇi-gaṇa-mayī toyam amṛtam
kathā gānaṁ nāṭyaṁ gamanam api vaṁśī priya-sakhī
cid-ānandaṁ jyotiḥ param api tad āsvādyam api ca
Palabra por palabra
śriyaḥ — la diosa de la fortuna; kāntāḥ — las doncellas; kāntaḥ — el disfrutador; parama-puruṣaḥ — la Suprema Personalidad de Dios; kalpa-taravaḥ — árboles de deseos; drumāḥ — todos los árboles; bhūmiḥ — la tierra; cintāmaṇi-gaṇa-mayī — hecha de la piedra de toque trascendental; toyam — el agua; amṛtam — néctar; kathā — hablar; gānam — canción; nāṭyam — danza; gamanam — caminar; api — también; vaṁśī — la flauta; priya-sakhī — compañera constante; cit-ānandam — bienaventuranza trascendental; jyotiḥ — refulgencia; param — la suprema; api — también; tat — eso; āsvādyam — que se percibe en todas partes; api ca — también.
Traducción
«“Las doncellas de Vṛndāvana, las gopīs, son diosas de la fortuna en grado sumo. El disfrutador de Vṛndāvana es la Suprema Personalidad de Dios, Kṛṣṇa. Allí los árboles son todos árboles cumplidores de deseos, y la tierra está hecha de piedra de toque trascendental. Toda el agua es néctar, hablar es una canción, caminar, una danza, y la compañía constante de Kṛṣṇa es Su flauta. La refulgencia de bienaventuranza trascendental se percibe por todas partes. Por lo tanto, Vṛndāvana-dhāma es la única morada digna de saborearse.”
Significado
Esta cita es de la Brahma-saṁhitā (5.56).
Bengalí
চিন্তামণিশ্চরণভূষণমঙ্গনানাং
শৃঙ্গারপুষ্পতরবস্তরবঃ সুরাণাম্ ।
বৃন্দাবনে ব্রজধনং ননু কামধেনু-
বৃন্দানি চেতি সুখসিন্ধুরহো বিভূতিঃ ॥ ২২৮ ॥
শৃঙ্গারপুষ্পতরবস্তরবঃ সুরাণাম্ ।
বৃন্দাবনে ব্রজধনং ননু কামধেনু-
বৃন্দানি চেতি সুখসিন্ধুরহো বিভূতিঃ ॥ ২২৮ ॥
Texto
cintāmaṇiś caraṇa-bhūṣaṇam aṅganānāṁ
śṛṅgāra-puṣpa-taravas taravaḥ surāṇām
vṛndāvane vraja-dhanaṁ nanu kāma-dhenu-
vṛndāni ceti sukha-sindhur aho vibhūtiḥ
śṛṅgāra-puṣpa-taravas taravaḥ surāṇām
vṛndāvane vraja-dhanaṁ nanu kāma-dhenu-
vṛndāni ceti sukha-sindhur aho vibhūtiḥ
Palabra por palabra
cintāmaṇiḥ — piedra de toque trascendental; caraṇa — de los pies de loto; bhūṣaṇam — el adorno; aṅganānām — de todas las mujeres de Vṛndāvana; śṛṅgāra — para vestirse; puṣpa-taravaḥ — las flores de los árboles; taravaḥ surāṇām — los árboles de los semidioses (árboles de deseos); vṛndāvane — en Vṛndāvana; vraja-dhanam — la riqueza especial de los habitantes de Vraja; nanu — ciertamente; kāma-dhenu — de vacas kāma-dhenu, que pueden dar una cantidad ilimitada de leche; vṛndāni — grupos; ca — y; iti — así; sukha-sindhuḥ — el océano de felicidad; aho — ¡oh, cuánta!; vibhūtiḥ — opulencia.
Traducción
«“Las ajorcas tobilleras de las doncellas de Vraja-bhūmi están hechas de piedra cintāmaṇi. Los árboles son árboles cumplidores de deseos, y producen las flores con que se adornan las gopīs. También hay vacas cumplidoras de deseos [kāma-dhenus], que dan ilimitadas cantidades de leche. Esas vacas constituyen la riqueza de Vṛndāvana. De ese modo, la opulencia de Vṛndāvana se manifiesta en forma bienaventurada.”»
Significado
Este verso, de Bilvamaṅgala Ṭhākura, se cita en el Bhakti-rasāmṛta-sīndhu (2.1.173).
Bengalí
শুনি’প্রেমাবেশে নৃত্য করে শ্রীনিবাস ।
কক্ষতালি বাজায়, করে অট্ট-অট্ট হাস ॥ ২২৯ ॥
কক্ষতালি বাজায়, করে অট্ট-অট্ট হাস ॥ ২২৯ ॥
Texto
śuni’ premāveśe nṛtya kare śrīnivāsa
kakṣa-tāli bājāya, kare aṭṭa-aṭṭa hāsa
kakṣa-tāli bājāya, kare aṭṭa-aṭṭa hāsa
Palabra por palabra
Traducción
Śrīvāsa Ṭhākura comenzó entonces a danzar lleno de amor extático. Hacía ruidos con las palmas de las manos en las axilas, y se reía en voz muy alta.
Bengalí
রাধার শুদ্ধরস প্রভু আবেশে শুনিল ।
সেই রসাবেশে প্রভু নৃত্য আরম্ভিল ॥ ২৩০ ॥
সেই রসাবেশে প্রভু নৃত্য আরম্ভিল ॥ ২৩০ ॥
Texto
rādhāra śuddha-rasa prabhu āveśe śunila
sei rasāveśe prabhu nṛtya ārambhila
sei rasāveśe prabhu nṛtya ārambhila
Palabra por palabra
Traducción
De este modo, Śrī Caitanya Mahāprabhu escuchó esas disertaciones acerca de la melosidad trascendental pura de Śrīmatī Rādhārāṇī. Absorto en éxtasis trascendental, el Señor Se puso a danzar.
Bengalí
রসাবেশে প্রভুর নৃত্য, স্বরূপের গান ।
‘বল’ ‘বল’ বলি’ প্রভু পাতে নিজ-কাণ ॥ ২৩১ ॥
‘বল’ ‘বল’ বলি’ প্রভু পাতে নিজ-কাণ ॥ ২৩১ ॥
Texto
rasāveśe prabhura nṛtya, svarūpera gāna
‘bala’ ‘bala’ bali’ prabhu pāte nija-kāṇa
‘bala’ ‘bala’ bali’ prabhu pāte nija-kāṇa
Palabra por palabra
Traducción
Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba con amor extático y Svarūpa Dāmodara cantaba, el Señor dijo: «¡Sigue cantando! ¡Sigue cantando!». Entonces, el Señor Se puso a escuchar con gran atención.
Bengalí
ব্রজরস-গীত শুনি’ প্রেম উথলিল ।
পুরুষোত্তম-গ্রাম প্রভু প্রেমে ভাসাইল ॥ ২৩২ ॥
পুরুষোত্তম-গ্রাম প্রভু প্রেমে ভাসাইল ॥ ২৩২ ॥
Texto
vraja-rasa-gīta śuni’ prema uthalila
puruṣottama-grāma prabhu preme bhāsāila
puruṣottama-grāma prabhu preme bhāsāila
Palabra por palabra
vraja-rasa-gīta — canciones acerca de las melosidades de Vṛndāvana-dhāma; śuni’ — escuchando; prema — bienaventuranza trascendental; uthalila — despertó; puruṣottama-grāma — el lugar conocido con el nombre de Puruṣottama, Jagannātha Purī; prabhu — Śrī Caitanya Mahāprabhu; preme — con amor extático; bhāsāila — inundó.
Traducción
Así pues, escuchando las canciones de Vṛndāvana, despertó el amor extático de Śrī Caitanya Mahāprabhu. De ese modo, el Señor inundó Puruṣottama, Jagannātha Purī, de amor por Dios.
Bengalí
লক্ষ্মী-দেবী যথাকালে গেলা নিজ-ঘর ।
প্রভু নৃত্য করে, হৈল তৃতীয় প্ৰহর ॥ ২৩৩ ॥
প্রভু নৃত্য করে, হৈল তৃতীয় প্ৰহর ॥ ২৩৩ ॥
Texto
lakṣmī-devī yathā-kāle gelā nija-ghara
prabhu nṛtya kare, haila tṛtīya prahara
prabhu nṛtya kare, haila tṛtīya prahara
Palabra por palabra
Traducción
Finalmente, la diosa de la fortuna regresó a sus habitaciones. Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba, fue transcurriendo el tiempo y pasó el mediodía.
Bengalí
চারি সম্প্রদায় গান করি’ বহু শ্রান্ত হৈল ।
মহাপ্রভুর প্রেমাবেশ দ্বিগুণ বাড়িল ॥ ২৩৪ ॥
মহাপ্রভুর প্রেমাবেশ দ্বিগুণ বাড়িল ॥ ২৩৪ ॥
Texto
cāri sampradāya gāna kari’ bahu śrānta haila
mahāprabhura premāveśa dviguṇa bāḍila
mahāprabhura premāveśa dviguṇa bāḍila
Palabra por palabra
Traducción
Después de tanto cantar, los cuatro grupos de saṅkīrtana se fueron sintiendo fatigados, pero el amor extático de Śrī Caitanya Mahāprabhu se había duplicado.
Bengalí
রাধা-প্রেমাবেশে প্রভু হৈলা সেই মূর্তি ।
নিত্যানন্দ দূরে দেখি’ করিলেন স্তুতি ॥ ২৩৫ ॥
নিত্যানন্দ দূরে দেখি’ করিলেন স্তুতি ॥ ২৩৫ ॥
Texto
rādhā-premāveśe prabhu hailā sei mūrti
nityānanda dūre dekhi’ karilena stuti
nityānanda dūre dekhi’ karilena stuti
Palabra por palabra
Traducción
Mientras danzaba absorto en el amor extático de Śrīmatī Rādhārāṇī, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se manifestó en la forma de Rādhārāṇī. Al ver esto desde un lugar alejado, Nityānanda Prabhu ofreció oraciones.
Bengalí
নিত্যানন্দ দেখিয়া প্রভুর ভাবাবেশ ।
নিকটে না আইসে, রহে কিছু দূরদেশ ॥ ২৩৬ ॥
নিকটে না আইসে, রহে কিছু দূরদেশ ॥ ২৩৬ ॥
Texto
nityānanda dekhiyā prabhura bhāvāveśa
nikaṭe nā āise, rahe kichu dūra-deśa
nikaṭe nā āise, rahe kichu dūra-deśa
Palabra por palabra
Traducción
Al ver el amor extático de Śrī Caitanya Mahāprabhu, Nityānanda Prabhu, en lugar de acercarse a Él, Se quedó a una cierta distancia.
Bengalí
নিত্যানন্দ বিনা প্রভুকে ধরে কোন্ জন ।
প্রভুর আবেশ না যায়, না রহে কীর্তন ॥ ২৩৭ ॥
প্রভুর আবেশ না যায়, না রহে কীর্তন ॥ ২৩৭ ॥
Texto
nityānanda vinā prabhuke dhare kon jana
prabhura āveśa nā yāya, nā rahe kīrtana
prabhura āveśa nā yāya, nā rahe kīrtana
Palabra por palabra
Traducción
Solamente Nityānanda Prabhu podía sujetar a Śrī Caitanya Mahāprabhu, pero los sentimientos de éxtasis del Señor no se interrumpían. Al mismo tiempo, no se podía continuar con el kīrtana.
Bengalí
ভঙ্গি করি’ স্বরূপ সবার শ্রম জানাইল ।
ভক্তগণের শ্রম দেখি’ প্রভুর বাহ্য হৈল ॥ ২৩৮ ॥
ভক্তগণের শ্রম দেখি’ প্রভুর বাহ্য হৈল ॥ ২৩৮ ॥
Texto
bhaṅgi kari’ svarūpa sabāra śrama jānāila
bhakta-gaṇera śrama dekhi’ prabhura bāhya haila
bhakta-gaṇera śrama dekhi’ prabhura bāhya haila
Palabra por palabra
Traducción
Svarūpa Dāmodara informó entonces al Señor de que todos los devotos estaban fatigados. Al ver esa situación, Śrī Caitanya Mahāprabhu recobró la conciencia externa.
Bengalí
সব ভক্ত লঞা প্রভু গেলা পুষ্পোদ্যানে ।
বিশ্রাম করিয়া কৈলা মাধ্যাহ্নিক স্নানে ॥ ২৩৯ ॥
বিশ্রাম করিয়া কৈলা মাধ্যাহ্নিক স্নানে ॥ ২৩৯ ॥
Texto
saba bhakta lañā prabhu gelā puṣpodyāne
viśrāma kariyā kailā mādhyāhnika snāne
viśrāma kariyā kailā mādhyāhnika snāne
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu entró entonces en el jardín de flores con todos Sus devotos. Tras descansar allí durante algún tiempo, tomó Su baño del mediodía.
Bengalí
জগন্নাথের প্রসাদ আইল বহু উপহার ।
লক্ষ্মীর প্রসাদ আইল বিবিধ প্রকার ॥ ২৪০ ॥
লক্ষ্মীর প্রসাদ আইল বিবিধ প্রকার ॥ ২৪০ ॥
Texto
jagannāthera prasāda āila bahu upahāra
lakṣmīra prasāda āila vividha prakāra
lakṣmīra prasāda āila vividha prakāra
Palabra por palabra
Traducción
Entonces llegaron toda clase de alimentos ofrecidos a Śrī Jagannātha en grandes cantidades, así como muchos otros ofrecidos a la diosa de la fortuna.
Bengalí
সবা লঞা নানা-রঙ্গে করিলা ভোজন ।
সন্ধ্যা স্নান করি’ কৈল জগন্নাথ দরশন ॥ ২৪১ ॥
সন্ধ্যা স্নান করি’ কৈল জগন্নাথ দরশন ॥ ২৪১ ॥
Texto
sabā lañā nānā-raṅge karilā bhojana
sandhyā snāna kari’ kaila jagannātha daraśana
sandhyā snāna kari’ kaila jagannātha daraśana
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu terminó Su almuerzo. Al atardecer, después de bañarse, fue a ver al Señor Jagannātha.
Bengalí
জগন্নাথ দেখি’ করেন নর্তন-কীর্তন ।
নরেন্দ্র জলক্রীড়া করে লঞা ভক্তগণ ॥ ২৪২ ॥
নরেন্দ্র জলক্রীড়া করে লঞা ভক্তগণ ॥ ২৪২ ॥
Texto
jagannātha dekhi’ karena nartana-kīrtana
narendre jala-krīḍā kare lañā bhakta-gaṇa
narendre jala-krīḍā kare lañā bhakta-gaṇa
Palabra por palabra
Traducción
Al ver al Señor Jagannātha, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se puso inmediatamente a cantar y danzar. Después, acompañado por Sus devotos, el Señor disfrutó jugando en el lago Narendra-sarovara.
Bengalí
উদ্যানে আসিয়া কৈল বন-ভোজন ।
এইমত ক্রীড়া কৈল প্রভু অষ্টদিন ॥ ২৪৩ ॥
এইমত ক্রীড়া কৈল প্রভু অষ্টদিন ॥ ২৪৩ ॥
Texto
udyāne āsiyā kaila vana-bhojana
ei-mata krīḍā kaila prabhu aṣṭa-dina
ei-mata krīḍā kaila prabhu aṣṭa-dina
Palabra por palabra
Traducción
Después, Śrī Caitanya Mahāprabhu entró en el jardín de flores y comió. De ese modo, realizó continuamente todo tipo de pasatiempos durante ocho días.
Bengalí
আর দিনে জগন্নাথের ভিতর-বিজয় ।
রথে চড়ি’ জগন্নাথ চলে নিজালয় ॥ ২৪৪ ॥
রথে চড়ি’ জগন্নাথ চলে নিজালয় ॥ ২৪৪ ॥
Texto
āra dine jagannāthera bhitara-vijaya
rathe caḍi’ jagannātha cale nijālaya
rathe caḍi’ jagannātha cale nijālaya
Palabra por palabra
Traducción
Al día siguiente, el Señor Jagannātha salió del templo y, montando en el carro, regresó a Su propia morada.
Bengalí
পূর্ববৎ কৈল প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
পরম আনন্দে করেন নর্তন-কীর্তন ॥ ২৪৫ ॥
পরম আনন্দে করেন নর্তন-কীর্তন ॥ ২৪৫ ॥
Texto
pūrvavat kaila prabhu lañā bhakta-gaṇa
parama ānande karena nartana-kīrtana
parama ānande karena nartana-kīrtana
Palabra por palabra
Traducción
Como antes, Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos volvieron a cantar y danzar con gran placer.
Bengalí
জগন্নাথের পুনঃ পাণ্ডু-বিজয় হইল ।
এক গুটি পট্টডোরী তাঁহা টুটি’ গেল ॥ ২৪৬ ॥
এক গুটি পট্টডোরী তাঁহা টুটি’ গেল ॥ ২৪৬ ॥
Texto
jagannāthera punaḥ pāṇḍu-vijaya ha-ila
eka guṭi paṭṭa-ḍorī tāṅhā ṭuṭi’ gela
eka guṭi paṭṭa-ḍorī tāṅhā ṭuṭi’ gela
Palabra por palabra
Traducción
Durante el Pāṇḍu-vijaya, transportaron al Señor Jagannātha a pulso; mientras Le llevaban, un haz de cuerdas de seda se rompió.
Bengalí
পাণ্ডু-বিজয়ের তুলি ফাটি-ফুটি যায় ।
জগন্নাথের ভরে তুলা উড়িয়া পলায় ॥ ২৪৭ ॥
জগন্নাথের ভরে তুলা উড়িয়া পলায় ॥ ২৪৭ ॥
Texto
pāṇḍu-vijayera tuli phāṭi-phuṭi yāya
jagannāthera bhare tulā uḍiyā palāya
jagannāthera bhare tulā uḍiyā palāya
Palabra por palabra
Traducción
Cuando Se traslada la Deidad de Jagannātha, cada cierta distancia se Le posa en cojines de algodón. Cuando se rompieron las cuerdas, los cojines de algodón se rompieron también con el peso del Señor Jagannātha, y el algodón salió despedido por el aire.
Bengalí
কুলীনগ্রামী রামানন্দ, সত্যরাজ খাঁন ।
তাঁরে আজ্ঞা দিল প্রভু করিয়া সম্মান ॥ ২৪৮ ॥
তাঁরে আজ্ঞা দিল প্রভু করিয়া সম্মান ॥ ২৪৮ ॥
Texto
kulīna-grāmī rāmānanda, satyarāja khāṅna
tāṅre ājñā dila prabhu kariyā sammāna
tāṅre ājñā dila prabhu kariyā sammāna
Palabra por palabra
Traducción
Rāmānanda Vasu y Satyarāja Khāna habían venido de Kulīna-grāma, y Śrī Caitanya Mahāprabhu, con mucho respeto, les dio las siguientes órdenes a.
Bengalí
এই পট্টডোরীর তুমি হও যজমান ।
প্রতিবৎসর আনিবে ‘ডোরী’ করিয়া নির্মাণ ॥ ২৪৯ ॥
প্রতিবৎসর আনিবে ‘ডোরী’ করিয়া নির্মাণ ॥ ২৪৯ ॥
Texto
ei paṭṭa-ḍorīra tumi hao yajamāna
prati-vatsara ānibe ‘ḍorī’ kariyā nirmāṇa
prati-vatsara ānibe ‘ḍorī’ kariyā nirmāṇa
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu ordenó a Rāmānanda Vasu y a Satyarāja Khān que adorasen aquellas cuerdas, y que, cada año, trajesen cuerdas de seda de su aldea.
Significado
Se entiende que los habitantes de la localidad de Kulīna-grāma fabricaban cuerdas de seda; por esa razón, Śrī Caitanya Mahāprabhu pidió a Rāmānanda Vasu y a Satyarāja Khān que trajesen cada año cuerdas para el servicio del Señor.
Bengalí
এত বলি’ দিল তাঁরে ছিণ্ডা পট্টডোরী ।
ইহা দেখি’ করিবে ডোরী অতি দৃঢ় করি’ ॥ ২৫০ ॥
ইহা দেখি’ করিবে ডোরী অতি দৃঢ় করি’ ॥ ২৫০ ॥
Texto
eta bali’ dila tāṅre chiṇḍā paṭṭa-ḍorī
ihā dekhi’ karibe ḍorī ati dṛḍha kari’
ihā dekhi’ karibe ḍorī ati dṛḍha kari’
Palabra por palabra
Traducción
Tras decirles esto, Śrī Caitanya Mahāprabhu les mostró las cuerdas de seda rotas diciendo: «Tomadlas como muestra. Vosotros debéis hacer unas cuerdas mucho más fuertes».
Bengalí
এই পট্টডোরীতে হয় ‘শেষ’-অধিষ্ঠান ।
দশ-মূর্তি হঞা যেঁহো সেবে ভগবান্ ॥ ২৫১ ॥
দশ-মূর্তি হঞা যেঁহো সেবে ভগবান্ ॥ ২৫১ ॥
Texto
ei paṭṭa-ḍorīte haya ‘śeṣa’-adhiṣṭhāna
daśa-mūrti hañā yeṅho seve bhagavān
daśa-mūrti hañā yeṅho seve bhagavān
Palabra por palabra
Traducción
Śrī Caitanya Mahāprabhu informó entonces a Rāmānanda Vasu y a Satyarāja Khān de que aquella cuerda era la morada del Señor Śeṣa, que Se expande en diez formas y sirve a la Suprema Personalidad de Dios.
Significado
Para una descripción de Śeṣa Nāga, ver Ādi-līla 5.123-124.
Bengalí
ভাগ্যবান্ সত্যরাজ বসু রামানন্দ ।
সেবা-আজ্ঞা পাঞা হৈল পরম-আনন্দ ॥ ২৫২ ॥
সেবা-আজ্ঞা পাঞা হৈল পরম-আনন্দ ॥ ২৫২ ॥
Texto
bhāgyavān satyarāja vasu rāmānanda
sevā-ājñā pāñā haila parama-ānanda
sevā-ājñā pāñā haila parama-ānanda
Palabra por palabra
Traducción
Al recibir esas órdenes del Señor sobre cómo ofrecer aquel servicio, los afortunados Satyarāja y Rāmānanda Vasu se sintieron muy complacidos.
Bengalí
প্রতি বৎসর গুণ্ডিচাতে ভক্তগণ-সঙ্গে ।
পট্টডোরী লঞা আইসে অতি বড় রঙ্গে ॥ ২৫৩ ॥
পট্টডোরী লঞা আইসে অতি বড় রঙ্গে ॥ ২৫৩ ॥
Texto
prati vatsara guṇḍicāte bhakta-gaṇa-saṅge
paṭṭa-ḍorī lañā āise ati baḍa raṅge
paṭṭa-ḍorī lañā āise ati baḍa raṅge
Palabra por palabra
Traducción
A partir de entonces, cada año, cuando se limpiaba el templo de Guṇḍicā, Satyarāja y Rāmānanda Vasu venían con los demás devotos y, muy complacidos, traían cuerdas de seda.
Bengalí
তবে জগন্নাথ যাই’ বসিলা সিংহাসনে ।
মহাপ্রভু ঘরে আইলা লঞা ভক্তগণে ॥ ২৫৪ ॥
মহাপ্রভু ঘরে আইলা লঞা ভক্তগণে ॥ ২৫৪ ॥
Texto
tabe jagannātha yāi’ vasilā siṁhāsane
mahāprabhu ghare āilā lañā bhakta-gaṇe
mahāprabhu ghare āilā lañā bhakta-gaṇe
Palabra por palabra
Traducción
Fue así como el Señor Jagannātha regresó a Su templo y Se sentó en Su trono, mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu regresaba con Sus devotos a Su alojamiento.
Bengalí
এইমত ভক্তগণে যাত্রা দেখাইল ।
ভক্তগণ লঞা বৃন্দাবন-কেলি কৈল ॥ ২৫৫ ॥
ভক্তগণ লঞা বৃন্দাবন-কেলি কৈল ॥ ২৫৫ ॥
Texto
ei-mata bhakta-gaṇe yātrā dekhāila
bhakta-gaṇa lañā vṛndāvana-keli kaila
bhakta-gaṇa lañā vṛndāvana-keli kaila
Palabra por palabra
Traducción
De ese modo, Śrī Caitanya Mahāprabhu mostró la ceremonia de Ratha-yātrā a Sus devotos y representó con ellos los pasatiempos de Vṛndāvana.
Bengalí
চৈতন্য-গোসাঞির লীলা — অনন্ত, অপার ।
‘সহস্র-বদন’ যার নাহি পায় পার ॥ ২৫৬ ॥
‘সহস্র-বদন’ যার নাহি পায় পার ॥ ২৫৬ ॥
Texto
caitanya-gosāñira līlā — ananta, apāra
‘sahasra-vadana’ yāra nāhi pāya pāra
‘sahasra-vadana’ yāra nāhi pāya pāra
Palabra por palabra
Traducción
Los pasatiempos del Señor Caitanya son ilimitados y no tienen fin. Ni siquiera Sahasra-vadana, el Señor Śeṣa, puede encontrar el límite de Sus pasatiempos.
Bengalí
শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৫৭ ॥
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৫৭ ॥
Texto
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa
Palabra por palabra
śrī-rūpa — Śrīla Rūpa Gosvāmī; raghunātha — Śrīla Raghunātha dāsa Gosvāmī; pade — a los pies de loto; yāra — cuya; āśa — expectativa; caitanya-caritāmṛta — el libro titulado Caitanya-caritāmṛta; kahe — narra; kṛṣṇadāsa — Śrīla Kṛṣṇadāsa Kavirāja Gosvāmī.
Traducción
Orando a los pies de loto de Śrī Rūpa y Śrī Raghunātha, siempre deseando su misericordia, yo, Kṛṣṇadāsa, narro el Śrī Caitanya-caritāmṛta, siguiendo sus pasos.
Significado
Así terminan los significados de Bhaktivedanta correspondientes al Capítulo Decimocuarto del Madhya-līlā del Śrī Caitanya-caritāmṛta que narra la representación de los pasatiempos de Vṛndāvana y el Herā-pañcamī-yātrā.