Antes de los versos
Bengalí
Texto
Palabra por palabra
Traducción
Significado

CAPÍTULO 14

La representación de los pasatiempos de Vṛndāvana

Vestido como un vaiṣṇava, Mahārāja Pratāparudra entró solo en el jardín de Balagaṇḍi y comenzó a recitar versos del Śrīmad-Bhāgavatam. Entonces aprovechó la oportunidad para dar masaje a los pies de loto de Śrī Caitanya Mahāprabhu. El Señor, lleno de amor extático por Kṛṣṇa, abrazó inmediatamente al rey, concediéndole así Su misericordia. El Señor Caitanya participó también del prasādam que repartieron en el jardín. Después de esto, cuando el carro de ratha del Señor Jagannātha dejó de moverse, el rey Pratāparudra hizo traer muchos elefantes para que tirasen de él, pero no consiguieron moverlo. Al ver esto, el Señor Caitanya Se puso detrás del carro, empujando con la cabeza; el carro, entonces, se puso en marcha. Acto seguido, los devotos tiraron del carro con cuerdas. Cerca del templo de Guṇḍicā hay un lugar conocido con el nombre de Āiṭoṭā. Era el lugar previsto para que el Señor Caitanya descansase. Cuando el Señor Jagannātha Se instaló en Sundarācala, Śrī Caitanya Mahāprabhu veía el lugar como si fuese Vṛndāvana. En el lago Indradyumna disfrutó de pasatiempos jugando en el agua. Durante los nueve días del Ratha-yātrā, el Señor permaneció en Sundarācala; al quinto día, Él y Svarūpa Dāmodara observaron los pasatiempos de Lakṣmī, la diosa de la fortuna. En esa ocasión, los devotos hablaron mucho de los pasatiempos de las gopīs. Cuando se procedió a arrastrar de nuevo el ratha y se reanudó el canto, el Señor pidió a dos devotos de Kulīna-grāma —Rāmānanda Vasu y Satyarāja Khān—, que cada año trajesen cuerdas de seda para la ceremonia de Ratha-yātrā.
গৌরঃ পশ্যন্নাত্মবৃন্দৈঃ শ্রীলক্ষ্মীবিজয়োৎসবম্ ।
শ্রুত্বা গোপীরসোল্লাসং হৃষ্টঃ প্রেম্‌ণা ননর্ত সঃ ॥ ১ ॥
gauraḥ paśyann ātma-vṛndaiḥ
śrī-lakṣmī-vijayotsavam
śrutvā gopī-rasollāsaṁ
hṛṣṭaḥ premṇā nanarta saḥ

Palabra por palabra

gauraḥel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; paśyanpor ver; ātma-vṛndaiḥcon Sus acompañantes personales; śrī-lakṣmīde la diosa de la fortuna; vijaya-utsavamel gran festival; śrutvāpor escuchar; gopīde las gopīs; rasa-ullāsamel carácter sublime de las melosidades; hṛṣṭaḥsintiéndose muy complacido; premṇācon gran amor extático; nanartadanzó; saḥÉl, Śrī Caitanya Mahāprabhu.

Traducción

Acompañado de Sus devotos personales, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue al festival de Lakṣmī-vijayotsava. Allí glorificó el sublime amor de las gopīs. Sólo por escuchar acerca de ellas, Se sintió muy complacido y danzó lleno de amor extático por el Señor.
জয় জয় গৌরচন্দ্র শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য ।
জয় জয় নিত্যানন্দ জয়াদ্বৈত ধন্য ॥ ২ ॥
jaya jaya gauracandra śrī-kṛṣṇa-caitanya
jaya jaya nityānanda jayādvaita dhanya

Palabra por palabra

jaya jaya¡toda gloria!; gauracandraa Gauracandra; śrī-kṛṣṇa-caitanyael Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; jaya jaya¡toda gloria!; nityānandaa Nityānanda Prabhu; jaya¡toda gloria!; advaitaa Advaita Ācārya; dhanyaexcelso.

Traducción

¡Toda gloria a Śrī Caitanya Mahāprabhu, conocido como Gauracandra! ¡Toda gloria al Señor Nityānanda Prabhu! ¡Toda gloria a Advaita Ācārya, que es tan excelso!
জয় জয় শ্রীবাসাদি গৌরভক্তগণ ।
জয় শ্রোতাগণ, — যাঁর গৌর প্রাণধন ॥ ৩ ॥
jaya jaya śrīvāsādi gaura-bhakta-gaṇa
jaya śrotā-gaṇa, — yāṅra gaura prāṇa-dhana

Palabra por palabra

jaya jaya¡toda gloria!; śrīvāsa-ādiencabezados por Śrīvāsa; gaura-bhakta-gaṇaa los devotos del Señor Caitanya; jaya¡toda gloria!; śrotā-gaṇaa quienes escuchan; yāṅrade quien; gauraŚrī Caitanya Mahāprabhu; prāṇa-dhanala vida misma.

Traducción

¡Toda gloria a todos los devotos, encabezados por Śrīvāsa Ṭhākura! ¡Toda gloria a los lectores que han hecho de Śrī Caitanya Mahāprabhu su misma vida!
এইমত প্রভু আছেন প্রেমের আবেশে ।
হেনকালে প্রতাপরুদ্র করিল প্রবেশে ॥ ৪ ॥
ei-mata prabhu āchena premera āveśe
hena-kāle pratāparudra karila praveśe

Palabra por palabra

ei-matade ese modo; prabhuel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; āchenaestaba; premera āveśelleno de la emoción extática del amor; hena-kāleen ese momento; pratāparudrael rey Pratāparudra; karila praveśeentró.

Traducción

Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu descansaba lleno de amor extático, Mahārāja Pratāparudra entró en el jardín.
সার্বভৌম-উপদেশে ছাড়ি’ রাজবেশ ।
একলা বৈষ্ণব-বেশে করিল প্রবেশ ॥ ৫ ॥
sārvabhauma-upadeśe chāḍi’ rāja-veśa
ekalā vaiṣṇava-veśe karila praveśa

Palabra por palabra

sārvabhaumade Sārvabhauma Bhaṭṭācārya; upadeśesiguiendo instrucciones; chāḍi’tras abandonar; rāja-veśalas vestimentas reales; ekalāsolo; vaiṣṇava-veśevestido como un vaiṣṇava; karila praveśaentró.

Traducción

Siguiendo las instrucciones de Sārvabhauma Bhaṭṭācārya, el rey había abandonado sus vestimentas reales. Ahora entraba en el jardín vestido como un vaiṣṇava.

Significado

A veces, y sobre todo en Occidente, los miembros de la Asociación Internacional para la Conciencia de Krishna encuentran difícil el acercamiento a la gente para distribuir libros, porque la gente no está familiarizada con la vestimenta tradicional de color azafrán de los devotos. Por esa razón, los devotos han preguntado si, a la hora de afrontar al público, pueden vestirse con ropas europeas y americanas. Las instrucciones que Sārvabhauma Bhaṭṭācārya dio al rey Pratāparudra nos indican que podemos cambiar nuestra vestimenta del modo que sea más conveniente para nuestro servicio. Cuando los miembros de nuestro movimiento se cambian de ropa para tratar con la gente o para presentar nuestros libros, no están rompiendo los principios devocionales. El verdadero principio consiste en propagar el movimiento para la conciencia de Kṛṣṇa, y si para ello hay que vestirse con las ropas que normalmente utilizan los occidentales, no debe haber ninguna objeción.
সব-ভক্তের আজ্ঞা নিল যোড়-হাত হঞা ।
প্রভু-পদ ধরি’ পড়ে সাহস করিয়া ॥ ৬ ॥
saba-bhaktera ājñā nila yoḍa-hāta hañā
prabhu-pada dhari’ paḍe sāhasa kariyā

Palabra por palabra

saba-bhakteraa todos los devotos; ājñā nilapidió permiso; yoḍa-hāta hañācon las manos juntas; prabhu-pada dhari’tomándose de los pies de Śrī Caitanya Mahāprabhu; paḍese postra; sāhasa kariyācon mucho valor.

Traducción

Mahārāja Pratāparudra era tan humilde que primero pidió permiso, con las manos juntas, a todos los devotos. Después, armándose de valor, se postró y tocó los pies de loto del Señor.
আঁখি মুদি’ প্রভু প্রেমে ভূমিতে শয়ান ।
নৃপতি নৈপুণ্যে করে পাদ-সম্বাহন ॥ ৭ ॥
āṅkhi mudi’ prabhu preme bhūmite śayāna
nṛpati naipuṇye kare pāda-saṁvāhana

Palabra por palabra

āṅkhi mudi’con los ojos cerrados; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; premecon amor extático; bhūmiteen el suelo; śayānaacostado; nṛpatiel rey; naipuṇyede forma muy experta; karehace; pāda-saṁvāhanamasaje en las piernas.

Traducción

Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu estaba acostado en el suelo, con los ojos cerrados, lleno de amor y emoción extática, el rey, de forma muy experta, Le dio masaje en las piernas.
রাসলীলার শ্লোক পড়ি’ করেন স্তবন ।
“জয়তি তেঽধিকং” অধ্যায় করেন পঠন ॥ ৮ ॥
rāsa-līlāra śloka paḍi’ karena stavana
“jayati te ’dhikaṁ” adhyāya karena paṭhana

Palabra por palabra

rāsa-līlārade la danza rāsa-līlā; ślokaversos; paḍi’recitando; karenaofrece; stavanaoraciones; jayati te ’dhikamque comienzan con las palabras «jayati te ’dhikam»; adhyāyacapítulo; karenahace; paṭhanarecitación.

Traducción

El rey comenzó a recitar versos del Śrīmad-Bhāgavatam acerca del rāsa-līlā. Recitó el capítulo que comienza con las palabras «jayati te ’dhikam».

Significado

Esos versos del Śrīmad-Bhāgavatam (10.31) forman lo que se conoce con el nombre de Gopī-gīta.
শুনিতে শুনিতে প্রভুর সন্তোষ অপার ।
‘বল, বল’ বলি’ প্রভু বলে বার বার ॥ ৯ ॥
śunite śunite prabhura santoṣa apāra
‘bala, bala’ bali’ prabhu bale bāra bāra

Palabra por palabra

śunite śunitepor escuchar; prabhuradel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; santoṣa apāragran satisfacción; bala balasigue recitando; bali’diciendo; prabhuel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; baledice; bāra bārauna y otra vez.

Traducción

Al escuchar aquellos versos, el placer de Śrī Caitanya Mahāprabhu no tenía límites. Una y otra vez decía: «Sigue recitando, sigue recitando».
“তব কথামৃতং” শ্লোক রাজা যে পড়িল ।
উঠি’ প্রেমাবেশে প্রভু আলিঙ্গন কৈল ॥ ১০ ॥
“tava kathāmṛtaṁ” śloka rājā ye paḍila
uṭhi’ premāveśe prabhu āliṅgana kaila

Palabra por palabra

tava kathāmṛtamque comienza con las palabras «tava kathāmṛtam»; ślokael verso; rājāel rey; ye paḍilacuando recitó; uṭhi’levantándose; prema-āveśecon amor extático; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; āliṅgana kailaabrazó.

Traducción

Cuando el rey recitó el verso que comienza con las palabras «tava kathāmṛtam», el Señor inmediatamente Se levantó, lleno de amor extático, y le abrazó.
তুমি মোরে দিলে বহু অমূল্য রতন ।
মোর কিছু দিতে নাহি, দিলুঁ আলিঙ্গন ॥ ১১ ॥
tumi more dile bahu amūlya ratana
mora kichu dite nāhi, diluṅ āliṅgana

Palabra por palabra

tumi; morea Mí; dilehas entregado; bahuvarias; amūlyaincalculables; ratanajoyas; morade Mí; kichunada; ditepara dar; nāhino hay; diluṅYo doy; āliṅganaabrazo.

Traducción

Al escuchar el verso que recitaba el rey, Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «Tú Me has dado las joyas más valiosas, pero Yo no tengo nada que darte a cambio. Por eso, simplemente te abrazo».
এত বলি’ সেই শ্লোক পড়ে বার বার ।
দুইজনার অঙ্গে কম্প, নেত্রে জলধার ॥ ১২ ॥
eta bali’ sei śloka paḍe bāra bāra
dui-janāra aṅge kampa, netre jala-dhāra

Palabra por palabra

eta bali’tras decir esto; sei ślokaese verso; paḍerecita; bāra bārauna y otra vez; dui-janārade ambos (de Śrī Caitanya Mahāprabhu y el rey Pratāparudra); aṅgeen los cuerpos; kampatemblor; netreen los ojos; jala-dhāraflujo de agua.

Traducción

Tras decir esto, Śrī Caitanya Mahāprabhu comenzó a recitar el mismo verso una y otra vez. Tanto el rey como Śrī Caitanya Mahāprabhu temblaban, y las lágrimas fluían de sus ojos.
তব কথামৃতং তপ্তজীবনং, কবিভিরীড়িতং কল্মষাপহম্ ।
শ্রবণমঙ্গলং শ্রীমদাততং, ভুবি গৃণন্তি যে ভূরিদা জনাঃ ॥ ১৩ ॥
tava kathāmṛtaṁ tapta-jīvanaṁ
kavibhir īḍitaṁ kalmaṣāpaham
śravaṇa-maṅgalaṁ śrīmad-ātataṁ
bhuvi gṛṇanti ye bhūridā janāḥ

Palabra por palabra

tavaTuyas; kathā-amṛtamel néctar de palabras; tapta-jīvanamvida para personas muy afligidas en el mundo material; kavibhiḥpor grandes personas excelsas; īḍitamnarradas; kalmaṣa-apahamlo que aleja todo tipo de reacciones pecaminosas; śravaṇa-maṅgalamque dan pleno beneficio espiritual a todo el que escucha; śrī-matllenas de poder espiritual; ātatampropagan por todo el mundo; bhuvien el mundo material; gṛṇanticantan y propagan; yeaquellos que; bhūri-dāḥmás benéficas; janāḥpersonas.

Traducción

«”Mi Señor, el néctar de Tus palabras y los relatos de Tus actividades son la vida misma de quienes están siempre sufriendo en el mundo material. Esas narraciones las transmiten personalidades excelsas, y erradican todas las reacciones del pecado. Todo el que escucha esas narraciones alcanza toda buena fortuna. Esas narraciones se difunden por todo el mundo y están llenas de poder espiritual. Aquellos que propagan el mensaje de Dios son, sin duda, quienes realizan la labor benéfica más generosa.”»

Significado

Este verso pertenece al Śrīmad-Bhāgavatam (10.31.9).
‘ভূরিদা’ ‘ভূরিদা’ বলি’ করে আলিঙ্গন ।
ইঁহো নাহি জানে, ইহোঁ হয় কোন্ জন ॥ ১৪ ॥
‘bhūridā’ ‘bhūridā’ bali’ kare āliṅgana
iṅho nāhi jāne, — ihoṅ haya kon jana

Palabra por palabra

bhūri-el más generoso; bhūri-el más generoso; bali’gritando; karehace; āliṅganaabrazar; iṅhoŚrī Caitanya Mahāprabhu; nāhi jāneno sabe; ihoṅPratāparudra Mahārāja; hayaes; kon janaquién.

Traducción

Tras escuchar aquel verso, Śrī Caitanya Mahāprabhu inmediatamente abrazó a quien lo recitaba, el rey Pratāparudra, mientras gritaba: «¡Tú eres el más generoso! ¡Tú eres el más generoso!». En ese momento, Śrī Caitanya Mahāprabhu no sabía quién era el rey.
পূর্ব-সেবা দেখি’ তাঁরে কৃপা উপজিল ।
অনুসন্ধান বিনা কৃপা-প্রসাদ করিল ॥ ১৫ ॥
pūrva-sevā dekhi’ tāṅre kṛpā upajila
anusandhāna vinā kṛpā-prasāda karila

Palabra por palabra

pūrva-sevāservicio anterior; dekhi’al ver; tāṅrea él; kṛpāmisericordia; upajilasurgió; anusandhānapregunta; vināsin; kṛpāde misericordia; prasādagracia; karilaconcedió.

Traducción

La misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu surgió debido al servicio que el rey había ofrecido anteriormente. Por eso, sin ni siquiera preguntarle quien era, el Señor inmediatamente le concedió Su misericordia.
এই দেখ, — চৈতন্যের কৃপা-মহাবল ।
তার অনুসন্ধান বিনা করায় সফল ॥ ১৬ ॥
ei dekha, — caitanyera kṛpā-mahābala
tāra anusandhāna vinā karāya saphala

Palabra por palabra

eiesto; dekhafíjate; caitanyerade Śrī Caitanya Mahāprabhu; kṛpā-mahā-balaqué grande es el poder de la misericordia; tāra anusandhānapreguntar acerca de él; vināsin; karāyaÉl hace; sa-phalaun éxito.

Traducción

¡Qué poderosa es la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu! Sin ni siquiera preguntar acerca del rey, el Señor hizo que todo fuera un éxito.

Significado

La misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu es tan poderosa que actúa por sí sola. El servicio amoroso que una persona ofrezca a Kṛṣṇa, nunca será en vano. Queda registrado en una cuenta espiritual, y en su momento dará fruto. Así lo confirma la Bhagavad-gītā (2.40):
nehābhikrama-nāśo ’stipratyavāyo na vidyate
sv-alpam apy asya dharmasya
trāyate mahato bhayāt
«En este empeño no hay pérdida ni disminución, y un pequeño avance en esta senda puede protegerlo a uno del más peligroso tipo de temor».
En particular, Śrī Caitanya Mahāprabhu ha concedido a todas las almas caídas de esta era el método más poderoso de servicio devocional —el saṅkīrtana, el canto en congregación de los santos nombres del Señor—, y por la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu, cualquiera que lo sigue se eleva de inmediato a la posición trascendental. Como aconseja el Śrīmad-Bhāgavatam (11.5.32): yajñaiḥ saṅkīrtana-prāyair yajanti hi su-medhasaḥ.
El estudiante de conciencia de Kṛṣṇa debe recibir la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu; entonces, su servicio devocional tendrá éxito rápidamente. Así ocurrió con Mahārāja Pratāparudra. Debemos captar la atención de Śrī Caitanya Mahāprabhu; un pequeño servicio en que nos esforcemos sinceramente convencerá al Señor de que somos candidatos aptos para ir de regreso al hogar, de vuelta a Dios. Al principio, Mahārāja Pratāparudra no había podido entrevistarse con Śrī Caitanya Mahāprabhu, pero, cuando el Señor vio que el rey hacía el humilde servicio de barrendero del Señor Jagannātha, Su misericordia hacia el rey fue un hecho tangible. Cuando Mahārāja Pratāparudra, vestido de vaiṣṇava, estaba sirviendo al Señor, Él ni siquiera le preguntó quién era, sino que, sintiendo compasión del rey, le abrazó.
Kṛṣṇadāsa Kavirāja Gosvāmī quiere señalar que no hay nada que pueda compararse a la misericordia que el Señor mostró a Mahārāja Pratāparudra; por esa razón emplea las palabras dekha («¡fíjate!») y caitanyera kṛpā-mahābala («¡qué poderosa es la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu!»). Así lo confirma también Prabodhānanda Sarasvatī: yat-kāruṇya-kaṭākṣa-vaibhava-vatām (Caitanya-candrāmṛta 5). Hasta la más mínima muestra de la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu es una gran fortuna en el avance espiritual. Por esa razón, el movimiento para la conciencia de Kṛṣṇa debe propagarse mediante la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu. Rūpa Gosvāmī, cuando comprobó por sí mismo la misericordia y la magnanimidad de Śrī Caitanya Mahāprabhu, dijo:
namo mahā-vadānyāyakṛṣṇa-prema-pradāya te
kṛṣṇāya kṛṣṇa-caitanya-
nāmne gaura-tviṣe namaḥ
«Ofrezco respetuosas reverencias al Señor Supremo, Śrī Kṛṣṇa Caitanya, que es más magnánimo que ningún otro avatāra, incluso que el propio Kṛṣṇa, pues Él otorga sin hacer diferencias y sin pedir nada a cambio lo que nadie más ha dado nunca: amor puro por Kṛṣṇa». Śrīla Locana dāsa Ṭhākura, en una canción, dice también: parama karuṇa, pahuṅ dui jana, nitāi-gauracandra: «Los dos hermanos Nitāi y Gaura son tan bondadosos que nadie puede compararse con Ellos». De forma similar, una canción de Śrīla Narottama dāsa Ṭhākura dice:
vrajendra-nandana yei,śacī-suta haila sei,
balarāma ha-ila nitāi,
dīna-hīna yata chila,
hari-nāme uddhārila,
tā’ra sākṣī jagāi-mādhāi
«Con la única intención de liberar a todas las personas pecaminosas de esta era mediante la propagación del canto del santo nombre, el Señor Kṛṣṇa y el Señor Balarāma han descendido en la forma de Śrī Caitanya Mahāprabhu y Nityānanda Prabhu. Jagāi y Mādhāi son prueba de Su éxito».
La misión especial de Śrī Caitanya Mahāprabhu es liberar a todas las almas caídas de Kali-yuga. Los devotos de Kṛṣṇa deben buscar insistentemente el favor y la misericordia de Śrī Caitanya Mahāprabhu, a fin de capacitarse para ir de regreso al hogar, de vuelta a Dios.
প্রভু বলে, — কে তুমি, করিলা মোর হিত ?
আচম্বিতে আসি’ পিয়াও কৃষ্ণলীলামৃত ? ১৭ ॥
prabhu bale, — ke tumi, karilā mora hita?
ācambite āsi’ piyāo kṛṣṇa-līlāmṛta?

Palabra por palabra

prabhu baleel Señor dijo; ke tumiquién eres; karilātú has hecho; moraMío; hitabien; ācambitede pronto; āsi’viniendo; piyāotú Me haces beber; kṛṣṇa-līlā-amṛtael néctar de los pasatiempos del Señor Kṛṣṇa.

Traducción

Finalmente, Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «¿Quién eres? ¡Has hecho tanto por Mí! De pronto te has presentado aquí y Me has hecho beber el néctar de los pasatiempos del Señor Kṛṣṇa».
রাজা কহে, — আমি তোমার দাসের অনুদাস ।
ভৃত্যের ভৃত্য কর, — এই মোর আশ ॥ ১৮ ॥
rājā kahe, — āmi tomāra dāsera anudāsa
bhṛtyera bhṛtya kara, — ei mora āśa

Palabra por palabra

rājā kaheel rey dijo; āmiyo; tomāraTuyo; dāsera anudāsael más obediente sirviente de Tus sirvientes; bhṛtyera bhṛtyasirviente de los sirvientes; karahaz (a mí); eieste; mora āśami deseo.

Traducción

El rey contestó: «Mi Señor, yo soy el más obediente sirviente de Tus sirvientes. Mi deseo es que Tú me aceptes como sirviente de Tus sirvientes».

Significado

Para el devoto, el logro más importante es llegar a ser el sirviente de los sirvientes del Señor. En realidad, nadie debe desear ser el sirviente directo del Señor. No es buena idea. Prahlāda Mahārāja, cuando Nṛsiṁhadeva le ofreció una bendición, rechazó toda clase de bendiciones materiales, pero oró por llegar a ser el sirviente de los sirvientes del Señor. Dhruva Mahārāja, cuando Kuvera, el tesorero de los semidioses, le ofreció una bendición, pudo haber pedido una opulencia material ilimitada, pero simplemente pidió la bendición de ser el sirviente de los sirvientes del Señor. Kholāvecā Śrīdhara era un hombre muy pobre, pero, cuando Śrī Caitanya Mahāprabhu quiso darle una bendición, también oró al Señor para que le permitiese ser un sirviente de los sirvientes del Señor. La conclusión es que ser el sirviente de los sirvientes de la Suprema Personalidad de Dios es la bendición más elevada que puede desearse.
তবে মহাপ্রভু তাঁরে ঐশ্বর্য দেখাইল ।
‘কারেহ না কহিবে’ এই নিষেধ করিল ॥ ১৯ ॥
tabe mahāprabhu tāṅre aiśvarya dekhāila
‘kāreha nā kahibe’ ei niṣedha karila

Palabra por palabra

tabeen ese momento; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; tāṅreal rey; aiśvaryapoder divino; dekhāilamostró; kāreha kahibeno lo digas a nadie; eiesto; niṣedha karilaprohibió.

Traducción

En ese momento, Śrī Caitanya Mahāprabhu manifestó al rey algunas de Sus opulencias divinas, y Le prohibió que lo revelara a nadie.
‘রাজা’ — হেন জ্ঞান কভু না কৈল প্রকাশ ।
অন্তরে সকল জানেন, বাহিরে উদাস ॥ ২০ ॥
‘rājā’ — hena jñāna kabhu nā kaila prakāśa
antare sakala jānena, bāhire udāsa

Palabra por palabra

rājāel rey; hena jñānaese conocimiento; kabhuen ningún momento; no; kaila prakāśamanifestó; antareen el corazón; sakalatodo; jānenaconoce; bāhireexternamente; udāsaindiferente.

Traducción

Aunque en el corazón Caitanya Mahāprabhu sabía todo lo que ocurría, externamente no lo reveló. Ni reveló que sabía que estaba hablando con el rey Pratāparudra.
প্রতাপরুদ্রের ভাগ্য দেখি’ ভক্তগণে ।
রাজারে প্রশংসে সবে আনন্দিত-মনে ॥ ২১ ॥
pratāparudrera bhāgya dekhi’ bhakta-gaṇe
rājāre praśaṁse sabe ānandita-mane

Palabra por palabra

pratāparudreradel rey Pratāparudra; bhāgyala buena fortuna; dekhi’al ver; bhakta-gaṇetodos los devotos; rājāreal rey; praśaṁsealabaron; sabetodos; ānandita-manecon la mente llena de bienaventuranza.

Traducción

Al ver la misericordia especial que el Señor había concedido al rey Pratāparudra, los devotos alabaron la buena fortuna del rey, y su mente se llenó de bienaventuranza.

Significado

Eso es característico de un vaiṣṇava. Cuando otro devoto recibe la misericordia y la fuerza de Śrī Caitanya Mahāprabhu, nunca siente envidia. El devoto puro se siente muy feliz de ver a una persona elevada en el servicio devocional. Por desgracia, muchos supuestos vaiṣṇavas sienten envidia cuando ven a alguien que goza del reconocimiento de Śrī Caitanya Mahāprabhu. Es un hecho que nadie puede predicar el mensaje de Caitanya Mahāprabhu sin haber recibido la misericordia especial del Señor. Eso, todos los vaiṣṇavas lo saben. Aun así, hay personas envidiosas que no pueden soportar que el movimiento para la conciencia de Kṛṣṇa se haya expandido por todo el mundo. Buscan defectos en el predicador que ha propagado este movimiento y no le glorifican por el excelente servicio que ha ofrecido en el cumplimiento de la misión de Śrī Caitanya Mahāprabhu.
দণ্ডবৎ করি’ রাজা বাহিরে চলিলা ।
যোড় হস্ত করি’ সব ভক্তেরে বন্দিলা ॥ ২২ ॥
daṇḍavat kari’ rājā bāhire calilā
yoḍa hasta kari’ saba bhaktere vandilā

Palabra por palabra

daṇḍavat kari’tras ofrecer reverencias; rājāel rey; bāhirefuera; calilāpartió; yoḍajuntas; hastalas manos; kari’haciendo; sabaa todos; bhakterea los devotos; vandilāofreció oraciones.

Traducción

Tras ofrecer, con las manos juntas, sumisas oraciones a los devotos, y ofrecer reverencias a Śrī Caitanya Mahāprabhu, el rey salió del jardín.
মধ্যাহ্ন করিলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
বাণীনাথ প্রসাদ লঞা কৈল আগমন ॥ ২৩ ॥
madhyāhna karilā prabhu lañā bhakta-gaṇa
vāṇīnātha prasāda lañā kaila āgamana

Palabra por palabra

madhyāhna karilāalmorzó; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lañāacompañado por; bhakta-gaṇatodos los devotos; vāṇīnāthaVāṇīnātha; prasāda lañāllevando toda clase de remanentes del alimento de Jagannātha; kailahizo; āgamanallegada.

Traducción

Después de esto, Vāṇīnātha Rāya trajo prasādam de todo tipo, y Śrī Caitanya Mahāprabhu almorzó con los devotos.
সার্বভৌম-রামানন্দ-বাণীনাথে দিয়া ।
প্রসাদ পাঠা’ল রাজা বহুত করিয়া ॥ ২৪ ॥
sārvabhauma-rāmānanda-vāṇīnāthe diyā
prasāda pāṭhā’la rājā bahuta kariyā

Palabra por palabra

sārvabhaumaSārvabhauma Bhaṭṭācārya; rāmānandaRāmānanda Rāya; vāṇīnāthe diyāpor medio de Vāṇīnātha Rāya; prasādaprasādam; pāṭhā’lahabía enviado; rājāel rey; bahuta kariyāen gran cantidad.

Traducción

También el rey envió una gran cantidad de prasādam por medio de Sārvabhauma Bhaṭṭācārya, Rāmānanda Rāya y Vāṇīnātha Rāya.
‘বলগণ্ডি ভোগে’র প্রসাদ — উত্তম, অনন্ত ।
‘নি-সকড়ি’ প্রসাদ আইল, যার নাহি অন্ত ॥ ২৫ ॥
‘balagaṇḍi bhoge’ra prasāda — uttama, ananta
‘ni-sakaḍi’ prasāda āila, yāra nāhi anta

Palabra por palabra

balagaṇḍi bhogeradel alimento ofrecido en Balagaṇḍi; prasādaremanentes; uttamatodos de la mejor calidad; anantade toda clase; ni-sakaḍialimentos sin cocinar, como productos lácteos y frutas; prasādaremanentes de comida; āilallegaron; yārade los cuales; nāhino hay; antafin.

Traducción

El prasādam que el rey envió se había ofrecido en el festival de Balagaṇḍi, y consistía en fruta y productos lácteos sin cocinar. Era todo de la mejor calidad, y la variedad era ilimitada.
ছানা, পানা, পৈড়, আম্র, নারিকেল, কাঁঠাল ।
নানাবিধ কদলক, আর বীজ-তাল ॥ ২৬ ॥
chānā, pānā, paiḍa, āmra, nārikela, kāṅṭhāla
nānā-vidha kadalaka, āra bīja-tāla

Palabra por palabra

chānācuajada; pānāzumo de frutas; paiḍacoco; āmramango; nārikelacoco seco; kāṅṭhālafruta jack; nānā-vidhavarios tipos de; kadalakabananas; āray; bīja-tālasemillas de palmera.

Traducción

Había cuajada, zumo de frutas, coco, mango, coco seco, fruta jack, bananas de varios tipos y semillas de palmera.

Significado

Ésta es la primera lista del prasādam ofrecido al Señor Jagannātha.
নারঙ্গ, ছোলঙ্গ, টাবা, কমলা, বীজপূর ।
বাদাম, ছোহারা, দ্রাক্ষা, পিণ্ডখর্জুর ॥ ২৭ ॥
nāraṅga, cholaṅga, ṭābā, kamalā, bīja-pūra
bādāma, chohārā, drākṣā, piṇḍa-kharjura

Palabra por palabra

nāraṅganaranjas; cholaṅgapomelos; ṭābāotro tipo de naranja; kamalāmandarinas; bīja-pūraotro tipo de mandarina; bādāmaalmendras; chohārāfruta seca; drākṣāuvas pasas; piṇḍa-kharjuradátiles.

Traducción

También había naranjas, pomelos, mandarinas, almendras, frutas secas, uvas pasas y dátiles.
মনোহরা-লাড়ু আদি শতেক প্রকার ।
অমৃতগুটিকা-আদি, ক্ষীরসা অপার ॥ ২৮ ॥
manoharā-lāḍu ādi śateka prakāra
amṛta-guṭikā-ādi, kṣīrasā apāra

Palabra por palabra

manoharā-lāḍuun tipo de sandeśa; ādiy otros; śateka prakāracientos de variedades; amṛta-guṭikādulces redondos; ādiy otros; kṣīrasāleche condensada; apārade diversas cualidades.

Traducción

Había cientos de dulces distintos, como manoharā-lāḍu, amṛta-guṭikā y varios tipos de leche condensada.
অমৃতমণ্ডা, সরবতী, আর কুম্‌ড়া-কুরী ।
সরামৃত, সরভাজা, আর সরপুরী ॥ ২৯ ॥
amṛta-maṇḍā, saravatī, āra kumḍā-kurī
sarāmṛta, sarabhājā, āra sarapurī

Palabra por palabra

amṛta-maṇḍāun tipo de papaya; saravatīun tipo de naranja; āray; kumḍā-kurīcalabaza triturada; sarāmṛtanata; sara-bhājānata frita; āray; sara-purīun tipo de purī hecho con nata.

Traducción

También había papayas y saravatī, una variedad de naranja, así como calabaza triturada. También había crema natural, nata frita y un tipo de purī hecho con nata.
হরিবল্লভ, সেঁওতি, কর্পূর, মালতী ।
ডালিমা মরিচ-লাড়ু, নবাত, অমৃতি ॥ ৩০ ॥
hari-vallabha, seṅoti, karpūra, mālatī
ḍālimā marica-lāḍu, navāta, amṛti

Palabra por palabra

hari-vallabhaun dulce como pan frito en ghī (como una rosquilla); seṅotiun dulce hecho con cierto tipo de flor aromática; karpūrauna flor; mālatīotra flor; ḍālimāgranada; marica-lāḍuun dulce hecho con pimienta negra; navātaotro tipo de dulce, hecho con azúcar fundido; amṛtiun dulce generalmente llamado amṛti-jilipi, hecho con polvo de arroz y harina de garbanzo mezclados con yogur, frito en ghī y sumergido en agua azucarada.

Traducción

También había un dulce llamado hari-vallabha, y dulces hechos de flores seṅoti, flores karpurā y flores mālatī. Había granadas, dulces hechos con pimienta negra, dulces de azúcar fundido y amṛti-jilipi.
পদ্মচিনি, চন্দ্রকান্তি, খাজা, খণ্ডসার ।
বিয়রি, কদ্‌মা, তিলাখাজার প্রকার ॥ ৩১ ॥
padmacini, candrakānti, khājā, khaṇḍasāra
viyari, kadmā, tilākhājāra prakāra

Palabra por palabra

padma-ciniazúcar obtenido de la flor de loto; candra-kāntiun tipo de pan hecho de urad-dāl; khājāun dulce crujiente; khaṇḍa-sāraazúcar cande; viyariun dulce hecho de arroz frito; kadmāun dulce hecho de semillas de sésamo; tilākhājāragalletas hechas de semillas de sésamo; prakāratodo tipo de.

Traducción

Había azúcar de flor de loto, un tipo de pan hecho de urad-dāl, dulces crujientes, azúcar cande, dulces de arroz frito, y dulces y galletas de semilla de sésamo.
নারঙ্গ-ছোলঙ্গ-আম্র-বৃক্ষের আকার ।
ফুল-ফল-পত্রযুক্ত খণ্ডের বিকার ॥ ৩২ ॥
nāraṅga-cholaṅga-āmra-vṛkṣera ākāra
phula-phala-patra-yukta khaṇḍera vikāra

Palabra por palabra

nāraṅga-cholaṅga-āmra-vṛkṣera ākāradulces en forma de todo tipo de naranjos, limoneros y mangos; phula-phala-patra-yuktacon sus frutas, flores y hojas; khaṇḍera vikārahechos de azúcar cande.

Traducción

Había dulces en forma de naranjos, limoneros y mangos, con sus frutas, flores y hojas.
দধি, দুগ্ধ, ননী, তক্র, রসালা, শিখরিণী ।
স-লবণ মুদগাঙ্কুর, আদা খানি খানি ॥ ৩৩ ॥
dadhi, dugdha, nanī, takra, rasālā, śikhariṇī
sa-lavaṇa mudgāṅkura, ādā khāni khāni

Palabra por palabra

dadhiyogur; dugdhaleche; nanīmantequilla; takrasuero de mantequilla; rasālāzumo de frutas; śikhariṇīun dulce hecho con yogur frito y azúcar cande; sa-lavaṇasalados; mudga-aṅkurabrotes de mung-dāl; ādājengibre; khāni khānicortado en pedazos.

Traducción

Había yogur, leche, mantequilla, suero de mantequilla, zumo de frutas, una preparación de yogur frito y azúcar cande, y brotes salados de mung-dāl con jengibre rallado.
লেম্বু-কুল-আদি নানা-প্রকার আচার ।
লিখিতে না পারি প্রসাদ কতেক প্রকার ॥ ৩৪ ॥
lembu-kula-ādi nānā-prakāra ācāra
likhite nā pāri prasāda kateka prakāra

Palabra por palabra

lembulimón; kulabayas; ādiy otros; nānā-prakāradiversos tipos de; ācāraconservas en adobo; likhitede escribir; no; pārisoy capaz; prasādaalimentos ofrecidos a Jagannātha; kateka prakāracuántas variedades.

Traducción

Había también varios tipos de conservas en adobo: de limón, de bayas, etc. En verdad, no soy capaz de describir la gran diversidad de alimentos que se habían ofrecido al Señor Jagannātha.

Significado

En los Versos 26-34, el autor describe la gran diversidad de alimentos ofrecidos al Señor Jagannātha. Aunque su descripción ha sido lo más amplia posible, finalmente reconoce su incapacidad de hacer una lista completa.
প্রসাদে পূরিত হইল অর্ধ উপবন ।
দেখিয়া সন্তোষ হৈল মহাপ্রভুর মন ॥ ৩৫ ॥
prasāde pūrita ha-ila ardha upavana
dekhiyā santoṣa haila mahāprabhura mana

Palabra por palabra

prasādecon todo el prasādam; pūrita ha-ilaquedó llena; ardha upavanala mitad del jardín; dekhiyāal ver; santoṣasatisfacción; hailahabía; mahāprabhura manaen la mente de Śrī Caitanya Mahāprabhu.

Traducción

Cuando Śrī Caitanya Mahāprabhu vio la mitad del jardín lleno de prasādam de todo tipo, Se sintió muy satisfecho.
এইমত জগন্নাথ করেন ভোজন ।
এই সুখে মহাপ্রভুর জুড়ায় নয়ন ॥ ৩৬ ॥
ei-mata jagannātha karena bhojana
ei sukhe mahāprabhura juḍāya nayana

Palabra por palabra

ei-matade ese modo; jagannāthael Señor Jagannātha; karena bhojanaacepta Su alimento; ei sukheen esa felicidad; mahāprabhuradel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; juḍāyaquedan plenamente satisfechos; nayanalos ojos.

Traducción

En verdad, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se sintió completamente satisfecho sólo de ver que el Señor Jagannātha había aceptado todos aquellos alimentos.

Significado

Siguiendo los pasos de Śrī Caitanya Mahāprabhu, el vaiṣṇava debe sentirse completamente satisfecho por el simple hecho de ver toda esa clase de alimentos ofrecidos a la Deidad de Jagannātha o de Rādhā-Kṛṣṇa. El vaiṣṇava no debe ansiar toda esa clase de alimentos para sí mismo; su satisfacción, al contrario, consiste en ver esos alimentos ofrecidos a la Deidad. En su Gurv-aṣṭaka, Śrīla Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura escribe:
catur-vidha-śrī-bhagavat-prasāda-
svādv-anna-tṛptān hari-bhakta-saṅghān
kṛtvaiva tṛptiṁ bhajataḥ sadaiva
vande guroḥ śrī-caraṇāravindam
«El maestro espiritual siempre está ofreciendo a Kṛṣṇa cuatro tipos de alimentos deliciosos [los que se lamen, los que se mastican, los que se beben y los que se chupan]. El maestro espiritual, cuando ve que los devotos están satisfechos comiendo bhagavat-prasādam, él mismo se siente satisfecho. Ofrezco respetuosas reverencias a los pies de loto de ese maestro espiritual».
El maestro espiritual tiene el deber de ocupar a sus discípulos en preparar todo tipo de alimentos sabrosos para ofrecer a la Deidad. Una vez ofrecidos, esos alimentos se reparten entre los devotos como prasādam. Esas actividades satisfacen al maestro espiritual, aunque él mismo no come o necesita tanta variedad de prasādam. Él se siente animado en el servicio devocional al observar que se está ofreciendo y distribuyendo prasādam.
কেয়াপত্র-দ্রোণী আইল বোঝা পাঁচ-সাত ।
এক এক জনে দশ দোনা দিল, — এত পাত ॥ ৩৭ ॥
keyā-patra-droṇī āila bojhā pāṅca-sāta
eka eka jane daśa donā dila, — eta pāta

Palabra por palabra

keyā-patra-droṇīplatos hechos de hojas del árbol ketakī; āilallegaron; bojhāen grandes paquetes; pāṅca-sātacinco o siete; eka eka janea cada persona; daśa donā dilale fueron dados diez de esos platos; eta pātatantos platos hechos de hojas.

Traducción

Entonces trajeron cinco o siete grandes paquetes de platos hechos de hojas de árbol ketakī. Cada persona recibió diez de estos platos, y de ese modo se repartieron los platos hechos de hojas.
কীর্তনীয়ার পরিশ্রম জানি’ গৌররায় ।
তাঁ-সবারে খাওয়াইতে প্রভুর মন ধায় ॥ ৩৮ ॥
kīrtanīyāra pariśrama jāni’ gaurarāya
tāṅ-sabāre khāoyāite prabhura mana dhāya

Palabra por palabra

kīrtanīyārade todos los cantores; pariśramaesfuerzo; jāni’conociendo; gaurarāyaŚrī Caitanya Mahāprabhu; tāṅ-sabārea todos ellos; khāoyāitede llenar; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; mana dhāyala mente estaba muy deseosa.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu era consciente del esfuerzo de todos los que habían cantado en el kīrtana; por eso estaba muy deseoso de alimentarles suntuosamente.
পাঁতি পাঁতি করি’ ভক্তগণে বসাইলা ।
পরিবেশন করিবারে আপনে লাগিলা ॥ ৩৯ ॥
pāṅti pāṅti kari’ bhakta-gaṇe vasāilā
pariveśana karibāre āpane lāgilā

Palabra por palabra

pāṅti pāṅti kari’en varias hileras; bhakta-gaṇea todos los devotos; vasāilāhizo sentarse; pariveśanareparto; karibārea hacer; āpaneen persona; lāgilācomenzó.

Traducción

Todos los devotos se sentaron formando hileras, y Śrī Caitanya Mahāprabhu en persona comenzó a servir el prasādam.
প্রভু না খাইলে, কেহ না করে ভোজন ।
স্বরূপ-গোসাঞি তবে কৈল নিবেদন ॥ ৪০ ॥
prabhu nā khāile, keha nā kare bhojana
svarūpa-gosāñi tabe kaila nivedana

Palabra por palabra

prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; khāilesin comer; kehanadie; no; kare bhojanacome prasādam; svarūpa-gosāñiSvarūpa Dāmodara Gosvāmī; tabeen ese momento; kaila nivedanaexpuso.

Traducción

Pero los devotos no iban a comer prasādam mientras no lo hiciese Caitanya Mahāprabhu. Svarūpa Gosvāmī informó al Señor de esto.
আপনে বৈস, প্রভু, ভোজন করিতে ।
তুমি না খাইলে, কেহ না পারে খাইতে ॥ ৪১ ॥
āpane vaisa, prabhu, bhojana karite
tumi nā khāile, keha nā pāre khāite

Palabra por palabra

āpane vaisaTú personalmente siéntate; prabhumi Señor; bhojana karitea comer; tumi khāilesin que Tú comas; kehanadie; pāreno puede; khāitecomer.

Traducción

Svarūpa Dāmodara dijo: «Mi Señor, por favor, siéntate. Nadie va a comer mientras Tú no empieces».
তবে মহাপ্রভু বৈসে নিজগণ লঞা ।
ভোজন করাইল সবাকে আকণ্ঠ পূরিয়া ॥ ৪২ ॥
tabe mahāprabhu vaise nija-gaṇa lañā
bhojana karāila sabāke ākaṇṭha pūriyā

Palabra por palabra

tabeen ese momento; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; vaiseSe sienta; nija-gaṇa lañācon Sus acompañantes personales; bhojana karāiladio de comer; sabākea todos ellos; ākaṇṭha pūriyāllenando hasta la garganta.

Traducción

Entonces, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se sentó con Sus acompañantes personales e hizo que todos comieran suntuosamente, llenándoles de prasādam hasta la garganta.
ভোজন করি’ বসিলা প্রভু করি’ আচমন ।
প্রসাদ উবরিল, খায় সহস্রেক জন ॥ ৪৩ ॥
bhojana kari’ vasilā prabhu kari’ ācamana
prasāda ubarila, khāya sahasreka jana

Palabra por palabra

bhojana kari’después de comer; vasilā prabhuel Señor Se sentó; kari’al terminar; ācamanalavarse la boca; prasādaremanente de alimentos; ubarilasobraba tanto; khāyacomieron; sahasreka janamiles de personas.

Traducción

Cuando terminó, el Señor Se lavó la boca y Se sentó. Sobró tanto prasādam que fue suficiente para miles de personas.
প্রভুর আজ্ঞায় গোবিন্দ দীন-হীন জনে ।
দুঃখী কাঙ্গাল আনি’ করায় ভোজনে ॥ ৪৪ ॥
prabhura ājñāya govinda dīna-hīna jane
duḥkhī kāṅgāla āni’ karāya bhojane

Palabra por palabra

prabhura ājñāyasiguiendo la orden de Śrī Caitanya Mahāprabhu; govindaSu sirviente personal; dīna-hīna janea todos los pobres; duḥkhīdesdichados; kāṅgālamendigos; āni’invitando; karāya bhojanedio de comer suntuosamente.

Traducción

Siguiendo las órdenes de Śrī Caitanya Mahāprabhu, Govinda, Su sirviente personal, llamó a todos los pobres y mendigos, que estaban tristes debido a su pobreza, y les dio de comer suntuosamente.
কাঙ্গালের ভোজন-রঙ্গ দেখে গৌরহরি ।
‘হরিবোল’ বলি’ তারে উপদেশ করি ॥ ৪৫ ॥
kāṅgālera bhojana-raṅga dekhe gaurahari
‘hari-bola’ bali’ tāre upadeśa kari

Palabra por palabra

kāṅgālerade los mendigos; bhojana-raṅgaproceso de comer; dekheve; gaurahariŚrī Caitanya Mahāprabhu; hari-bola bali’cantando «¡Hari-bol!»; tārea ellos; upadeśa kariinstruye.

Traducción

Al ver a los mendigos comer prasādam, Śrī Caitanya Mahāprabhu cantó: «¡Hari-bol!», y les ordenó que cantaran el santo nombre.

Significado

En una canción, Śrīla Bhaktivinoda Ṭhākura dice:
miche māyāra vaśe,yāccha bhese’,
khāccha hābuḍubu, bhāi
jīva kṛṣṇa-dāsa,
e viśvāsa,
ka’rle ta’ āra duḥkha nāi
«¡Oh, hermanos!, ¿por qué estáis siendo víctimas de las olas del océano de nesciencia? Si aceptaseis inmediatamente al Señor Śrī Kṛṣṇa como amo eterno, no habría ninguna posibilidad de que os vierais arrastrados por las olas de la ilusión. Entonces, todos vuestros sufrimientos desaparecerían». Kṛṣṇa dirige el mundo material bajo las tres modalidades de la naturaleza material, y, por ello, hay tres planos de vida: superior, medio e inferior. Cualquiera que sea el plano en que nos encontremos, estamos siendo arrastrados por las olas de la naturaleza material. Hay personas muy ricas, personas de clase media, y mendigos muy pobres, pero no es eso lo importante. Mientras estemos bajo el hechizo de las tres modalidades de la naturaleza material, tendremos que seguir experimentando esas divisiones.
Por esa razón, Śrī Caitanya Mahāprabhu aconsejó a los mendigos que cantasen «¡Haribol!» mientras tomaban prasādam. Cantar significa reconocer que nuestro ser es un sirviente eterno de Kṛṣṇa. Ésa es la única solución, sea cual sea nuestra posición social. Todos sufrimos bajo el hechizo de māyā; por lo tanto, lo mejor es aprender cómo liberarnos de las garras de māyā. La forma de hacerlo se explica en la Bhagavad-gītā (14.26):
māṁ ca yo ’vyabhicāreṇabhakti-yogena sevate
sa guṇān samatītyaitān
brahma-bhūyāya kalpate
«Aquel que se dedica por completo al servicio devocional, firme en todas las circunstancias, trasciende de inmediato las modalidades de la naturaleza material y llega así al plano del Brahman».
Si aceptamos ocuparnos en el servicio devocional del Señor, podremos superar el espejismo de māyā y alcanzar el plano trascendental. El servicio devocional comienza con śravaṇaṁ kīrtanam; por eso Śrī Caitanya Mahāprabhu aconsejó a los mendigos que cantasen el mahā-mantra Hare Kṛṣṇa para elevarse a la posición trascendental. En el plano trascendental, no hay distinción entre los ricos, la clase media y los pobres.
‘হরিবোল’ বলি’ কাঙ্গাল প্রেমে ভাসি’ যায় ।
ঐছন অদ্ভুত লীলা করে গৌররায় ॥ ৪৬ ॥
‘hari-bola’ bali’ kāṅgāla preme bhāsi’ yāya
aichana adbhuta līlā kare gaurarāya

Palabra por palabra

hari-bola bali’por cantar «¡Haribol!»; kāṅgālael sector más pobre de toda la gente; premecon amor extático; bhāsi’ yāyacomenzaron a flotar; aichanaesos; adbhutamaravillosos; līlāpasatiempos; karerealiza; gaurarāyaŚrī Caitanya Mahāprabhu.

Traducción

Al cantar el santo nombre, «¡Haribol!», los mendigos quedaron absortos en amor extático por Dios. De ese modo, Śrī Caitanya Mahāprabhu realizó pasatiempos maravillosos.

Significado

Sentir la emoción del amor extático por Dios significa estar en el plano trascendental. Si podemos mantenernos en esa posición trascendental, tenemos asegurado el regreso al hogar, de vuelta a Dios. En el mundo espiritual no hay clases altas, medias o bajas. Así lo confirma el Īśopaniṣad (7):
yasmin sarvāṇi bhūtānyātmaivābhūd vijānataḥ
tatra ko mohaḥ kaḥ śoka
ekatvam anupaśyataḥ
«Aquel que ve siempre a todas las entidades vivientes como chispas espirituales, cualitativamente unas con el Señor, posee verdadero conocimiento. ¿Qué ilusión o ansiedad podrían afectarle?».
ইহাঁ জগন্নাথের রথ-চলন-সময় ।
গৌড় সব রথ টানে, আগে নাহি যায় ॥ ৪৭ ॥
ihāṅ jagannāthera ratha-calana-samaya
gauḍa saba ratha ṭāne, āge nāhi yāya

Palabra por palabra

ihāṅfuera del jardín; jagannātheradel Señor Jagannātha; ratha-calana-samayaa la hora de arrastrar el carro; gauḍalos trabajadores conocidos con el nombre de gauḍas, que tiran del carro; sabatodos; ratha ṭānetirando del carro; āgehacia adelante; nāhi yāyano avanza.

Traducción

Fuera del jardín, cuando llegó el momento de tirar del carro de Jagannātha, todos los trabajadores llamados gauḍas intentaron moverlo, pero el carro no avanzaba.
টানিতে না পারে গৌড়, রথ ছাড়ি’ দিল ।
পাত্র-মিত্র লঞা রাজা ব্যগ্র হঞা আইল ॥ ৪৮ ॥
ṭānite nā pāre gauḍa, ratha chāḍi’ dila
pātra-mitra lañā rājā vyagra hañā āila

Palabra por palabra

ṭānite pāreno podían arrastrar; gauḍalos gauḍas; ratha chāḍi’ dilaabandonaron el intento; pātra-mitratodos los oficiales y amigos; lañāllevando consigo; rājāel rey; vyagralleno de ansiedad; hañāestando; āilallegó.

Traducción

Al ver que no podían mover el carro, los gauḍas acabaron por desistir en su empeño. Entonces llegó el rey, lleno de ansiedad, acompañado por sus oficiales y amigos.
মহামল্লগণে দিল রথ চালাইতে ।
আপনে লাগিলা রথ, না পারে টানিতে ॥ ৪৯ ॥
mahā-malla-gaṇe dila ratha cālāite
āpane lāgilā ratha, nā pāre ṭānite

Palabra por palabra

mahā-malla-gaṇea los grandes luchadores; diladio; rathael carro; cālāitepara que lo arrastraran; āpanepersonalmente; lāgilāse ocupó; rathael carro; pāre ṭāniteno pudieron mover.

Traducción

El rey organizó entonces un grupo de grandes luchadores para que tratasen de mover el carro, y él mismo se unió al esfuerzo, pero no lograron moverlo.
ব্যগ্র হঞা আনে রাজা মত্ত-হাতীগণ ।
রথ চালাইতে রথে করিল যোজন ॥ ৫০ ॥
vyagra hañā āne rājā matta-hātī-gaṇa
ratha cālāite rathe karila yojana

Palabra por palabra

vyagra hañācon ansiedad; ānetrae; rājāel rey; matta-hātī-gaṇaelefantes muy fuertes; ratha cālāitepara hacer mover el carro; ratheal carro; karila yojanaunció.

Traducción

Todavía más ansioso de mover el carro, el rey hizo traer elefantes muy fuertes y los unció al carro.
মত্ত-হস্তিগণ টানে যার যত বল ।
এক পদ না চলে রথ, হইল অচল ॥ ৫১ ॥
matta-hasti-gaṇa ṭāne yāra yata bala
eka pada nā cale ratha, ha-ila acala

Palabra por palabra

matta-hasti-gaṇalos fuertes elefantes; ṭānecomenzaron a tirar; yāra yata balacon toda la fuerza que tenían; eka padaun solo paso; caleno se mueve; rathael carro; ha-ilaestaba; acalainmóvil.

Traducción

Los poderosos elefantes tiraron con todas sus fuerzas, pero, a pesar de ello, el carro siguió parado, sin moverse ni un centímetro.
শুনি’ মহাপ্ৰভু আইলা নিজগণ লঞা ।
মত্তহস্তী রথ টানে, — দেখে দাণ্ডাঞা ॥ ৫২ ॥
śuni’ mahāprabhu āilā nija-gaṇa lañā
matta-hastī ratha ṭāne, — dekhe dāṇḍāñā

Palabra por palabra

śuni’tras escuchar; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; āilāfue; nija-gaṇa lañācon Sus devotos personales; matta-hastīfuertes elefantes; ratha ṭānetratando de tirar del carro; dekheÉl vio; dāṇḍāñāde pie en el lugar.

Traducción

Cuando explicaron a Śrī Caitanya Mahāprabhu lo que estaba ocurriendo, el Señor fue allí con todos Sus acompañantes personales. Al llegar, vieron a los elefantes que trataban de tirar del carro.
অঙ্কুশের ঘায় হস্তী করয়ে চিৎকার ।
রথ নাহি চলে, লোকে করে হাহাকার ॥ ৫৩ ॥
aṅkuśera ghāya hastī karaye citkāra
ratha nāhi cale, loke kare hāhākāra

Palabra por palabra

aṅkuśerade la aguijada para elefantes; ghāyapor golpear; hastīlos elefantes; karayehacen; citkāragritar; rathael carro; nāhi caleno se mueve; loketoda la gente; kareexclama; hāhā-kāra¡ay!.

Traducción

Los elefantes bramaban de tantos golpes de aguijada, pero el carro, a pesar de todo, no se movía. La gente allí reunida exclamaba: «¡Ay!».
তবে মহাপ্রভু সব হস্তী ঘুচাইল ।
নিজগণে রথ-কাছি টানিবারে দিল ॥ ৫৪ ॥
tabe mahāprabhu saba hastī ghucāila
nija-gaṇe ratha-kāchi ṭānibāre dila

Palabra por palabra

tabeen ese momento; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; sabatodos; hastīelefantes; ghucāiladejó libres; nija-gaṇea Sus propios hombres; ratha-kāchila cuerda del carro; ṭānibāre diladio para tirar.

Traducción

En ese momento, Śrī Caitanya Mahāprabhu dejó libres a los elefantes y puso las cuerdas del carro en manos de Sus propios hombres.
আপনে রথের পাছে ঠেলে মাথা দিয়া ।
হড়্ হড়্ করি, রথ চলিল ধাইয়া ॥ ৫৫ ॥
āpane rathera pāche ṭhele māthā diyā
haḍ haḍ kari, ratha calila dhāiyā

Palabra por palabra

āpanepersonalmente; rathera pācheen la parte de atrás del carro; ṭheleempuja; māthā diyācon Su cabeza; haḍ haḍ kariproduciendo un fuerte traqueteo; rathael carro; calilacomenzó a moverse; dhāiyācorriendo.

Traducción

A continuación, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue a la parte de atrás del carro y comenzó a empujar con la cabeza. El carro, entonces, con un fuerte traqueteo, comenzó a avanzar por el camino.
ভক্তগণ কাছি হাতে করি’ মাত্র ধায় ।
আপনে চলিল রথ, টানিতে না পায় ॥ ৫৬ ॥
bhakta-gaṇa kāchi hāte kari’ mātra dhāya
āpane calila ratha, ṭānite nā pāya

Palabra por palabra

bhakta-gaṇatodos los devotos; kāchilas cuerdas; hāteen la mano; kari’tomando; mātratan solo; dhāyacorrían; āpanepor sí solo; calilase movía; rathadel carro; ṭānitede tirar; pāyano tuvieron oportunidad.

Traducción

En verdad, el carro comenzó a moverse por sí solo, y los devotos simplemente sujetaban las cuerdas en la mano. Como el carro avanzaba sin ningún esfuerzo, no necesitaban tirar de él.
আনন্দে করয়ে লোক ‘জয়’ ‘জয়’-ধ্বনি ।
‘জয় জগন্নাথ’ বই আর নাহি শুনি ॥ ৫৭ ॥
ānande karaye loka ‘jaya’ ‘jaya’-dhvani
‘jaya jagannātha’ ba-i āra nāhi śuni

Palabra por palabra

ānandecon gran placer; karayehace; lokatoda la gente; jaya jaya-dhvaniel sonido de: «¡Toda gloria!, ¡toda gloria!»; jaya jagannātha¡toda gloria al Señor Jagannātha!; ba-iexcepto esto; āra nāhi śunino se podía escuchar nada más.

Traducción

Cuando el carro comenzó a avanzar, todos cantaron, muy complacidos: «¡Toda gloria! ¡Toda gloria!», y: «¡Toda gloria al Señor Jagannātha!». No se podía escuchar nada más.
নিমেষে ত’ গেল রথ গুণ্ডিচার দ্বার ।
চৈতন্য-প্রতাপ দেখি’ লোকে চমৎকার ॥ ৫৮ ॥
nimeṣe ta’ gela ratha guṇḍicāra dvāra
caitanya-pratāpa dekhi’ loke camatkāra

Palabra por palabra

nimeṣeen un momento; ta’en verdad; gelallegó; rathael carro; guṇḍicāra dvāraa la puerta del templo de Guṇḍicā; caitanya-pratāpala fuerza de Śrī Caitanya Mahāprabhu; dekhi’al ver; loketoda la gente; camatkāraasombrada.

Traducción

En pocos instantes, el carro llegó a las puertas del templo de Guṇḍicā. Al ver la extraordinaria fuerza de Śrī Caitanya Mahāprabhu, toda la gente quedó maravillada.
‘জয় গৌরচন্দ্র’, ‘জয় শ্রীকৃষ্ণচৈতন্য’ ।
এইমত কোলাহল লোকে ধন্য ধন্য ॥ ৫৯ ॥
‘jaya gauracandra’, ‘jaya śrī-kṛṣṇa-caitanya’
ei-mata kolāhala loke dhanya dhanya

Palabra por palabra

jaya gauracandra¡toda gloria a Gaurahari!; jaya śrī-kṛṣṇa-caitanyatoda gloria al Señor Śrī Kṛṣṇa Caitanya!; ei-matade ese modo; kolāhalaun gran tumulto; lokela gente; dhanya dhanyase puso a cantar: «¡Maravilloso!, ¡maravilloso!».

Traducción

De la multitud se elevó, con un gran tumulto, el canto de : «¡Jaya Gauracandra! ¡Jaya Śrī Kṛṣṇa Caitanya!». Después la gente se puso a cantar: «¡Maravilloso!, ¡maravilloso!».
দেখিয়া প্রতাপরুদ্র পাত্র-মিত্র-সঙ্গে ।
প্রভুর মহিমা দেখি’ প্রেমে ফুলে অঙ্গে ॥ ৬০ ॥
dekhiyā pratāparudra pātra-mitra-saṅge
prabhura mahimā dekhi’ preme phule aṅge

Palabra por palabra

dekhiyāal ver; pratāparudrael rey Pratāparudra; pātra-mitra-saṅgecon sus ministros y amigos; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; mahimāla grandeza; dekhi’por ver; premecon amor; phuleerupciones; aṅgeen el cuerpo.

Traducción

Al ver la grandeza de Śrī Caitanya Mahāprabhu, Pratāparudra Mahārāja y sus ministros y amigos estaban tan conmovidos de amor extático que el vello de sus cuerpos se erizó.
পাণ্ডুবিজয় তবে করে সেবকগণে ।
জগন্নাথ বসিলা গিয়া নিজ সিংহাসনে ॥ ৬১ ॥
pāṇḍu-vijaya tabe kare sevaka-gaṇe
jagannātha vasilā giyā nija-siṁhāsane

Palabra por palabra

pāṇḍu-vijayael descenso del carro; tabeen ese momento; karehacen; sevaka-gaṇetodos los sirvientes; jagannāthael Señor Jagannātha; vasilāSe sentó; giyāyendo; nija-siṁhāsaneen Su propio trono.

Traducción

A continuación, los sirvientes del Señor Jagannātha Le bajaron del carro; así, el Señor fue a sentarse en Su trono.
সুভদ্রা-বলরাম নিজ-সিংহাসনে আইলা ।
জগন্নাথের স্নানভোগ হইতে লাগিলা ॥ ৬২ ॥
subhadrā-balarāma nija-siṁhāsane āilā
jagannāthera snāna-bhoga ha-ite lāgilā

Palabra por palabra

subhadrā-balarāmaSubhadrā y Balarāma; nijapropios; siṁhāsaneen tronos; āilāllegaron; jagannātheradel Señor Jagannātha; snāna-bhogabaño y ofrenda de alimentos; ha-ite lāgilāse comenzó a realizar.

Traducción

Subhadrā y Balarāma se sentaron también en sus respectivos tronos. Allí asistieron al baño del Señor Jagannātha y, finalmente, a la ofrenda de alimentos.
আঙ্গিনাতে মহাপ্ৰভু লঞা ভক্তগণ ।
আনন্দে আরম্ভ কৈল নর্তন-কীর্তন ॥ ৬৩ ॥
āṅgināte mahāprabhu lañā bhakta-gaṇa
ānande ārambha kaila nartana-kīrtana

Palabra por palabra

āṅgināteen el patio del templo; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lañā bhakta-gaṇacon sus devotos; ānandecon gran placer; ārambha kailacomenzaron; nartana-kīrtanaa cantar y danzar.

Traducción

Mientras el Señor Jagannātha, el Señor Balarāma y Subhadrā estaban sentados en sus respectivos tronos, Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos iniciaron el saṅkīrtana en el patio del templo, cantando y danzado con gran placer.
আনন্দে মহাপ্রভুর প্রেম উথলিল ।
দেখি’ সব লোক প্রেম-সাগরে ভাসিল ॥ ৬৪ ॥
ānande mahāprabhura prema uthalila
dekhi’ saba loka prema-sāgare bhāsila

Palabra por palabra

ānandeen gran éxtasis; mahāprabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; premaamor; uthalilainundó; dekhi’al ver; saba lokatoda la gente; prema-sāgareen el océano de amor por Dios; bhāsilaquedó sumergida.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu, mientras cantaba y danzaba, Se vio abrumado de amor extático; toda la gente que Le vio, quedó sumergida también en el océano del amor por Dios.
নৃত্য করি’ সন্ধ্যাকালে আরতি দেখিল ।
আইটোটা আসি’ প্রভু বিশ্রাম করিল ॥ ৬৫ ॥
nṛtya kari’ sandhyā-kāle ārati dekhila
āiṭoṭā āsi’ prabhu viśrāma karila

Palabra por palabra

nṛtya kari’después de danzar; sandhyā-kāleal anochecer; ārati dekhilaobservar la ceremonia de ārati; āiṭoṭā āsi’tras ir al lugar llamado Āiṭoṭā; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; viśrāma karilapasó la noche descansando.

Traducción

Al anochecer, cuando terminó de danzar en el patio del templo de Guṇḍicā, el Señor observó la ceremonia de ārati. Acto seguido fue a descansar a un lugar llamado Āiṭoṭā, donde pasó la noche.
অদ্বৈতাদি ভক্তগণ নিমন্ত্রণ কৈল ।
মুখ্য মুখ্য নব জন নব দিন পাইল ॥ ৬৬ ॥
advaitādi bhakta-gaṇa nimantraṇa kaila
mukhya mukhya nava jana nava dina pāila

Palabra por palabra

advaita-ādiencabezados por Advaita Ācārya; bhakta-gaṇalos devotos; nimantraṇa kailainvitaron al Señor Caitanya; mukhya mukhyaprincipales e importantes; nava jananueve personas; nava dinanueve días; pāilaobtuvieron.

Traducción

Durante nueve días, nueve devotos destacados, encabezados por Advaita Ācārya, tuvieron oportunidad de invitar al Señor a sus hogares.
আর ভক্তগণ চাতুর্মাস্যে যত দিন ।
এক এক দিন করি’ করিল বণ্টন ॥ ৬৭ ॥
āra bhakta-gaṇa cāturmāsye yata dina
eka eka dina kari’ karila baṇṭana

Palabra por palabra

āra bhakta-gaṇael resto de los devotos; cāturmāsyeen los cuatro meses de la estación de las lluvias; yata dinatodos los días; eka eka dina kari’un día cada uno; karila baṇṭanase repartieron.

Traducción

El resto de los devotos invitaron al Señor un día cada uno durante los cuatro meses de la estación de las lluvias. De ese modo se repartieron las invitaciones.
চারি মাসের দিন মুখ্যভক্ত বাঁটি’ নিল ।
আর ভক্তগণ অবসর না পাইল ॥ ৬৮ ॥
cāri māsera dina mukhya-bhakta bāṅṭi’ nila
āra bhakta-gaṇa avasara nā pāila

Palabra por palabra

cāri māsera dinalos días de los cuatro meses; mukhya-bhaktalos principales devotos; bāṅṭi’ nilase repartieron entre ellos; āra bhakta-gaṇaotros devotos; avasaraoportunidad; pāilano tuvieron.

Traducción

Durante el período de cuatro meses, los devotos importantes se repartieron las ocasiones de invitar al Señor. El resto de los devotos no tuvieron oportunidad de invitarle.
এক দিন নিমন্ত্রণ করে দুই-তিনে মিলি’ ।
এইমত মহাপ্রভুর নিমন্ত্রণ-কেলি ॥ ৬৯ ॥
eka dina nimantraṇa kare dui-tine mili’
ei-mata mahāprabhura nimantraṇa-keli

Palabra por palabra

eka dinaun día; nimantraṇainvitación; karehacen; dui-tinedos o tres personas; mili’uniéndose; ei-matade ese modo; mahāprabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; nimantraṇainvitación; kelilos pasatiempos.

Traducción

Como no podían invitarle un día cada uno, dos o tres devotos se unían para invitarle. Así fueron los pasatiempos en que el Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu aceptó invitaciones de Sus devotos.
প্রাতঃকালে স্নান করি’ দেখি’ জগন্নাথ ।
সংকীর্তনে নৃত্য করে ভক্তগণ সাথ ॥ ৭০ ॥
prātaḥ-kāle snāna kari’ dekhi’ jagannātha
saṅkīrtane nṛtya kare bhakta-gaṇa sātha

Palabra por palabra

prātaḥ-kālepor la mañana; snāna kari’tras bañarse; dekhi’después de ver; jagannāthaal Señor Jagannātha; saṅkīrtanerealizando saṅkīrtana; nṛtya karedanza; bhakta-gaṇa sāthacon los devotos.

Traducción

Después de bañarse por la mañana temprano, Śrī Caitanya Mahāprabhu iba a ver al Señor Jagannātha al templo. Allí hacía saṅkīrtana con Sus devotos.
কভু অদ্বৈতে নাচায়, কভু নিত্যানন্দে ।
কভু হরিদাসে নাচায়, কভু অচ্যুতানন্দে ॥ ৭১ ॥
kabhu advaite nācāya, kabhu nityānande
kabhu haridāse nācāya, kabhu acyutānande

Palabra por palabra

kabhua veces; advaitea Advaita Ācārya; nācāyahizo danzar; kabhu nityānandea veces a Nityānanda Prabhu; kabhu haridāse nācāyaa veces hizo danzar a Haridāsa Ṭhākura; kabhua veces; acyutānandea Acyutānanda.

Traducción

Con Su canto y Su danza, Śrī Caitanya Mahāprabhu hacía danzar a Advaita Ācārya. A veces también hacía danzar a Nityānanda Prabhu, a Haridāsa Ṭhākura y a Acyutānanda.
কভু বক্রেশ্বরে, কভু আর ভক্তগণে ।
ত্রিসন্ধ্যা কীর্তন করে গুণ্ডিচা-প্রাঙ্গণে ॥ ৭২ ॥
kabhu vakreśvare, kabhu āra bhakta-gaṇe
trisandhyā kīrtana kare guṇḍicā-prāṅgaṇe

Palabra por palabra

kabhu vakreśvarea veces a Vakreśvara Paṇḍita; kabhua veces; āra bhakta-gaṇea otros devotos; tri-sandhyātres veces al día (por la mañana, al atardecer y al mediodía); kīrtana karehace kīrtana; guṇḍicā-prāṅgaṇeen el patio del templo de Guṇḍicā.

Traducción

A veces, Śrī Caitanya Mahāprabhu ocupaba a Vakreśvara y a otros devotos en cantar y danzar. Tres veces al día —por la mañana, al mediodía y al atardecer—, hacía saṅkīrtana en el patio del templo de Guṇḍicā.
বৃন্দাবনে আইলা কৃষ্ণ — এই প্রভুর জ্ঞান ।
কৃষ্ণের বিরহ-স্ফূর্তি হৈল অবসান ॥ ৭৩ ॥
vṛndāvane āilā kṛṣṇa — ei prabhura jñāna
kṛṣṇera viraha-sphūrti haila avasāna

Palabra por palabra

vṛndāvanea Vṛndāvana; āilā kṛṣṇaKṛṣṇa llegó; ei prabhura jñānaésa era la conciencia del Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; viraha-sphūrtisentimientos de separación; haila avasānaterminaron.

Traducción

En esos días, Śrī Caitanya Mahāprabhu sentía que el Señor Kṛṣṇa había regresado a Vṛndāvana. Pensando así, Sus sentimientos de separación por Kṛṣṇa se aplacaron.
রাধা-সঙ্গে কৃষ্ণ-লীলা — এই হৈল জ্ঞানে ।
এই রসে মগ্ন প্রভু হইলা আপনে ॥ ৭৪ ॥
rādhā-saṅge kṛṣṇa-līlā — ei haila jñāne
ei rase magna prabhu ha-ilā āpane

Palabra por palabra

rādhā-saṅgecon Rādhārāṇī; kṛṣṇa-līlālos pasatiempos del Señor Kṛṣṇa; ei haila jñāneSu conciencia estaba así absorta; ei rase magnainmerso en esa melosidad; prabhuel Señor Caitanya Mahāprabhu; ha-ilā āpanepersonalmente estaba.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu estaba siempre pensando en los pasatiempos de Rādhā y Kṛṣṇa, y Su conciencia se mantenía absorta en esos pensamientos.
নানোদ্যানে ভক্তসঙ্গে বৃন্দাবন-লীলা ।
‘ইন্দ্রদ্যুম্ন’-সরোবরে করে জলখেলা ॥ ৭৫ ॥
nānodyāne bhakta-saṅge vṛndāvana-līlā
‘indradyumna’-sarovare kare jala-khelā

Palabra por palabra

nānā-udyāneen varios jardines; bhakta-saṅgecon los devotos; vṛndāvana-līlāpasatiempos de Vṛndāvana; indradyumnaIndradyumna; sarovareen el lago; kare jala-khelājugó en el agua.

Traducción

Cerca del templo de Guṇḍicā había muchos jardines, y Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos solían representar los pasatiempos de Vṛndāvana en cada uno de ellos. En el lago Indradyumna, jugó en el agua.
আপনে সকল ভক্তে সিঞ্চে জল দিয়া ।
সব ভক্তগণ সিঞ্চে চৌদিকে বেড়িয়া ॥ ৭৬ ॥
āpane sakala bhakte siñce jala diyā
saba bhakta-gaṇa siñce caudike beḍiyā

Palabra por palabra

āpanepersonalmente; sakala bhaktea todos los devotos; siñcesalpica; jala diyācon agua; saba bhakta-gaṇatodos los devotos; siñcesalpican; cau-dike beḍiyārodeando al Señor por todos lados.

Traducción

El Señor salpicó personalmente con agua a todos los devotos, y los devotos, rodeándole por todos lados, también salpicaron al Señor.
কভু এক মণ্ডল, কভু অনেক মণ্ডল ।
জলমণ্ডূক-বাদ্যে সবে বাজায় করতাল ॥ ৭৭ ॥
kabhu eka maṇḍala, kabhu aneka maṇḍala
jala-maṇḍūka-vādye sabe bājāya karatāla

Palabra por palabra

kabhu eka maṇḍalaa veces un círculo; kabhua veces; aneka maṇḍalavarios círculos; jala-maṇḍūka-vādyecomo el croar de las ranas en el agua; sabetodos ellos; bājāyatocaban; karatālacímbalos.

Traducción

En el agua, unas veces formaban un círculo, y otras, muchos círculos; dentro del agua solían tocar los címbalos e imitar el croar de las ranas.
দুই-দুই জনে মেলি’ করে জল-রণ ।
কেহ হারে, কেহ জিনে — প্ৰভু করে দরশন ॥ ৭৮ ॥
dui-dui jane meli’ kare jala-raṇa
keha hāre, keha jine — prabhu kare daraśana

Palabra por palabra

dui-dui janeformando un grupo de dos hombres; meli’uniéndose; karehacen; jala-raṇaluchar en el agua; keha hārealguien es vencido; keha jinealguien sale victorioso; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; kare daraśanave.

Traducción

A veces dos devotos se emparejaban para luchar en el agua. Uno salía victorioso y el otro era vencido. El Señor contemplaba toda la diversión.
অদ্বৈত-নিত্যানন্দে জল-ফেলাফেলি ।
আচার্য হারিয়া পাছে করে গালাগালি ॥ ৭৯ ॥
advaita-nityānande jala-phelāpheli
ācārya hāriyā pāche kare gālāgāli

Palabra por palabra

advaita-nityānandeAdvaita Ācārya y Nityānanda Prabhu; jala-phelāphelitirarse agua el uno al otro; ācārya hāriyāAdvaita Ācārya, tras ser derrotado; pācheal final; karehace; gālāgāliacusar.

Traducción

El primer combate fue entre Advaita Ācārya y Nityānanda Prabhu, que se lanzaron agua el uno al otro. Más tarde, Advaita Ācārya, que salió derrotado, Se puso a reñir a Nityānanda Prabhu, lanzándole todo tipo de improperios.
বিদ্যানিধির জলকেলি স্বরূপের সনে ।
গুপ্ত-দত্তে জলকেলি করে দুইজনে ॥ ৮০ ॥
vidyānidhira jala-keli svarūpera sane
gupta-datte jala-keli kare dui jane

Palabra por palabra

vidyānidhirade Vidyānidhi; jala-kelijuegos acuáticos; svarūpera sanecon Svarūpa Dāmodara; gupta-datteMurāri Gupta y Vāsudeva Datta; jala-kelijuegos en el agua; karehacen; dui janedos personas.

Traducción

Svarūpa Dāmodara y Vidyānidhi también se lanzaron agua el uno al otro. También Murāri Gupta y Vāsudeva Datta jugaron de ese modo.
শ্রীবাস সহিত জল খেলে গদাধর ।
রাঘব-পণ্ডিত সনে খেলে বক্রেশ্বর ॥ ৮১ ॥
śrīvāsa-sahita jala khele gadādhara
rāghava-paṇḍita sane khele vakreśvara

Palabra por palabra

śrīvāsa-sahitacon Śrīvāsa Ṭhākura; jala khelejuega de este modo en el agua; gadādharaGadādhara Paṇḍita; rāghava-paṇḍita sanecon Rāghava Paṇḍita; khelejuega; vakreśvaraVakreśvara Paṇḍita.

Traducción

En otro duelo, se enfrentaron Śrīvāsa Ṭhākura y Gadādhara Paṇḍita; lo mismo hicieron Rāghava Paṇḍita y Vakreśvara Paṇḍita. De ese modo, todos ellos jugaron a lanzarse agua.
সার্বভৌম-সঙ্গে খেলে রামানন্দ-রায় ।
গাম্ভীর্য গেল দোঁহার, হৈল শিশুপ্রায় ॥ ৮২ ॥
sārvabhauma-saṅge khele rāmānanda-rāya
gāmbhīrya gela doṅhāra, haila śiśu-prāya

Palabra por palabra

sārvabhauma-saṅgecon Sārvabhauma Bhaṭṭācārya; khelejuega; rāmānanda-rāyaŚrī Rāmānanda Rāya; gāmbhīryagravedad; geladesapareció; doṅhārade ambos; hailase volvieron; śiśu-prāyacomo niños.

Traducción

Hasta Sārvabhauma Bhaṭṭācārya se puso a jugar en el agua con Śrī Rāmānanda Rāya. En verdad, ambos perdieron su compostura y jugaron como niños.
মহাপ্ৰভু তাঁ দোঁহার চাঞ্চল্য দেখিয়া ।
গোপীনাথাচার্যে কিছু কহেন হাসিয়া ॥ ৮৩ ॥
mahāprabhu tāṅ doṅhāra cāñcalya dekhiyā
gopīnāthācārye kichu kahena hāsiyā

Palabra por palabra

mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; tāṅ doṅhārade esas dos personas; cāñcalyainquietud; dekhiyāal ver; gopīnātha-ācāryea Gopīnātha Ācārya; kichualgo; kahenadice; hāsiyāsonriendo.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu, cuando vio aquel derroche de Sārvabhauma Bhaṭṭācārya y Rāmānanda Rāya, sonrió y dijo lo siguiente a Gopīnātha Ācārya.
পণ্ডিত, গম্ভীর, দুঁহে — প্রামাণিক জন ।
বাল-চাঞ্চল্য করে, করাহ বর্জন ॥ ৮৪ ॥
paṇḍita, gambhīra, duṅhe — prāmāṇika jana
bāla-cāñcalya kare, karāha varjana

Palabra por palabra

paṇḍitasabios eruditos; gambhīramuy serios; duṅheambos; prāmāṇika janapersonas autorizadas; bāla-cāñcalya karejuegan como niños; karāha varjanapídeles que se detengan.

Traducción

«Di al Bhaṭṭācārya y a Rāmānanda Rāya que dejen de jugar como niños; ambos son sabios eruditos y personalidades muy serias y elevadas.»
গোপীনাথ কহে, — তোমার কৃপা-মহাসিন্ধু ।
উছলিত করে যবে তার এক বিন্দু ॥ ৮৫ ॥
gopīnātha kahe, — tomāra kṛpā-mahāsindhu
uchalita kare yabe tāra eka bindu

Palabra por palabra

gopīnātha kaheGopīnātha Ācārya contestó; tomāra kṛpāde Tu misericordia; mahā-sindhuel gran océano; uchalita karese levanta; yabecuando; tārade ése; eka binduuna gota.

Traducción

Gopīnātha Ācārya contestó: «Creo que les ha caído encima una gota del océano de Tu gran misericordia.
মেরু-মন্দর-পর্বত ডুবায় যথা তথা ।
এই দুই — গণ্ড-শৈল, ইহার কা কথা ॥ ৮৬ ॥
meru-mandara-parvata ḍubāya yathā tathā
ei dui — gaṇḍa-śaila, ihāra kā kathā

Palabra por palabra

meru-mandaraSumeru y Mandara; parvatagrandes montañas; ḍubāyasumerge; yathā tathāen algún lugar; ei duiesas dos; gaṇḍa-śailamontañas muy pequeñas; ihāra kathāqué decir de éstas.

Traducción

«En una gota del océano de Tu misericordia pueden quedar sumergidas grandes montañas como Sumeru y Mandara. Puesto que estos dos caballeros, por comparación, son como pequeñas colinas, no es sorprendente que hayan quedado cubiertos por el océano de Tu misericordia.
শুষ্কতর্ক-খলি খাইতে জন্ম গেল যাঁর ।
তাঁরে লীলামৃত পিয়াও, — এ কৃপা তোমার ॥ ৮৭ ॥
śuṣka-tarka-khali khāite janma gela yāṅra
tāṅre līlāmṛta piyāo, — e kṛpā tomāra

Palabra por palabra

śuṣka-tarkade lógica árida; khalitortas de aceite; khāitecomiendo; janmala vida entera; gelaha pasado; yāṅrade quien; tāṅrea él; līlā-amṛtael néctar de Tus pasatiempos; piyāoTú hiciste beber; eeso; kṛpāmisericordia; tomāraTuya.

Traducción

«La lógica es como una torta de aceite a la que se ha extraído todo el aceite. El Bhaṭṭācārya se ha pasado la vida comiendo esa clase de tortas secas, pero ahora Tú le has hecho beber el néctar de los pasatiempos trascendentales. Ciertamente, ésa es Tu gran misericordia hacia él».
হাসি’ মহাপ্রভু তবে অদ্বৈতে আনিল ।
জলের উপরে তাঁরে শেষ-শয্যা কৈল ॥ ৮৮ ॥
hāsi’ mahāprabhu tabe advaite ānila
jalera upare tāṅre śeṣa-śayyā kaila

Palabra por palabra

hāsi’sonriendo; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; tabeen ese momento; advaite ānilallamó a Advaita Ācārya; jalera upareen la superficie del agua; tāṅrea Él; śeṣa-śayyāla cama Śeṣa Nāga; kailahizo.

Traducción

Cuando Gopīnātha Ācārya terminó de hablar, Śrī Caitanya Mahāprabhu sonrió y, llamando a Advaita Ācārya, Le pidió que hiciera de cama Śeṣa Nāga.
আপনে তাঁহার উপর করিল শয়ন ।
‘শেষশায়ী-লীলা’ প্রভু কৈল প্রকটন ॥ ৮৯ ॥
āpane tāṅhāra upara karila śayana
‘śeṣa-śāyī-līlā’ prabhu kaila prakaṭana

Palabra por palabra

āpanepersonalmente; tāṅhāra uparasobre Advaita Ācārya; karila śayanaacostarse; śeṣa-śāyī-līlālos pasatiempos de Śeṣaśāyī Viṣṇu; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; kaila prakaṭanamanifestó.

Traducción

Acostado sobre Advaita Prabhu, que flotaba en el agua, Śrī Caitanya Mahāprabhu manifestó el pasatiempo de Śeṣaśāyī Viṣṇu.
অদ্বৈত নিজ-শক্তি প্রকট করিয়া ।
মহাপ্রভু লঞা বুলে জলেতে ভাসিয়া ॥ ৯০ ॥
advaita nija-śakti prakaṭa kariyā
mahāprabhu lañā bule jalete bhāsiyā

Palabra por palabra

advaitaAdvaita Ācārya; nija-śaktiSu potencia personal; prakaṭa kariyādespués de manifestar; mahāprabhu lañāsosteniendo a Śrī Caitanya Mahāprabhu; buleSe mueve; jaleteen el agua; bhāsiyāflotando.

Traducción

Manifestando Su potencia personal, Advaita Ācārya flotó sobre el agua, con Śrī Caitanya Mahāprabhu encima.
এইমত জলক্রীড়া করি’ কতক্ষণ ।
আইটোটা আইলা প্রভু লঞা ভক্তগণ ॥ ৯১ ॥
ei-mata jala-krīḍā kari’ kata-kṣaṇa
āiṭoṭā āilā prabhu lañā bhakta-gaṇa

Palabra por palabra

ei-matade ese modo; jala-krīḍājugar en el agua; kari’después de hacer; kata-kṣaṇadurante algún tiempo; āiṭoṭāal lugar llamado Āiṭoṭā; āilāregresó; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lañā bhakta-gaṇaacompañado por los devotos.

Traducción

Después de jugar en el agua durante un tiempo, Śrī Caitanya Mahāprabhu regresó a Su morada en Āiṭoṭā, acompañado de Sus devotos.
পুরী, ভারতী আদি যত মুখ্য ভক্তগণ ।
আচার্যের নিমন্ত্রণে করিলা ভোজন ॥ ৯২ ॥
purī, bhāratī ādi yata mukhya bhakta-gaṇa
ācāryera nimantraṇe karilā bhojana

Palabra por palabra

purīParamānanda Purī; bhāratīBrahmānanda Bhāratī; ādicomenzando con; yatatodos; mukhyaprincipales; bhakta-gaṇadevotos; ācāryerade Advaita Ācārya; nimantraṇepor la invitación; karilā bhojanaaceptaron su almuerzo.

Traducción

Paramānanda Purī, Brahmānanda Bhāratī y los principales devotos de Śrī Caitanya Mahāprabhu aceptaron la invitación de Advaita Ācārya de almorzar.
বাণীনাথ আর যত প্রসাদ আনিল ।
মহাপ্ৰভুর গণে সেই প্রসাদ খাইল ॥ ৯৩ ॥
vāṇīnātha āra yata prasāda ānila
mahāprabhura gaṇe sei prasāda khāila

Palabra por palabra

vāṇīnāthaVāṇīnātha Rāya; ārademás; yatalos que; prasādaremanentes de comida; ānilatrajo; mahāprabhura gaṇelos acompañantes personales de Śrī Caitanya Mahāprabhu; seiesos; prasādaremanentes de comida; khāilacomieron.

Traducción

Los demás devotos de Śrī Caitanya Mahāprabhu tomaron el resto del prasādam que trajo Vāṇīnātha Rāya.
অপরাহ্ণে আসি’ কৈল দর্শন, নর্তন ।
নিশাতে উদ্যানে আসি’ করিলা শয়ন ॥ ৯৪ ॥
aparāhne āsi’ kaila darśana, nartana
niśāte udyāne āsi’ karilā śayana

Palabra por palabra

aparāhnepor la tarde; āsi’viniendo; kailahizo; darśana nartanavisitar al Señor y danzar; niśātepor la noche; udyāneen el jardín; āsi’viniendo; karilā śayanadescansó.

Traducción

Por la tarde, el Señor fue al templo de Guṇḍicā para visitar al Señor y danzar. Por la noche, fue a descansar al jardín.
আর দিন আসি’ কৈল ঈশ্বর দরশন ।
প্রাঙ্গণে নৃত্য-গীত কৈল কতক্ষণ ॥ ৯৫ ॥
āra dina āsi’ kaila īśvara daraśana
prāṅgaṇe nṛtya-gīta kaila kata-kṣaṇa

Palabra por palabra

āra dinaal día siguiente; āsi’viniendo; kailahizo; īśvara daraśanaver al Señor; prāṅgaṇeen el patio; nṛtya-gītacantar y danzar; kailahizo; kata-kṣaṇadurante algún tiempo.

Traducción

Al día siguiente, Śrī Caitanya Mahāprabhu también fue al templo de Guṇḍicā a ver al Señor. Después cantó y danzó en el patio por algún tiempo.
ভক্তগণ-সঙ্গে প্রভু উদ্যানে আসিয়া ।
বৃন্দাবন-বিহার করে ভক্তগণ লঞা ॥ ৯৬ ॥
bhakta-gaṇa-saṅge prabhu udyāne āsiyā
vṛndāvana-vihāra kare bhakta-gaṇa lañā

Palabra por palabra

bhakta-gaṇa-saṅgecon los devotos; prabhuel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; udyāneal jardín; āsiyāyendo; vṛndāvana-vihāralos pasatiempos de Vṛndāvana; karehace; bhakta-gaṇa lañācon todos los devotos.

Traducción

Acompañado por Sus devotos, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue entonces al jardín y disfrutó de los pasatiempos de Vṛndāvana.

Significado

Śrīla Bhaktisiddhānta Sarasvatī Ṭhākura ha señalado que estos vṛndāvana-vihāra, pasatiempos de Vṛndāvana, no se refieren a la unión de Kṛṣṇa con las gopīs ni a la melosidad de parakīya-rasa. El vṛndāvana-līlā de Śrī Caitanya Mahāprabhu en el jardín de Jagannātha Purī no suponía la relación con mujeres o con las esposas de otros que Śrī Kṛṣṇa había manifestado en el plano trascendental. En Su vṛnḍāvana-līlā, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se consideraba una asistenta de Śrīmatī Rādhārāṇī. Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī disfrutaba de la compañía de Kṛṣṇa, Sus sirvientas se sentían muy complacidas. No debemos comparar el vṛndāvana-vihāra de Śrī Caitanya Mahāprabhu en el jardín de Jagannātha con las actividades de los gaurāṅga-nāgarīs.
বৃক্ষবল্লী প্রফুল্লিত প্ৰভুর দরশনে ।
ভৃঙ্গ-পিক গায়, বহে শীতল পবনে ॥ ৯৭ ॥
vṛkṣa-vallī praphullita prabhura daraśane
bhṛṅga-pika gāya, vahe śītala pavane

Palabra por palabra

vṛkṣa-vallīárboles y enredaderas; praphullitallenos de dicha; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; daraśanepor la visión; bhṛṅgaabejorros; pikapájaros; gāyacantan; vahesoplaban; śītalafrescas; pavanebrisas.

Traducción

En el jardín había árboles y enredaderas de todo tipo, todos los cuales estaban llenos de júbilo de ver a Śrī Caitanya Mahāprabhu. En verdad, los pájaros gorjeaban, las abejas susurraban y soplaba una brisa fresca.
প্রতি-বৃক্ষতলে প্রভু করেন নর্তন ।
বাসুদেব-দত্ত মাত্র করেন গায়ন ॥ ৯৮ ॥
prati-vṛkṣa-tale prabhu karena nartana
vāsudeva-datta mātra karena gāyana

Palabra por palabra

prati-vṛkṣa-talebajo cada árbol; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; karena nartanadanza; vāsudeva-dattaVāsudeva Datta; mātrasolamente; karenarealiza; gāyanacanto.

Traducción

Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba bajo cada árbol, Vāsudeva Datta cantaba solo.
এক এক বৃক্ষতলে এক এক গান গায় ।
পরম-আবেশে একা নাচে গৌররায় ॥ ৯৯ ॥
eka eka vṛkṣa-tale eka eka gāna gāya
parama-āveśe ekā nāce gaurarāya

Palabra por palabra

eka eka vṛkṣa-talebajo cada árbol; eka ekauna diferente; gānacanción; gāyacanta; parama-āveśecon gran éxtasis; ekāsolo; nācedanza; gaurarāyaŚrī Caitanya Mahāprabhu.

Traducción

Mientras Vāsudeva Datta cantaba una canción distinta bajo cada árbol, Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba solo, lleno de éxtasis.
তবে বক্রেশ্বরে প্রভু কহিলা নাচিতে ।
বক্রেশ্বর নাচে, প্রভু লাগিলা গাইতে ॥ ১০০ ॥
tabe vakreśvare prabhu kahilā nācite
vakreśvara nāce, prabhu lāgilā gāite

Palabra por palabra

tabea continuación; vakreśvarea Vakreśvara Paṇḍita; prabhuel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; kahilāordenó; nācitedanzar; vakreśvara nāceVakreśvara Paṇḍita comenzó a danzar; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lāgilācomenzó; gāitea cantar.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu ordenó entonces a Vakreśvara Paṇḍita que danzase; cuando Vakreśvara Paṇḍita comenzó a danzar, el Señor comenzó a cantar.
প্রভু সঙ্গে স্বরূপাদি কীর্তনীয়া গায় ।
দিক্‌বিদিক্ নাহি জ্ঞান প্রেমের বন্যায় ॥ ১০১ ॥
prabhu-saṅge svarūpādi kīrtanīyā gāya
dik-vidik nāhi jñāna premera vanyāya

Palabra por palabra

prabhu-saṅgecon Śrī Caitanya Mahāprabhu; svarūpa-ādiSvarūpa Dāmodara y otros; kīrtanīyācantores; gāyacantan; dik-vidikdel momento y el lugar; nāhino; jñānaconocimiento; premerade amor extático; vanyāyapor la inundación.

Traducción

Entonces, devotos como Svarūpa Dāmodara y otros líderes de kīrtana cantaron con Śrī Caitanya Mahāprabhu. Inundados por el amor extático, perdieron toda noción del momento y el lugar.
এই মত কতক্ষণ করি’ বন-লীলা ।
নরেন্দ্র-সরোবরে গেলা করিতে জলখেলা ॥ ১০২ ॥
ei mata kata-kṣaṇa kari’ vana-līlā
narendra-sarovare gelā karite jala-khelā

Palabra por palabra

ei matade ese modo; kata-kṣaṇadurante algún tiempo; kari’tras realizar; vana-līlāpasatiempos en el jardín; narendra-sarovareal lago Narendra-sarovara; gelāellos fueron; karitepara hacer; jala-khelājugar en el agua.

Traducción

Después de realizar esos pasatiempos en el jardín durante algún tiempo, fueron todos al lago Narendra-sarovara, donde disfrutaron jugando en el agua.
জলক্রীড়া করি’ পুনঃ আইলা উদ্যানে ।
ভোজনলীলা কৈলা প্রভু লঞা ভক্তগণে ॥ ১০৩ ॥
jala-krīḍā kari’ punaḥ āilā udyāne
bhojana-līlā kailā prabhu lañā bhakta-gaṇe

Palabra por palabra

jala-krīḍājugar en el agua; kari’tras hacer; punaḥde nuevo; āilāfue; udyāneal jardín; bhojana-līlāpasatiempos de tomar prasādam; kailāhizo; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lañā bhakta-gaṇecon todos los devotos.

Traducción

Después de jugar en el agua, Śrī Caitanya Mahāprabhu regresó al jardín y tomó prasādam con los devotos.
নব দিন গুণ্ডিচাতে রহে জগন্নাথ ।
মহাপ্রভু ঐছে লীলা করে ভক্ত-সাথ ॥ ১০৪ ॥
nava dina guṇḍicāte rahe jagannātha
mahāprabhu aiche līlā kare bhakta-sātha

Palabra por palabra

nava dinanueve días; guṇḍicāteen el templo de Guṇḍicā; rahepermanece; jagannāthael Señor Jagannātha; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; aichedel modo antes narrado; līlāpasatiempos; karehace; bhakta-sāthacon Sus devotos.

Traducción

Durante nueve días seguidos, Su Señoría Śrī Jagannātha-deva permaneció en el templo de Guṇḍicā. Śrī Caitanya Mahāprabhu pasó también allí ese período, y disfrutó con Sus devotos de los pasatiempos que se acaban de narrar.
‘জগন্নাথ-বল্লভ’ নাম বড় পুষ্পারাম ।
নব দিন করেন প্রভু তথাই বিশ্রাম ॥ ১০৫ ॥
‘jagannātha-vallabha’ nāma baḍa puṣpārāma
nava dina karena prabhu tathāi viśrāma

Palabra por palabra

jagannātha-vallabhaJagannātha-vallabha; nāmallamado; baḍamuy grande; puṣpa-ārāmajardín; nava dinanueve días; karenahace; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; tathāiallí; viśrāmadescansar.

Traducción

El jardín de Sus pasatiempos, Jagannātha-vallabha, era muy grande. Śrī Caitanya Mahāprabhu descansó allí nueve días.
‘হেরা-পঞ্চমী’র দিন আইল জানিয়া ।
কাশীমিশ্রে কহে রাজা সযত্ন করিয়া ॥ ১০৬ ॥
‘herā-pañcamī’ra dina āila jāniyā
kāśī-miśre kahe rājā sayatna kariyā

Palabra por palabra

herā-pañcamīra dinael día de Herā-pañcamī; āilase acercaba; jāniyāsabiendo; kāśī-miśrea Kāśī Miśra; kahedice; rājāel rey; sa-yatna kariyācon gran atención.

Traducción

Sabiendo que se acercaba el festival de Herā-pañcamī, el rey Pratāparudra habló con gran atención con Kāśī Miśra.
কল্য ‘হেরা-পঞ্চমী’ হবে লক্ষ্মীর বিজয় ।
ঐছে উৎসব কর যেন কভু নাহি হয় ॥ ১০৭ ॥
kalya ‘herā-pañcamī’ habe lakṣmīra vijaya
aiche utsava kara yena kabhu nāhi haya

Palabra por palabra

kalyamañana; herā-pañcamīla ceremonia de Herā-pañcamī; habeserá; lakṣmīrade la diosa de la fortuna; vijayabienvenida; aicheese; utsavafestival; karahaz; yenacomo; kabhuen ninguna época; nāhi hayatuvo lugar.

Traducción

«Mañana se celebrará la ceremonia de Herā-pañcamī, también llamada Lakṣmī-vijaya. Organiza un festival como nunca antes se haya celebrado.»

Significado

El festival de Herā-pañcamī se celebra cinco días después del festival de Ratha-yātrā. El Señor Jagannātha ha dejado a Su esposa, la diosa de la fortuna, y Se ha ido a Vṛndāvana, que es el templo de Guṇḍicā. Sintiendo separación del Señor, la diosa de la fortuna decide ir a ver al Señor a Guṇḍicā. La celebración de la llegada de la diosa de la fortuna a Guṇḍicā es Herā-pañcamī. A veces, los ativāḍīs escriben, incorrectamente, Harā-pañcamī. La palabra herā significa «ver», y se refiere a que la diosa de la fortuna va a ver al Señor Jagannātha. La palabra pañcamī se refiere al «quinto día», y se emplea porque se celebra el quinto día de la Luna.
মহোত্সব কর তৈছে বিশেষ সম্ভার ।
দেখি’ মহাপ্রভুর যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১০৮ ॥
mahotsava kara taiche viśeṣa sambhāra
dekhi’ mahāprabhura yaiche haya camatkāra

Palabra por palabra

mahotsavael festival; karahaz; taichede modo tal que; viśeṣa sambhāracon gran suntuosidad; dekhi’al verlo; mahāprabhuradel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; yaichede modo que; hayahay; camatkāraasombro.

Traducción

El rey Pratāparudra dijo: «Organiza el festival de un modo tan suntuoso que Śrī Caitanya Mahāprabhu, al verlo, quede maravillado y plenamente complacido.
ঠাকুরের ভাণ্ডারে আর আমার ভাণ্ডারে ।
চিত্রবস্ত্র-কিঙ্কিণী, আর ছত্র-চামরে ॥ ১০৯ ॥
ṭhākurera bhāṇḍāre āra āmāra bhāṇḍāre
citra-vastra-kiṅkiṇī, āra chatra-cāmare

Palabra por palabra

ṭhākurerade la Deidad; bhāṇḍāreen el almacén; āray; āmāramío; bhāṇḍāreen el almacén; citra-vastratela estampada; kiṅkiṇīcampanitas; āray; chatrasombrillas; cāmareabanicos de cola de yak.

Traducción

«Usa tantas telas estampadas, campanillas, sombrillas y cāmaras como puedas encontrar, tanto en mi almacén como en el almacén de la Deidad.
ধ্বজাবৃন্দ-পতাকা-ঘণ্টায় করহ মণ্ডন ।
নানাবাদ্য-নৃত্য-দোলায় করহ সাজন ॥ ১১০ ॥
dhvajāvṛnda-patākā-ghaṇṭāya karaha maṇḍana
nānā-vādya-nṛtya-dolāya karaha sājana

Palabra por palabra

dhvajā-vṛndatodo tipo de banderas; patākāgrandes banderas; ghaṇṭāyacon campanillas; karahahaz; maṇḍanadecoración; nānā-vādyatoda clase de grupos musicales; nṛtyadanzando; dolāyaen el palanquín; karaha sājanadecora de forma atractiva.

Traducción

«Reúne todo tipo de banderas y campanillas, grandes y pequeñas. Después adorna el palanquín y dispón varios grupos de música y de danza que lo acompañen. De esa forma, decora el palanquín de forma muy atractiva.
দ্বিগুণ করিয়া কর সব উপহার ।
রথযাত্রা হৈতে যৈছে হয় চমৎকার ॥ ১১১ ॥
dviguṇa kariyā kara saba upahāra
ratha-yātrā haite yaiche haya camatkāra

Palabra por palabra

dvi-guṇa kariyāhaciendo doble cantidad; karahaz; sabatoda clase de; upahāraalimentos; ratha-yātrā haiteque el festival de los carros; yaichede modo que; hayasea; camatkāramás maravilloso.

Traducción

«También debes doblar la cantidad de prasādam. Haz una cantidad que sobrepase incluso la del festival de Ratha-yātrā.
সেইত’ করিহ, — প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
স্বচ্ছন্দে আসিয়া যৈছে করেন দরশন ॥ ১১২ ॥
seita’ kariha, — prabhu lañā bhakta-gaṇa
svacchande āsiyā yaiche karena daraśana

Palabra por palabra

seita’ karihahaz eso; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lañā bhakta-gaṇallevando con Él a todos los devotos; svacchandelibremente; āsiyāvenir; yaichecomo; karena daraśanahace una visita al templo.

Traducción

«Organiza el festival de manera que Śrī Caitanya Mahāprabhu pueda ir con Sus devotos a visitar a la Deidad libremente y sin dificultad.»
প্রাতঃকালে মহাপ্রভু নিজগণ লঞা ।
জগন্নাথ দর্শন কৈল সুন্দরাচলে যাঞা ॥ ১১৩ ॥
prātaḥ-kāle mahāprabhu nija-gaṇa lañā
jagannātha darśana kaila sundarācale yāñā

Palabra por palabra

prātaḥ-kālepor la mañana; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; nija-gaṇa lañāllevando a Sus devotos; jagannātha darśanavisitar al Señor Jagannātha; kailahizo; sundarācaleal templo de Guṇḍicā; yāñāyendo.

Traducción

Por la mañana, Śrī Caitanya Mahāprabhu fue con Sus devotos personales a ver al Señor Jagannātha en Sundarācala.

Significado

Sundarācala es el templo de Guṇḍicā. El templo de Jagannātha de Jagannātha Purī se llama Nīlācala, y el templo de Guṇḍicā, Sundarācala.
নীলাচলে আইলা পুনঃ ভক্তগণ-সঙ্গে ।
দেখিতে উত্কণ্ঠা হেরা-পঞ্চমীর রঙ্গে ॥ ১১৪ ॥
nīlācale āilā punaḥ bhakta-gaṇa-saṅge
dekhite utkaṇṭhā herā-pañcamīra raṅge

Palabra por palabra

nīlācalea Jagannātha Purī; āilāregresó; punaḥde nuevo; bhakta-gaṇa-saṅgecon Sus devotos; dekhitepara ver; utkaṇṭhāmuy ansiosos; herā-pañcamīra raṅgela celebración del festival de Herā-pañcamī.

Traducción

A continuación, Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos personales regresaron a Nīlācala llenos de ansiedad por ver el festival de Herā-pañcamī.
কাশীমিশ্র প্রভুরে বহু আদর করিয়া ।
স্বগণ-সহ ভাল-স্থানে বসাইল লঞা ॥ ১১৫ ॥
kāśī-miśra prabhure bahu ādara kariyā
svagaṇa-saha bhāla-sthāne vasāila lañā

Palabra por palabra

kāśī-miśraKāśī Miśra; prabhurea Śrī Caitanya Mahāprabhu; bahumucho; ādara kariyāofrecer respeto; sva-gaṇa-sahacon Sus acompañantes; bhāla-sthāneen un hermoso lugar; vasāilahizo que se sentasen; lañāllevando.

Traducción

Kāśī Miśra recibió a Caitanya Mahāprabhu con mucho respeto y, llevando al Señor y a Sus acompañantes a un lugar escogido, les hizo sentarse.
রসবিশেষ প্রভুর শুনিতে মন হৈল ।
ঈষৎ হাসিয়া প্রভু স্বরূপে পুছিল ॥ ১১৬ ॥
rasa-viśeṣa prabhura śunite mana haila
īṣat hāsiyā prabhu svarūpe puchila

Palabra por palabra

rasa-viśeṣauna determinada melosidad; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; śuniteescuchar; mana hailahabía un deseo; īṣat hāsiyāsonriendo dulcemente; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; svarūpe puchilapreguntó a Svarūpa Dāmodara.

Traducción

Después de sentarse, Śrī Caitanya Mahāprabhu quiso escuchar acerca de una determinada melosidad de servicio devocional; por eso, sonriendo dulcemente, comenzó a hacer preguntas a Svarūpa Dāmodara.
তথাপি বত্সর-মধ্যে হয় একবার ।
বৃন্দাবন দেখিতে তাঁর উৎকণ্ঠা অপার ॥ ১১৮ ॥
যদ্যপি জগন্নাথ করেন দ্বারকায় বিহার ।
সহজ প্রকট করে পরম উদার ॥ ১১৭ ॥
yadyapi jagannātha karena dvārakāya vihāra
sahaja prakaṭa kare parama udāra
tathāpi vatsara-madhye haya eka-bāra
vṛndāvana dekhite tāṅra utkaṇṭhā apāra

Palabra por palabra

yadyapiaunque; jagannāthael Señor Jagannātha; karenahace; dvārakāyaen Dvārakā-dhāma; vihāradisfrute; sahajanatural; prakaṭamanifestación; karehace; paramasublime; udārageneroso; tathāpiaun así; vatsara-madhyedentro de un año; hayaSe vuelve; eka-bārauna vez; vṛndāvana dekhitevisitar Vṛndāvana; tāṅraSu; utkaṇṭhāansiedad; apārailimitada.

Traducción

«Aunque el Señor Jagannātha disfruta de Sus pasatiempos en Dvārakā-dhāma, y aunque allí, de modo natural, manifiesta una generosidad sublime, una vez al año tiene ilimitados deseos de ver Vṛndāvana.»
বৃন্দাবন-সম এই উপবন-গণ ।
তাহা দেখিবারে উৎকণ্ঠিত হয় মন ॥ ১১৯ ॥
vṛndāvana-sama ei upavana-gaṇa
tāhā dekhibāre utkaṇṭhita haya mana

Palabra por palabra

vṛndāvana-samaque son como Vṛndāvana; eitodos esos; upavana-gaṇajardines vecinos; tāhāesos jardines; dekhibārede ver; utkaṇṭhitamuy deseosa; haya manaSu mente se vuelve.

Traducción

Señalando los jardines vecinos, Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «Todos esos jardines son exactamente como Vṛndāvana; por eso el Señor Jagannātha siente un gran deseo de verlos de nuevo.
বাহির হইতে করে রথযাত্রা-ছল ।
সুন্দরাচলে যায় প্রভু ছাড়ি’ নীলাচল ॥ ১২০ ॥
bāhira ha-ite kare ratha-yātrā-chala
sundarācale yāya prabhu chāḍi’ nīlācala

Palabra por palabra

bāhira ha-iteexternamente; karehace; ratha-yātrā-chalala excusa de disfrutar del festival de los carros; sundarācalea Sundarācala, el templo de Guṇḍicā; yāyava; prabhuel Señor Jagannātha; chāḍi’dejando; nīlācalaJagannātha Purī.

Traducción

«Externamente da la excusa de que quiere participar en el festival de Ratha-yātrā, pero en realidad quiere marcharse de Jagannātha Purī para ir a Sundarācala, al templo de Guṇḍicā, una réplica de Vṛndāvana.
নানা-পুষ্পোদ্যানে তথা খেলে রাত্রি-দিনে ।
লক্ষ্মীদেবীরে সঙ্গে নাহি লয় কি কারণে ? ১২১ ॥
nānā-puṣpodyāne tathā khele rātri-dine
lakṣmīdevīre saṅge nāhi laya ki kāraṇe?

Palabra por palabra

nānā-puṣpa-udyāneen los diversos jardines floridos; tathāallí; kheleÉl disfruta; rātri-dinenoche y día; lakṣmī-devīreLakṣmīdevī, la diosa de la fortuna; saṅgeconsigo; nāhino; layalleva; ki kāraṇecuál es la razón.

Traducción

«Allí, en los floridos jardines, el Señor disfruta noche y día de Sus pasatiempos. Pero, ¿por qué no lleva consigo a Lakṣmīdevī, la diosa de la fortuna?
স্বরূপ কহে, — শুন, প্রভু, কারণ ইহার ।
বৃন্দাবন-ক্রীড়াতে লক্ষ্মীর নাহি অধিকার ॥ ১২২ ॥
svarūpa kahe, — śuna, prabhu, kāraṇa ihāra
vṛndāvana-krīḍāte lakṣmīra nāhi adhikāra

Palabra por palabra

svarūpa kaheSvarūpa contestó; śunapor favor, escucha; prabhu¡oh, mi Señor!; kāraṇa ihārala razón de esto; vṛndāvana-krīḍāteen los pasatiempos de Vṛndāvana; lakṣmīrade la diosa de la fortuna; nāhino hay; adhikāraadmisión.

Traducción

Svarūpa Dāmodara contestó: «Mi querido Señor, por favor, escucha la razón de eso. Lakṣmīdevī, la diosa de la fortuna, no puede ser admitida en los pasatiempos de Vṛndāvana.
বৃন্দাবন-লীলায় কৃষ্ণের সহায় গোপীগণ ।
গোপীগণ বিনা কৃষ্ণের হরিতে নারে মন ॥ ১২৩ ॥
vṛndāvana-līlāya kṛṣṇera sahāya gopī-gaṇa
gopī-gaṇa vinā kṛṣṇera harite nāre mana

Palabra por palabra

vṛndāvana-līlāyaen los pasatiempos de Vṛndāvana; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; sahāyaasistentes; gopī-gaṇatodas las gopīs; gopī-gaṇa vināexcepto las gopīs; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; hariteatraer; nārenadie puede; manala mente.

Traducción

«En los pasatiempos de Vṛndāvana, las únicas que asisten a Kṛṣṇa son las gopīs. Excepto las gopīs, nadie puede atraer Su mente.»
প্রভু কহে, — যাত্রা-ছলে কৃষ্ণের গমন ।
সুভদ্রা আর বলদেব, সঙ্গে দুই জন ॥ ১২৪ ॥
prabhu kahe, — yātrā-chale kṛṣṇera gamana
subhadrā āra baladeva, saṅge dui jana

Palabra por palabra

prabhu kaheŚrī Caitanya Mahāprabhu dijo; yātrā-chalecon la excusa del festival de los carros; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; gamanapartida; subhadrāSu hermana; āray; baladevaSu hermano; saṅgecon Él; dui janados personas.

Traducción

El Señor dijo: «Poniendo como excusa el festival de los carros, Kṛṣṇa va allí con Subhadrā y Baladeva.
গোপী-সঙ্গে যত লীলা হয় উপবনে ।
নিগূঢ় কৃষ্ণের ভাব কেহ নাহি জানে ॥ ১২৫ ॥
gopī-saṅge yata līlā haya upavane
nigūḍha kṛṣṇera bhāva keha nāhi jāne

Palabra por palabra

gopī-saṅgecon las gopīs; yata līlātodos los pasatiempos; haya upavaneque se dan en esos lugares; nigūḍhamuy íntimos; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; bhāvaéxtasis; kehanadie; nāhino; jāneconoce.

Traducción

«Todos los pasatiempos con las gopīs que tienen lugar en estos jardines son éxtasis muy íntimos del Señor Kṛṣṇa. Nadie los conoce.
অতএব কৃষ্ণের প্রাকট্যে নাহি কিছু দোষ ।
তবে কেনে লক্ষ্মীদেবী করে এত রোষ ? ১২৬ ॥
ataeva kṛṣṇera prākaṭye nāhi kichu doṣa
tabe kene lakṣmīdevī kare eta roṣa?

Palabra por palabra

ataevapuesto que; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; prākaṭyepor esa manifestación; nāhino hay; kichuninguna; doṣafalta; tabepor lo tanto; kenepor qué; lakṣmī-devīla diosa de la fortuna; karehace; etatanta; roṣaira.

Traducción

«En los pasatiempos de Kṛṣṇa no hay nada de malo. Siendo así, ¿por qué se enfada la diosa de la fortuna?»
স্বরূপ কহে, — প্রেমবতীর এই ত’ স্বভাব ।
কান্তের ঔদাস্য-লেশে হয় ক্রোধভাব ॥ ১২৭ ॥
svarūpa kahe, — premavatīra ei ta’ svabhāva
kāntera audāsya-leśe haya krodha-bhāva

Palabra por palabra

svarūpa kaheSvarūpa Dāmodara contestó; prema-vatīrade la muchacha demasiado afectada por el amor; eiésta; ta’en verdad; svabhāvala naturaleza; kānteradel amado; audāsyade desatención; leśeincluso por una parte fraccionaria; hayahay; krodha-bhāvaenfado.

Traducción

Svarūpa Dāmodara contestó: «Cuando una muchacha se enamora, su naturaleza es enfadarse tan pronto como descubre alguna desatención por parte de su amado».
হেনকালে, খচিত যাহে বিবিধ রতন ।
সুবর্ণের চৌদোলা করি’ আরোহণ ॥ ১২৮ ॥
hena-kāle, khacita yāhe vividha ratana
suvarṇera caudolā kari’ ārohaṇa

Palabra por palabra

hena-kālemientras Svarūpa Dāmodara y el Señor Caitanya Mahāprabhu hablaban; khacitaestaban engastadas; yāhesobre el cual; vividhadiversos tipos; ratanajoyas; suvarṇerahecho de oro; caudolāun palanquín llevado por cuatro hombres; kari’ ārohaṇamontada en.

Traducción

Mientras Svarūpa Dāmodara y Śrī Caitanya Mahāprabhu hablaban, la procesión de la diosa de la fortuna pasó a su lado. Ella iba montada en un palanquín dorado llevado por cuatro hombres y adornado con muchas joyas.
ছত্র-চামর-ধ্বজা পতাকার গণ ।
নানাবাদ্য-আগে নাচে দেবদাসীগণ ॥ ১২৯ ॥
chatra-cāmara-dhvajā patākāra gaṇa
nānā-vādya-āge nāce deva-dāsī-gaṇa

Palabra por palabra

chatrade sombrillas; cāmaray abanicos; dhvajāy banderas; patākāray grandes banderas; gaṇacongregación; nānā-vādyavarios grupos musicales; āgeal frente; nācedanzan; deva-dāsī-gaṇabailarinas.

Traducción

El palanquín iba rodeado también por personas con sombrillas, abanicos cāmara y banderas; iba precedido por músicos y bailarinas.
তাম্বূল-সম্পুট, ঝারি, ব্যজন, চামর ।
সাথে দাসী শত, হার দিব্য ভূষাম্বর ॥ ১৩০ ॥
tāmbūla-sampuṭa, jhāri, vyajana, cāmara
sāthe dāsī śata, hāra divya bhūṣāmbara

Palabra por palabra

tāmbūla-sampuṭacajas con todos los condimentos para preparar nueces de betel; jhāricántaros de agua; vyajanaabanicos; cāmaraabanicos de cola de yak; sāthejunto con; dāsīsirvientas; śatacientos; hāracollares; divyavaliosos; bhūṣāmbaravestidos.

Traducción

Las sirvientas llevaban cántaros de agua, abanicos cāmara y cajas para nueces de betel. Había cientos de sirvientas, todas ellas vestidas de forma muy atractiva y con collares muy valiosos.
অলৌকিক ঐশ্বর্য সঙ্গে বহুং পরিবার ।
ক্রুদ্ধ হঞা লক্ষ্মীদেবী আইলা সিংহদ্বার ॥ ১৩১ ॥
alaukika aiśvarya saṅge bahu-parivāra
kruddha hañā lakṣmīdevī āilā siṁha-dvāra

Palabra por palabra

alaukikaextraordinaria; aiśvaryaopulencia; saṅgeacompañada de; bahu-parivāramuchos miembros de la familia; kruddha hañāestando enfadada; lakṣmī-devīla diosa de la fortuna; āilāllegó; siṁha-dvāraa la puerta principal del templo.

Traducción

Con actitud airada, la diosa de la fortuna llegó a la puerta principal del templo acompañada de muchos miembros de su familia, todos los cuales exhibían una opulencia extraordinaria.
জগন্নাথের মুখ্য মুখ্য যত ভৃত্যগণে ।
লক্ষ্মীদেবীর দাসীগণ করেন বন্ধনে ॥ ১৩২ ॥
jagannāthera mukhya mukhya yata bhṛtya-gaṇe
lakṣmīdevīra dāsī-gaṇa karena bandhane

Palabra por palabra

jagannātheradel Señor Jagannātha; mukhya mukhyaprincipales; yatatodos; bhṛtya-gaṇea los sirvientes; lakṣmī-devīrade la diosa de la fortuna; dāsī-gaṇasirvientas; karena bandhaneapresaron.

Traducción

Cuando llegó la procesión, las sirvientas de la diosa de la fortuna comenzaron a apresar a los principales sirvientes del Señor Jagannātha.
বান্ধিয়া আনিয়া পাড়ে লক্ষ্মীর চরণে ।
চোরে যেন দণ্ড করি’ লয় নানা-ধনে ॥ ১৩৩ ॥
bāndhiyā āniyā pāḍe lakṣmīra caraṇe
core yena daṇḍa kari’ laya nānā-dhane

Palabra por palabra

bāndhiyādespués de atar; āniyātrayendo; pāḍeles hacen postrarse; lakṣmīra caraṇea los pies de loto de la diosa de la fortuna; coreun ladrón; yenacomo si; daṇḍa kari’tras castigar; layaquitan; nānā-dhanetoda clase de riquezas.

Traducción

Las sirvientas ataron a los sirvientes de Jagannātha, les esposaron y les hicieron postrarse a los pies de loto de la diosa de la fortuna. En verdad, les arrestaron como a ladrones a quienes se despoja de todas sus riquezas.

Significado

El Señor Jagannātha, al comenzar Su festival de los carros, asegura a la diosa de la fortuna que al día siguiente regresará. La diosa de la fortuna, después de esperar dos o tres días sin que Kṛṣṇa regrese, comienza a sentir que su esposo no le hace caso, y, naturalmente, se enfada mucho. Adornándose con gran pompa, sale del templo y con Sus sirvientas, también muy engalanadas, se detiene ante la puerta principal. Sus sirvientas apresan a los principales sirvientes del Señor Jagannātha, les llevan ante ella y les obligan a postrarse a sus pies de loto.
অচেতনবৎ তারে করেন তাড়নে ।
নানামত গালি দেন ভণ্ড-বচনে ॥ ১৩৪ ॥
acetanavat tāre karena tāḍane
nānā-mata gāli dena bhaṇḍa-vacane

Palabra por palabra

acetana-vatcasi inconscientes; tārea los sirvientes; karenahacen; tāḍanecastigo; nānā-matavarios tipos de; gālidiversión; denahablan; bhaṇḍa-vacanelenguaje soez.

Traducción

Cuando se postraron a los pies de loto de la diosa de la fortuna, los sirvientes quedaron casi inconscientes. Castigados, fueron objeto de bromas y de lenguaje soez.
লক্ষ্মী-সঙ্গে দাসীগণের প্রাগল্ভ্য দেখিয়া ।
হাসে মহাপ্রভুর গণ মুখে হস্ত দিয়া ॥ ১৩৫ ॥
lakṣmī-saṅge dāsī-gaṇera prāgalbhya dekhiyā
hāse mahāprabhura gaṇa mukhe hasta diyā

Palabra por palabra

lakṣmī-saṅgeen compañía de la diosa de la fortuna; dāsī-gaṇerade las sirvientas; prāgalbhyadesvergüenza; dekhiyāal ver; hāsesonríen; mahāprabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; gaṇalos acompañantes; mukheen la cara; hastamanos; diyācubriendo.

Traducción

Cuando los acompañantes de Śrī Caitanya Mahāprabhu vieron a las sirvientas de la diosa de la fortuna mostrarse tan desvergonzadas, se cubrieron la cara con las manos y sonrieron.
দামোদর কহে, — ঐছে মানের প্রকার ।
ত্রিজগতে কাহাঁ নাহি দেখি শুনি আর ॥ ১৩৬ ॥
dāmodara kahe, — aiche mānera prakāra
trijagate kāhāṅ nāhi dekhi śuni āra

Palabra por palabra

dāmodara kaheSvarūpa Dāmodara Gosvāmī dijo; aichesemejante; mānerade orgullo egoísta; prakāraclase; tri-jagateen los tres mundos; kāhāṅen ningún lugar; nāhino; dekhiyo veo; śuniescucho; āraotro.

Traducción

Svarūpa Dāmodara dijo: «En los tres mundos no hay orgullo egoísta como éste. Yo, por lo menos, nunca he visto ni oído nada semejante.
মানিনী নিরুৎসাহে ছাড়ে বিভূষণ ।
ভূমে বসি’ নখে লেখে, মলিন-বদন ॥ ১৩৭ ॥
māninī nirutsāhe chāḍe vibhūṣaṇa
bhūme vasi’ nakhe lekhe, malina-vadana

Palabra por palabra

māninīmujer orgullosa y egoísta; nirutsāhepor desengaño; chāḍeabandona; vibhūṣaṇatodo tipo de alhajas; bhūme vasi’sentándose en el suelo; nakhecon las uñas; lekhehace rayas; malina-vadanacon el rostro triste.

Traducción

«Una mujer que se siente olvidada y desengañada, por orgullo egoísta se quita todas las alhajas y, muy triste, se sienta en el suelo, haciendo rayas con las uñas de los pies.
পূর্বে সত্যভামার শুনি এবম্বিধ মান ।
ব্রজে গোপীগণের মান — রসের নিধান ॥ ১৩৮ ॥
pūrve satyabhāmāra śuni evaṁ-vidha māna
vraje gopī-gaṇera māna — rasera nidhāna

Palabra por palabra

pūrveanteriormente; satyabhāmārade la reina Satyabhāmā; śuniyo escucho; evaṁ-vidha mānaese tipo de orgullo egoísta; vrajeen Vṛndāvana; gopī-gaṇerade las gopīs; mānaorgullo; rasera nidhānael receptáculo de todas las melosidades trascendentales.

Traducción

«He escuchado que Satyabhāmā, la más orgullosa de las reinas de Kṛṣṇa, mostraba ese tipo de orgullo y también las gopīs de Vṛndāvana, que son el receptáculo de todas las melosidades trascendentales.
ইঁহো নিজ-সম্পত্তি সব প্রকট করিয়া ।
প্রিয়ের উপর যায় সৈন্য সাজাঞা ॥ ১৩৯ ॥
iṅho nija-sampatti saba prakaṭa kariyā
priyera upara yāya sainya sājāñā

Palabra por palabra

iṅhoesta; nija-sampattisu opulencia; sabatoda; prakaṭa kariyāmanifestando; priyera uparacontra su querido esposo; yāyava; sainya sājāñaacompañada de soldados.

Traducción

«Pero, en el caso de la diosa de la fortuna, veo un tipo de orgullo distinto. Ella manifiesta sus propias opulencias, e incluso va con sus soldados a atacar a su esposo.»

Significado

Al ver la desvergüenza de la diosa de la fortuna, Svarūpa Dāmodara Gosvāmī quiso hablar a Śrī Caitanya Mahāprabhu del carácter supremo del amor de las gopīs. Por esa razón, dijo: «Mi Señor, nunca he visto nada semejante al comportamiento de la diosa de la fortuna. A veces vemos a una esposa amada que se enorgullece de su posición y que después, ante alguna muestra de desdén, sufre un desengaño. Entonces deja de cuidar su aspecto, se pone ropas sucias y, muy triste, se sienta en el suelo, haciendo rayas con las uñas de los pies. Hemos escuchado que Satyabhāmā y las gopīs de Vṛndāvana mostraban ese tipo de orgullo egoísta, pero lo que vemos en la diosa de la fortuna, aquí, en Jagannātha Purī, es completamente distinto. Ella se enfada mucho con su esposo y Le ataca con su gran opulencia».
প্রভু কহে, — কহ ব্রজের মানের প্রকার ।
স্বরূপ কহে, — গোপীমান-নদী শতধার ॥ ১৪০ ॥
prabhu kahe, — kaha vrajera mānera prakāra
svarūpa kahe, — gopī-māna-nadī śata-dhāra

Palabra por palabra

prabhu kaheel Señor dijo; kahapor favor, di; vrajerade Vṛndāvana; māneradel orgullo egoísta; prakāralos diversos tipos; svarūpa kaheSvarūpa Dāmodara contestó; gopī-mānael orgullo de las gopīs; nadīcomo un río; śata-dhāracon cientos de ramas.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo: «Por favor, háblame de los distintos tipos de orgullo egoísta que se manifiestan en Vṛndāvana».

Significado

Svarūpa Dāmodara contestó: «El orgullo de las gopīs es como un río que tiene cientos de afluentes.
নায়িকার স্বভাব, প্রেমবৃত্তে বহু ভেদ ।
সেই ভেদে নানা-প্ৰকার মানের উদ্ভেদ ॥ ১৪১ ॥
nāyikāra svabhāva, prema-vṛtte bahu bheda
sei bhede nānā-prakāra mānera udbheda

Palabra por palabra

nāyikārade la heroína; svabhāvala naturaleza; prema-vṛtteen cuestión de amores; bahumuchas; bhedavariedades; seieso; bhedeen cada variedad; nānā-prakāravarios tipos; māneradel enfado de una mujer, producto de los celos; udbhedasubdivisiones.

Traducción

«Las características y las modalidades del amor son distintas en distintas mujeres. El enfado debido a los celos también adopta diversas formas y cualidades.
সম্যক্ গোপিকার মান না যায় কথন ।
এক-দুই-ভেদে করি দিগ্-দরশন ॥ ১৪২ ॥
samyak gopikāra māna nā yāya kathana
eka-dui-bhede kari dig-daraśana

Palabra por palabra

samyakcompletamente; gopikārade las gopīs; mānaenfado debido a los celos; no; yāyaes posible; kathanahablar; eka-duiuno, dos; bhedeen distintos tipos; kariyo hago; dik-daraśanaguía.

Traducción

«No es posible una exposición completa de los distintos tipos de enfado por celos que manifiestan las gopīs, pero unos cuantos principios pueden servir de guía.
মানে কেহ হয় ‘ধীরা’, কেহ ত’ ‘অধীরা’ ।
এই তিন-ভেদে, কেহ হয় ‘ধীরাধীরা’ ॥ ১৪৩ ॥
māne keha haya ‘dhīrā’, keha ta’ ‘adhīrā’
ei tina-bhede, keha haya ‘dhīrādhīrā’

Palabra por palabra

māneen el plano del enfado por celos; kehaalgunas mujeres; haya dhīrāson muy sobrias; keha ta’y algunas de ellas; adhīrāmuy inquietas; ei tina-bhedey hay una tercera división; keha hayaalgunas son; dhīrā-adhīrāuna mezcla de sobrias e inquietas.

Traducción

«Tres son los tipos de mujeres que sienten ese enfado debido a los celos: las mujeres sobrias, las mujeres inquietas, y las mujeres sobrias y, a la vez, inquietas.
‘ধীরা’ কান্তে দূরে দেখি’ করে প্রত্যুত্থান ।
নিকটে আসিলে, করে আসন প্রদান ॥ ১৪৪ ॥
‘dhīrā’ kānte dūre dekhi’ kare pratyutthāna
nikaṭe āsile, kare āsana pradāna

Palabra por palabra

dhīrāla sobria; kānteal héroe; dūreen la distancia; dekhi’al ver; kare pratyutthānase levanta; nikaṭe āsilecuando el héroe está cerca; karehace; āsanade un asiento; pradānaofrenda.

Traducción

«La heroína sobria, cuando ve a su héroe acercarse en la distancia, inmediatamente se levanta para recibirle. Cuando él está cerca, inmediatamente le ofrece un lugar para sentarse.
হৃদয়ে কোপ, মুখে কহে মধুর বচন ।
প্রিয় আলিঙ্গিতে, তারে করে আলিঙ্গন ॥ ১৪৫ ॥
hṛdaye kopa, mukhe kahe madhura vacana
priya āliṅgite, tāre kare āliṅgana

Palabra por palabra

hṛdayeen el corazón; kopaenfado; mukheen la boca; kahehabla; madhuradulces; vacanapalabras; priyaamante; āliṅgitecuando abraza; tārea él; kare āliṅganaabraza.

Traducción

«La heroína sobria oculta su enfado en el corazón, y por fuera habla con palabras dulces. Cuando su amado la abraza, ella le devuelve el abrazo.
সরল ব্যবহার, করে মানের পোষণ ।
কিম্বা সোল্লুণ্ঠ-বাক্যে করে প্রিয়-নিরসন ॥ ১৪৬ ॥
sarala vyavahāra, kare mānera poṣaṇa
kimvā solluṇṭha-vākye kare priya-nirasana

Palabra por palabra

sarala vyavahāratratos simples; karehace; mānerade enfado producto de los celos; poṣaṇamantenimiento; kimvāo; solluṇṭhasonriendo un poco; vākyecon palabras; karehace; priyadel amante; nirasanarechazo.

Traducción

«La amante sobria tiene un comportamiento muy simple. Oculta el enfado producto de los celos en el corazón, pero, con sonrisas y palabras dulces, rechaza las insinuaciones de su amado.
‘অধীরা’ নিষ্ঠুর-বাক্যে করয়ে ভর্ৎসন ।
কর্ণোৎপলে তাড়ে, করে মালায় বন্ধন ॥ ১৪৭ ॥
‘adhīrā’ niṣṭhura-vākye karaye bhartsana
karṇotpale tāḍe, kare mālāya bandhana

Palabra por palabra

adhīrāla heroína inquieta; niṣṭhura-vākyecon palabras crueles; karayehace; bhartsanareñir; karṇa-utpale tāḍetira de las orejas; karehace; mālāyacon un collar de flores; bandhanaatar.

Traducción

«En cambio, la heroína inquieta a veces riñe a su amado con palabras crueles, a veces le tira de las orejas y a veces le ata con un collar de flores.
‘ধীরাধীরা’ বক্র-বাক্যে করে উপহাস ।
কভু স্তুতি, কভু নিন্দা, কভু বা উদাস ॥ ১৪৮ ॥
‘dhīrādhīrā’ vakra-vākye kare upahāsa
kabhu stuti, kabhu nindā, kabhu vā udāsa

Palabra por palabra

dhīrā-adhīrāla heroína en quien se combinan sobriedad e inquietud; vakra-vākye kare upahāsabromea con palabras equívocas; kabhu stutia veces alabanzas; kabhu nindāa veces insultos; kabhu udāsaa veces indiferencia.

Traducción

«La heroína en quien se combinan sobriedad e inquietud, siempre hace bromas con palabras equívocas. A veces alaba a su amado, a veces le insulta, y a veces permanece indiferente.
‘মুগ্ধা’, ‘মধ্যা’, ‘প্রগল্ভা’, — তিন নায়িকার ভেদ ।
‘মুগ্ধা’ নাহি জানে মানের বৈদগ্ধ্য-বিভেদ ॥ ১৪৯ ॥
‘mugdhā’, ‘madhyā’, ‘pragalbhā’, — tina nāyikāra bheda
‘mugdhā’ nāhi jāne mānera vaidagdhya-vibheda

Palabra por palabra

mugdhācautivada; madhyāintermedia; pragalbhādesvergonzada; tinatres; nāyikārade heroínas; bhedadivisiones; mugdhāla cautivada; nāhi jāneno sabe; māneradel enfado por celos; vaidagdhya-vibhedalas complejidades del comportamiento astuto.

Traducción

«También se puede clasificar a las heroínas en cautivadas, intermedias y desvergonzadas. La heroína cautivada no sabe mucho de las enrevesadas complejidades del enfado que se debe a los celos.
মুখ আচ্ছাদিয়া করে কেবল রোদন ।
কান্তের প্রিয়বাক্য শুনি’ হয় পরসন্ন ॥ ১৫০ ॥
mukha ācchādiyā kare kevala rodana
kāntera priya-vākya śuni’ haya parasanna

Palabra por palabra

mukha ācchādiyācubriéndose la cara; karehace; kevalasolamente; rodanallorar; kānteradel amante; priya-vākyapalabras dulces; śuni’al escuchar; hayase siente; parasannasatisfecha.

Traducción

«La heroína cautivada, simplemente se cubre la cara y llora sin parar. Cuando su amado le dice unas palabras dulces, vuelve a sentirse satisfecha.
‘মধ্যা’ ‘প্ৰগল্ভা’ ধরে ধীরাদি-বিভেদ ।
তার মধ্যে সবার স্বভাবে তিন ভেদ ॥ ১৫১ ॥
‘madhyā’ ‘pragalbhā’ dhare dhīrādi-vibheda
tāra madhye sabāra svabhāve tina bheda

Palabra por palabra

madhyāla intermedia; pragalbhāla desvergonzada; dharecontienen; dhīrā-ādi-vibhedalas tres divisiones de dhīrā, adhīrā y dhīrādhīrā; tāra madhyeentre ellas; sabārade todas ellas; svabhāveen naturaleza; tina bhedatres divisiones.

Traducción

«Las heroínas intermedia y desvergonzada pueden dividirse en sobrias, inquietas, o sobrias e inquietas a la vez. Todavía pueden hacerse otras tres divisiones de sus características.
কেহ ‘প্রখরা’, কেহ ‘মৃদু’, কেহ হয় ‘সমা’ ।
স্ব-স্বভাবে কৃষ্ণের বাড়ায় প্রেম-সীমা ॥ ১৫২ ॥
keha ‘prakharā’, keha ‘mṛdu’, keha haya ‘samā’
sva-svabhāve kṛṣṇera bāḍāya prema-sīmā

Palabra por palabra

kehaalgunas; prakharāmuy habladoras; kehaalgunas; mṛdumuy mansas; keha hayaalgunas de ellas son; samāequilibradas; sva-svabhāvepor sus propias características; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; bāḍāyaaumenta; prema-sīmāel límite del éxtasis amoroso.

Traducción

«Algunas de esas heroínas son muy habladoras, otras son mansas y otras equilibradas. Cada heroína, conforme a su propio carácter, aumenta el éxtasis amoroso de Śrī Kṛṣṇa.
প্রাখর্য, মার্দব, সাম্য স্বভাব নির্দোষ ।
সেই সেই স্বভাবে কৃষ্ণে করায় সন্তোষ ॥ ১৫৩ ॥
prākharya, mārdava, sāmya svabhāva nirdoṣa
sei sei svabhāve kṛṣṇe karāya santoṣa

Palabra por palabra

prākharyalocuacidad; mārdavamansedumbre; sāmyaser equilibradas; svabhāvanaturaleza; nirdoṣaintachable; sei sei svabhāveen esas cualidades trascendentales; kṛṣṇeal Señor Kṛṣṇa; karāyahacen; santoṣafeliz.

Traducción

«Las gopīs, aunque unas son habladoras, otras mansas y otras equilibradas, son todas trascendentales e intachables. Ellas complacen a Kṛṣṇa con sus características particulares.»
একথা শুনিয়া প্রভুর আনন্দ অপার ।
‘কহ, কহ, দামোদর’, — বলে বার বার ॥ ১৫৪ ॥
e-kathā śuniyā prabhura ānanda apāra
‘kaha, kaha, dāmodara’, — bale bāra bāra

Palabra por palabra

e-kathā śuniyāescuchando esta explicación; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; ānanda apārafelicidad ilimitada; kaha kahapor favor, sigue hablando; dāmodaraMi querido Dāmodara; bale bāra bāraÉl decía una y otra vez.

Traducción

Escuchando las palabras de Svarūpa Dāmodara, Śrī Caitanya Mahāprabhu sintió una felicidad ilimitada; una y otra vez le pedía que continuase hablando.
দামোদর কহে, — কৃষ্ণ রসিকশেখর ।
রস-আস্বাদক, রসময়-কলেবর ॥ ১৫৫ ॥
dāmodara kahe, — kṛṣṇa rasika-śekhara
rasa-āsvādaka, rasamaya-kalevara

Palabra por palabra

dāmodara kaheDāmodara dijo; kṛṣṇael Señor Kṛṣṇa; rasika-śekharael amo y señor de las melosidades trascendentales; rasa-āsvādakael que saborea las melosidades trascendentales; rasa-maya-kalevaracuyo cuerpo está hecho de bienaventuranza trascendental.

Traducción

Dāmodara Gosvāmī dijo: «Kṛṣṇa es el amo y señor de todas las melosidades trascendentales, y es quien saborea todas las melosidades trascendentales, y Su cuerpo está hecho de bienaventuranza trascendental.
প্রেমময়-বপু কৃষ্ণ ভক্ত-প্রেমাধীন ।
শুদ্ধপ্রেমে, রসগুণে, গোপিকা — প্ৰবীণ ॥ ১৫৬ ॥
premamaya-vapu kṛṣṇa bhakta-premādhīna
śuddha-preme, rasa-guṇe, gopikā — pravīṇa

Palabra por palabra

prema-maya-vapucuerpo de amor y éxtasis; kṛṣṇael Señor Kṛṣṇa; bhakta-prema-adhīnasiempre subordinado a los sentimientos amorosos de Sus devotos; śuddha-premecon amor puro libre de contaminación; rasa-guṇey en las cualidades de las melosidades trascendentales; gopikālas gopīs; pravīṇamuy expertas.

Traducción

«Kṛṣṇa está lleno de amor extático y siempre subordinado al amor de Sus devotos. Las gopīs son muy expertas en el amor puro y en los intercambios de melosidad trascendental.
গোপিকার প্রেমে নাহি রসাভাস-দোষ ।
অতএব কৃষ্ণের করে পরম সন্তোষ ॥ ১৫৭ ॥
gopikāra preme nāhi rasābhāsa-doṣa
ataeva kṛṣṇera kare parama santoṣa

Palabra por palabra

gopikārade las gopīs; premeen los amores; nāhino hay; rasa-ābhāsade sabor alterado de una melosidad; doṣadefecto; ataevapor lo tanto; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; karehacen; parama santoṣala satisfacción suprema.

Traducción

«En el amor de las gopīs no hay defecto ni adulteración; por eso, ellas dan a Kṛṣṇa el placer más elevado.

Significado

Rasābhāsa se produce cuando hay alguna adulteración en la relación con Kṛṣṇa. Hay distintos tipos de rasābhāsa: de primera clase, de segunda clase, y de tercera clase. La palabra rasa significa «melosidad», y ābhāsa significa «sombra». Uparasa se produce cuando saboreamos un tipo de melosidad y se entromete algo ajeno. Anurasa es cuando hay algo derivado de la melosidad original. Cuando se percibe algo que está muy lejos de la melosidad original, se llama aparasa. Uparasa, anurasa y aparasa son, respectivamente, rasābhāsas de primera, de segunda y de tercera clase. Así lo explica el Bhakti-rasāmṛta-sindhu (4.9.1-2):
pūrvam evānuśiṣṭenavikalā rasa-lakṣaṇā
rasā eva rasābhāsā
rasa-jñair anukīrtitāḥ
syus tridhoparasāś cānu-rasāś cāparasāś ca te
uttamā madhyamāḥ proktāḥ
kaniṣṭhāś cety amī kramāt
এবং শশঙ্কাংশুবিরাজিতা নিশাঃ
স সত্যকামোঽনুরতাবলাগণঃ ।
সিষেব আত্মন্যবরুদ্ধ-সৌরতঃ
সর্বাঃ শরৎকাব্যকথারসাশ্রয়াঃ ॥ ১৫৮ ॥
evaṁ śaśaṅkāṁśu-virājitā niśāḥ
sa satya-kāmo ’nuratābalā-gaṇaḥ
siṣeva ātmany avaruddha-saurataḥ
sarvāḥ śarat-kāvya-kathā-rasāśrayāḥ

Palabra por palabra

evamasí; śaśaṅka-aṁśucon rayos de luz de la Luna; virājitāḥque existe hermosamente; niśāḥnoches; saḥÉl; satya-kāmaḥla Verdad Absoluta; anurataa quien se sienten atraídas; abalā-gaṇaḥmujeres; siṣevarealizó; ātmanien Su propio ser; avaruddha-saurataḥSus deseos lujuriosos trascendentales se vieron impedidos; sarvāḥtodas; śaraten otoño; kāvyapoéticas; kathāpalabras; rasa-āśrayāḥpleno de todas las melosidades trascendentales.

Traducción

«“El Señor Śrī Kṛṣṇa, que es la Verdad Absoluta, disfrutó de Su danza rāsa cada noche durante la estación del otoño. Él realizaba esta danza bajo la luz de la Luna, con plenitud de melosidades trascendentales. Empleaba palabras poéticas y Se rodeaba de mujeres que sentían muchísima atracción por Él.”

Significado

Este verso es una cita del Śrīmad-Bhāgavatam (10.33.25). Las gopīs son almas espirituales completamente trascendentales. Nunca debemos pensar que las gopīs y Kṛṣṇa tienen cuerpos materiales. También Vṛndāvana-dhāma es una morada espiritual, donde los días y las noches, los árboles, las flores y el agua, y todo lo demás, es espiritual. No hay ni el menor rastro de contaminación material. Kṛṣṇa, que es el Brahman Supremo y la Superalma, no tiene el menor interés en cosas materiales. Sus actividades con las gopīs son completamente espirituales y tienen lugar en el mundo espiritual. No tienen nada que ver con el mundo material. Los deseos lujuriosos del Señor Kṛṣṇa, y todos Sus tratos con las gopīs, se dan en el plano espiritual. Antes de pensar siquiera en saborear los pasatiempos de Kṛṣṇa con las gopīs, debemos alcanzar la iluminación trascendental. Quien todavía se encuentra en el plano mundano, debe primero purificarse siguiendo los principios regulativos. Sólo entonces puede tratar de entender a Kṛṣṇa y las gopīs. Śrī Caitanya Mahāprabhu y Svarūpa Dāmodara Gosvāmī hablan en estos versos de la relación entre Kṛṣṇa y las gopīs; por consiguiente, no se trata de un tema mundano o erótico. Como sannyāsī, Śrī Caitanya Mahāprabhu era muy estricto en Su trato con mujeres. Si las gopīs no hubiesen estado en el plano espiritual, Śrī Caitanya Mahāprabhu ni siquiera las habría mencionado a Svarūpa Dāmodara Gosvāmī. Por lo tanto, estos temas no tienen nada que ver con las actividades materiales.
‘বামা’ এক গোপীগণ, ‘দক্ষিণা’ এক গণ ।
নানা-ভাবে করায় কৃষ্ণে রস আস্বাদন ॥ ১৫৯ ॥
‘vāmā’ eka gopī-gaṇa, ‘dakṣiṇā’ eka gaṇa
nānā-bhāve karāya kṛṣṇe rasa āsvādana

Palabra por palabra

vāmāala izquierda; ekauno; gopī-gaṇagrupo de gopīs; dakṣiṇāala derecha; ekaotro; gaṇagrupo de gopīs; nānā-bhāveen diversas formas de amor extático; karāyahacen hacer; kṛṣṇea Kṛṣṇa; rasa āsvādanasaborear melosidades trascendentales.

Traducción

«Las gopīs pueden dividirse en dos grupos: el ala derecha y el ala izquierda. Las dos alas llevan a Kṛṣṇa a saborear melosidades trascendentales con diversas manifestaciones de amor extático.
গোপীগণ-মধ্যে শ্রেষ্ঠা রাধা-ঠাকুরাণী ।
নির্মল-উজ্জ্বল-রস-প্রেম-রত্নখনি ॥ ১৬০ ॥
gopī-gaṇa-madhye śreṣṭhā rādhā-ṭhākurāṇī
nirmala-ujjvala-rasa-prema-ratna-khani

Palabra por palabra

gopī-gaṇa-madhyede todas las gopīs; śreṣṭhāla principal; rādhā-ṭhākurāṇīŚrīmatī Rādhārāṇī; nirmalapurificada; ujjvalabrillante; rasaen melosidades; premade amor extático; ratna-khanila mina de joyas.

Traducción

«De todas las gopīs, Śrīmatī Rādhārāṇī es la principal. Ella es una mina de joyas de amor extático y la fuente de todas las melosidades conyugales trascendentales purificadas.
বয়সে ‘মধ্যমা’তেঁহো স্বভাবেতে ‘সমা’ ।
গাঢ় প্রেমভাবে তেঁহো নিরন্তর ‘বামা’ ॥ ১৬১ ॥
vayase ‘madhyamā’ teṅho svabhāvete ‘samā’
gāḍha prema-bhāve teṅho nirantara ‘vāmā’

Palabra por palabra

vayase madhyamāadoloscente; teṅhoŚrīmatī Rādhārāṇī; sva-bhāvetede carácter; samāequilibrada; gāḍhaprofundo; prema-bhāveen amor extático; teṅhoElla; nirantaraconstantemente; vāmādel grupo de gopīs del ala izquierda.

Traducción

«Rādhārāṇī es adolescente, y Su carácter es equilibrado. Ella está siempre profundamente absorta en amor extático y siempre siente con la actitud de una gopī del ala izquierda.

Significado

En su Ujjvala-nīlamaṇi, Rūpa Gosvāmī caracteriza a las gopīs del ala izquierda y del ala derecha. En relación con el ala izquierda, dice:
māna-grahe sadodyuktātac-chaithilye ca kopanā
abhedyā nāyake prāyaḥ
krūrā vāmeti kīrtyate
«La gopī que está siempre dispuesta a enfadarse por cuestión de celos, que está entusiasmada con esa posición, que se enfada tan pronto como la vencen, que nunca se deja someter por el héroe, y que siempre Le hace frente, se dice que es una vāmā, una gopī del ala izquierda».
Śrīla Rūpa Gosvāmī describe a las gopīs del ala derecha con las siguientes palabras:
asahyā māna-nirbandhenāyake yukta-vādinī
sāmabhis tena bhedyā ca
dakṣiṇā parikīrtitā
«La gopī que no puede soportar el enfado femenino, que habla al héroe con palabras mesuradas, y que se siente satisfecha cuando Él le habla con dulzura, es una dakṣiṇā, una gopī del ala derecha.
বাম্য-স্বভাবে মান উঠে নিরন্তর ।
তার মধ্যে উঠে কৃষ্ণের আনন্দ-সাগর ॥ ১৬২ ॥
vāmya-svabhāve māna uṭhe nirantara
tāra madhye uṭhe kṛṣṇera ānanda-sāgara

Palabra por palabra

vāmya-svabhāvedebido a Su personalidad de ala izquierda; mānael enfado femenino; uṭhesurge; nirantarasiempre; tāra madhyeen ese trato; uṭheestá despertando; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; ānanda-sāgaraun océano de bienaventuranza trascendental.

Traducción

«Como es una gopī del ala izquierda, tiene siempre a flor de piel Su genio de mujer, pero Kṛṣṇa obtiene bienaventuranza trascendental de Sus actividades.
অহেরিব গতিঃ প্রেম্ণঃ স্বভাবকুটিলা ভবেৎ ।
অতো হেতোরহেতোশ্চ যূনোর্মান উদঞ্চতি ॥ ১৬৩ ॥
aher iva gatiḥ premṇaḥ
svabhāva-kuṭilā bhavet
ato hetor ahetoś ca
yūnor māna udañcati

Palabra por palabra

aheḥde la serpiente; ivacomo; gatiḥel movimiento; premṇaḥde los amoríos; svabhāvapor naturaleza; kuṭilāretorcido; bhavetes; ataḥpor lo tanto; hetoḥde alguna causa; ahetoḥde la ausencia de causa; cay; yūnoḥde la pareja joven; mānaḥenfado; udañcatiaparece.

Traducción

«“El curso de los amoríos entre un chico y una chica es por naturaleza retorcido, como los movimientos de una serpiente. Debido a ello, entre un chico y una chica surgen dos tipos de enfado: enfado con causa, y enfado sin causa.”»

Significado

Esta cita pertenece al Ujjvala-nīlamaṇi (Śṛṅgāra-bheda-prakaraṇa 102), de Śrīla Rūpa Gosvāmī.
এত শুনি’ বাড়ে প্রভুর আনন্দ-সাগর ।
‘কহ, কহ’ কহে প্রভু, বলে দামোদর ॥ ১৬৪ ॥
eta śuni’ bāḍe prabhura ānanda-sāgara
‘kaha, kaha’ kahe prabhu, bale dāmodara

Palabra por palabra

eta śuni’escuchando esto; bāḍeaumentó; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; ānanda-sāgarael océano de bienaventuranza trascendental; kaha kahasigue hablando; kahe prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu continuó pidiendo; bale dāmodaraDāmodara Gosvāmī continuó contestando.

Traducción

Escuchando estas explicaciones, Śrī Caitanya Mahāprabhu veía crecer el océano de Su bienaventuranza trascendental. Por eso dijo a Svarūpa Dāmodara: «Sigue hablando, sigue hablando». Así, Svarūpa Dāmodara continuó.
‘অধিরূঢ় মহাভাব’ — রাধিকার প্রেম ।
বিশুদ্ধ, নির্মল, যৈছে দশবাণ হেম ॥ ১৬৫ ॥
‘adhirūḍha mahābhāva’ — rādhikāra prema
viśuddha, nirmala, yaiche daśa-vāṇa hema

Palabra por palabra

adhirūḍha mahā-bhāvaamor extático muy elevado; rādhikāra premalos amores de Śrīmatī Rādhārāṇī; viśuddhacompletamente libres de contaminación; nirmalapurificados; yaichecomo si; daśa-vāṇadiez veces purificado; hemaoro.

Traducción

«El amor de Śrīmatī Rādhārāṇī es un éxtasis muy avanzado. Todos Sus tratos son completamente puros y están libres de todo rastro material. En verdad, Sus tratos son diez veces más puros que el oro.
কৃষ্ণের দর্শন যদি পায় আচম্বিতে ।
নানা-ভাব-বিভূষণে হয় বিভূষিতে ॥ ১৬৬ ॥
kṛṣṇera darśana yadi pāya ācambite
nānā-bhāva-vibhūṣaṇe haya vibhūṣite

Palabra por palabra

kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; darśanaencuentro; yadisi; pāyaobtiene; ācambitede repente; nānādiversos; bhāvade éxtásis; vibhūṣaṇecon alhajas; hayaes; vibhūṣiteadornada.

Traducción

«Cuando Rādhārāṇī tiene oportunidad de ver a Kṛṣṇa, Su cuerpo se adorna de repente con diversas alhajas de éxtasis.
অষ্ট ‘সাত্ত্বিক’, হর্ষাদি ‘ব্যভিচারী’ যাঁর ।
‘সহজ প্রেম’, বিংশতি ‘ভাব’-অলঙ্কার ॥ ১৬৭ ॥
aṣṭa ‘sāttvika’, harṣādi ‘vyabhicārī’ yāṅra
‘sahaja prema’, viṁśati ‘bhāva’-alaṅkāra

Palabra por palabra

aṣṭaocho; sāttvikasignos trascendentales; harṣa-ādicomo el júbilo; vyabhicārīrasgos distintivos; yāṅrade cuyos; sahaja premaamor natural; viṁśativeinte; bhāvade éxtasis; alaṅkāraadornos.

Traducción

«Entre los ornamentos trascendentales del cuerpo de Śrīmatī Rādhārāṇī están los ocho signos trascendentales, sāttvikas, los treinta y tres vyabhicārī-bhāvas, comenzando con harṣa, el júbilo de amor natural, y los veinte bhāvas o adornos emocionales extáticos.

Significado

Los treinta y tres vyabhicārī-bhāvas, los signos corporales que se manifiestan con el amor extático, son los siguientes: (1) nirveda, indiferencia; (2) viṣāda, tristeza; (3) dainya, mansedumbre; (4) glāni, un sentimiento de culpa; (5) śrama, fatiga; (6) mada, enloquecimiento; (7) garva, orgullo; (8) śaṅkā, duda; (9) trāsa, conmoción; (10) āvega, emoción intensa; (11) unmāda, locura; (12) apasmāra, olvido; (13) vyādhi, enfermedad; (14) moha, confusión; (15) mṛti, muerte; (16) ālasya, pereza; (17) jāḍya, invalidez; (18) vrīḍā, vergüenza; (19) avahitthā, ocultación; (20) smṛti, recuerdo; (21) vitarka, argumentación; (22) cintā, contemplación; (23) mati, atención; (24) dhṛti, tolerancia; (25) harṣa, júbilo; (26) autsukya, deseo intenso; (27) augrya, violencia; (28) amarṣa, ira; (29) asūyā, celos; (30) cāpalya, desvergüenza; (31) nidrā, sueño; (32) supti, sueño profundo; y (33) prabhoda, despertar.
‘কিলকিঞ্চিত’, ‘কুট্টমিত’, ‘বিলাস’, ‘ললিত’ ।
‘বিব্বোক’, ‘মোট্টায়িত’, আর ‘মৌগ্ধ্য’, ‘চকিত’ ॥ ১৬৮ ॥
‘kila-kiñcita’, ‘kuṭṭamita’, ‘vilāsa’, ‘lalita’
‘vivvoka’, ‘moṭṭāyita’, āra ‘maugdhya’, ‘cakita’

Palabra por palabra

kila-kiñcitaun determinado tipo de adorno extático que se manifiesta en el momento de ver a Kṛṣṇa; kuṭṭamitael signo que se explica en el Verso 197; vilāsael signo que se explica en el Verso 187; lalitael signo que se explica en el Verso 192; vivvokano hacer caso del obsequio del héroe; moṭṭāyitadespertar de deseos lujuriosos con el recuerdo del héroe y sus palabras; āray; maugdhyaadoptar la actitud de que no se saben las cosas, aunque se sabe todo; cakitauna actitud en que la amante parece muy asustada aunque en realidad no lo está.

Traducción

«Algunos de los signos cuya explicación crítica se da en los versos siguientes son kila-kiñcita, kuṭṭamita, vilāsa, lalita, vivvoka, moṭṭāyita, maugdhya y cakita.
এত ভাবভূষায় ভূষিত শ্রীরাধার অঙ্গ ।
দেখিতে উথলে কৃষ্ণসুখাব্ধি-তরঙ্গ ॥ ১৬৯ ॥
eta bhāva-bhūṣāya bhūṣita śrī-rādhāra aṅga
dekhite uthale kṛṣṇa-sukhābdhi-taraṅga

Palabra por palabra

etatantos; bhāva-bhūṣāyacon los adornos del éxtasis; bhūṣitaadornado; śrī-rādhārade Śrīmatī Rādhārāṇī; aṅgael cuerpo; dekhitever; uthaledespierta; kṛṣṇa-sukha-abdhidel océano de la felicidad de Kṛṣṇa; taraṅgaolas.

Traducción

«Cuando el cuerpo de Śrīmatī Rādhārāṇī manifiesta los adornos de muchos signos extáticos, en el océano de la felicidad de Kṛṣṇa inmediatamente se manifiestan olas trascendentales.
কিলকিঞ্চিতাদি-ভাবের শুন বিবরণ ।
যে ভাব-ভূষায় রাধা হরে কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭০ ॥
kila-kiñcitādi-bhāvera śuna vivaraṇa
ye bhāva-bhūṣāya rādhā hare kṛṣṇa-mana

Palabra por palabra

kila-kiñcita-ādicomenzando con el éxtasis llamado kila-kiñcita; bhāverade éxtasis; śunaescucha; vivaraṇala explicación; ye bhāva-bhūṣāyacon esos adornos extáticos; rādhāŚrīmatī Rādhārāṇī; hareencanta; kṛṣṇa-manala mente de Kṛṣṇa.

Traducción

«Escucha ahora una explicación de algunos éxtasis, comenzando con kila-kiñcita. Con esos adornos extáticos, Śrīmatī Rādhārāṇī encanta la mente de Kṛṣṇa.
রাধা দেখি’ কৃষ্ণ যদি ছুঁইতে করে মন ।
দানঘাটি-পথে যবে বর্জেন গমন ॥ ১৭১ ॥
rādhā dekhi’ kṛṣṇa yadi chuṅite kare mana
dāna-ghāṭi-pathe yabe varjena gamana

Palabra por palabra

rādhāa Śrīmatī Rādhārāṇī; dekhi’al ver; kṛṣṇael Señor Kṛṣṇa; yadisi; chuṅitetocar; kare manadesea; dāna-ghāṭi-patheen el camino que lleva al lugar por donde se pasa al otro lado del río; yabecuando; varjenaprohibe; gamanair.

Traducción

«Cuando Śrī Kṛṣṇa ve a Śrīmatī Rādhārāṇī y quiere tocar Su cuerpo, Le prohibe ir al lugar por donde se cruza el río Yamunā.
যবে আসি’ মানা করে পুষ্প উঠাইতে ।
সখী-আগে চাহে যদি গায়ে হাত দিতে ॥ ১৭২ ॥
yabe āsi’ mānā kare puṣpa uṭhāite
sakhī-āge cāhe yadi gāye hāta dite

Palabra por palabra

yabecuando; āsi’acercándose; mānā kareprohibe; puṣpa uṭhāiterecoger flores; sakhī-āgefrente a las amigas de Śrīmatī Rādhārāṇī; cāhequiere; yadisi; gāyeen el cuerpo; hāta ditetocar con la mano.

Traducción

«Acercándose a Ella, Kṛṣṇa prohibe a Śrīmatī Rādhārāṇī recoger flores. A veces también La toca frente a Sus amigas.
এইসব স্থানে ‘কিলকিঞ্চিত’ উদ্গম ।
প্রথমে ‘হর্ষ’ সঞ্চারী — মূল কারণ ॥ ১৭৩ ॥
ei-saba sthāne ‘kila-kiñcita’ udgama
prathame ‘harṣa’ sañcārī — mūla kāraṇa

Palabra por palabra

ei-saba sthāneen esos lugares; kila-kiñcitade los signos de éxtasis conocidos con el nombre de kila-kiñcita; udgamasurgir; prathameal principio; harṣajúbilo; sañcārīemoción extática; mūla kāraṇala causa original.

Traducción

«En esas ocasiones, surgen los signos extáticos de kila-kiñcita. Primero hay júbilo de amor extático, que es la causa original de esos signos.

Significado

Śrīmatī Rādhārāṇī, siempre que sale de casa, va muy bien vestida y tiene un aspecto muy atractivo. Atraer la atención de Śrī Kṛṣṇa forma parte de Su naturaleza femenina; Śrī Kṛṣṇa, al verla vestida de un modo tan atractivo, desea tocar Su cuerpo. Entonces el Señor encuentra alguna excusa para prohibirle ir al lugar por donde se cruza el río, y Le impide coger flores. Así son los pasatiempos de Śrīmatī Rādhārāṇī y Śrī Kṛṣṇa. Como es una pastorcilla de vacas, Śrīmatī Rādhārāṇī suele llevar leche en un cántaro, y a menudo va a venderla a la otra orilla del Yamunā. Para cruzar el río, tiene que pagar al barquero, y el lugar en que el barquero cobra el pasaje recibe el nombre de dāna-ghāṭi. El Señor Śrī Kṛṣṇa Le impide ir, diciéndole: «Primero tienes que pagar el precio; después podrás pasar». Ese pasatiempo recibe el nombre de dāna-keli-līlā. De manera similar, si Śrīmatī Rādhārāṇī desea recoger una flor, Śrī Kṛṣṇa pretende ser el propietario del jardín y Se lo prohibe. Este pasatiempo recibe el nombre de kila-kiñcita. Las prohibiciones de Śrī Kṛṣṇa despiertan la timidez de Rādhārāṇī, y en ese momento se manifiestan los signos corporales de kila-kiñcita-bhāva. Esos signos corporales se explican en el siguiente verso, que es una cita del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 39) de Śrīla Rūpa Gosvāmī.
গর্বাভিলাষরুদিতস্মিতাসূয়াভয়ক্রুধাম্ ।
সঙ্করীকরণং হর্ষাদুচ্যতে কিলকিঞ্চিতম্ ॥ ১৭৪ ॥
garvābhilāṣa-rudita-
smitāsūyā-bhaya-krudhām
saṅkarī-karaṇaṁ harṣād
ucyate kila-kiñcitam

Palabra por palabra

garvaorgullo; abhilāṣaambición; ruditallanto; smitasonrisa; asūyāenvidia; bhayatemor; krudhāmenfado; saṅkarī-karaṇamel acto de echarse atrás; harṣātpor el júbilo; ucyatese denominan; kila-kiñcitamsignos de éxtasis conocidos con el nombre de kila-kiñcita.

Traducción

«“Orgullo, ambición, sollozos, sonrisas, envidia, temor y enfado son los siete signos de éxtasis amoroso que se manifestaron en un jubiloso echarse atrás. Esos signos reciben el nombre de kila-kiñcita-bhāva”.
আর সাত ভাব আসি’ সহজে মিলয় ।
অষ্টভাব-সম্মিলনে ‘মহাভাব’ হয় ॥ ১৭৫ ॥
āra sāta bhāva āsi’ sahaje milaya
aṣṭa-bhāva-sammilane ‘mahā-bhāva’ haya

Palabra por palabra

āraotros; sātasiete; bhāvasignos de éxtasis; āsi’que vienen juntos; sahajede modo natural; milayase mezclan; aṣṭa-bhāvade ocho tipos de signos de éxtasis emocional; sammilanecon la combinación; mahā-bhāva hayase da mahā-bhāva.

Traducción

«Hay otros siete signos de éxtasis trascendental; cuando se combinan en el plano del júbilo, el conjunto recibe el nombre de mahā-bhāva.
গর্ব, অভিলাষ, ভয়, শুষ্করুদিত ।
ক্রোধ, অসূয়া হয়, আর মন্দস্মিত ॥ ১৭৬ ॥
garva, abhilāṣa, bhaya, śuṣka-rudita
krodha, asūyā haya, āra manda-smita

Palabra por palabra

garvaorgullo; abhilāṣaambición; bhayamiedo; śuṣka-ruditallanto seco, artificial; krodhaenfado; asūyāenvidia; hayahay; āratambién; manda-smitadulces sonrisas.

Traducción

«Lo siete elementos que componen mahā-bhāva son: orgullo, ambición, miedo, llanto artificial seco, enfado, envidia y dulces sonrisas.
নানা-স্বাদু অষ্টভাব একত্র মিলন ।
যাহার আস্বাদে তৃপ্ত হয় কৃষ্ণ-মন ॥ ১৭৭ ॥
nānā-svādu aṣṭa-bhāva ekatra milana
yāhāra āsvāde tṛpta haya kṛṣṇa-mana

Palabra por palabra

nānāvarios; svādusabrosos; aṣṭa-bhāvaocho tipos de signos de éxtasis; ekatraen un lugar; milanaencuentro; yāhārade los cuales; āsvādepor saborear; tṛptasatisfecha; hayaestá; kṛṣṇa-manala mente de Kṛṣṇa.

Traducción

«Hay ocho signos de amor extático en el plano del júbilo trascendental; cuando se combinan y Kṛṣṇa los saborea, la mente del Señor está completamente satisfecha.
দধি, খণ্ড, ঘৃত, মধু, মরীচ, কর্পূর ।
এলাচি-মিলনে যৈছে রসালা মধুর ॥ ১৭৮ ॥
dadhi, khaṇḍa, ghṛta, madhu, marīca, karpūra
elāci-milane yaiche rasālā madhura

Palabra por palabra

dadhiyogur; khaṇḍaazúcar cande; ghṛtaghī; madhumiel; marīcapimienta negra; karpūraalcanfor; elācicardamomo; milanepor mezclarse; yaichecomo; rasālāmuy sabrosos; madhuray dulces.

Traducción

«En verdad, se los compara a una combinación de yogur, azúcar cande, ghī, miel, pimienta negra, alcanfor y cardamomo, que, cuando se mezclan, son muy dulces y sabrosos.
এই ভাব-যুক্ত দেখি’ রাধাস্য-নয়ন ।
সঙ্গম হইতে সুখ পায় কোটি-গুণ ॥ ১৭৯ ॥
ei bhāva-yukta dekhi’ rādhāsya-nayana
saṅgama ha-ite sukha pāya koṭi-guṇa

Palabra por palabra

ei bhāvacon esos signos de éxtasis; yuktacombinados, juntos; dekhi’al ver; rādhā-āsya-nayanala cara y los ojos de Śrīmatī Rādhārāṇī; saṅgama ha-iteque abrazar directamente; sukha pāyadisfruta de felicidad; koṭi-guṇamillones de veces más.

Traducción

«El Señor Śrī Kṛṣṇa Se siente miles de miles de veces más satisfecho cuando ve la cara de Rādhārāṇī iluminada con esa combinación de amor extático que cuando Se une directamente con Ella.

Significado

Esto se explica con más detalle en el siguiente verso, cita del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 41) de Śrīla Rūpa Gosvāmī.
অন্তঃস্মেরতয়োজ্জ্বলা জলকণব্যাকীর্ণপক্ষ্মাঙ্কুরা
কিঞ্চিৎপাটলিতাঞ্চলা রসিকতোৎসিক্তা পুরঃ কুঞ্চতী ।
রুদ্ধায়াঃ পথি মাধবেন মধুরব্যাভুগ্নতোরোত্তরা
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতস্তবকিনী দৃষ্টিঃ শ্রিয়ং বঃ ক্রিয়াৎ ॥ ১৮০ ॥
antaḥ smeratayojjvalā jala-kaṇa-vyākīrṇa-pakṣmāṅkurā
kiñcit pāṭalitāñcalā rasikatotsiktā puraḥ kuñcatī
ruddhāyāḥ pathi mādhavena madhura-vyābhugna-torottarā
rādhāyāḥ kila-kiñcita-stavakinī dṛṣṭiḥ śriyaṁ vaḥ kriyāt

Palabra por palabra

antaḥinternamente, no manifestados; smeratayā ujjvalacon el brillo de una suave sonrisa; jala-kaṇacon gotas de agua; vyākīrṇaesparcidas; pakṣma-aṅkurāde los párpados; kiñcitmuy poco; pāṭalita-añcalāun matiz enrojecido, mezclado con blancura, en los bordes de los ojos; rasikatā-utsiktāinmersa en la astuta conducta del Señor; puraḥen la frente; kuñcatīcontracciones; ruddhāyāḥhabiendo sido obstruida; pathien el camino; mādhavenapor Kṛṣṇa; madhuradulces; vyābhugnacurvados; torā-uttarālos ojos; rādhāyāḥde Śrīmatī Rādhārāṇī; kila-kiñcitael signo de éxtasis denominado kila-kiñcita; stavakinīcomo un ramo de flores; dṛṣṭiḥmirada; śriyambuena fortuna; vaḥde todos vosotros; kriyāthaga.

Traducción

«“Que la visión del éxtasis kila-kiñcita de Śrīmatī Rādhārāṇī, que es como un ramo de flores, traiga buena fortuna a todos. Cuando Śrī Kṛṣṇa obstruyó el paso de Rādhārāṇī al dāna-ghāṭi, en el corazón de Ella surgió la risa. Sus ojos, de pronto brillantes, derramaron lágrimas frescas quedando así enrojecidos. Debido a Su dulce relación con Kṛṣṇa, Sus ojos estaban llenos de entusiasmo, y cuando Su llanto se apagó, parecía aun más hermosa.”
বাষ্পব্যাকুলিতারুণাঞ্চলচলন্নেত্রং রসোল্লাসিতং
হেলোল্লাসচলাধরং কুটিলিতভ্রূযুগ্মমুদ্যৎস্মিতম্ ।
রাধায়াঃ কিলকিঞ্চিতাঞ্চিতমসৌ বীক্ষ্যাননং সঙ্গমা-
দানন্দং তমবাপ কোটিগুণিতং যোঽভূন্ন গীর্গোচরঃ ॥ ১৮১ ॥
bāṣpa-vyākulitāruṇāñcala-calan-netraṁ rasollāsitaṁ
helollāsa-calādharaṁ kuṭilita-bhrū-yugmam udyat-smitam
rādhāyāḥ kila-kiñcitāñcitam asau vīkṣyānanaṁ saṅgamād
ānandaṁ tam avāpa koṭi-guṇitaṁ yo ’bhūn na gīr-gocaraḥ

Palabra por palabra

bāṣpapor las lágrimas; vyākulitaagitada; aruṇa-añcalacon un matiz rojizo; calanmoverse; netramlos ojos; rasa-ullāsitampor sentirse agitada por las melosidades trascendentales; hela-ullāsapor el júbilo descuidado; cala-adharamlabios que se mueven; kuṭilitacurvadas; bhrū-yugmamdos cejas; udyatdespertar; smitamsonrisa; rādhāyāḥde Śrīmatī Rādhārāṇī; kila-kiñcitacon el signo de éxtasis denominado kila-kiñcita; añcitamexpresión; asauÉl (Kṛṣṇa); vīkṣyaal mirar; ānanamla cara; saṅgamātincluso que abrazar; ānandamfelicidad; tamesa; avāpaobtuvo; koṭi-guṇitammillones de millones de veces más; yaḥque; abhūtse volvió; nano; gīḥ-gocaraḥel tema que se describe.

Traducción

«“Agitada por las lágrimas, Śrīmatī Rādhārāṇī tenía los ojos teñidos de rojo, como el horizonte oriental al salir el Sol. Sus labios comenzaron a moverse con júbilo y deseo lujurioso. Sus cejas se curvaron, y Su cara de loto sonrió dulcemente. Al ver aquella emoción manifestada en la cara de Rādhārāṇī, el Señor Śrī Kṛṣṇa Se sintió un millón de veces más feliz que cuando La abrazaba. En verdad, la felicidad del Señor Śrī Kṛṣṇa no tiene nada de mundano.”»

Significado

Esta cita pertenece al Govinda-līlāmṛta (9.18).
এত শুনি’প্রভু হৈলা আনন্দিত মন ।
সুখাবিষ্ট হঞা স্বরূপে কৈলা আলিঙ্গন ॥ ১৮২ ॥
eta śuni’ prabhu hailā ānandita mana
sukhāviṣṭa hañā svarūpe kailā āliṅgana

Palabra por palabra

eta śuni’al escuchar esto; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; hailāSe sintió; ānandita manamuy feliz en Su mente; sukha-āviṣṭa hañāabsorto en felicidad; svarūpea Svarūpa Dāmodara Gosvāmī; kailāhizo; āliṅganaabrazar.

Traducción

Al escuchar esto, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se sintió muy feliz, y, absorto en esa felicidad, abrazó a Svarūpa Dāmodara Gosvāmī.
‘বিলাসাদি’-ভাব-ভূষার কহ ত’ লক্ষণ ।
যেই ভাবে রাধা হরে গোবিন্দের মন ? ১৮৩ ॥
‘vilāsādi’-bhāva-bhūṣāra kaha ta’ lakṣaṇa
yei bhāve rādhā hare govindera mana?

Palabra por palabra

vilāsa-ādicomenzando con el disfrute trascendental; bhāvade éxtasis; bhūṣārade los adornos; kahapor favor, habla; ta’en verdad; lakṣaṇalos signos; yei bhāvesignos por los cuales; rādhāŚrīmatī Rādhārāṇī; hareencanta; govindera manala mente de Śrī Govinda.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu pidió entonces a Svarūpa Dāmodara: «Por favor, habla de los adornos extáticos que embellecen el cuerpo de Śrīmatī Rādhārāṇī, con los cuales encanta la mente de Śrī Govinda».
তবে ত’ স্বরূপ-গোসাঞি কহিতে লাগিলা ।
শুনি’ প্ৰভুর ভক্তগণ মহাসুখ পাইলা ॥ ১৮৪ ॥
tabe ta’ svarūpa-gosāñi kahite lāgilā
śuni’ prabhura bhakta-gaṇa mahā-sukha pāilā

Palabra por palabra

tabeen ese momento; ta’en verdad; svarūpa-gosāñiSvarūpa Dāmodara; kahite lāgilācomenzó a hablar; śuni’al escuchar; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; bhakta-gaṇatodos los devotos; mahā-sukha pāilāobtuvieron mucha felicidad.

Traducción

Ante este ruego, Svarūpa Dāmodara siguió hablando. Todos los devotos de Śrī Caitanya Mahāprabhu se sintieron muy felices de escucharle.
রাধা বসি’ আছে, কিবা বৃন্দাবনে যায় ।
তাহাঁ যদি আচম্বিতে কৃষ্ণ-দরশন পায় ॥ ১৮৫ ॥
rādhā vasi’ āche, kibā vṛndāvane yāya
tāhāṅ yadi ācambite kṛṣṇa-daraśana pāya

Palabra por palabra

rādhā vasi’ ācheŚrīmatī Rādhārāṇī está sentada; kibāo; vṛndāvane yāyava a Vṛndāvana; tāhāṅallí; yadisi; ācambitede pronto; kṛṣṇa-daraśana pāyatiene la oportunidad de ver a Kṛṣṇa.

Traducción

«A veces, cuando está sentada o cuando va a Vṛndāvana, Śrīmatī Rādhārāṇī ve a Kṛṣṇa.
দেখিতে নানা-ভাব হয় বিলক্ষণ ।
যে বৈলক্ষণ্যের নাম ‘বিলাস’-ভূষণ ॥ ১৮৬ ॥
dekhite nānā-bhāva haya vilakṣaṇa
se vailakṣaṇyera nāma ‘vilāsa’-bhūṣaṇa

Palabra por palabra

dekhitemientras ve; nānā-bhāvade diversos éxtasis; hayahay; vilakṣaṇadiversos signos; seesos; vailakṣaṇyerade diversos signos; nāmael nombre; vilāsavilāsa; bhūṣaṇaadornos.

Traducción

«Los diversos signos de éxtasis que se manifiestan en ese momento se denominan vilāsa.

Significado

Esto se explica en el siguiente verso, tomado del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 39).
গতিস্থানাসনাদীনাং মুখনেত্রাদিকর্মণাম্ ।
তাৎকালিকন্তু বৈশিষ্ট্যং বিলাসঃ প্রিয়সঙ্গজম্ ॥ ১৮৭ ॥
gati-sthānāsanādīnāṁ
mukha-netrādi-karmaṇām
tātkālikaṁ tu vaiśiṣṭyaṁ
vilāsaḥ priya-saṅga-jam

Palabra por palabra

gatial moverse; sthānaal ponerse en pie; āsana-ādīnāmy al sentarse, etc.; mukhade la cara; netrade los ojos; ādiy demás; karmaṇāmde las actividades; tāt-kālikamen relación con ese momento; tuentonces; vaiśiṣṭyamdiversos signos; vilāsaḥdenominados vilāsa; priya-saṅga-jamproducto del encuentro con el amado.

Traducción

«“Los diversos signos de éxtasis que se manifiestan en la cara, los ojos y las demás partes del cuerpo de la mujer, así como la manera en que se mueve, está de pie o se sienta cuando se encuentra con su amado, se denominan vilāsa.”»
লজ্জা, হর্ষ, অভিলাষ, সম্ভ্রম, বাম্য, ভয় ।
এত ভাব মিলি’ রাধায় চঞ্চল করয় ॥ ১৮৮ ॥
lajjā, harṣa, abhilāṣa, sambhrama, vāmya, bhaya
eta bhāva mili’ rādhāya cañcala karaya

Palabra por palabra

lajjātimidez; harṣajúbilo; abhilāṣaambición; sambhramarespeto; vāmyacaracterísticas de las gopīs del ala izquierda; bhayatemor; etaesos; bhāvasignos de éxtasis; mili’uniéndose; rādhāyaa Śrīmatī Rādhārāṇī; cañcala karayaagitan.

Traducción

Svarūpa Dāmodara dijo: «Timidez, júbilo, ambición, respeto, temor y las características de las gopīs del ala izquierda son signos de éxtasis que se combinan para agitar a Śrīmatī Rādhārāṇī.

Significado

Esto se explica en el siguiente verso, cita del Govinda-līlāmṛta (9.11).
পুরঃ কৃষ্ণালোকাৎ স্থগিতকুটিলাস্যা গতিরভূৎ
তিরশ্চীনং কৃষ্ণাম্বরদরবৃতং শ্রীমুখমপি ।
চলত্তারং স্ফারং নয়নযুগমাভুগ্নমিতি সা
বিলাসাখ্য-স্বালঙ্করণবলিতাসীৎ প্রিয়মুদে ॥ ১৮৯ ॥
puraḥ kṛṣṇālokāt sthagita-kuṭilāsyā gatir abhūt
tiraścīnaṁ kṛṣṇāmbara-dara-vṛtaṁ śrī-mukham api
calat-tāraṁ sphāraṁ nayana-yugam ābhugnam iti sā
vilāsākhya-svālaṅkaraṇa-valitāsīt priya-mude

Palabra por palabra

puraḥfrente a Ella; kṛṣṇa-ālokātpor ver al Señor Kṛṣṇa; sthagita-kuṭilāSe detuvo y adoptó una actitud de picardía; asyāḥde Śrīmatī Rādhārāṇī; gatiḥel paso; abhūtfue; tiraścīnamsiendo astuta; kṛṣṇa-ambaracon una prenda azul; dara-vṛtamcubierta; śrī-mukham apiSu cara también; calat-tāramcomo estrellas que se mueven; sphāramamplios; nayana-yugamel par de ojos; ābhugnammuy curvados; itiasí; Ella (Rādhārāṇī); vilāsa-ākhyallamado vilāsa; sva-alaṅkaraṇacon adornos personales; valitaadornada; āsītestaba; priya-mudesólo para aumentar el placer de Śrī Kṛṣṇa.

Traducción

«“Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī vio al Señor Kṛṣṇa directamente ante Ella, detuvo Su paso y adoptó una actitud de enfrentamiento. Aunque escondía Su rostro tras el ligero velo azul de Su vestido, Sus ojos, grandes, curvados y resplandecientes, se turbaron. Así Se adornó con las galas de vilāsa, y Su belleza aumentó para dar placer a Śrī Kṛṣṇa, la Suprema Personalidad de Dios.”
কৃষ্ণ-আগে রাধা যদি রহে দাণ্ডাঞা ।
তিন-অঙ্গ-ভঙ্গে রহে ভ্রূ নাচাঞা ॥ ১৯০ ॥
kṛṣṇa-āge rādhā yadi rahe dāṇḍāñā
tina-aṅga-bhaṅge rahe bhrū nācāñā

Palabra por palabra

kṛṣṇa-āgefrente a Kṛṣṇa; rādhāŚrīmatī Rādhārāṇī; yadisi; rahepermanece; dāṇḍāñāde pie; tina-aṅga-bhaṅgecon tres curvas en el cuerpo; rahepermanece; bhrūcejas; nācāñādanzando.

Traducción

«Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī está ante Kṛṣṇa, Su figura aparece doblada en tres lugares: el cuello, la cintura y las piernas, y Sus cejas danzan.
মুখে-নেত্রে হয় নানা-ভাবের উদ্গার ।
এই কান্তা-ভাবের নাম ‘ললিত’-অলঙ্কার ॥ ১৯১ ॥
mukhe-netre haya nānā-bhāvera udgāra
ei kāntā-bhāvera nāma ‘lalita’-alaṅkāra

Palabra por palabra

mukheen la cara; netreen los ojos; hayahay; nānā-bhāverade diversos éxtasis; udgārael despertar; eiesto; kāntā-bhāverade la naturaleza femenina; nāmael nombre; lalitade lalita; alaṅkārael adorno.

Traducción

«Cuando la cara y los ojos de Śrīmatī Rādhārāṇī reflejan un despertar de los diversos rasgos extáticos apropiados para una actitud femenina encantadora, se manifiesta el adorno lalita.
বিন্যাস-ভঙ্গিরঙ্গানাং ভ্রূবিলাস-মনোহরা ।
সুকুমারা ভবেদ্‌যত্র ললিতং তদুদাহৃতম্ ॥ ১৯২ ॥
vinyāsa-bhaṅgir aṅgānāṁ
bhrū-vilāsa-manoharā
sukumārā bhaved yatra
lalitaṁ tad udāhṛtam

Palabra por palabra

vinyāsaen disposición; bhaṅgiḥcurvatura; aṅgānāmde los miembros del cuerpo; bhrū-vilāsadebido a los pasatiempos de las cejas; manoharāmuy hermosas; su-kumārādelicados; bhavetpuede ser; yatradonde; lalitamlalita; tateso; udāhṛtamllamado.

Traducción

«“Cuando los rasgos corporales se curvan de forma delicada y experta, y cuando las cejas están muy inquietas y hermosas, el adorno que se manifiesta es el encanto femenino, que recibe el nombre de lalita-alaṅkāra.”

Significado

Este verso pertenece al Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhava-prakaraṇa 51).
ললিত-ভূষিত রাধা দেখে যদি কৃষ্ণ ।
দুঁহে দুঁহা মিলিবারে হয়েন সতৃষ্ণ ॥ ১৯৩ ॥
lalita-bhūṣita rādhā dekhe yadi kṛṣṇa
duṅhe duṅhā milibāre hayena satṛṣṇa

Palabra por palabra

lalita-bhūṣitaadornada con lalita-alaṅkāra; rādhāa Śrīmatī Rādhārāṇī; dekheve; yadisi; kṛṣṇael Señor Kṛṣṇa; duṅheambos; duṅhālos dos; milibārede estar juntos; hayenase vuelven; sa-tṛṣṇamuy deseosos.

Traducción

«Si ocurre que el Señor Śrī Kṛṣṇa ve a Śrīmatī Rādhārāṇī embellecida con esos adornos lalita, los dos desean ansiosamente estar juntos.
হ্রিয়া তির্যগ্-গ্রীবা-চরণ-কটি-ভঙ্গী-সুমধুরা
চলচ্চিল্লী-বল্লী-দলিত-রতিনাথোর্জিত-ধনুঃ ।
প্রিয়-প্রেমোল্লাসোল্লসিত-ললিতালালিত-তনুঃ
প্রিয়প্রীত্যৈ সাসীদুদিতললিতালঙ্কৃতিযুতা ॥ ১৯৪ ॥
hriyā tiryag-grīvā-caraṇa-kaṭi-bhaṅgī-sumadhurā
calac-cillī-vallī-dalita-ratināthorjita-dhanuḥ
priya-premollāsollasita-lalitālālita-tanuḥ
priya-prītyai sāsīd udita-lalitālaṅkṛti-yutā

Palabra por palabra

hriyācon Su actitud de timidez; tiryaken sentido transversal; grīvādel cuello; caraṇade las rodillas; kaṭide la cintura; bhaṅgīpor la curva; su-madhurāmuy dulce; calat-cillīde las inquietas cejas; vallīpor las enredaderas; dalitavencido; rati-nāthade Cupido; ūrjitapoderoso; dhanuḥpor las cuales el arco; priya-prema-ullāsapor la actitud amorosa del amado; ullasitasintiéndose inspirada; lalitapor la actitud conocida con el nombre de lalita; ālālita-tanuḥcuyo cuerpo está cubierto; priya-prītyaipor complacer al amado; Śrīmatī Rādhārāṇī; āsītfue; uditadespertada; lalita-alaṅkṛti-yutāque posee lalita-alaṅkāra.

Traducción

«“Cuando Śrīmatī Rādhārāṇī estaba engalanada con el adorno de lalita-alaṅkāra, en Su cuello, Sus rodillas y Su cintura se manifestó una atractiva curva, sólo para aumentar el amor de Śrī Kṛṣṇa. La causa de ello fue Su timidez y Su aparente deseo de evitar a Kṛṣṇa. Los inquietos movimientos de Sus cejas podrían vencer al poderoso arco de Cupido. Para aumentar la alegría de Su amado, Su cuerpo estaba embellecido con los adornos de lalita-alaṅkāra.”

Significado

Este verso es una cita del Govinda-līlāmṛta (9.14).
লোভে আসি’ কৃষ্ণ করে কঞ্চুকাকর্ষণ ।
অন্তরে উল্লাস, রাধা করে নিবারণ ॥ ১৯৫ ॥
lobhe āsi’ kṛṣṇa kare kañcukākarṣaṇa
antare ullāsa, rādhā kare nivāraṇa

Palabra por palabra

lobheávido; āsi’viniendo; kṛṣṇael Señor Kṛṣṇa; karehace; kañcuka-ākarṣaṇasujetar el borde de Su sārī; antareen el interior; ullāsamuy complacida; rādhāŚrīmatī Rādhārāṇī; karehace; nivāraṇadetener.

Traducción

«Cuando Kṛṣṇa avanza hacia Ella y sujeta ávidamente el borde de Su sārī, Śrīmatī Rādhārāṇī en realidad Se siente muy complacida, pero externamente trata de impedírselo.
বাহিরে বামতা-ক্রোধ, ভিতরে সুখ মনে ।
‘কুট্টমিত’-নাম এই ভাব-বিভূষণে ॥ ১৯৬ ॥
bāhire vāmatā-krodha, bhitare sukha mane
‘kuṭṭamita’-nāma ei bhāva-vibhūṣaṇe

Palabra por palabra

bāhireexternamente; vāmatāoposición; krodhaenfado; bhitareen el interior; sukhafelicidad; maneen la mente; kuṭṭamitakuṭṭamita; nāmallamado; eiese; bhāva-vibhūṣaṇeadorno de una actitud extática.

Traducción

«Esa actitud extática de Śrīmatī Rādhārāṇī se denomina kuṭṭamita. Cuando se manifiesta ese adorno extático, Ella externamente trata de evitar a Kṛṣṇa y aparenta estar enfadada, pero por dentro Se siente muy feliz.
স্তনাধরাদিগ্রহণে হৃৎপ্রীতাবপি সম্ভ্রমাৎ ।
বহিঃক্রোধো ব্যথিতবৎ প্রোক্তং কুট্টমিতং বুধৈঃ ॥ ১৯৭ ॥
stanādharādi-grahaṇe
hṛt-prītāv api sambhramāt
bahiḥ krodho vyathita-vat
proktaṁ kuṭṭamitaṁ budhaiḥ

Palabra por palabra

stanasenos; adharalabios; ādiy demás; grahaṇecuando atrapa; hṛt-prītausatisfacción del corazón; apiaunque; sambhramātdebido al respeto; bahiḥexternamente; krodhaḥenfado; vyathitaafligida; vatcomo si; proktamllamado; kuṭṭamitamel término técnico kuṭṭamita; budhaiḥpor sabios eruditos.

Traducción

«“Cuando Kṛṣṇa Se aferra al borde de Su sārī y al velo que Le cubre la cara, Ella externamente parece ofendida y enfadada, pero en el corazón Se siente muy feliz. Los sabios eruditos llaman kuṭṭamita a esa actitud.”

Significado

Ésta es una cita del Ujjvala-nīlamaṇi (Anubhāva-prakaraṇa 44).
কৃষ্ণ-বাঞ্ছা পূর্ণ হয়, করে পাণি-রোধ ।
অন্তরে আনন্দ রাধা, বাহিরে বাম্য-ক্রোধ ॥ ১৯৮ ॥
kṛṣṇa-vāñchā pūrṇa haya, kare pāṇi-rodha
antare ānanda rādhā, bāhire vāmya-krodha

Palabra por palabra

kṛṣṇa-vāñchālos deseos del Señor Kṛṣṇa; pūrṇasatisfechos; hayaque sean; karehace; pāṇi-rodhaconteniendo con la mano; antaredentro del corazón; ānandabienaventuranza trascendental; rādhāŚrīmatī Rādhārāṇī; bāhireexternamente; vāmyaoposición; krodhay enfado.

Traducción

«Aunque Śrīmatī Rādhārāṇī contenía a Kṛṣṇa con la mano, internamente pensaba: “Que Kṛṣṇa satisfaga Sus deseos”. De ese modo, por dentro estaba muy complacida, aunque por fuera mostraba enfado y oposición.
ব্যথা পাঞা’ করে যেন শুষ্ক রোদন ।
ঈষৎ হাসিয়া কৃষ্ণে করেন ভর্ৎসন ॥ ১৯৯ ॥
vyathā pāñā’ kare yena śuṣka rodana
īṣat hāsiyā kṛṣṇe karena bhartsana

Palabra por palabra

vyathā pāñā’estar ofendida; karehace; yenacomo si; śuṣkaseco; rodanallanto; īṣatdulcemente; hāsiyāsonriendo; kṛṣṇea Kṛṣṇa; karenahace; bhartsanareprender.

Traducción

«Śrīmatī Rādhārāṇī manifiesta externamente un tipo de llanto sin lágrimas, como si estuviese ofendida. Luego sonríe dulcemente y reprende al Señor Kṛṣṇa.
পাণিরোধমবিরোধিতবাঞ্ছং ভর্ৎসনাশ্চ মধুরস্মিতগর্ভাঃ ।
মাধবস্য কুরুতে করভোরুর্হারি শুষ্করুদিতঞ্চ মুখেঽপি ॥ ২০০ ॥
pāṇi-rodham avirodhita-vāñchaṁ
bhartsanāś ca madhura-smita-garbhāḥ
mādhavasya kurute karabhorur
hāri śuṣka-ruditaṁ ca mukhe ’pi

Palabra por palabra

pāṇila mano; rodhamobstruir; avirodhitalibre de obstáculos; vāñchamel deseo de Kṛṣṇa; bhartsanāḥreproches; cay; madhuradulces; smita-garbhāḥcon una actitud sonriente y amable; mādhavasyade Śrī Kṛṣṇa; kurutehace; karabha-ūruḥcuyo muslo es como la trompa de un bebé elefante; hāriencantadora; śuṣka-ruditamllanto sin lágrimas; cay; mukheen la cara; apitambién.

Traducción

«“En realidad, Ella no desea detener los esfuerzos de Kṛṣṇa por tocar Su cuerpo con las manos; aun así, Śrīmatī Rādhārāṇī, cuyos muslos son como la trompa de un bebé elefante, protesta ante Su atrevimiento y, sonriendo dulcemente, Le reprende. En esas ocasiones, llora sin que ninguna lágrima corra por Su encantador rostro.”
এইমত আর সব ভাব-বিভূষণ ।
যাহাতে ভূষিত রাধা হরে কৃষ্ণ মন ॥ ২০১ ॥
ei-mata āra saba bhāva-vibhūṣaṇa
yāhāte bhūṣita rādhā hare kṛṣṇa mana

Palabra por palabra

ei-matade ese modo; āratambién; sabatodos; bhāva-vibhūṣaṇaadornos extáticos; yāhātepor los cuales; bhūṣitaestando adornada; rādhāŚrīmatī Rādhārāṇī; hareatrae; kṛṣṇa manala mente de Kṛṣṇa.

Traducción

«De ese modo, Śrīmatī Rādhārāṇī Se adorna y embellece con diversos signos de éxtasis, que atraen la mente de Śrī Kṛṣṇa.
অনন্ত কৃষ্ণের লীলা না যায় বর্ণন ।
আপনে বর্ণেন যদি ‘সহস্রবদন’ ॥ ২০২ ॥
ananta kṛṣṇera līlā nā yāya varṇana
āpane varṇena yadi ‘sahasra-vadana’

Palabra por palabra

anantailimitados; kṛṣṇeradel Señor Kṛṣṇa; līlāpasatiempos; no; yāyaes posible; varṇanaexplicación; āpanepersonalmente; varṇenanarra; yadisi; sahasra-vadanaŚeṣa, el de las mil bocas.

Traducción

«No es en absoluto posible narrar los ilimitados pasatiempos de Śrī Kṛṣṇa, aunque Él mismo trata de hacerlo en Su encarnación de Sahasra-vadana, Śeṣa Nāga, el de las mil bocas.»
শ্রীবাস হাসিয়া কহে, — শুন, দামোদর ।
আমার লক্ষ্মীর দেখ সম্পত্তি বিস্তর ॥ ২০৩ ॥
śrīvāsa hāsiyā kahe, — śuna, dāmodara
āmāra lakṣmīra dekha sampatti vistara

Palabra por palabra

śrīvāsaŚrīvāsa Ṭhākura; hāsiyāsonriendo; kahedice; śunapor favor, escucha; dāmodara¡ oh, Dāmodara Gosvāmī!; āmāra lakṣmīrade mi diosa de la fortuna; dekhamira; sampatti vistarala gran opulencia.

Traducción

En ese momento, Śrīvāsa Ṭhākura sonrió y dijo a Svarūpa Dāmodara: «Mi querido señor, escucha, por favor. ¡Mira la gran opulencia de mi diosa de la fortuna!
বৃন্দাবনের সম্পদ্ দেখ, — পুষ্প-কিসলয় ।
গিরিধাতু-শিখিপিচ্ছ-গুঞ্জাফল-ময় ॥ ২০৪ ॥
vṛndāvanera sampad dekha, — puṣpa-kisalaya
giridhātu-śikhipiccha-guñjāphala-maya

Palabra por palabra

vṛndāvanerade Vṛndāvana; sampadla opulencia; dekhamira; puṣpa-kisalayaunas pocas flores y ramitas; giri-dhātualgunos minerales de las colinas; śikhi-picchaalgunas plumas de pavo real; guñjā-phala-mayaun poco de guñjā-phala.

Traducción

«En lo que a opulencia se refiere, en Vṛndāvana no hay más que unas pocas flores y ramitas, algunos minerales de las colinas, unas plumas de pavo real y la planta guñjā.
বৃন্দাবন দেখিবারে গেলা জগন্নাথ ।
শুনি’ লক্ষ্মী-দেবীর মনে হৈল আসোয়াথ ॥ ২০৫ ॥
vṛndāvana dekhibāre gelā jagannātha
śuni’ lakṣmī-devīra mane haila āsoyātha

Palabra por palabra

vṛndāvanaVṛndāvana-dhāma; dekhibārea visitar; gelāfue; jagannāthael Señor Jagannātha; śuni’al escuchar; lakṣmī-devīrade la diosa de la fortuna; maneen la mente; hailahabía; āsoyāthaenvidia.

Traducción

«Jagannātha decidió visitar Vṛndāvana, y así lo hizo. Al saberlo, la diosa de la fortuna sintió inquietud y celos.
এত সম্পত্তি ছাড়ি, কেনে গেলা বৃন্দাবন ।
তাঁরে হাস্য করিতে লক্ষ্মী করিলা সাজন ॥ ২০৬ ॥
eta sampatti chāḍi’ kene gelā vṛndāvana
tāṅre hāsya karite lakṣmī karilā sājana

Palabra por palabra

eta sampattitanta opulencia; chāḍi’abandonando; kenepor qué; gelāÉl fue; vṛndāvanaa Vṛndāvana; tāṅre hāsya karitepara hacer de Él el hazmerreír de todos; lakṣmīla diosa de la fortuna; karilāhizo; sājanatanta decoración.

Traducción

«Ella se preguntaba: “¿Por qué el Señor Jagannātha abandona toda esta opulencia para ir a Vṛndāvana?”. Para hacer de Él el hazmerreír de todos, la diosa de la fortuna dispuso una decoración muy suntuosa.
“তোমার ঠাকুর, দেখ এত সম্পত্তি ছাড়ি’ ।
পত্র-ফল-ফুল-লোভে গেলা পুষ্পবাড়ী ॥ ২০৭ ॥
“tomāra ṭhākura, dekha eta sampatti chāḍi’
patra-phala-phula-lobhe gelā puṣpa-bāḍī

Palabra por palabra

tomāra ṭhākuraa vuestro Señor; dekhamirad; eta sampatti chāḍi’abandonando tanta opulencia; patra-phala-phulahojas, frutas y flores; lobhepor; gelāfue; puṣpa-bāḍīal jardín de flores de Guṇḍicā.

Traducción

«Entonces, las sirvientas de la diosa de la fortuna dijeron a los sirvientes del Señor Jagannātha: “¿Por qué abandona vuestro Señor Jagannātha la gran opulencia de la diosa de la fortuna, y, por unas cuantas hojas, flores y frutas, Se va a ver el jardín de flores de Śrīmatī Rādhārāṇī?
এই কর্ম করে কাহাঁ বিদগ্ধ-শিরোমণি ?
লক্ষ্মীর অগ্রেতে নিজ প্রভুরে দেহ’ আনি’ ॥” ২০৮ ॥
ei karma kare kāhāṅ vidagdha-śiromaṇi?
lakṣmīra agrete nija prabhure deha’ āni’ ”

Palabra por palabra

eiesta; karmaactividad; karehace; kāhāṅdónde; vidagdha-śiromaṇiel más experto de los expertos; lakṣmīrade la diosa de la fortuna; agretefrente a; nijaa vuestro propio; prabhureamo; deha’presentad; āni’trayendo.

Traducción

«“Vuestro amo es tan experto en todo... ¿Por qué hace estas cosas? Ahora traed a vuestro amo ante la diosa de la fortuna.”
এত বলি’ মহালক্ষ্মীর সব দাসীগণে ।
কটি-বস্ত্রে বান্ধি’ আনে প্রভুর নিজগণে ॥ ২০৯ ॥
eta bali’ mahā-lakṣmīra saba dāsī-gaṇe
kaṭi-vastre bāndhi’ āne prabhura nija-gaṇe

Palabra por palabra

eta bali’tras decir esto; mahā-lakṣmīrade la diosa de la fortuna; sabatodas; dāsī-gaṇelas sirvientas; kaṭi-vastrepor las prendas de la cintura; bāndhi’atando; ānetraen; prabhurade Jagannātha; nija-gaṇea los sirvientes personales.

Traducción

«De ese modo, las sirvientas de la diosa de la fortuna apresaron a los sirvientes de Jagannātha, les ataron por la cintura y les llevaron ante la diosa de la fortuna.
লক্ষ্মীর চরণে আনি’ করায় প্রণতি ।
ধন-দণ্ড লয়, আর করায় মিনতি ॥ ২১০ ॥
lakṣmīra caraṇe āni’ karāya praṇati
dhana-daṇḍa laya, āra karāya minati

Palabra por palabra

lakṣmīra caraṇea los pies de loto de la diosa de la fortuna; āni’trayendo; karāya praṇatiobligados a postrarse; dhana-daṇḍa layaimponen una multa; āratambién; karāyales hacen hacer; minatisumisión.

Traducción

«Cuando las sirvientas de la diosa de la fortuna llevaron a los sirvientes del Señor Jagannātha ante los pies de loto de su ama, los sirvientes del Señor fueron multados y obligados a someterse.
রথের উপরে করে দণ্ডের তাড়ন ।
চোর-প্রায় করে জগন্নাথের সেবকগণ ॥ ২১১ ॥
rathera upare kare daṇḍera tāḍana
cora-prāya kare jagannāthera sevaka-gaṇa

Palabra por palabra

rathera upareen el carro; karehacen; daṇḍera tāḍanacastigo con bastones; cora-prāyaprácticamente como a ladrones; karetrataron; jagannātheradel Señor Jagannātha; sevaka-gaṇaa los sirvientes personales.

Traducción

«Las sirvientas la emprendieron a bastonazos con el carro del Ratha, y trataron a los sirvientes del Señor Jagannātha prácticamente como a ladrones.
সব ভৃত্যগণ কহে, — যোড় করি’ হাত ।
‘কালি আনি দিব তোমার আগে জগন্নাথ’ ॥ ২১২ ॥
saba bhṛtya-gaṇa kahe, — yoḍa kari’ hāta
‘kāli āni diba tomāra āge jagannātha’

Palabra por palabra

saba bhṛtya-gaṇa kahetodos los sirvientes dijeron; yoḍa kari’ hātauniendo las manos; kālimañana; ānitrayendo; dibadaremos; tomārade ti; āgefrente a; jagannāthaal Señor Jagannātha.

Traducción

«Finalmente, todos los sirvientes del Señor Jagannātha se sometieron a la diosa de la fortuna con las manos juntas, asegurándole que al día siguiente traerían al Señor Jagannātha ante ella.
তবে শান্ত হঞা লক্ষ্মী যায় নিজ ঘর ।
আমার লক্ষ্মীর সম্পদ্ — বাক্য অগোচর ॥ ২১৩ ॥
tabe śānta hañā lakṣmī yāya nija ghara
āmāra lakṣmīra sampad — vākya-agocara

Palabra por palabra

tabeentonces; śānta hañāestando apaciguada; lakṣmīla diosa de la fortuna; yāyaregresa; nija gharaa sus propias habitaciones; āmāramía; lakṣmīrade la diosa de la fortuna; sampadla opulencia; vākya-agocaramás allá de toda descripción.

Traducción

«Así apaciguada, la diosa de la fortuna regresó a sus habitaciones. ¡No tenéis más que ver! La opulencia de mi diosa de la fortuna está más allá de toda descripción.»
দুগ্ধ আউটি’ দধি মথে তোমার গোপীগণে ।
আমার ঠাকুরাণী বৈসে রত্নসিংহাসনে ॥ ২১৪ ॥
dugdha āuṭi’ dadhi mathe tomāra gopī-gaṇe
āmāra ṭhākurāṇī vaise ratna-siṁhāsane

Palabra por palabra

dugdha āuṭi’hervir leche; dadhien yogur; mathebatir; tomāratus; gopī-gaṇegopīs; āmāramía; ṭhākurāṇīseñora; vaisese sienta; ratna-siṁhāsaneen un trono de joyas.

Traducción

Śrīvāsa Ṭhākura se dirigió entonces a Svarūpa Dāmodara: «Tus gopīs se dedican a hervir leche y a batirla para hacer yogur, pero mi señora, la diosa de la fortuna, se sienta en un trono de joyas y piedras preciosas».
নারদ-প্রকৃতি শ্রীবাস করে পরিহাস ।
শুনি’ হাসে মহাপ্রভুর যত নিজ-দাস ॥ ২১৫ ॥
nārada-prakṛti śrīvāsa kare parihāsa
śuni’ hāse mahāprabhura yata nija-dāsa

Palabra por palabra

nārada-prakṛticon la naturaleza de Nārada Muni; śrīvāsaŚrīvāsa Ṭhākura; karehace; parihāsabromear; śuni’al escuchar; hāsesonríen; mahāprabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; yatatodos; nija-dāsalos sirvientes personales.

Traducción

Śrīvāsa Ṭhākura, que disfrutaba de los sentimientos de Nārada Muni, bromeó de esta forma. Al escucharle, todos los sirvientes personales de Śrī Caitanya Mahāprabhu sonrieron.
প্রভু কহে, — শ্রীবাস, তোমাতে নারদ-স্বভাব ।
ঐশ্বর্যভাবে তোমাতে, ঈশ্বর-প্রভাব ॥ ২১৬ ॥
prabhu kahe, — śrīvāsa, tomāte nārada-svabhāva
aiśvarya-bhāve tomāte, īśvara-prabhāva

Palabra por palabra

prabhu kaheŚrī Caitanya Mahāprabhu dice; śrīvāsaMi querido Śrīvāsa; tomāteen ti; nārada-svabhāvala naturaleza de Nārada; aiśvarya-bhāvela modalidad de opulencia plena; tomāteen ti; īśvara-prabhāvael poder del Señor.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu dijo entonces a Śrīvāsa Ṭhākura: «Mi querido Śrīvāsa, tu naturaleza es idéntica a la de Nārada Muni. Te está influenciando directamente la opulencia de la Suprema Personalidad de Dios.
ইঁহো দামোদর-স্বরূপ — শুদ্ধ-ব্রজবাসী ।
ঐশ্বর্য না জানে ইঁহো শুদ্ধপ্রেমে ভাসি’ ॥ ২১৭ ॥
iṅho dāmodara-svarūpa — śuddha-vrajavāsī
aiśvarya nā jāne iṅho śuddha-preme bhāsi’

Palabra por palabra

iṅhoaquí; dāmodara-svarūpaSvarūpa Dāmodara Gosvāmī; śuddha-vrajavāsīun habitante puro de Vṛndāvana; aiśvarya jāneno conoce la opulencia; iṅhoél; śuddha-premeen servicio devocional puro; bhāsi’flotando.

Traducción

«Svarūpa Dāmodara es un devoto puro de Vṛndāvana. Él ni siquiera sabe qué es la opulencia, pues está simplemente absorto en servicio devocional puro.»
স্বরূপ কহে, — শ্রীবাস, শুন সাবধানে ।
বৃন্দাবনসম্পদ্ তোমার নাহি পড়ে মনে ? ২১৮ ॥
svarūpa kahe, — śrīvāsa, śuna sāvadhāne
vṛndāvana-sampad tomāra nāhi paḍe mane?

Palabra por palabra

svarūpa kaheSvarūpa Dāmodara dijo; śrīvāsami querido Śrīvāsa; śuna sāvadhāneescucha con atención, por favor; vṛndāvana-sampadla opulencia de Vṛndāvana; tomāratuya; nāhino; paḍecae; maneen la mente.

Traducción

Svarūpa Dāmodara replicó entonces: «Mi querido Śrīvāsa, por favor, escúchame con atención. Tú has olvidado la opulencia trascendental de Vṛndāvana.
বৃন্দাবনে সাহজিক যে সম্পৎসিন্ধু ।
দ্বারকা-বৈকুণ্ঠ-সম্পৎ — তার এক বিন্দু ॥ ২১৯ ॥
vṛndāvane sāhajika ye sampat-sindhu
dvārakā-vaikuṇṭha-sampat — tāra eka bindu

Palabra por palabra

vṛndāvaneen Vṛndāvana; sāhajikanatural; yetoda la que; sampat-sindhuocéano de opulencia; dvārakāde Dvārakā; vaikuṇṭha-sampattoda la opulencia del mundo espiritual; tārade eso; eka binduuna gota.

Traducción

«La opulencia natural de Vṛndāvana es como un océano. Frente a ella, la opulencia de Dvārakā y de Vaikuṇṭha no es ni una gota.
পরম পুরুষোত্তম স্বয়ং ভগবান্ ।
কৃষ্ণ যাহাঁ ধনী তাহাঁ বৃন্দাবন-ধাম ॥ ২২০ ॥
parama puruṣottama svayaṁ bhagavān
kṛṣṇa yāhāṅ dhanī tāhāṅ vṛndāvana-dhāma

Palabra por palabra

parama puruṣa-uttamala Suprema Personalidad de Dios; svayam bhagavānel Señor en persona; kṛṣṇael Señor Kṛṣṇa; yāhāṅdonde; dhanīverdaderamente opulento; tāhāṅallí; vṛndāvana-dhāmaVṛndāvana-dhāma.

Traducción

«Śrī Kṛṣṇa es la Suprema Personalidad de Dios, pleno de toda opulencia, y Sus opulencias sólo se manifiestan de forma completa en Vṛndāvana-dhāma.
চিন্তামণিময় ভূমি রত্নের ভবন ।
চিন্তামণিগণ — দাসী-চরণ-ভূষণ ॥ ২২১ ॥
cintāmaṇi-maya bhūmi ratnera bhavana
cintāmaṇi-gaṇa dāsī-caraṇa-bhūṣaṇa

Palabra por palabra

cintāmaṇi-mayahecho de piedra de toque trascendental; bhūmiel suelo; ratnerade joyas; bhavanala fuente original; cintāmaṇi-gaṇaesas piedras de toque; dāsī-caraṇa-bhūṣaṇaadornos de los pies de las sirvientas de Vṛndāvana.

Traducción

«Vṛndāvana-dhāma está hecho de piedra de toque trascendental. Toda su superficie es fuente de toda clase de piedras preciosas, y allí la piedra cintāmaṇi se usa para adornar los pies de loto de las sirvientas de Vṛndāvana.
কল্পবৃক্ষ-লতার — যাহাঁ সাহজিক-বন ।
পুষ্প-ফল বিনা কেহ না মাগে অন্য ধন ॥ ২২২ ॥
kalpavṛkṣa-latāra — yāhāṅ sāhajika-vana
puṣpa-phala vinā keha nā māge anya dhana

Palabra por palabra

kalpa-vṛkṣa-latārade enredaderas y kalpa-vṛkṣas, árboles de deseos; yāhāṅdonde; sāhajika-vanabosque natural; puṣpa-phala vināexcepto frutas y flores; kehanadie; māgeno quiere; anyaninguna otra; dhanariqueza.

Traducción

«Vṛndāvana es un bosque natural de enredaderas y árboles de deseos; de esos árboles de deseos, los habitantes no quieren nada más que las frutas y las flores.
অনন্ত কামধেনু তাহাঁ ফিরে বনে বনে ।
দুগ্ধমাত্র দেন, কেহ না মাগে অন্য ধনে ॥ ২২৩ ॥
ananta kāma-dhenu tāhāṅ phire vane vane
dugdha-mātra dena, keha nā māge anya dhane

Palabra por palabra

anantaun número ilimitado de; kāma-dhenuvacas que pueden satisfacer todos los deseos; tāhāṅallí; phirepastan; vane vanede bosque en bosque; dugdha-mātra denasolamente dan leche; kehanadie; no; māgequiere; anya dhaneninguna otra riqueza.

Traducción

«En Vṛndāvana hay una ilimitada cantidad de vacas que satisfacen todos los deseos [kāma-dhenus]. Van pastando de bosque en bosque y solamente dan leche. La gente no quiere nada más.
সহজ লোকের কথা — যাহাঁ দিব্য-গীত ।
সহজ গমন করে, — যৈছে নৃত্য-প্ৰতীত ॥ ২২৪ ॥
sahaja lokera kathā — yāhāṅ divya-gīta
sahaja gamana kare, — yaiche nṛtya-pratīta

Palabra por palabra

sahaja lokera kathālas palabras de la gente común; yāhāṅdonde; divya-gītamúsica trascendental; sahaja gamanaforma natural de caminar; karehacen; yaichecomo; nṛtya-pratītaque parece danza.

Traducción

«En Vṛndāvana, el habla natural de la gente suena como música, y su forma natural de moverse parece una danza.
সর্বত্র জল — যাহাঁ অমৃত-সমান ।
চিদানন্দ জ্যোতিঃ স্বাদ্য — যাহাঁ মূর্তিমান্ ॥ ২২৫ ॥
sarvatra jala — yāhāṅ amṛta-samāna
cid-ānanda jyotiḥ svādya — yāhāṅ mūrtimān

Palabra por palabra

sarvatrapor todas partes; jalael agua; yāhāṅdonde; amṛta-samānaigual al néctar; cit-ānandabienaventuranza trascendental; jyotiḥrefulgencia; svādyapercibida; yāhāṅdonde; mūrtimānadoptando una forma.

Traducción

El agua de Vṛndāvana es néctar, y la refulgencia brahmajyoti, que rebosa bienaventuranza trascendental, se percibe allí directamente en su propia forma.
লক্ষ্মী জিনি’ গুণ যাহাঁ লক্ষ্মীর সমাজ ।
কৃষ্ণ-বংশী করে যাহাঁ প্রিয়সখী-কায ॥ ২২৬ ॥
lakṣmī jini’ guṇa yāhāṅ lakṣmīra samāja
kṛṣṇa-vaṁśī kare yāhāṅ priya-sakhī-kāya

Palabra por palabra

lakṣmīla diosa de la fortuna; jini’conquistar; guṇacualidades; yāhāṅdonde; lakṣmīra samājala sociedad de las gopīs; kṛṣṇa-vaṁśīla flauta del Señor Śrī Kṛṣṇa; kareen Su mano; yāhāṅdonde; priya-sakhī-kāyauna querida compañera.

Traducción

«Allí las gopīs también son diosas de la fortuna, y superan a la diosa de la fortuna que habita en Vaikuṇṭha. En Vṛndāvana, el Señor Kṛṣṇa está siempre tocando Su flauta trascendental, que es Su querida compañera.
শ্রিয়ঃ কান্তাঃ কান্তঃ পরমপুরুষঃ কল্পতরবো
দ্রুমা ভূমিশ্চিন্তামণিগণময়ী তোয়মমৃতম্ ।
কথা গানং নাট্যং গগনমপি বংশী প্রিয়সখী
চিদানন্দং জ্যোতিঃ পরমপি তদাস্বাদ্যমপি চ ॥ ২২৭ ॥
śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ parama-puruṣaḥ kalpa-taravo
drumā bhūmiś cintāmaṇi-gaṇa-mayī toyam amṛtam
kathā gānaṁ nāṭyaṁ gamanam api vaṁśī priya-sakhī
cid-ānandaṁ jyotiḥ param api tad āsvādyam api ca

Palabra por palabra

śriyaḥla diosa de la fortuna; kāntāḥlas doncellas; kāntaḥel disfrutador; parama-puruṣaḥla Suprema Personalidad de Dios; kalpa-taravaḥárboles de deseos; drumāḥtodos los árboles; bhūmiḥla tierra; cintāmaṇi-gaṇa-mayīhecha de la piedra de toque trascendental; toyamel agua; amṛtamnéctar; kathāhablar; gānamcanción; nāṭyamdanza; gamanamcaminar; apitambién; vaṁśīla flauta; priya-sakhīcompañera constante; cit-ānandambienaventuranza trascendental; jyotiḥrefulgencia; paramla suprema; apitambién; tateso; āsvādyamque se percibe en todas partes; api catambién.

Traducción

«“Las doncellas de Vṛndāvana, las gopīs, son diosas de la fortuna en grado sumo. El disfrutador de Vṛndāvana es la Suprema Personalidad de Dios, Kṛṣṇa. Allí los árboles son todos árboles cumplidores de deseos, y la tierra está hecha de piedra de toque trascendental. Toda el agua es néctar, hablar es una canción, caminar, una danza, y la compañía constante de Kṛṣṇa es Su flauta. La refulgencia de bienaventuranza trascendental se percibe por todas partes. Por lo tanto, Vṛndāvana-dhāma es la única morada digna de saborearse.”

Significado

Esta cita es de la Brahma-saṁhitā (5.56).
চিন্তামণিশ্চরণভূষণমঙ্গনানাং
শৃঙ্গারপুষ্পতরবস্তরবঃ সুরাণাম্ ।
বৃন্দাবনে ব্রজধনং ননু কামধেনু-
বৃন্দানি চেতি সুখসিন্ধুরহো বিভূতিঃ ॥ ২২৮ ॥
cintāmaṇiś caraṇa-bhūṣaṇam aṅganānāṁ
śṛṅgāra-puṣpa-taravas taravaḥ surāṇām
vṛndāvane vraja-dhanaṁ nanu kāma-dhenu-
vṛndāni ceti sukha-sindhur aho vibhūtiḥ

Palabra por palabra

cintāmaṇiḥpiedra de toque trascendental; caraṇade los pies de loto; bhūṣaṇamel adorno; aṅganānāmde todas las mujeres de Vṛndāvana; śṛṅgārapara vestirse; puṣpa-taravaḥlas flores de los árboles; taravaḥ surāṇāmlos árboles de los semidioses (árboles de deseos); vṛndāvaneen Vṛndāvana; vraja-dhanamla riqueza especial de los habitantes de Vraja; nanuciertamente; kāma-dhenude vacas kāma-dhenu, que pueden dar una cantidad ilimitada de leche; vṛndānigrupos; cay; itiasí; sukha-sindhuḥel océano de felicidad; aho¡oh, cuánta!; vibhūtiḥopulencia.

Traducción

«“Las ajorcas tobilleras de las doncellas de Vraja-bhūmi están hechas de piedra cintāmaṇi. Los árboles son árboles cumplidores de deseos, y producen las flores con que se adornan las gopīs. También hay vacas cumplidoras de deseos [kāma-dhenus], que dan ilimitadas cantidades de leche. Esas vacas constituyen la riqueza de Vṛndāvana. De ese modo, la opulencia de Vṛndāvana se manifiesta en forma bienaventurada.”»

Significado

Este verso, de Bilvamaṅgala Ṭhākura, se cita en el Bhakti-rasāmṛta-sīndhu (2.1.173).
শুনি’প্রেমাবেশে নৃত্য করে শ্রীনিবাস ।
কক্ষতালি বাজায়, করে অট্ট-অট্ট হাস ॥ ২২৯ ॥
śuni’ premāveśe nṛtya kare śrīnivāsa
kakṣa-tāli bājāya, kare aṭṭa-aṭṭa hāsa

Palabra por palabra

śuni’al escuchar; prema-āveśecon amor extático; nṛtyadanzar; karehace; śrīnivāsaŚrīvāsa Ṭhākura; kakṣa-tālilas axilas con las palmas de las manos; bājāyasonidos; karehace; aṭṭa-aṭṭa hāsariendo en voz muy alta.

Traducción

Śrīvāsa Ṭhākura comenzó entonces a danzar lleno de amor extático. Hacía ruidos con las palmas de las manos en las axilas, y se reía en voz muy alta.
রাধার শুদ্ধরস প্রভু আবেশে শুনিল ।
সেই রসাবেশে প্রভু নৃত্য আরম্ভিল ॥ ২৩০ ॥
rādhāra śuddha-rasa prabhu āveśe śunila
sei rasāveśe prabhu nṛtya ārambhila

Palabra por palabra

rādhārade Śrīmatī Rādhārāṇī; śuddha-rasamelosidades trascendentales puras; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; āveśe śunilaescuchó con gran éxtasis; seiese; rasa-āveśeabsorto en amor extático; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; nṛtya ārambhilacomenzó a danzar.

Traducción

De este modo, Śrī Caitanya Mahāprabhu escuchó esas disertaciones acerca de la melosidad trascendental pura de Śrīmatī Rādhārāṇī. Absorto en éxtasis trascendental, el Señor Se puso a danzar.
রসাবেশে প্রভুর নৃত্য, স্বরূপের গান ।
‘বল’ ‘বল’ বলি’ প্রভু পাতে নিজ-কাণ ॥ ২৩১ ॥
rasāveśe prabhura nṛtya, svarūpera gāna
‘bala’ ‘bala’ bali’ prabhu pāte nija-kāṇa

Palabra por palabra

rasa-āveśecon melosidades extáticas; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; nṛtyala danza; svarūpera gānay el canto de Svarūpa Dāmodara; bala balasigue hablando, sigue hablando; bali’diciendo; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; pāteextiende; nija-kāṇapropia oreja.

Traducción

Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba con amor extático y Svarūpa Dāmodara cantaba, el Señor dijo: «¡Sigue cantando! ¡Sigue cantando!». Entonces, el Señor Se puso a escuchar con gran atención.
ব্রজরস-গীত শুনি’ প্রেম উথলিল ।
পুরুষোত্তম-গ্রাম প্রভু প্রেমে ভাসাইল ॥ ২৩২ ॥
vraja-rasa-gīta śuni’ prema uthalila
puruṣottama-grāma prabhu preme bhāsāila

Palabra por palabra

vraja-rasa-gītacanciones acerca de las melosidades de Vṛndāvana-dhāma; śuni’escuchando; premabienaventuranza trascendental; uthaliladespertó; puruṣottama-grāmael lugar conocido con el nombre de Puruṣottama, Jagannātha Purī; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; premecon amor extático; bhāsāilainundó.

Traducción

Así pues, escuchando las canciones de Vṛndāvana, despertó el amor extático de Śrī Caitanya Mahāprabhu. De ese modo, el Señor inundó Puruṣottama, Jagannātha Purī, de amor por Dios.
লক্ষ্মী-দেবী যথাকালে গেলা নিজ-ঘর ।
প্রভু নৃত্য করে, হৈল তৃতীয় প্ৰহর ॥ ২৩৩ ॥
lakṣmī-devī yathā-kāle gelā nija-ghara
prabhu nṛtya kare, haila tṛtīya prahara

Palabra por palabra

lakṣmī-devīla diosa de la fortuna; yathā-kālea su debido tiempo; gelāregresó; nija-gharaa sus habitaciones; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; nṛtya karedanza; hailaallí llegó; tṛtīya praharael tercer período del día, pasado el mediodía.

Traducción

Finalmente, la diosa de la fortuna regresó a sus habitaciones. Mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu danzaba, fue transcurriendo el tiempo y pasó el mediodía.
চারি সম্প্রদায় গান করি’ বহু শ্রান্ত হৈল ।
মহাপ্রভুর প্রেমাবেশ দ্বিগুণ বাড়িল ॥ ২৩৪ ॥
cāri sampradāya gāna kari’ bahu śrānta haila
mahāprabhura premāveśa dviguṇa bāḍila

Palabra por palabra

cāri sampradāyacuatro grupos de saṅkīrtana; gāna kari’después de cantar; bahumucho; śrānta hailaestaban fatigados; mahāprabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; prema-āveśael amor extático; dvi-guṇadoble; bāḍilaaumentó.

Traducción

Después de tanto cantar, los cuatro grupos de saṅkīrtana se fueron sintiendo fatigados, pero el amor extático de Śrī Caitanya Mahāprabhu se había duplicado.
রাধা-প্রেমাবেশে প্রভু হৈলা সেই মূর্তি ।
নিত্যানন্দ দূরে দেখি’ করিলেন স্তুতি ॥ ২৩৫ ॥
rādhā-premāveśe prabhu hailā sei mūrti
nityānanda dūre dekhi’ karilena stuti

Palabra por palabra

rādhā-prema-āveśecon el amor extático de Śrīmatī Rādhārāṇī; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; hailāSe volvió; sei mūrtiaquella misma forma; nityānandael Señor Nityānanda; dūre dekhi’al ver desde un lugar alejado; karilena stutiofreció oraciones.

Traducción

Mientras danzaba absorto en el amor extático de Śrīmatī Rādhārāṇī, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se manifestó en la forma de Rādhārāṇī. Al ver esto desde un lugar alejado, Nityānanda Prabhu ofreció oraciones.
নিত্যানন্দ দেখিয়া প্রভুর ভাবাবেশ ।
নিকটে না আইসে, রহে কিছু দূরদেশ ॥ ২৩৬ ॥
nityānanda dekhiyā prabhura bhāvāveśa
nikaṭe nā āise, rahe kichu dūra-deśa

Palabra por palabra

nityānandael Señor Nityānanda; dekhiyāal ver; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; bhāva-āveśael amor extático; nikaṭecerca; āiseno va; raheSe mantiene; kichuun poco; dūra-deśaalejado.

Traducción

Al ver el amor extático de Śrī Caitanya Mahāprabhu, Nityānanda Prabhu, en lugar de acercarse a Él, Se quedó a una cierta distancia.
নিত্যানন্দ বিনা প্রভুকে ধরে কোন্ জন ।
প্রভুর আবেশ না যায়, না রহে কীর্তন ॥ ২৩৭ ॥
nityānanda vinā prabhuke dhare kon jana
prabhura āveśa nā yāya, nā rahe kīrtana

Palabra por palabra

nityānanda vinācon excepción de Nityānanda Prabhu; prabhukea Śrī Caitanya Mahāprabhu; dharepuede sujetar; kon janaqué persona; prabhurade Śrī Caitanya Mahāprabhu; āveśael éxtasis; yāyano se va; raheno se podía continuar; kīrtanakīrtana.

Traducción

Solamente Nityānanda Prabhu podía sujetar a Śrī Caitanya Mahāprabhu, pero los sentimientos de éxtasis del Señor no se interrumpían. Al mismo tiempo, no se podía continuar con el kīrtana.
ভঙ্গি করি’ স্বরূপ সবার শ্রম জানাইল ।
ভক্তগণের শ্রম দেখি’ প্রভুর বাহ্য হৈল ॥ ২৩৮ ॥
bhaṅgi kari’ svarūpa sabāra śrama jānāila
bhakta-gaṇera śrama dekhi’ prabhura bāhya haila

Palabra por palabra

bhaṅgi kari’haciendo una señal; svarūpaSvarūpa Dāmodara; sabārade todos; śramala fatiga; jānāilahizo saber; bhakta-gaṇerade los devotos; śramala fatiga; dekhi’al ver; prabhuraŚrī Caitanya Mahāprabhu; bāhya hailarecobró la conciencia externa.

Traducción

Svarūpa Dāmodara informó entonces al Señor de que todos los devotos estaban fatigados. Al ver esa situación, Śrī Caitanya Mahāprabhu recobró la conciencia externa.
সব ভক্ত লঞা প্রভু গেলা পুষ্পোদ্যানে ।
বিশ্রাম করিয়া কৈলা মাধ্যাহ্নিক স্নানে ॥ ২৩৯ ॥
saba bhakta lañā prabhu gelā puṣpodyāne
viśrāma kariyā kailā mādhyāhnika snāne

Palabra por palabra

saba bhakta lañācon todos los devotos; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; gelāfue; puṣpa-udyāneal jardín de flores; viśrāma kariyātras descansar; kailārealizó; mādhyāhnika snānebaño del mediodía.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu entró entonces en el jardín de flores con todos Sus devotos. Tras descansar allí durante algún tiempo, tomó Su baño del mediodía.
জগন্নাথের প্রসাদ আইল বহু উপহার ।
লক্ষ্মীর প্রসাদ আইল বিবিধ প্রকার ॥ ২৪০ ॥
jagannāthera prasāda āila bahu upahāra
lakṣmīra prasāda āila vividha prakāra

Palabra por palabra

jagannāthera prasādael prasādam ofrecido a Jagannātha; āilallegó; bahumuchas; upahāraofrendas; lakṣmīra prasādaalimento ofrecido a Lakṣmīdevī; āilallegó; vividha prakāratoda clase.

Traducción

Entonces llegaron toda clase de alimentos ofrecidos a Śrī Jagannātha en grandes cantidades, así como muchos otros ofrecidos a la diosa de la fortuna.
সবা লঞা নানা-রঙ্গে করিলা ভোজন ।
সন্ধ্যা স্নান করি’ কৈল জগন্নাথ দরশন ॥ ২৪১ ॥
sabā lañā nānā-raṅge karilā bhojana
sandhyā snāna kari’ kaila jagannātha daraśana

Palabra por palabra

sabā lañācon todos los devotos; nānā-raṅgelleno de alegría; karilā bhojanatomó el prasādam; sandhyā snāna kari’después de tomar el baño del atardecer; kailahizo; jagannātha daraśanavisita al Señor Jagannātha.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu terminó Su almuerzo. Al atardecer, después de bañarse, fue a ver al Señor Jagannātha.
জগন্নাথ দেখি’ করেন নর্তন-কীর্তন ।
নরেন্দ্র জলক্রীড়া করে লঞা ভক্তগণ ॥ ২৪২ ॥
jagannātha dekhi’ karena nartana-kīrtana
narendre jala-krīḍā kare lañā bhakta-gaṇa

Palabra por palabra

jagannāthael Señor Jagannātha; dekhi’al ver; karenahace; nartana-kīrtanacantar y danzar; narendreen el lago Narendra-sarovara; jala-krīḍājuego en el agua; karelleva a cabo; lañā bhakta-gaṇacon los devotos.

Traducción

Al ver al Señor Jagannātha, Śrī Caitanya Mahāprabhu Se puso inmediatamente a cantar y danzar. Después, acompañado por Sus devotos, el Señor disfrutó jugando en el lago Narendra-sarovara.
উদ্যানে আসিয়া কৈল বন-ভোজন ।
এইমত ক্রীড়া কৈল প্রভু অষ্টদিন ॥ ২৪৩ ॥
udyāne āsiyā kaila vana-bhojana
ei-mata krīḍā kaila prabhu aṣṭa-dina

Palabra por palabra

udyāneal jardín; āsiyāyendo; kailarealizó; vana-bhojanamerienda en el bosque; ei-matade ese modo; krīḍāpasatiempos; kailahizo; prabhuel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; aṣṭa-dinaconstantemente durante ocho días.

Traducción

Después, Śrī Caitanya Mahāprabhu entró en el jardín de flores y comió. De ese modo, realizó continuamente todo tipo de pasatiempos durante ocho días.
আর দিনে জগন্নাথের ভিতর-বিজয় ।
রথে চড়ি’ জগন্নাথ চলে নিজালয় ॥ ২৪৪ ॥
āra dine jagannāthera bhitara-vijaya
rathe caḍi’ jagannātha cale nijālaya

Palabra por palabra

āra dineal día siguiente; jagannātheradel Señor Jagannātha; bhitara-vijayasalir del interior del templo; rathe caḍi’montando en el carro; jagannāthael Señor Jagannātha; caleregresa; nija-ālayaa Su propio hogar.

Traducción

Al día siguiente, el Señor Jagannātha salió del templo y, montando en el carro, regresó a Su propia morada.
পূর্ববৎ কৈল প্রভু লঞা ভক্তগণ ।
পরম আনন্দে করেন নর্তন-কীর্তন ॥ ২৪৫ ॥
pūrvavat kaila prabhu lañā bhakta-gaṇa
parama ānande karena nartana-kīrtana

Palabra por palabra

pūrva-vatcomo antes; kailahizo; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; lañāllevando; bhakta-gaṇaa todos los devotos; parama ānandecon gran placer; karenahace; nartana-kīrtanacantar y danzar.

Traducción

Como antes, Śrī Caitanya Mahāprabhu y Sus devotos volvieron a cantar y danzar con gran placer.
জগন্নাথের পুনঃ পাণ্ডু-বিজয় হইল ।
এক গুটি পট্টডোরী তাঁহা টুটি’ গেল ॥ ২৪৬ ॥
jagannāthera punaḥ pāṇḍu-vijaya ha-ila
eka guṭi paṭṭa-ḍorī tāṅhā ṭuṭi’ gela

Palabra por palabra

jagannātheradel Señor Jagannātha; punaḥde nuevo; pāṇḍu-vijayala ceremonia de cargar al Señor; ha-ilahubo; eka guṭiun haz; paṭṭa-ḍorīcuerdas de seda; tāṅhāallí; ṭuṭi’ gelase rompió.

Traducción

Durante el Pāṇḍu-vijaya, transportaron al Señor Jagannātha a pulso; mientras Le llevaban, un haz de cuerdas de seda se rompió.
পাণ্ডু-বিজয়ের তুলি ফাটি-ফুটি যায় ।
জগন্নাথের ভরে তুলা উড়িয়া পলায় ॥ ২৪৭ ॥
pāṇḍu-vijayera tuli phāṭi-phuṭi yāya
jagannāthera bhare tulā uḍiyā palāya

Palabra por palabra

pāṇḍu-vijayerade la ceremonia de Paṇḍu-vijaya; tulicojines de algodón; phāṭi-phuṭi yāyase rompieron; jagannāthera bharecon el peso del Señor Jagannātha; tulāel algodón; uḍiyā palāyasalió despedido por el aire.

Traducción

Cuando Se traslada la Deidad de Jagannātha, cada cierta distancia se Le posa en cojines de algodón. Cuando se rompieron las cuerdas, los cojines de algodón se rompieron también con el peso del Señor Jagannātha, y el algodón salió despedido por el aire.
কুলীনগ্রামী রামানন্দ, সত্যরাজ খাঁন ।
তাঁরে আজ্ঞা দিল প্রভু করিয়া সম্মান ॥ ২৪৮ ॥
kulīna-grāmī rāmānanda, satyarāja khāṅna
tāṅre ājñā dila prabhu kariyā sammāna

Palabra por palabra

kulīna-grāmīlos habitantes de la aldea de Kulīna-grāma; rāmānandaRāmānanda Vasu; satyarāja khāṅnaSatyarāja Khān; tāṅrea ellos; ājñā diladio una orden; prabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; kariyā sammānamostrando gran respeto.

Traducción

Rāmānanda Vasu y Satyarāja Khāna habían venido de Kulīna-grāma, y Śrī Caitanya Mahāprabhu, con mucho respeto, les dio las siguientes órdenes a.
এই পট্টডোরীর তুমি হও যজমান ।
প্রতিবৎসর আনিবে ‘ডোরী’ করিয়া নির্মাণ ॥ ২৪৯ ॥
ei paṭṭa-ḍorīra tumi hao yajamāna
prati-vatsara ānibe ‘ḍorī’ kariyā nirmāṇa

Palabra por palabra

ei paṭṭa-ḍorīrade esas paṭṭa-ḍorīs, cuerdas de seda; tumivosotros; haosed; yajamānalos adoradores; prati-vatsaracada año; ānibedebéis traer; ḍorīcuerdas; kariyā nirmāṇatras fabricar.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu ordenó a Rāmānanda Vasu y a Satyarāja Khān que adorasen aquellas cuerdas, y que, cada año, trajesen cuerdas de seda de su aldea.

Significado

Se entiende que los habitantes de la localidad de Kulīna-grāma fabricaban cuerdas de seda; por esa razón, Śrī Caitanya Mahāprabhu pidió a Rāmānanda Vasu y a Satyarāja Khān que trajesen cada año cuerdas para el servicio del Señor.
এত বলি’ দিল তাঁরে ছিণ্ডা পট্টডোরী ।
ইহা দেখি’ করিবে ডোরী অতি দৃঢ় করি’ ॥ ২৫০ ॥
eta bali’ dila tāṅre chiṇḍā paṭṭa-ḍorī
ihā dekhi’ karibe ḍorī ati dṛḍha kari’

Palabra por palabra

eta bali’tras decir esto; dilaentregó; tāṅrea ellos; chiṇḍārotas; paṭṭa-ḍorīcuerdas de seda; ihā dekhi’viendo esto; karibedebéis hacer; ḍorīlas cuerdas; atimucho; dṛḍha kari’haciendo fuertes.

Traducción

Tras decirles esto, Śrī Caitanya Mahāprabhu les mostró las cuerdas de seda rotas diciendo: «Tomadlas como muestra. Vosotros debéis hacer unas cuerdas mucho más fuertes».
এই পট্টডোরীতে হয় ‘শেষ’-অধিষ্ঠান ।
দশ-মূর্তি হঞা যেঁহো সেবে ভগবান্ ॥ ২৫১ ॥
ei paṭṭa-ḍorīte haya ‘śeṣa’-adhiṣṭhāna
daśa-mūrti hañā yeṅho seve bhagavān

Palabra por palabra

ei paṭṭa-ḍorīteen esta cuerda; hayaestá; śeṣa-adhiṣṭhānala morada de Śeṣa Nāga; daśa-mūrti hañāque Se expande en diez formas; yeṅhoquien; seveadora; bhagavāna la Suprema Personalidad de Dios.

Traducción

Śrī Caitanya Mahāprabhu informó entonces a Rāmānanda Vasu y a Satyarāja Khān de que aquella cuerda era la morada del Señor Śeṣa, que Se expande en diez formas y sirve a la Suprema Personalidad de Dios.

Significado

Para una descripción de Śeṣa Nāga, ver Ādi-līla 5.123-124.
ভাগ্যবান্ সত্যরাজ বসু রামানন্দ ।
সেবা-আজ্ঞা পাঞা হৈল পরম-আনন্দ ॥ ২৫২ ॥
bhāgyavān satyarāja vasu rāmānanda
sevā-ājñā pāñā haila parama-ānanda

Palabra por palabra

bhāgyavānmuy afortunados; satyarājaSatyarāja; vasu rāmānandaRāmānanda Vasu; sevā-ājñāorden de servicio; pāñāal recibir; hailase sintieron; paramasupremamente; ānandafelices.

Traducción

Al recibir esas órdenes del Señor sobre cómo ofrecer aquel servicio, los afortunados Satyarāja y Rāmānanda Vasu se sintieron muy complacidos.
প্রতি বৎসর গুণ্ডিচাতে ভক্তগণ-সঙ্গে ।
পট্টডোরী লঞা আইসে অতি বড় রঙ্গে ॥ ২৫৩ ॥
prati vatsara guṇḍicāte bhakta-gaṇa-saṅge
paṭṭa-ḍorī lañā āise ati baḍa raṅge

Palabra por palabra

prati vatsaracada año; guṇḍicātea la ceremonia de la limpieza del templo de Guṇḍicā; bhakta-gaṇa-saṅgecon los demás devotos; paṭṭa-ḍorīcuerdas de seda; lañātrayendo; āisevenían; atisumamente; baḍagrande; raṅgecon placer.

Traducción

A partir de entonces, cada año, cuando se limpiaba el templo de Guṇḍicā, Satyarāja y Rāmānanda Vasu venían con los demás devotos y, muy complacidos, traían cuerdas de seda.
তবে জগন্নাথ যাই’ বসিলা সিংহাসনে ।
মহাপ্রভু ঘরে আইলা লঞা ভক্তগণে ॥ ২৫৪ ॥
tabe jagannātha yāi’ vasilā siṁhāsane
mahāprabhu ghare āilā lañā bhakta-gaṇe

Palabra por palabra

tabea continuación; jagannāthael Señor Jagannātha; yāi’yendo; vasilāSe sentó; siṁhāsaneen Su trono; mahāprabhuŚrī Caitanya Mahāprabhu; gharea Su residencia; āilāregresó; lañāllevando; bhakta-gaṇea los devotos.

Traducción

Fue así como el Señor Jagannātha regresó a Su templo y Se sentó en Su trono, mientras Śrī Caitanya Mahāprabhu regresaba con Sus devotos a Su alojamiento.
এইমত ভক্তগণে যাত্রা দেখাইল ।
ভক্তগণ লঞা বৃন্দাবন-কেলি কৈল ॥ ২৫৫ ॥
ei-mata bhakta-gaṇe yātrā dekhāila
bhakta-gaṇa lañā vṛndāvana-keli kaila

Palabra por palabra

ei-matade ese modo; bhakta-gaṇea todos los devotos; yātrāel festival de Ratha-yātrā; dekhāilamostró; bhakta-gaṇalos devotos; lañācon; vṛndāvana-kelipasatiempos de Vṛndāvana; kailarepresentó.

Traducción

De ese modo, Śrī Caitanya Mahāprabhu mostró la ceremonia de Ratha-yātrā a Sus devotos y representó con ellos los pasatiempos de Vṛndāvana.
চৈতন্য-গোসাঞির লীলা — অনন্ত, অপার ।
‘সহস্র-বদন’ যার নাহি পায় পার ॥ ২৫৬ ॥
caitanya-gosāñira līlā — ananta, apāra
‘sahasra-vadana’ yāra nāhi pāya pāra

Palabra por palabra

caitanya-gosāñiradel Señor Śrī Caitanya Mahāprabhu; līlālos pasatiempos; anantailimitados; apārasin fin; sahasra-vadanael Señor Śeṣa, que tiene miles de cabezas; yārade los cuales; nāhino; pāyaobtiene; pārael límite.

Traducción

Los pasatiempos del Señor Caitanya son ilimitados y no tienen fin. Ni siquiera Sahasra-vadana, el Señor Śeṣa, puede encontrar el límite de Sus pasatiempos.
শ্রীরূপ-রঘুনাথ-পদে যার আশ ।
চৈতন্যচরিতামৃত কহে কৃষ্ণদাস ॥ ২৫৭ ॥
śrī-rūpa-raghunātha-pade yāra āśa
caitanya-caritāmṛta kahe kṛṣṇadāsa

Palabra por palabra

śrī-rūpaŚrīla Rūpa Gosvāmī; raghunāthaŚrīla Raghunātha dāsa Gosvāmī; padea los pies de loto; yāracuya; āśaexpectativa; caitanya-caritāmṛtael libro titulado Caitanya-caritāmṛta; kahenarra; kṛṣṇadāsaŚrīla Kṛṣṇadāsa Kavirāja Gosvāmī.

Traducción

Orando a los pies de loto de Śrī Rūpa y Śrī Raghunātha, siempre deseando su misericordia, yo, Kṛṣṇadāsa, narro el Śrī Caitanya-caritāmṛta, siguiendo sus pasos.

Significado

Así terminan los significados de Bhaktivedanta correspondientes al Capítulo Decimocuarto del Madhya-līlā del Śrī Caitanya-caritāmṛta que narra la representación de los pasatiempos de Vṛndāvana y el Herā-pañcamī-yātrā.