Before Verses
Devanagari
Verse Text
Synonyms
Translation
Purport
CAPÍTULO SESSENTA
O Senhor Kṛṣṇa Importuna a Rainha Rukmiṇī
Este capítulo descreve como o Senhor Kṛṣṇa provocou ira na rainha Rukmiṇī ao dizer-lhe gracejos e como, em seguida, Ele a consolou, demonstrando assim a opulência da discórdia entre amantes.
Certo dia, o Senhor Kṛṣṇa sentou-Se à vontade no quarto da rainha Rukmiṇī enquanto ela e suas criadas serviam-nO de várias maneiras. Rukmiṇī sempre correspondia aos humores de Śrī Kṛṣṇa, independentemente de quais fossem. Nesta ocasião, o Senhor olhou para Rukmiṇī, cuja beleza era impecável, e começou a importuná-la: “No passado, muitos reis opulentos, dignos de ti em aparência e caráter, queriam casar-se contigo. De fato, teu pai e teu irmão pretendiam dar-te em casamento a Śiśupāla. Por que, então, aceitaste um marido tão inadequado como Eu, que certa vez renunciou a Seu reino e fugiu para o mar com medo de Jarāsandha? Além disso, transgrido a moralidade mundana e, porque nada possuo, sou querido aos outros indigentes. Com certeza, os abastados não adorariam alguém como Eu.”
Śrī Kṛṣṇa continuou: “Quando um homem e uma mulher partilham da mesma classe social, influência, beleza física e assim por diante, o casamento ou a amizade podem florescer entre eles. Por insensatez, no entanto, aceitaste um marido que carece de todas as boas qualidades e que é glorificado pelos mendigos. Seria melhor se tivesses casado com algum guerreiro ilustre, em consequência do que poderias ter sido feliz nesta vida e na próxima. Teu irmão Rukmī e reis como Śiśupāla, todos Me odeiam, e foi só para acabar com o orgulho deles que te raptei. Mas, em relação a coisas tais como corpo, lar, esposa e filhos, sou-lhes indiferente, por ser a autossatisfeita Personalidade de Deus, transcendental a todos os assuntos materiais.”
Depois de destruir a certeza da rainha Rukmiṇī de ser a favorita de seu marido, Śrī Kṛṣṇa parou de falar. Ela se colocou a chorar, e logo ficou atordoada devido ao medo, dor e tristeza extremos e, em seguida, caiu inconsciente. O Senhor Kṛṣṇa viu que ela interpretara mal Sua brincadeira e, por isso, teve compaixão dela. Ele a levantou do chão e, acariciando-lhe o rosto, consolou-a: “Sei que és totalmente apegada a Mim. Foi só pela avidez de ver teu rosto de lótus adornado com um franzir de sobrancelhas que Eu te provoquei. Gracejar com a amada é o maior prazer para os homens casados”. Estas palavras afastaram de Rukmiṇī o medo da rejeição. Vendo que Kṛṣṇa só fizera aquilo de brincadeira, ela disse: “O que disseste quanto a nós dois não combinarmos é de fato verdadeiro. Afinal, ninguém é igual a Ti, o senhor onipotente das três deidades principais – Brahmā, Viṣṇu e Śiva.” Rukmiṇī continuou explicando que tudo o que Kṛṣṇa dissera para denegrir-Se era, em realidade, glorificação.
O Senhor Kṛṣṇa, então, falou a Rukmiṇī com profunda afeição: “Eu não pretendia agitar tua mente com Meus gracejos; ao contrário, queria demonstrar a força de tua castidade. Qualquer um que rogue a Mim por gozo dos sentidos e felicidade na vida familiar está apenas sendo enganado por Minha energia ilusória, Māyā. Semelhante pessoa receberá um nascimento inferior. Mulheres comuns com desejos corruptos não conseguem adorar-Me fielmente, como o fizeste. Por ocasião de teu casamento, não mostraste interesse por nenhum dos pretendentes reais, senão que Me enviaste um mensageiro brāhmaṇa. Portanto, és com certeza a mais amada de todas as Minhas consortes.”
Desta forma, o Senhor do universo, Śrī Kṛṣṇa, sentia prazer em gracejar com a deusa da fortuna sob sua forma como Rukmiṇī e, de maneira semelhante, cumpria todos os deveres de pai de família em cada palácio de Suas outras rainhas.
Devanagari
श्रीबादरायणिरुवाच
कर्हिचित् सुखमासीनं स्वतल्पस्थं जगद्गुरुम् ।
पतिं पर्यचरद् भैष्मी व्यजनेन सखीजनै: ॥ १ ॥
कर्हिचित् सुखमासीनं स्वतल्पस्थं जगद्गुरुम् ।
पतिं पर्यचरद् भैष्मी व्यजनेन सखीजनै: ॥ १ ॥
Verse text
śrī-bādarāyaṇir uvāca
karhicit sukham āsīnaṁ
sva-talpa-sthaṁ jagad-gurum
patiṁ paryacarad bhaiṣmī
vyajanena sakhī-janaiḥ
karhicit sukham āsīnaṁ
sva-talpa-sthaṁ jagad-gurum
patiṁ paryacarad bhaiṣmī
vyajanena sakhī-janaiḥ
Synonyms
śrī-bādarāyaṇiḥ — Śukadeva Gosvāmī, o filho de Bādarāyaṇa Vedavyāsa; uvāca — disse; karhicit — certa ocasião; sukham — confortavelmente; āsīnam — sentado; sva — dela; talpa — no leito; stham — situado; jagat — do universo; gurum — o mestre espiritual; patim — seu marido; paryacarat — servia; bhaiṣmī — Rukmiṇī; vyajanena — abanando; sakhī-janaiḥ — junto de suas companheiras.
Translation
Śrī Bādarāyaṇi disse: Certa vez, na companhia de suas criadas, a rainha Rukmiṇī estava pessoalmente abanando seu marido, o mestre espiritual do universo, enquanto este repousava no leito dela.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī comenta poeticamente que, neste capítulo, Rukmiṇī é como a cânfora fragrante esmagada na pedra de moinho da fala do Senhor Kṛṣṇa. Em outras palavras, as qualidades adoráveis e castas de Rukmiṇī se manifestarão como resultado das palavras aparentemente insensíveis do Senhor Kṛṣṇa, assim como a fragrância da cânfora manifesta-se quando se esmagam grânulos de cânfora em uma pedra de moinho. O ācārya salienta ainda que Rukmiṇī em pessoa está servindo o Senhor porque Ele é jagad-gurum, o mestre espiritual do universo, e patim, seu marido.
Devanagari
यस्त्वेतल्लीलया विश्वं सृजत्यत्त्यवतीश्वर: ।
स हि जात: स्वसेतूनां गोपीथाय यदुष्वज: ॥ २ ॥
स हि जात: स्वसेतूनां गोपीथाय यदुष्वज: ॥ २ ॥
Verse text
yas tv etal līlayā viśvaṁ
sṛjaty atty avatīśvaraḥ
sa hi jātaḥ sva-setūnāṁ
gopīthāya yaduṣv ajaḥ
sṛjaty atty avatīśvaraḥ
sa hi jātaḥ sva-setūnāṁ
gopīthāya yaduṣv ajaḥ
Synonyms
yaḥ — quem; tu — e; etat — este; līlayā — como Sua brincadeira; viśvam — universo; sṛjati — produz; atti — devora; avati — protege; īśvaraḥ — o controlador supremo; saḥ — Ele; hi — de fato; jātaḥ — nascido; sva — Suas; setūnām — das leis; gopīthāya — para a proteção; yaduṣu — entre os Yadus; ajaḥ — o Senhor não nascido.
Translation
A não nascida Personalidade de Deus, o controlador supremo, que cria, mantém e, por fim, devora este universo como uma simples brincadeira Sua, nasceu entre os Yadus para preservar Suas próprias leis.
Purport
SIGNIFICADO—Como se afirma no sexto canto do Śrīmad-Bhāgavatam (6.3.19), dharmaṁ tu sākṣād bhagavat-praṇītam: “Religião é a lei estabelecida por Deus.” A palavra setu significa “fronteira” ou “limite”, como no caso de um dique. Levanta-se terra em ambos os lados de um rio ou canal para que a água não se desvie de seu curso apropriado. De modo semelhante, Deus estabelece leis para que as pessoas que as sigam possam progredir em paz no caminho de volta ao lar, de volta ao Supremo. Estas leis, cujo objetivo é guiar o comportamento humano, chamam-se, portanto, setu.
Mais uma observação sobre a palavra setu: a terra que se ergue para separar campos agrícolas, ou para formar um caminho elevado em terreno pantanoso ou uma ponte, também se chama setu. Por isso, no nono canto, o Bhāgavatam emprega a palavra setu para indicar a ponte que o Senhor Rāmacandra construiu até o Śrī Laṅkā. Visto que as leis de Deus atuam como uma ponte para nos levar da vida material para a vida espiritual liberada, esse sentido adicional da palavra setu sem dúvida enriquece seu emprego aqui.
Devanagari
तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना ।
विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥
मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते ।
जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥
पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना ।
धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥
पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे ।
उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥
विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥
मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते ।
जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥
पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना ।
धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥
पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे ।
उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥
Verse text
tasmin antar-gṛhe bhrājan-
muktā-dāma-vilambinā
virājite vitānena
dīpair maṇi-mayair api
muktā-dāma-vilambinā
virājite vitānena
dīpair maṇi-mayair api
mallikā-dāmabhiḥ puṣpair
dvirepha-kula-nādite
jāla-randhra-praviṣṭaiś ca
gobhiś candramaso ’malaiḥ
dvirepha-kula-nādite
jāla-randhra-praviṣṭaiś ca
gobhiś candramaso ’malaiḥ
pārijāta-vanāmoda-
vāyunodyāna-śālinā
dhūpair aguru-jai rājan
jāla-randhra-vinirgataiḥ
vāyunodyāna-śālinā
dhūpair aguru-jai rājan
jāla-randhra-vinirgataiḥ
payaḥ-phena-nibhe śubhre
paryaṅke kaśipūttame
upatasthe sukhāsīnaṁ
jagatām īśvaraṁ patim
paryaṅke kaśipūttame
upatasthe sukhāsīnaṁ
jagatām īśvaraṁ patim
Synonyms
tasmin — naquela; antaḥ-gṛhe — parte reservada do palácio; bhrājat — brilhantes; muktā — de pérolas; dāma — cordões; vilambinā — no qual pendiam; virājite — resplandecente; vitānena — com um dossel; dīpaiḥ — com lâmpadas; maṇi — de joias; mayaiḥ — feitas; api — também; mallikā — de jasmins; dāmabhiḥ — com guirlandas; puṣpaiḥ — com flores; dvirepha — de abelhas; kula — com um enxame; nādite — ressoando; jāla — da treliça das janelas; randhra — através dos estreitos orifícios; praviṣṭaiḥ — que entravam; ca — e; gobhiḥ — com os raios; candramasaḥ — da Lua; amalaiḥ — imaculados; pārijāta — das árvores pārijātas; vana — do bosque; āmoda — (carregando) o perfume; vāyunā — pelo vento; udyāna — de um jardim; śālinā — trazendo a presença; dhūpaiḥ — com incenso; aguru — do perfume de aguru; jaiḥ — produzidos; rājan — ó rei (Parīkṣit); jāla-randhra — através dos orifícios das treliças; vinirgataiḥ — saindo; payaḥ — do leite; phena — a espuma; nibhe — semelhante; śubhre — brilhando; paryaṅke — no leite; kaśipu — em uma almofada; uttame — excelente; upatasthe — servia; sukha — confortavelmente; āsīnam — sentado; jagatām — de todos os mundos; īśvaram — o controlador supremo; patim — seu marido.
Translation
Os aposentos da rainha Rukmiṇī eram belíssimos, ostentando um dossel do qual pendiam brilhantes cordões de pérolas, bem como joias refulgentes que serviam de lâmpadas. Havia guirlandas de jasmim e de outras flores suspensas aqui e ali, atraindo enxames de abelhas zumbidoras, e os imaculados raios da Lua brilhavam através dos orifícios da treliça das janelas. À medida que o incenso de aguru exalava pelas frestas da treliça, meu querido rei, a brisa que soprava o perfume do bosque de pārijātas transportava para dentro do quarto a atmosfera de um jardim. Ali, a rainha servia seu marido, o Senhor Supremo de todos os mundos, enquanto Ele Se reclinava sobre uma opulenta almofada no leito dela, que era tão macio e branco quanto a espuma do leite.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Śrīdhara Svāmī, o palácio de Rukmiṇī era muito famoso naquela época, e essas descrições proporcionam um vislumbre de sua opulência. Śrīla Viśvanātha Cakravartī acrescenta que a palavra amalaiḥ neste verso também pode ser lida como aruṇaiḥ, o que indicaria que, quando aconteceu este passatempo, a Lua acabara de nascer e estava banhando todo o palácio com seu belo e róseo luar.
Devanagari
वालव्यजनमादाय रत्नदण्डं सखीकरात् ।
तेन वीजयती देवी उपासां चक्र ईश्वरम् ॥ ७ ॥
तेन वीजयती देवी उपासां चक्र ईश्वरम् ॥ ७ ॥
Verse text
vāla-vyajanam ādāya
ratna-daṇḍaṁ sakhī-karāt
tena vījayatī devī
upāsāṁ cakra īśvaram
ratna-daṇḍaṁ sakhī-karāt
tena vījayatī devī
upāsāṁ cakra īśvaram
Synonyms
Translation
Da mão de sua criada, a deusa Rukmiṇī apanhou um abano de pelo de iaque com cabo incrustado de pedras preciosas e, então, colocou-se a adorar seu mestre abanando-O.
Devanagari
सोपाच्युतं क्वणयती मणिनूपुराभ्यां
रेजेऽङ्गुलीयवलयव्यजनाग्रहस्ता ।
वस्त्रान्तगूढकुचकुङ्कुमशोणहार-
भासा नितम्बधृतया च परार्ध्यकाञ्च्या ॥ ८ ॥
रेजेऽङ्गुलीयवलयव्यजनाग्रहस्ता ।
वस्त्रान्तगूढकुचकुङ्कुमशोणहार-
भासा नितम्बधृतया च परार्ध्यकाञ्च्या ॥ ८ ॥
Verse text
sopācyutaṁ kvaṇayatī maṇi-nūpurābhyāṁ
reje ’ṅgulīya-valaya-vyajanāgra-hastā
vastrānta-gūḍha-kuca-kuṅkuma-śoṇa-hāra-
bhāsā nitamba-dhṛtayā ca parārdhya-kāñcyā
reje ’ṅgulīya-valaya-vyajanāgra-hastā
vastrānta-gūḍha-kuca-kuṅkuma-śoṇa-hāra-
bhāsā nitamba-dhṛtayā ca parārdhya-kāñcyā
Synonyms
sā — ela; upa — ao lado de; acyutam — o Senhor Kṛṣṇa; kvaṇayatī — fazendo soar; maṇi — com joias; nūpurābhyām — de seus guizos de tornozelo; reje — parecia bela; aṅgulīya — com anéis; valaya — pulseiras; vyajana — e o abano; agra-hastā — em sua mão; vastra — de seu vestido; anta — pela ponta; gūḍha — escondido; kuca — de seus seios; kuṅkuma — pelo pó de vermelhão; śoṇa — avermelhado; hāra — de seu colar; bhāsā — com o resplendor; nitamba — em seus quadris; dhṛtayā — usado; ca — e; parārdhya — precioso; kāñcyā — com um cinturão.
Translation
Com sua mão adornada de anéis, pulseiras e o abano cāmara, a rainha Rukmiṇī parecia resplandecente postada ao lado do Senhor Kṛṣṇa. Seus guizos de tornozelo incrustados de pedras preciosas tilintavam, e seu colar reluzia, avermelhado pelo kuṅkuma de seus seios, que estavam cobertos pela ponta de seu sári. Em torno de seus quadris, ela usava um cinto de valor inestimável.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī ressalta que, enquanto a rainha Rukmiṇī abanava o Senhor com movimentos amplos, as joias e o ouro de seus belos membros ressoavam devido a seu esforço.
Devanagari
तां रूपिणीं श्रियमनन्यगतिं निरीक्ष्य
या लीलया धृततनोरनुरूपरूपा ।
प्रीत: स्मयन्नलककुण्डलनिष्ककण्ठ-
वक्त्रोल्लसत्स्मितसुधां हरिराबभाषे ॥ ९ ॥
या लीलया धृततनोरनुरूपरूपा ।
प्रीत: स्मयन्नलककुण्डलनिष्ककण्ठ-
वक्त्रोल्लसत्स्मितसुधां हरिराबभाषे ॥ ९ ॥
Verse text
tāṁ rūpiṇīṁ śrīyam ananya-gatiṁ nirīkṣya
yā līlayā dhṛta-tanor anurūpa-rūpā
prītaḥ smayann alaka-kuṇḍala-niṣka-kaṇṭha-
vaktrollasat-smita-sudhāṁ harir ābabhāṣe
yā līlayā dhṛta-tanor anurūpa-rūpā
prītaḥ smayann alaka-kuṇḍala-niṣka-kaṇṭha-
vaktrollasat-smita-sudhāṁ harir ābabhāṣe
Synonyms
tām — a ela; rūpiṇīm — que aparecia em pessoa; śrīyam — a deusa da fortuna; ananya — sem ter outra; gatim — meta; nirīkṣya — vendo; yā — ela que; līlayā — como Seu passatempo; dhṛta — dEle que assume; tanoḥ — corpos; anurūpa — correspondentes; rūpā — cujas formas; prītaḥ — satisfeito; smayan — sorrindo; alaka — com cachos de cabelo; kuṇḍala — brincos; niṣka — ornamento de pescoço; kaṇṭha — no pescoço; vaktra — rosto; ullasat — brilhante e feliz; smita — sorriso; sudhām — néctar; hariḥ — o Senhor Kṛṣṇa; ābabhāṣe — falou.
Translation
Enquanto Ele contemplava a própria deusa da fortuna, que deseja apenas o Senhor Kṛṣṇa, Ele sorriu. O Senhor assume várias formas para encenar Seus passatempos, e Ele estava satisfeito de que a forma que a deusa da fortuna assumira era bem apropriada para ela servir como Sua consorte. Seu rosto encantador estava adornado de cabelo cacheado, brincos, um medalhão no pescoço e o néctar de seu sorriso brilhante e feliz. O Senhor, então, dirigiu-se a ela com as seguintes palavras.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Śrīdhara Svāmī citou um verso interessante, falado por Śrī Parāśara no Viṣṇu Purāṇa:
devatve deva-deheyaṁ
manuṣyatve ca mānuṣī
viṣṇor dehānurūpāṁ vai
karoty eṣātmanas tanum
manuṣyatve ca mānuṣī
viṣṇor dehānurūpāṁ vai
karoty eṣātmanas tanum
“Quando o Senhor aparece como um semideus, ela [a deusa da fortuna] aceita a forma de uma semideusa, e quando Ele aparece como um ser humano, ela aceita uma forma semelhante à humana. Dessa maneira, o corpo que ela assume combina com o corpo aceito pelo Senhor Viṣṇu.”
Śrīla Viśvanātha Cakravartī acrescenta que, como o Senhor Kṛṣṇa é ainda mais belo do que o Senhor de Vaikuṇṭha, a consorte do Senhor Kṛṣṇa, Rukmiṇī-devī, é ainda mais atraente do que a deusa da fortuna no mundo Vaikuṇṭha.
Devanagari
श्रीभगवानुवाच
राजपुत्रीप्सिता भूपैर्लोकपालविभूतिभि: ।
महानुभावै: श्रीमद्भी रूपौदार्यबलोर्जितै: ॥ १० ॥
राजपुत्रीप्सिता भूपैर्लोकपालविभूतिभि: ।
महानुभावै: श्रीमद्भी रूपौदार्यबलोर्जितै: ॥ १० ॥
Verse text
śrī-bhagavān uvāca
rāja-putrīpsitā bhūpair
loka-pāla-vibhūtibhiḥ
mahānubhāvaiḥ śrīmadbhī
rūpaudārya-balorjitaiḥ
rāja-putrīpsitā bhūpair
loka-pāla-vibhūtibhiḥ
mahānubhāvaiḥ śrīmadbhī
rūpaudārya-balorjitaiḥ
Synonyms
śrī-bhagavān uvāca — o Senhor Supremo disse; rāja-putri — ó princesa; īpsitā — (foste) desejada; bhū-paiḥ — por reis; loka — dos planetas; pāla — como os governantes; vibhūtibhiḥ — cujos poderes; mahā — grande; anubhāvaiḥ — cuja influência; śrī-madbhiḥ — opulentos; rūpa — de beleza; audārya — generosidade; bala — e força física; ūrjitaiḥ — abundantemente dotados.
Translation
O Senhor Supremo disse: Minha querida princesa, foste ambicionada por muitos reis tão poderosos quanto os governantes dos planetas. Todos eles eram dotados de imensa influência política, riqueza, beleza, generosidade e força física.
Devanagari
तान्प्राप्तानर्थिनो हित्वा चैद्यादीन् स्मरदुर्मदान् ।
दत्ता भ्रात्रा स्वपित्रा च कस्मान्नो ववृषेऽसमान् ॥ ११ ॥
दत्ता भ्रात्रा स्वपित्रा च कस्मान्नो ववृषेऽसमान् ॥ ११ ॥
Verse text
tān prāptān arthino hitvā
caidyādīn smara-durmadān
dattā bhrātrā sva-pitrā ca
kasmān no vavṛṣe ’samān
caidyādīn smara-durmadān
dattā bhrātrā sva-pitrā ca
kasmān no vavṛṣe ’samān
Synonyms
tān — a eles; prāptān — à mão; arthinaḥ — pretendentes; hitvā — rejeitando; caidya — Śiśupāla; ādīn — e outros; smara — pelo Cupido; durmadān — enlouquecidos; dattā — dada; bhrātrā — por teu irmão; sva — teu; pitrā — pai; ca — e; kasmāt — por qual motivo; naḥ — a Nós; vavṛṣe — escolheste; asamān — desigual.
Translation
Visto que teu irmão e teu pai ofereceram-te a eles, por que rejeitaste o rei de Cedi e todos aqueles outros pretendentes, que estavam diante de ti, enlouquecidos pelo Cupido? Por qual motivo, em vez disso, fizeste tua escolha por Nós, que de modo algum somos um par adequado para ti?
Devanagari
राजभ्यो बिभ्यत: सुभ्रु समुद्रं शरणं गतान् ।
बलवद्भि: कृतद्वेषान् प्रायस्त्यक्तनृपासनान् ॥ १२ ॥
बलवद्भि: कृतद्वेषान् प्रायस्त्यक्तनृपासनान् ॥ १२ ॥
Verse text
rājabhyo bibhyataḥ su-bhru
samudraṁ śaraṇaṁ gatān
balavadbhiḥ kṛta-dveṣān
prāyas tyakta-nṛpāsanān
samudraṁ śaraṇaṁ gatān
balavadbhiḥ kṛta-dveṣān
prāyas tyakta-nṛpāsanān
Synonyms
rājabhyaḥ — dos reis; bibhyataḥ — com medo; su-bhru — ó mulher de lindas sobrancelhas; samudram — ao oceano; śaraṇam — em busca de abrigo; gatān — viemos; bala-vadbhiḥ — para com aqueles que são poderosos; kṛta-dveṣān — tendo mostrado inimizade; prāyaḥ — na maior parte; tyakta — tendo abandonado; nṛpa — de um rei; āsanān — no assento.
Translation
Aterrorizado com esses reis, ó mulher de lindas sobrancelhas, buscamos abrigo no oceano. Tornamo-nos inimigo de homens poderosos, e praticamente abandonamos Nosso trono real.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī faz o seguinte comentário sobre este verso: “Pode-se compreender a mentalidade do Senhor nesta passagem da seguinte maneira: ‘Quando dei a Rukmiṇī uma única flor da árvore celestial pārijāta, Satyabhāmā mostrou tamanha torrente de fúria que não consegui acalmá-la nem prostrando-Me a seus pés. Só quando lhe dei uma árvore pārijāta inteira é que ela se satisfez. Rukmiṇī, todavia, não exibiu nenhuma ira, nem mesmo quando Me viu dar a Satyabhāmā a árvore inteira. Então, como poderei desfrutar o néctar de palavras zangadas ditas por esta esposa, que jamais tem ciúmes, que é sumamente ponderada e que sempre fala de modo agradável?’ Considerando isso, o Senhor Supremo decidiu: ‘Se Eu falar com ela dessa maneira, serei capaz de provocar sua ira.’ É assim que algumas autoridades explicam a conversa de Kṛṣṇa com Rukmiṇī.”
Segundo o ācārya, as palavras balavadbhiḥ kṛta-dveṣān prāyaḥ usadas aqui indicam que o Senhor Kṛṣṇa Se opôs a quase todos os reis contemporâneos durante Sua encarnação, sendo amigo apenas de alguns, tais como os Pāṇḍavas e membros leais de Sua dinastia. É claro que, como se afirma no início do décimo canto, o Senhor Kṛṣṇa apareceu especificamente porque a Terra estava sobrecarregada de inúmeros falsos reis e Ele queria eliminar esse fardo.
Por fim, Śrīla Viśvanātha Cakravartī ressalta que a palavra tyakta-nṛpāsanān, “abandonando o trono real”, indica que, depois de matar Kaṁsa, o Senhor Kṛṣṇa humildemente entregou o trono real a Seu avô Ugrasena, embora o próprio Senhor tivesse direito a ele.
Devanagari
अस्पष्टवर्त्मनां पुंसामलोकपथमीयुषाम् ।
आस्थिता: पदवीं सुभ्रु प्राय: सीदन्ति योषित: ॥ १३ ॥
आस्थिता: पदवीं सुभ्रु प्राय: सीदन्ति योषित: ॥ १३ ॥
Verse text
aspaṣṭa-vartmanām puṁsām
aloka-patham īyuṣām
āsthitāḥ padavīṁ su-bhru
prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ
aloka-patham īyuṣām
āsthitāḥ padavīṁ su-bhru
prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ
Synonyms
Translation
Ó dama de belas sobrancelhas, em geral as mulheres estão fadadas a sofrer quando acompanham homens cujo comportamento é incerto e que trilham um caminho não aprovado pela sociedade.
Devanagari
निष्किञ्चना वयं शश्वन्निष्किञ्चनजनप्रिया: ।
तस्मात् प्रायेण न ह्याढ्या मां भजन्ति सुमध्यमे ॥ १४ ॥
तस्मात् प्रायेण न ह्याढ्या मां भजन्ति सुमध्यमे ॥ १४ ॥
Verse text
niṣkiñcanā vayaṁ śaśvan
niṣkiñcana-jana-priyāḥ
tasmā tprāyeṇa na hy āḍhyā
māṁ bhajanti su-madhyame
niṣkiñcana-jana-priyāḥ
tasmā tprāyeṇa na hy āḍhyā
māṁ bhajanti su-madhyame
Synonyms
Translation
Não temos bens materiais e temos a benquerença daqueles que igualmente nada possuem. Portanto, ó dama esbelta, é muito difícil que os ricos Me adorem.
Purport
SIGNIFICADO—Assim como o Senhor, Seus devotos não se interessam pelo gozo dos sentidos materiais, pois estão despertos para o prazer superior da consciência de Kṛṣṇa. Aqueles que estão embriagados pela riqueza material não podem apreciar a suprema riqueza do reino de Deus.
Devanagari
ययोरात्मसमं वित्तं जन्मैश्वर्याकृतिर्भव: ।
तयोर्विवाहो मैत्री च नोत्तमाधमयो: क्वचित् ॥ १५ ॥
तयोर्विवाहो मैत्री च नोत्तमाधमयो: क्वचित् ॥ १५ ॥
Verse text
yayor ātma-samaṁ vittaṁ
janmaiśvaryākṛtir bhavaḥ
tayor vivāho maitrī ca
nottamādhamayoḥ kvacit
janmaiśvaryākṛtir bhavaḥ
tayor vivāho maitrī ca
nottamādhamayoḥ kvacit
Synonyms
yayoḥ — de dois que; ātma-samam — igual a si mesmo; vittam — propriedade; janma — nascimento; aiśvarya — influência; ākṛtiḥ — e aparência física; bhavaḥ — posteridade; tayoḥ — deles; vivāhaḥ — casamento; maitrī — amizade; ca — e; na — não; uttama — de um superior; adhamayoḥ — e um inferior; kvacit — jamais.
Translation
O casamento e a amizade são apropriados entre duas pessoas que são iguais em termos de riqueza, nascimento, influência, aparência física e capacidade para gerar uma boa progênie, mas nunca entre um superior e um inferior.
Purport
SIGNIFICADO—Pessoas de categorias superior e inferior podem viver juntas em uma relação de amo e servo, ou mestre e discípulo, mas casamento e amizade são apropriados apenas entre pessoas de posição igual. A palavra bhava, no contexto de casamento, indica que o casal deve ter uma capacidade semelhante de gerar boa progênie.
O Senhor Kṛṣṇa Se apresenta aqui como materialmente desqualificado. De fato, o Senhor não tem qualidade material alguma: Ele está sempre em existência espiritual pura. Dessa maneira, todas as opulências do Senhor são eternas e não do frágil gênero mundano.
Devanagari
वैदर्भ्येतदविज्ञाय त्वयादीर्घसमीक्षया ।
वृता वयं गुणैर्हीना भिक्षुभि: श्लाघिता मुधा ॥ १६ ॥
वृता वयं गुणैर्हीना भिक्षुभि: श्लाघिता मुधा ॥ १६ ॥
Verse text
vaidarbhy etad avijñāya
tvayādīrgha-samīkṣayā
vṛtā vayaṁ guṇair hīnā
bhikṣubhiḥ ślāghitā mudhā
tvayādīrgha-samīkṣayā
vṛtā vayaṁ guṇair hīnā
bhikṣubhiḥ ślāghitā mudhā
Synonyms
vaidarbhi — ó princesa de Vidarbha; etat — isto; avijñāya — não sabendo; tvayā — por ti; adīrgha-samīkṣayā — sem visão de longo alcance; vṛtāḥ — escolhido; vayam — Nós; guṇaiḥ — de boas qualidades; hīnāḥ — privado; bhikṣubhiḥ — por mendigos; ślāghitāḥ — louvado; mudhā — por causa de sua desorientação.
Translation
Ó Vaidarbhī, não percebeste isso por falta de sagacidade e, portanto, escolheste-Nos como marido, ainda que não tenhamos boas qualidades e sejamos louvados apenas por mendigos iludidos.
Devanagari
अथात्मनोऽनुरूपं वै भजस्व क्षत्रियर्षभम् ।
येन त्वमाशिष: सत्या इहामुत्र च लप्स्यसे ॥ १७ ॥
येन त्वमाशिष: सत्या इहामुत्र च लप्स्यसे ॥ १७ ॥
Verse text
athātmano ’nurūpaṁ vai
bhajasva kṣatriyarṣabham
yena tvam āśiṣaḥ satyā
ihāmutra ca lapsyase
bhajasva kṣatriyarṣabham
yena tvam āśiṣaḥ satyā
ihāmutra ca lapsyase
Synonyms
atha — agora; ātmanaḥ — para ti; anurūpam — adequado; vai — de fato; bhajasva — por favor, aceita; kṣatriya-ṛṣabham — um homem de primeira classe pertencente à ordem real; yena — pelo qual; tvam — tu; āśiṣaḥ — esperanças; satyāḥ — sendo realizadas; iha — nesta vida; amutra — na próxima vida; ca — também; lapsyase — obterás.
Translation
Agora deves definitivamente aceitar um marido mais adequado, um homem de primeira classe pertencente à ordem real que possa ajudar-te a obter tudo o que desejas, tanto nesta vida como na próxima.
Purport
SIGNIFICADO—O Senhor Kṛṣṇa continua a importunar Sua bela esposa, tentando provocar sua ira amorosa.
Devanagari
चैद्यशाल्वजरासन्धदन्तवक्रादयो नृपा: ।
मम द्विषन्ति वामोरु रुक्मी चापि तवाग्रज: ॥ १८ ॥
मम द्विषन्ति वामोरु रुक्मी चापि तवाग्रज: ॥ १८ ॥
Verse text
caidya-śālva-jarāsandha
dantavakrādayo nṛpāḥ
mama dviṣanti vāmoru
rukmī cāpi tavāgrajaḥ
dantavakrādayo nṛpāḥ
mama dviṣanti vāmoru
rukmī cāpi tavāgrajaḥ
Synonyms
Translation
Reis como Śiśupāla, Śālva, Jarāsandha e Dantavakra, bem como teu irmão mais velho Rukmī, todos Me odeiam, ó mulher de belas coxas.
Devanagari
तेषां वीर्यमदान्धानां दृप्तानां स्मयनुत्तये ।
आनितासि मया भद्रे तेजोपहरतासताम् ॥ १९ ॥
आनितासि मया भद्रे तेजोपहरतासताम् ॥ १९ ॥
Verse text
teṣāṁ vīrya-madāndhānāṁ
dṛptānāṁ smaya-nuttaye
ānitāsi mayā bhadre
tejopaharatāsatām
dṛptānāṁ smaya-nuttaye
ānitāsi mayā bhadre
tejopaharatāsatām
Synonyms
Translation
Foi para dissipar a arrogância desses reis que te levei embora, Minha boa mulher, pois eles estavam cegos devido à embriaguez do poder. Minha intenção era refrear a força desses homens perversos.
Devanagari
उदासीना वयं नूनं न स्त्र्यपत्यार्थकामुका: ।
आत्मलब्ध्यास्महे पूर्णा गेहयोर्ज्योतिरक्रिया: ॥ २० ॥
आत्मलब्ध्यास्महे पूर्णा गेहयोर्ज्योतिरक्रिया: ॥ २० ॥
Verse text
udāsīnā vayaṁ nūnaṁ
na stry-apatyārtha-kāmukāḥ
ātma-labdhyāsmahe pūrṇā
gehayor jyotir-akriyāḥ
na stry-apatyārtha-kāmukāḥ
ātma-labdhyāsmahe pūrṇā
gehayor jyotir-akriyāḥ
Synonyms
udāsīnāḥ — indiferente; vayam — Nós; nūnam — de fato; na — não; strī — de esposas; apatya — filhos; artha — e riqueza; kāmukāḥ — desejoso; ātma-labdhyā — por sermos autossatisfeitos; āsmahe — permanecemos; pūrṇāḥ — completo; gehayoḥ — a lar e corpo; jyotiḥ — como um fogo; akriyāḥ — sem nos ocuparmos em nenhuma atividade.
Translation
Não Nos importamos nem um pouco com esposas, filhos ou riquezas. Sempre satisfeito dentro de Nós, não trabalhamos em prol do corpo e do lar, senão que, tal qual uma fonte de luz, permanecemos apenas como uma testemunha.
Devanagari
श्रीशुक उवाच
एतावदुक्त्वा भगवानात्मानं वल्लभामिव ।
मन्यमानामविश्लेषात् तद्दर्पघ्न उपारमत् ॥ २१ ॥
एतावदुक्त्वा भगवानात्मानं वल्लभामिव ।
मन्यमानामविश्लेषात् तद्दर्पघ्न उपारमत् ॥ २१ ॥
Verse text
śrī-śuka uvāca
etāvad uktvā bhagavān
ātmānaṁ vallabhām iva
manyamānām aviśleṣāt
tad-darpa-ghna upāramat
etāvad uktvā bhagavān
ātmānaṁ vallabhām iva
manyamānām aviśleṣāt
tad-darpa-ghna upāramat
Synonyms
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī disse; etāvat — isto; uktvā — dizendo; bhagavān — o Senhor Supremo; ātmānam — a ela; vallabhām — Sua amada; iva — como; manyamānām — pensando; aviśleṣāt — por que (Ele) nunca Se separava (dela); tat — isto; darpa — do orgulho; ghnaḥ — o destruidor; upāramat — desistiu.
Translation
Śukadeva Gosvāmī disse: Rukmiṇī pensara que era a amada especial do Senhor, porque este nunca deixava a sua companhia. Ao dizer-lhe estas coisas, Ele destruiu seu orgulho, após o que Ele descontinuou Sua fala.
Devanagari
इति त्रिलोकेशपतेस्तदात्मन:
प्रियस्य देव्यश्रुतपूर्वमप्रियम् ।
आश्रुत्य भीता हृदि
जातवेपथु-
श्चिन्तां दुरन्तां रुदती जगाम ह ॥ २२ ॥
प्रियस्य देव्यश्रुतपूर्वमप्रियम् ।
आश्रुत्य भीता हृदि
जातवेपथु-
श्चिन्तां दुरन्तां रुदती जगाम ह ॥ २२ ॥
Verse text
iti trilokeśa-pates tadātmanaḥ
priyasya devy aśruta-pūrvam apriyam
āśrutya bhītā hṛdi jāta-vepathuś
cintāṁ durantāṁ rudatī jagāma ha
priyasya devy aśruta-pūrvam apriyam
āśrutya bhītā hṛdi jāta-vepathuś
cintāṁ durantāṁ rudatī jagāma ha
Synonyms
iti — assim; tri-loka — dos três mundos; īśa — dos senhores; pateḥ — do mestre; tadā — então; ātmanaḥ — dela própria; priyasya — amado; devī — a deusa, Rukmiṇī; aśruta — nunca ouvido; pūrvam — antes; apriyam — coisa desagradável; āśrutya — ouvindo; bhītā — assustada; hṛdi — em seu coração; jāta — nascido; vepathuḥ — tremor; cintām — ansiedade; durantām — terrível; rudatī — soluçando; jagāma ha — experimentou.
Translation
A deusa Rukmiṇī jamais ouvira seu amado, o Senhor dos governantes universais, falar-lhe coisas tão desagradáveis, daí ter-se assustado. Um tremor surgiu em seu coração, e ela começou a chorar em terrível ansiedade.
Devanagari
पदा सुजातेन नखारुणश्रिया
भुवं लिखन्त्यश्रुभिरञ्जनासितै: ।
आसिञ्चती कुङ्कुमरूषितौ स्तनौ
तस्थावधोमुख्यतिदु:खरुद्धवाक् ॥ २३ ॥
भुवं लिखन्त्यश्रुभिरञ्जनासितै: ।
आसिञ्चती कुङ्कुमरूषितौ स्तनौ
तस्थावधोमुख्यतिदु:खरुद्धवाक् ॥ २३ ॥
Verse text
padā su-jātena nakhāruṇa-śrīyā
bhuvaṁ likhanty aśrubhir añjanāsitaiḥ
āsiñcatī kuṅkuma-rūṣitau stanau
tasthāv adho-mukhy ati-duḥkha-ruddha-vāk
bhuvaṁ likhanty aśrubhir añjanāsitaiḥ
āsiñcatī kuṅkuma-rūṣitau stanau
tasthāv adho-mukhy ati-duḥkha-ruddha-vāk
Synonyms
padā — com seu pé; su-jātena — muito macio; nakha — de suas unhas; aruṇa — avermelhadas; śrīyā — tendo a refulgência; bhuvam — a terra; likhantī — riscando; aśrubhiḥ — com suas lágrimas; añjana — por causa da sombra de seu olho; asitaiḥ — que eram negras; āsiñcatī — salpicando; kuṅkuma — com pó de kuṅkuma; rūṣitau — vermelhos; stanau — seios; tasthau — postou-se imóvel; adhaḥ — para baixo; mukhī — seu rosto; ati — extrema; duḥkha — devido à sua aflição; ruddha — embargada; vāk — sua fala.
Translation
Com seu macio pé, a refletir o esplendor avermelhado de suas unhas, ela riscava o chão, e lágrimas enegrecidas devido ao rímel de seus olhos salpicavam-lhe os seios tingidos de kuṅkuma. Ali, ela estacou, imóvel, cabisbaixa e com a voz embargada em virtude de sua extrema aflição.
Devanagari
तस्या: सुदु:खभयशोकविनष्टबुद्धे-
र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात ।
देहश्च विक्लवधिय: सहसैव मुह्यन्
रम्भेव वायुविहतो प्रविकीर्य केशान् ॥ २४ ॥
र्हस्ताच्छ्लथद्वलयतो व्यजनं पपात ।
देहश्च विक्लवधिय: सहसैव मुह्यन्
रम्भेव वायुविहतो प्रविकीर्य केशान् ॥ २४ ॥
Verse text
tasyāḥ su-duḥkha-bhaya-śoka-vinaṣṭa-buddher
hastāc chlathad-valayato vyajanaṁ papāta
dehaś ca viklava-dhiyaḥ sahasaiva muhyan
rambheva vāyu-vihato pravikīrya keśān
hastāc chlathad-valayato vyajanaṁ papāta
dehaś ca viklava-dhiyaḥ sahasaiva muhyan
rambheva vāyu-vihato pravikīrya keśān
Synonyms
tasyāḥ — dela; su-duḥkha — pela grande infelicidade; bhaya — medo; śoka — e remorso; vinaṣṭa — estragada; buddheḥ — cuja inteligência; hastāt — da mão; ślathat — escorregando; valayataḥ — cujas pulseiras; vyajanam — o abano; papāta — caiu; dehaḥ — seu corpo; ca — também; viklava — perturbada; dhiyaḥ — cuja mente; sahasā eva — de repente; muhyan — desmaiando; rambhā — uma bananeira; iva — como se; vāyu — pelo vento; vihataḥ — derrubada; pravikīrya — desalinhando; keśān — seus cabelos.
Translation
A mente de Rukmiṇī foi soterrada pela infelicidade, medo e pesar. Suas pulseiras escorregaram da mão, e seu abano caiu. Em seu atordoamento, ela de repente desmaiou, e seu cabelo ficou em desalinho enquanto seu corpo caía ao chão tal qual uma bananeira derrubada pelo vento.
Purport
SIGNIFICADO—Chocada com as palavras do Senhor Kṛṣṇa, Rukmiṇī não pôde entender que o Senhor estava apenas brincando e, em virtude disso, ela exibiu estes extáticos sintomas de pesar, que Śrīla Viśvanātha Cakravartī caracteriza como êxtases sāttvika, que vão do “atordoamento” à “dissolução”.
Devanagari
तद् दृष्ट्वा भगवान् कृष्ण: प्रियाया: प्रेमबन्धनम् ।
हास्यप्रौढिमजानन्त्या: करुण: सोऽन्वकम्पत ॥ २५ ॥
हास्यप्रौढिमजानन्त्या: करुण: सोऽन्वकम्पत ॥ २५ ॥
Verse text
tad dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇaḥ
priyāyāḥ prema-bandhanam
hāsya-prauḍhim ajānantyāḥ
karuṇaḥ so ’nvakampata
priyāyāḥ prema-bandhanam
hāsya-prauḍhim ajānantyāḥ
karuṇaḥ so ’nvakampata
Synonyms
tat — isto; dṛṣṭvā — vendo; bhagavān — o Senhor Supremo; kṛṣṇaḥ — Kṛṣṇa; priyāyāḥ — de Sua amada; prema — por amor puro a Deus; bandhanam — o vínculo; hāsya — de Seu gracejo; prauḍhim — todo o sentido; ajānantyāḥ — que não pôde compreender; karuṇaḥ — misericordioso; saḥ — Ele; anvakampata — sentiu compaixão.
Translation
Vendo que Sua amada estava tão atada a Ele pelo amor que não conseguiu compreender todo o sentido de Sua brincadeira, o misericordioso Senhor Kṛṣṇa sentiu compaixão por ela.
Devanagari
पर्यङ्कादवरुह्याशु तामुत्थाप्य चतुर्भुज: ।
केशान् समुह्य तद्वक्त्रं प्रामृजत् पद्मपाणिना ॥ २६ ॥
केशान् समुह्य तद्वक्त्रं प्रामृजत् पद्मपाणिना ॥ २६ ॥
Verse text
paryaṅkād avaruhyāśu
tām utthāpya catur-bhujaḥ
keśān samuhya tad-vaktraṁ
prāmṛjat padma-pāṇinā
tām utthāpya catur-bhujaḥ
keśān samuhya tad-vaktraṁ
prāmṛjat padma-pāṇinā
Synonyms
Translation
O Senhor levantou-Se rapidamente da cama. Manifestando quatro braços, Ele ergueu Rukmiṇī, alinhou seus cabelos e acariciou-lhe o rosto com Sua mão de lótus.
Purport
SIGNIFICADO—O Senhor manifestou quatro braços a fim de conseguir fazer todas essas coisas ao mesmo tempo.
Devanagari
प्रमृज्याश्रुकले नेत्रे स्तनौ चोपहतौ शुचा ।
आश्लिष्य बाहुना राजननन्यविषयां सतीम् ॥ २७ ॥
सान्त्वयामास सान्त्वज्ञ: कृपया कृपणां प्रभु: ।
हास्यप्रौढिभ्रमच्चित्तामतदर्हां सतां गति: ॥ २८ ॥
आश्लिष्य बाहुना राजननन्यविषयां सतीम् ॥ २७ ॥
सान्त्वयामास सान्त्वज्ञ: कृपया कृपणां प्रभु: ।
हास्यप्रौढिभ्रमच्चित्तामतदर्हां सतां गति: ॥ २८ ॥
Verse text
pramṛjyāśru-kale netre
stanau copahatau śucā
āśliṣya bāhunā rājan
ananya-viṣayāṁ satīm
stanau copahatau śucā
āśliṣya bāhunā rājan
ananya-viṣayāṁ satīm
sāntvayām āsa sāntva-jñaḥ
kṛpayā kṛpaṇāṁ prabhuḥ
hāsya-prauḍhi-bhramac-cittām
atad-arhāṁ satāṁ gatiḥ
kṛpayā kṛpaṇāṁ prabhuḥ
hāsya-prauḍhi-bhramac-cittām
atad-arhāṁ satāṁ gatiḥ
Synonyms
pramṛjya — enxugando; aśru-kale — cheios de lágrimas; netre — seus olhos; stanau — seus seios; ca — e; upahatau — desarranjados; śucā — por suas lágrimas aflitas; āśliṣya — abraçando-a; bāhunā — com Seu braço; rājan — ó rei (Parīkṣit); ananya — nenhum outro; viṣayām — cujo objeto de desejo; satīm — casta; sāntvayām āsa — Ele consolou; sāntva — nas maneiras de consolar; jñaḥ — o conhecedor perito; kṛpayā — com compaixão; kṛpaṇām — a patética; prabhuḥ — o Senhor Supremo; hāsya — de Seu gracejo; prauḍhi — pela astúcia; bhramat — tornando-se perplexa; cittām — cuja mente; atat-arhām — não merecendo aquilo; satām — dos devotos puros; gatiḥ — a meta.
Translation
Enxugando-lhe os olhos lacrimejantes e os seios manchados de lágrimas de pesar, o Senhor Supremo, a meta de Seus devotos, abraçou Sua casta esposa, que não desejava nada além dEle, ó rei. Perito na arte de apaziguar, Śrī Kṛṣṇa consolou com ternura a lamuriosa Rukmiṇī, cuja mente ficou desconcertada por Sua astuta brincadeira e que não merecia sofrer assim.
Devanagari
श्रीभगवानुवाच
मा मा वैदर्भ्यसूयेथा जाने त्वां मत्परायणाम् ।
त्वद्वच: श्रोतुकामेन क्ष्वेल्याचरितमङ्गने ॥ २९ ॥
मा मा वैदर्भ्यसूयेथा जाने त्वां मत्परायणाम् ।
त्वद्वच: श्रोतुकामेन क्ष्वेल्याचरितमङ्गने ॥ २९ ॥
Verse text
śrī-bhagavān uvāca
mā mā vaidarbhy asūyethā
jāne tvāṁ mat-parāyaṇām
tvad-vacaḥ śrotu-kāmena
kṣvelyācaritam aṅgane
mā mā vaidarbhy asūyethā
jāne tvāṁ mat-parāyaṇām
tvad-vacaḥ śrotu-kāmena
kṣvelyācaritam aṅgane
Synonyms
śrī-bhagavān uvāca — o Senhor Supremo disse; mā — não; mā — coMigo; vaidarbhi — ó Vaidarbhī; asūyethāḥ — fiques descontente; jāne — sei; tvām — que tu; mat — a Mim; parāyaṇām — plenamente dedicada; tvat — tuas; vacaḥ — palavras; śrotu — ouvir; kāmena — desejando; kṣvelyā — por brincadeira; ācaritam — agi; aṅgane — Minha querida dama.
Translation
O Senhor Supremo disse: Ó Vaidarbhī, não fiques descontente coMigo. Sei que tens plena devoção a Mim. Falei aquilo apenas de brincadeira, querida dama, porque queria ouvir o que dirias.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, o Senhor Kṛṣṇa falou o presente verso porque pensou que a graciosa Rukmiṇī poderia temer que Ele mais uma vez dissesse algo para perturbá-la, ou que ela pudesse zangar-se com o que Ele fizera.
Devanagari
मुखं च प्रेमसंरम्भस्फुरिताधरमीक्षितुम् ।
कटाक्षेपारुणापाङ्गं सुन्दरभ्रुकुटीतटम् ॥ ३० ॥
कटाक्षेपारुणापाङ्गं सुन्दरभ्रुकुटीतटम् ॥ ३० ॥
Verse text
mukhaṁ ca prema-saṁrambha-
sphuritādharam īkṣitum
kaṭā-kṣepāruṇāpāṅgaṁ
sundara-bhru-kuṭī-taṭam
sphuritādharam īkṣitum
kaṭā-kṣepāruṇāpāṅgaṁ
sundara-bhru-kuṭī-taṭam
Synonyms
mukham — o rosto; ca — e; prema — de amor; saṁrambha — pela agitação; sphurita — trêmulos; adharam — com lábios; īkṣitum — ver; kaṭā — de olhares de lado; kṣepa — pelo lançar; aruṇa — avermelhados; apāṅgam — canto dos olhos; sundara — belas; bhru — das sobrancelhas; kuṭī — as rugas; taṭam — nas margens.
Translation
Também queria ver teu rosto com os lábios trêmulos de zanga de amor, os cantos avermelhados de teus olhos a lançar olhares de lado e franzida a linha de tuas belas sobrancelhas.
Purport
SIGNIFICADO—Com relação a esse verso, Śrīla Viśvanātha Cakravartī explica que, normalmente, pelo desejo transcendental do Senhor, Seus devotos puros reciprocam sentimentos com Ele de maneiras que satisfazem Seus desejos espirituais. Mas o amor de Rukmiṇī era tão forte que seu inigualável humor predominou nesta situação, em razão do que, em vez de zangar-se, ela desmaiou e caiu ao chão. Longe de desagradar Kṛṣṇa, todavia, ela, ao exibir seu amor onipresente por Ele, aumentou-Lhe o êxtase transcendental.
Devanagari
अयं हि परमो लाभो गृहेषु गृहमेधिनाम् ।
यन्नर्मैरीयते याम: प्रियया भीरु भामिनि ॥ ३१ ॥
यन्नर्मैरीयते याम: प्रियया भीरु भामिनि ॥ ३१ ॥
Verse text
ayaṁ hi paramo lābho
gṛheṣu gṛha-medhinām
yan narmair īyate yāmaḥ
priyayā bhīru bhāmini
gṛheṣu gṛha-medhinām
yan narmair īyate yāmaḥ
priyayā bhīru bhāmini
Synonyms
Translation
O maior prazer que os chefes de família mundanos podem desfrutar em casa é passar o tempo a gracejar com suas amadas esposas, Minha querida dama tímida e temperamental.
Purport
SIGNIFICADO—A palavra bhāmini indica uma mulher zangada, apaixonada e temperamental. Como a graciosa Rukmiṇī não se zangou apesar de toda a provocação, o Senhor continua a dizer gracejos.
Devanagari
श्रीशुक उवाच
सैवं भगवता राजन् वैदर्भी परिसान्त्विता ।
ज्ञात्वा तत्परिहासोक्तिं प्रियत्यागभयं जहौ ॥ ३२ ॥
सैवं भगवता राजन् वैदर्भी परिसान्त्विता ।
ज्ञात्वा तत्परिहासोक्तिं प्रियत्यागभयं जहौ ॥ ३२ ॥
Verse text
śrī-śuka uvāca
saivaṁ bhagavatā rājan
vaidarbhī parisāntvitā
jñātvā tat-parihāsoktiṁ
priya-tyāga-bhayaṁ jahau
saivaṁ bhagavatā rājan
vaidarbhī parisāntvitā
jñātvā tat-parihāsoktiṁ
priya-tyāga-bhayaṁ jahau
Synonyms
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī disse; sā — ela; evam — assim; bhagavatā — pela Suprema Personalidade de Deus; rājan — ó rei; vaidarbhī — a rainha Rukmiṇī; parisāntvitā — completamente tranquilizada; jñātvā — compreendendo; tat — dEle; parihāsa — faladas por brincadeira; uktim — palavras; priya — por seu amado; tyāga — de rejeição; bhayam — seu medo; jahau — abandonou.
Translation
Śukadeva Gosvāmī disse: Ó rei, a Suprema Personalidade de Deus tranquilizou completamente a rainha Vaidarbhī, que compreendeu, então, que Ele dissera aquilo apenas de brincadeira. Assim, ela abandonou o medo de que seu amado a rejeitaria.
Devanagari
बभाष ऋषभं पुंसां वीक्षन्ती भगवन्मुखम् ।
सव्रीडहासरुचिरस्निग्धापाङ्गेन भारत ॥ ३३ ॥
सव्रीडहासरुचिरस्निग्धापाङ्गेन भारत ॥ ३३ ॥
Verse text
babhāṣa ṛṣabhaṁ puṁsāṁ
vīkṣantī bhagavan-mukham
sa-vrīḍa-hāsa-rucira-
snigdhāpāṅgena bhārata
vīkṣantī bhagavan-mukham
sa-vrīḍa-hāsa-rucira-
snigdhāpāṅgena bhārata
Synonyms
Translation
Sorrindo acanhadamente enquanto lançava olhares encantadores e afetuosos ao rosto do Senhor, o melhor dos varões, Rukmiṇī disse o seguinte, ó descendente de Bharata.
Devanagari
श्रीरुक्मिण्युवाच
नन्वेवमेतदरविन्दविलोचनाह
यद्वै भवान् भगवतोऽसदृशी विभूम्न: ।
क्व स्वे महिम्न्यभिरतो भगवांस्त्र्यधीश:
क्वाहं गुणप्रकृतिरज्ञगृहीतपादा ॥ ३४ ॥
नन्वेवमेतदरविन्दविलोचनाह
यद्वै भवान् भगवतोऽसदृशी विभूम्न: ।
क्व स्वे महिम्न्यभिरतो भगवांस्त्र्यधीश:
क्वाहं गुणप्रकृतिरज्ञगृहीतपादा ॥ ३४ ॥
Verse text
śrī-rukmiṇy uvāca
nanv evam etad aravinda-vilocanāha
yad vai bhavān bhagavato ’sadṛśī vibhūmnaḥ
kva sve mahimny abhirato bhagavāṁs try-adhīśaḥ
kvāhaṁ guṇa-prakṛtir ajña-gṛhīta-pādā
nanv evam etad aravinda-vilocanāha
yad vai bhavān bhagavato ’sadṛśī vibhūmnaḥ
kva sve mahimny abhirato bhagavāṁs try-adhīśaḥ
kvāhaṁ guṇa-prakṛtir ajña-gṛhīta-pādā
Synonyms
śrī-rukmiṇī uvāca — Śrī Rukmiṇī disse; nanu — bem; evam — assim seja; etat — isto; aravinda-vilocana — ó pessoa de olhos de lótus; āha — disse; yat — que; vai — de fato; bhavān — Tu; bhagavataḥ — ao Senhor Supremo; asadṛśī — desigual; vibhūmnaḥ — ao onipotente; kva — onde, em comparação; sve — em Sua própria; mahimni — glória; abhirataḥ — tendo prazer; bhagavān — o Senhor Supremo; tri — das três (principais deidades, a saber, Brahmā, Viṣṇu e Śiva); adhīśaḥ — o controlador; kva — e onde; aham — eu; guṇa — de qualidades materiais; prakṛtiḥ — cujo caráter; ajña — por pessoas tolas; gṛhīta — segurados; pādā — cujos pés.
Translation
Śrī Rukmiṇī disse: De fato, o que disseste é verdade, ó pessoa de olhos de lótus. Sou deveras inadequada para a onipotente Personalidade de Deus. Que comparação há entre esse Senhor Supremo, que é mestre das três deidades primordiais e que Se deleita em Sua própria glória, e esta que Te dirige a palavra, uma mulher de qualidades mundanas cujos pés são segurados por tolos?
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Śrīdhara Svāmī lista os defeitos que o Senhor Kṛṣṇa descrevera em Si mesmo e que afirmara O desqualificarem para esposo de Rukmiṇī. Estes incluem: incompatibilidade, ser temeroso, refugiar-Se no oceano, brigar com os poderosos, abandonar Seu reino, incerteza quanto à Sua identidade, agir contra os padrões usuais de comportamento, ausência de boas qualidades, ser equivocadamente louvado por mendigos, desinteresse e falta de gosto pela vida familiar. O Senhor alegou que Rukmiṇī deixara de reconhecer essas más qualidades nEle. Agora ela começa a responder a todas as afirmações do Senhor.
Primeiro, ela responde à afirmação de Śrī Kṛṣṇa no verso 11 deste capítulo, kasmān no vavṛṣe ’samān: “Por que escolheste a Mim, que não sou igual a Ti?” Aqui, Śrīmatī Rukmiṇī-devī diz que ela e Kṛṣṇa decerto não são iguais, pois ninguém pode ser igual ao Senhor Supremo. Śrīla Viśvanātha Cakravartī ressalta ainda que, em sua extrema humildade, Rukmiṇī está identificando-se com a energia externa do Senhor, a qual, na verdade, é uma expansão dela, sendo Rukmiṇī a deusa da fortuna.
Devanagari
सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्त:
शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा ।
नित्यं कदिन्द्रियगणै: कृतविग्रहस्त्वं
त्वत्सेवकैर्नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३५ ॥
शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा ।
नित्यं कदिन्द्रियगणै: कृतविग्रहस्त्वं
त्वत्सेवकैर्नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३५ ॥
Verse text
satyaṁ bhayād iva guṇebhya urukramāntaḥ
śete samudra upalambhana-mātra ātmā
nityaṁ kad-indriya-gaṇaiḥ kṛta-vigrahas tvaṁ
tvat-sevakair nṛpa-padaṁ vidhutaṁ tamo ’ndham
śete samudra upalambhana-mātra ātmā
nityaṁ kad-indriya-gaṇaiḥ kṛta-vigrahas tvaṁ
tvat-sevakair nṛpa-padaṁ vidhutaṁ tamo ’ndham
Synonyms
satyam — verdadeiro; bhayāt — por medo; iva — como se; guṇebhyaḥ — dos modos materiais; urukrama — ó Tu que executas façanhas transcendentais; antaḥ — dentro; śete — repousaste; samudre — no oceano; upalambhana-mātraḥ — consciência pura; ātma — a Alma Suprema; nityam — sempre; kat — maus; indriya-gaṇaiḥ — contra todos os sentidos materiais; kṛta-vigrahaḥ — combatendo; tvam — Tu; tvat — Teus; sevakaiḥ — pelos servos; nṛpa — de um rei; padam — a posição; vidhutam — rejeitada; tamaḥ — escuridão; andham — cega.
Translation
Sim, meu Senhor Urukrama, repousas dentro do oceano como se estivesses com medo dos modos materiais e, dessa maneira, apareces no coração como a Superalma em consciência pura. Estás sempre a combater os tolos sentidos materiais, e, de fato, até mesmo Teus servos rejeitam o privilégio da soberania real, que conduz à cegueira da ignorância.
Purport
SIGNIFICADO—No verso 12, o Senhor Kṛṣṇa disse que rājabhyo bibhyataḥ su-bhru samudram śaraṇaṁ gatān: “Por medo dos reis, Nós Nos abrigamos no oceano.” Aqui, Śrīmatī Rukmiṇī-devī salienta que os verdadeiros governantes deste mundo são os guṇas, os modos materiais da natureza, que impelem todos os seres vivos a agir. Śrīla Viśvanātha Cakravartī assinala que, porque o Senhor Kṛṣṇa teme que Seu devoto caia sob a influência dos modos da natureza e enrede-se no gozo dos sentidos, Ele entra no oceano interno de seu coração, onde permanece como a Superalma onisciente (upalambhana-mātra ātmā). Dessa forma, Ele protege Seus devotos. A expressão upalambhana-mātraḥ também indica que o Senhor é o objeto de meditação para Seus devotos.
No verso 12, o Senhor Kṛṣṇa também disse que balavadbhiḥ kṛta-dveṣān: “Criamos inimizade com os poderosos.” Aqui, Śrīmatī Rukmiṇī-devī observa que os sentidos materiais é que são deveras poderosos neste mundo. O Senhor Supremo, na batalha contra o gozo dos sentidos, assumiu o partido de Seus devotos e, desta forma, está sempre tentando ajudá-los em sua luta pela pureza espiritual. Quando os devotos se livram dos indesejáveis hábitos materiais, o Senhor Se revela a eles, em decorrência do que a eterna relação amorosa entre o Senhor e Seus devotos torna-se um fato irrevogável.
No mesmo verso, Kṛṣṇa declarou que tyakta-nṛpāsanān: “Renunciamos ao trono real.” Nesta passagem, entretanto, Śrīmatī Rukmiṇī-devī ressalta que a posição de supremacia política neste mundo, em geral, implica o surgimento de ditos líderes poderosos imersos em escuridão e cegueira. Como afirma o ditado: “O poder corrompe.” Por isso, mesmo os servos amorosos do Senhor tendem a afastar-se da intriga política e da política de poder. O próprio Senhor, por ser cem por cento satisfeito em Sua bem-aventurança espiritual, dificilmente Se interessaria em ocupar posições políticas mundanas. Assim, Śrīmatī Rukmiṇī-devī interpreta com exatidão as ações do Senhor como evidência de Sua suprema natureza transcendental.
Devanagari
त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां
वर्त्मास्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् ।
यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य
भूमंस्तवेहितमथो अनु ये भवन्तम् ॥ ३६ ॥
वर्त्मास्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् ।
यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य
भूमंस्तवेहितमथो अनु ये भवन्तम् ॥ ३६ ॥
Verse text
tvat-pāda-padma-makaranda-juṣāṁ munīnāṁ
vartmāsphuṭaṁ nr-paśubhir nanu durvibhāvyam
yasmād alaukikam ivehitam īśvarasya
bhūmaṁs tavehitam atho anu ye bhavantam
vartmāsphuṭaṁ nr-paśubhir nanu durvibhāvyam
yasmād alaukikam ivehitam īśvarasya
bhūmaṁs tavehitam atho anu ye bhavantam
Synonyms
tvat — Teus; pāda — dos pés; padma — semelhantes ao lótus; makaranda — o mel; juṣām — que saboreiam; munīnām — para sábios; vartma — (Teu) caminho; asphuṭam — não aparente; nṛ — em forma humana; paśubhiḥ — por animais; nanu — decerto, então; durvibhāvyam — impossível de compreender; yasmāt — porque; alaukikam — supramundanas; iva — como se; īhitam — as atividades; īśvarasya — do Senhor Supremo; bhūman — ó onipotente; tava — Tuas; īhitam — atividades; atha u — portanto; anu — que seguem; ye — aqueles; bhavantam — a Ti.
Translation
Teus movimentos, inescrutáveis até para sábios que saboreiam o mel de Teus pés de lótus, são decerto incompreensíveis para seres humanos que se comportam como animais. E assim como Tuas atividades são transcendentais, ó Senhor onipotente, também o são as de Teus seguidores.
Purport
SIGNIFICADO—Aqui a rainha Rukmiṇī responde ao que o Senhor Kṛṣṇa declarou no verso 13:
aspaṣṭa-vartmanāṁ puṁsām
aloka-patham īyuṣām
āsthitāḥ padavīṁ su-bhru
prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ
aloka-patham īyuṣām
āsthitāḥ padavīṁ su-bhru
prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ
“Ó dama de belas sobrancelhas, em geral as mulheres estão fadadas a sofrer quando acompanham homens cujo comportamento é incerto e que trilham um caminho não aprovado pela sociedade.”
No presente verso, Rukmiṇī toma o termo aloka-patham como significando “caminho não mundano”. Aqueles que se enredaram na conduta mundana estão tentando desfrutar deste mundo mais ou menos como animais. Mesmo que tais indivíduos sejam “culturalmente avançados”, eles devem apenas ser considerados animais sofisticados ou polidos. Śrīmatī Rukmiṇī-devī assinala que, visto serem as atividades do Senhor sempre transcendentais, elas são aspaṣṭa, ou “não claras”, para as pessoas comuns, e nem mesmo os sábios que tentam conhecer o Senhor conseguem compreender perfeitamente essas atividades.
Devanagari
निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद्
यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्या: ।
न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तकमाढ्यतान्धा:
प्रेष्ठो भवान् बलिभुजामपि तेऽपि तुभ्यम् ॥ ३७ ॥
यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्या: ।
न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तकमाढ्यतान्धा:
प्रेष्ठो भवान् बलिभुजामपि तेऽपि तुभ्यम् ॥ ३७ ॥
Verse text
niṣkiñcano nanu bhavān na yato ’sti kiñcid
yasmai baliṁ bali-bhujo ’pi haranty ajādyāḥ
na tvā vidanty asu-tṛpo ’ntakam āḍhyatāndhāḥ
preṣṭho bhavān bali-bhujām api te ’pi tubhyam
yasmai baliṁ bali-bhujo ’pi haranty ajādyāḥ
na tvā vidanty asu-tṛpo ’ntakam āḍhyatāndhāḥ
preṣṭho bhavān bali-bhujām api te ’pi tubhyam
Synonyms
niṣkiñcanaḥ — sem posses; nanu — de fato; bhavān — Tu; na — não; yataḥ — além do qual; asti — há; kiñcit — algo; yasmai — a quem; balim — tributo; bali — do tributo; bhujaḥ — os desfrutadores; api — mesmo; haranti — carregam; aja-ādyāḥ — encabeçados por Brahmā; na — não; tvā — Te; vidanti — conhecem; asu-tṛpaḥ — pessoas satisfeitas no corpo; antakam — como a morte; āḍhyatā — por sua condição de riqueza; andhāḥ — cegados; preṣṭhaḥ — o mais querido; bhavān — Tu; bali-bhujām — para os grandes desfrutadores de tributo; api — mesmo; te — eles; api — também; tubhyam — (são queridos) a Ti.
Translation
Nada possuis porque nada existe além de Ti. Até mesmo os grandes desfrutadores de tributo – Brahmā e outros semideuses – pagam tributo a Ti. Aqueles que estão cegos devido à sua riqueza e absortos em satisfazer os sentidos não Te reconhecem sob a forma da morte. Para os deuses, os desfrutadores de tributo, no entanto, és o mais querido, assim como eles o são para Ti.
Purport
SIGNIFICADO—Aqui, Śrīmatī Rukmiṇī-devī responde ao que disse o Senhor Kṛṣṇa no verso 14:
niṣkiñcanā vayaṁ śaśvan
niṣkiñcana-jana-priyāḥ
tasmāt prāyeṇa na hy āḍhyā
māṁ bhajanti su-madhyame
niṣkiñcana-jana-priyāḥ
tasmāt prāyeṇa na hy āḍhyā
māṁ bhajanti su-madhyame
“Não temos bens materiais e temos a benquerença daqueles que igualmente nada possuem. Portanto, ó dama esbelta, é muito difícil que os ricos Me adorem.”
A rainha Rukmiṇī inicia suas palavras dizendo niṣkiñcano nanu: “Tu és de fato niṣkiñcana.” A palavra kiñcana significa “algo”, e o prefixo nir — ou, como ele aparece aqui, niṣ — indica negação. Dessa maneira, no sentido comum, niṣkiñcana quer dizer “quem não possui algo”, ou, em outras palavras, “quem nada possui”.
No presente verso, entretanto, a rainha Rukmiṇī afirma que o Senhor Kṛṣṇa “nada possui” não porque Ele seja um indigente, mas porque Ele mesmo é tudo. Em outras palavras, uma vez que Kṛṣṇa é a Verdade Absoluta, tudo o que existe está dentro dEle. Não há uma segunda coisa, algo fora da existência do Senhor, para Ele possuir. Por exemplo, um homem pode possuir uma casa, ou um carro, ou um filho ou dinheiro, mas essas coisas não se tornam o homem: elas existem fora dele. Dizemos que ele as possui apenas no sentido de ter controle sobre elas. Mas o Senhor não apenas controla Sua criação: Sua criação, na realidade, existe dentro dEle. Logo, nada existe fora dEle para Ele poder possuir do modo como possuímos objetos externos.
Os ācāryas explicam niṣkiñcana da seguinte maneira: Afirmar que alguém possui algo implica dizer que ele não possui tudo.
Em outras palavras, se dizemos que um homem possui alguma propriedade, subentendemos que ele não possui toda propriedade, mas sim alguma propriedade específica. Um dicionário clássico define a palavra “algo” como “um certo número, quantidade etc. indefinido ou não especificado, ao mesmo tempo que distinto do resto”. A palavra sânscrita kiñcana transmite esse sentido de uma quantidade parcial do total. Assim, o Senhor Kṛṣṇa é chamado niṣkiñcana para refutar a ideia de que Ele possua apenas certa quantidade de beleza, fama, riqueza, inteligência e outras opulências. Em vez disso, Ele possui beleza infinita, inteligência infinita, riqueza infinita e assim por diante. Isso é assim porque Ele é a Verdade Absoluta.
Śrīla Prabhupāda começa sua introdução ao primeiro canto, primeiro volume, do Śrīmad-Bhāgavatam com a seguinte declaração, que é muito pertinente à nossa presente discussão: “O conceito de Deus e o conceito da Verdade Absoluta não estão no mesmo nível. O Śrīmad-Bhāgavatam tem como objetivo a Verdade Absoluta. O conceito de Deus indica o controlador, ao passo que o conceito da Verdade Absoluta indica o summum bonum, ou a fonte última de todas as energias.” Aqui, Śrīla Prabhupāda toca em um ponto filosófico fundamental. Deus é comumente definido como “o ser supremo”, e o dicionário define supremo como (1) o mais elevado em posição, poder, autoridade etc.; (2) o mais elevado em qualidade, empreendimento, desempenho etc.; (3) o mais elevado em grau, e (4) final, último. Nenhuma destas definições dá uma indicação adequada da existência absoluta.
Por exemplo, podemos dizer que determinado americano é supremamente rico no sentido de que ele é mais rico do que qualquer outro americano, ou podemos falar do Supremo Tribunal Federal como o mais elevado tribunal do país, embora ele decerto não tenha autoridade absoluta em todas as questões sociais e políticas, pois divide sua autoridade nesses campos com o legislativo e o presidente. Em outras palavras, o termo “supremo” indica o melhor em uma hierarquia, de modo que se pode entender o ser supremo meramente como o melhor ou maior de todos os seres, mas não como a fonte de todos os outros seres e, de fato, de tudo o que existe. Por isso, Śrīla Prabhupāda especificamente salienta que o conceito da Verdade Absoluta, Kṛṣṇa, é mais elevado do que o conceito de um ser supremo, e esse ponto é essencial para uma clara compreensão da filosofia vaiṣṇava.
O Senhor Kṛṣṇa não é um mero ser supremo: Ele é o ser absoluto, e é justamente a partir deste ponto que Sua esposa está falando. Portanto, a palavra niṣkiñcana indica não que Kṛṣṇa não possui nenhuma opulência, senão que possui toda opulência. Neste sentido é que ela aceita a definição que Kṛṣṇa apresenta de Si mesmo como niṣkiñcana.
No verso 14, o Senhor Kṛṣṇa também afirmou que niṣkiñcana-jana-priyāḥ: “Sou querido por aqueles que nada têm.” Aqui, todavia, a rainha Rukmiṇī ressalta que os semideuses, as almas mais ricas do universo, fazem oferendas regulares ao Senhor Supremo. Podemos pressupor que os semideuses, sendo os representantes nomeados do Senhor, sabem que tudo Lhe pertence no sentido de que tudo faz parte dEle, como se explicou acima. Portanto, a declaração niṣkiñcana-jana-priyāḥ é correta no sentido de que, como nada existe exceto o Senhor e Suas potências, não importa quão ricos pareçam ser os adoradores do Senhor, eles de fato não estão Lhe oferecendo nada senão Sua própria energia, como um ato de amor. Exemplifica-se a mesma ideia quando alguém adora o rio Ganges oferecendo-lhe a água do Ganges, ou quando um filho consegue dinheiro do pai no dia do aniversário deste e compra-lhe um presente. O pai está pagando seu próprio presente, mas o que deveras lhe interessa é o amor do filho. Analogamente, o Senhor Supremo manifesta o cosmos, após o que as almas condicionadas reúnem para si vários objetos da criação do Senhor. As almas piedosas oferecem alguns dos melhores objetos de sua coleta de volta ao Senhor como sacrifício e, dessa forma, purificam-se. Como todo o cosmos e tudo o que nele existe não passa da energia do Senhor, podemos dizer que aqueles que adoram o Senhor nada possuem.
Em termos mais convencionais, aqueles que têm orgulho de sua grande riqueza não se prostram diante de Deus. A rainha Rukmiṇī também menciona esses tolos. Satisfeitos com seus corpos temporários, eles não compreendem o divino poder da morte, que os espreita. Os semideuses, porém, que são, sem termos de comparação, os seres vivos mais ricos, oferecem com regularidade sacrifícios ao Senhor Supremo, daí o Senhor ser muito querido a eles, como aqui se afirma.
Devanagari
त्वं वै समस्तपुरुषार्थमय: फलात्मा
यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् ।
तेषां विभो समुचितो भवत: समाज:
पुंस: स्त्रियाश्च रतयो: सुखदु:खिनोर्न ॥ ३८ ॥
यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्स्नम् ।
तेषां विभो समुचितो भवत: समाज:
पुंस: स्त्रियाश्च रतयो: सुखदु:खिनोर्न ॥ ३८ ॥
Verse text
tvaṁ vai samasta-puruṣārtha-mayaḥ phalātmā
yad-vāñchayā su-matayo visṛjanti kṛtsnam
teṣāṁ vibho samucito bhavataḥ samājaḥ
puṁsaḥ striyāś ca ratayoḥ sukha-duḥkhinor na
yad-vāñchayā su-matayo visṛjanti kṛtsnam
teṣāṁ vibho samucito bhavataḥ samājaḥ
puṁsaḥ striyāś ca ratayoḥ sukha-duḥkhinor na
Synonyms
tvam — Tu; vai — de fato; samasta — todas; puruṣa — da vida humana; artha — as metas; mayaḥ — que engloba; phala — da meta última; ātmā — o próprio Eu; yat — por quem; vāñchayā — por desejo; su-matayaḥ — pessoas inteligentes; visṛjanti — descartam; kṛtsnam — tudo; teṣām — para eles; vibho — ó onipotente; samucitaḥ — apropriada; bhavataḥ — Tua; samājaḥ — associação; puṁsaḥ — de um homem; striyāḥ — e uma mulher; ca — e; ratayoḥ — que sentem atração luxuriosa mútua; sukha-duḥkhinoḥ — que experimentam a felicidade e o sofrimento materiais; na — não.
Translation
És a personificação de todas as metas humanas e Tu mesmo és o objetivo final da vida. Desejando alcançar-Te, ó Senhor todo-poderoso, pessoas inteligentes abandonam tudo o mais. São elas que merecem Tua associação, e não homens e mulheres absortos no prazer e dor resultantes de sua luxúria mútua.
Purport
SIGNIFICADO—Neste verso, a rainha Rukmiṇī refuta o que o Senhor Kṛṣṇa declarou no verso 15:
yayor ātma-samaṁ vittaṁ
janmaiśvaryākṛtir bhavaḥ
tayor vivāho maitrī ca
nottamādhamayoḥ kvacit
janmaiśvaryākṛtir bhavaḥ
tayor vivāho maitrī ca
nottamādhamayoḥ kvacit
“O casamento e a amizade são apropriados entre duas pessoas que são iguais em termos de riqueza, nascimento, influência, aparência física e capacidade para gerar uma boa progênie, mas nunca entre um superior e um inferior.” De fato, só aqueles que abandonaram todas essas concepções materiais de gozo dos sentidos e adotaram com exclusividade o serviço amoroso ao Senhor podem compreender quem é seu verdadeiro amigo e companheiro – o próprio Senhor Śrī Kṛṣṇa.
Devanagari
त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव
आत्मात्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि ।
हित्वा भवद्भ्रुव उदीरितकालवेग
ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्ये ॥ ३९ ॥
आत्मात्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि ।
हित्वा भवद्भ्रुव उदीरितकालवेग
ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्ये ॥ ३९ ॥
Verse text
tvaṁ nyasta-daṇḍa-munibhir gaditānubhāva
ātmātma-daś ca jagatām iti me vṛto ’si
hitvā bhavad-bhruva udīrita-kāla-vega-
dhvastāśiṣo ’bja-bhava-nāka-patīn kuto ’nye
ātmātma-daś ca jagatām iti me vṛto ’si
hitvā bhavad-bhruva udīrita-kāla-vega-
dhvastāśiṣo ’bja-bhava-nāka-patīn kuto ’nye
Synonyms
tvam — Tu; nyasta — que renunciaram; daṇḍa — a vara de sannyāsī; munibhiḥ — por sábios; gadita — falada; anubhāvaḥ — cuja proeza; ātmā — o Espírito Supremo; ātma — Teu próprio eu; daḥ — que distribuis; ca — também; jagatām — de todos os mundos; iti — assim; me — por mim; vṛtaḥ — escolhido; asi — foste; hitvā — rejeitando; bhavat — Tuas; bhruvaḥ — das sobrancelhas; udīrita — gerado; kāla — do tempo; vega — pelos impulsos; dhvasta — destruídas; āśiṣaḥ — cujas esperanças; abja — nascido do lótus (o senhor Brahmā); bhava — o senhor Śiva; nāka — dos céus; patīn — os senhores; kutaḥ — que então dos; anye — outros.
Translation
Sabendo que eminentes sábios que renunciaram ao daṇḍa de sannyāsī proclamam Tuas glórias, sabendo que és a Alma Suprema de todos os mundos e que és tão misericordioso que entregas até mesmo Teu próprio eu, escolhi Tua pessoa como marido, rejeitando o senhor Brahmā, o senhor Śiva e os governantes dos céus, cujas aspirações são todas frustradas pela força do tempo, que nasce de Tuas sobrancelhas. Que interesse, então, eu poderia ter em qualquer outro pretendente?
Purport
SIGNIFICADO—Esta é a refutação da rainha Rukmiṇī ao que o Senhor Kṛṣṇa declarou no verso 16. Ali, o Senhor Kṛṣṇa disse que bhikṣubhiḥ ślāghitā mudhā: “Sou glorificado por mendigos.” Mas a rainha Rukmiṇī ressalta que aqueles supostos mendigos são, em verdade, sábios na fase de vida de paramahaṁsa – sannyāsīs que alcançaram o nível mais alto de avanço espiritual e que, em razão disso, abandonaram o bastão de sannyāsī. O Senhor Kṛṣṇa também fez duas acusações específicas contra Sua esposa no verso 16. Ele disse que vaidarbhy etad avijñāya: “Minha querida Vaidarbhī, não estavas consciente da situação” e tvayādīrgha-samīkṣayā: “Porque careces de perspicácia”. No presente verso, a declaração de Rukmiṇī iti me vṛto ’si indica: “Escolhi Tua pessoa como marido porque possuis as qualidades acima mencionadas. Não foi, de modo algum, uma escolha cega.” Rukmiṇī menciona ainda que ela preteriu personalidades menos importantes, tais como Brahmā, Śiva e os governantes dos céus, porque viu que embora, materialmente falando, sejam personalidades eminentes, eles são frustrados pelas poderosas ondas do tempo, que emana das sobrancelhas do Senhor Kṛṣṇa. Portanto, longe de carecer de perspicácia, Rukmiṇī escolheu o Senhor Kṛṣṇa depois de uma intensa e completa avaliação de toda a situação cósmica. Dessa maneira, ela censura amorosamente seu marido nesta passagem.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī interpreta o humor de Rukmiṇī da seguinte forma: “Meu querido esposo, Tua acusação de que careço de visão indica que sabias, sim, de minha profunda perspicácia na situação. De fato, eu Te escolhi porque eu sabia de Tuas verdadeiras glórias.”
Devanagari
जाड्यं वचस्तव गदाग्रज यस्तु भूपान्
विद्राव्य शार्ङ्गनिनदेन जहर्थ मां त्वम् ।
सिंहो यथा स्वबलिमीश पशून् स्वभागं
तेभ्यो भयाद् यदुदधिं शरणं प्रपन्न: ॥ ४० ॥
विद्राव्य शार्ङ्गनिनदेन जहर्थ मां त्वम् ।
सिंहो यथा स्वबलिमीश पशून् स्वभागं
तेभ्यो भयाद् यदुदधिं शरणं प्रपन्न: ॥ ४० ॥
Verse text
jāḍyaṁ vacas tava gadāgraja yas tu bhūpān
vidrāvya śārṅga-ninadena jahartha māṁ tvam
siṁho yathā sva-balim īśa paśūn sva-bhāgaṁ
tebhyo bhayād yad udadhiṁ śaraṇaṁ prapannaḥ
vidrāvya śārṅga-ninadena jahartha māṁ tvam
siṁho yathā sva-balim īśa paśūn sva-bhāgaṁ
tebhyo bhayād yad udadhiṁ śaraṇaṁ prapannaḥ
Synonyms
jāḍyam — tolice; vacaḥ — palavras; tava — Tuas; gadāgraja — ó Gadāgraja; yaḥ — que; tu — mesmo; bhū-pān — os reis; vidrāvya — afugentando; śārṅga — de Śārṅga, Teu arco; ninadena — pelo ressoar; jahartha — arrebataste; mām — me; tvam — Tu; siṁhaḥ — um leão; yathā — como; sva — Teu; balim — tributo; īśa — o Senhor; paśūn — animais; sva-bhāgam — sua partilha; tebhyaḥ — deles; bhayāt — por medo; yat — que; udadhim — no oceano; śaraṇaṁ-prapannaḥ — Tu Te abrigaste.
Translation
Meu Senhor, assim como um leão afugenta animais inferiores para exigir o tributo que lhe cabe, Tu, com o tanger ressoante de Teu arco Śārṅga, enxotaste os reis reunidos e, depois, reivindicaste a mim, Tua justa partilha. Logo, não passa de absoluta tolice, meu querido Gadāgraja, dizeres que Te abrigaste no oceano por temor a esses reis.
Purport
SIGNIFICADO—No verso 12 deste capítulo, o Senhor Kṛṣṇa disse que rājabhyo bibhyataḥ su-bhru samudraṁ śaranaṁ gatān: “Aterrorizado com aqueles reis, fomos para o oceano em busca de refúgio.” Segundo os ācāryas, o Senhor Kṛṣṇa acabou provocando a ira de Rukmiṇī ao glorificar outros homens que poderiam ter sido seu marido, e, devido a isso, com um humor agitado, ela Lhe diz aqui que ela não é ignorante, mas sim que Ele falou tolices. Ela declara: “Tal qual um leão, raptaste-me na presença daqueles reis e os afugentaste com Teu arco Śārṅga; logo, é mera tolice dizeres que foste para o oceano por medo daqueles mesmos reis.” Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, enquanto falava estas palavras, a rainha Rukmiṇī franzia as sobrancelhas e lançava ao Senhor irados olhares de lado.
Devanagari
यद्वाञ्छया नृपशिखामणयोऽङ्गवैन्य-
जायन्तनाहुषगयादय ऐक्यपत्यम् ।
राज्यं विसृज्य विविशुर्वनमम्बुजाक्ष
सीदन्ति तेऽनुपदवीं त इहास्थिता: किम् ॥ ४१ ॥
जायन्तनाहुषगयादय ऐक्यपत्यम् ।
राज्यं विसृज्य विविशुर्वनमम्बुजाक्ष
सीदन्ति तेऽनुपदवीं त इहास्थिता: किम् ॥ ४१ ॥
Verse text
yad-vāñchayā nṛpa-śikhāmaṇayo ’nga-vainya-
jāyanta-nāhuṣa-gayādaya aikya-patyam
rājyaṁ visṛjya viviśur vanam ambujākṣa
sīdanti te ’nupadavīṁ ta ihāsthitāḥ kim
jāyanta-nāhuṣa-gayādaya aikya-patyam
rājyaṁ visṛjya viviśur vanam ambujākṣa
sīdanti te ’nupadavīṁ ta ihāsthitāḥ kim
Synonyms
yat — a quem; vāñchayā — por desejo; nṛpa — de reis; śikhāmaṇayaḥ — as joias da coroa; aṅga-vainya-jāyanta-nāhuṣa-gaya-ādayaḥ — Aṅga (o pai de Vena), Vainya (Pṛthu, o filho de Vena), Jāyanta (Bharata), Nāhuṣa (Yayāti), Gaya e outros; aikya — exclusiva; patyam — tendo soberania; rājyam — seus reinos; viṣrjya — abandonando; viviśuḥ — entraram; vanam — na floresta; ambuja-akṣa — ó pessoa de olhos de lótus; sīdanti — sofrem frustração; te — Teu; anupadavīm — no caminho; te — eles; iha — neste mundo; āsthitāḥ — fixos; kim — acaso.
Translation
Desejando Tua associação, os melhores dos reis – Aṅga, Vainya, Jāyanta, Nāhuṣa, Gaya e outros – abandonaram sua soberania absoluta e foram para a floresta em busca de Ti. Como esses reis poderiam frustrar-se neste mundo, ó pessoa de olhos de lótus?
Purport
SIGNIFICADO—Aqui, a rainha Rukmiṇī refuta as ideias apresentadas pelo Senhor Kṛṣṇa no verso 13. De fato, Śrīmatī Rukmiṇī-devī repete as próprias palavras do Senhor Kṛṣṇa. O Senhor disse que āsthitāḥ padavīṁ su-bhru prāyaḥ sīdanti yoṣitaḥ: “As mulheres que trilham Meu caminho costumam sofrer.” Nesta passagem, Rukmiṇī-devī diz que sīdanti te ’nupadavīṁ ta ihāsthitāḥ kim: “Por que pessoas fixas em Teu caminho haveriam de sofrer neste mundo?” Ela apresenta o exemplo de muitos grandes reis que renunciaram a sua poderosa soberania para entrar na floresta, onde executaram austeridades e adoraram o Senhor, com o intenso desejo de alcançar Sua associação transcendental. Assim, segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, Śrīmatī Rukmiṇī-devī aqui pretende dizer ao Senhor Kṛṣṇa: “Disseste que eu, filha de um rei, sou ininteligente e frustrada porque me casei conTigo. Mas como podes acusar todos estes eminentes reis iluminados de serem ininteligentes? Eles eram os mais sábios dos homens e, mesmo assim, abandonaram tudo para Te seguir e, com certeza, não se frustraram com o resultado. De fato, eles alcançaram a perfeição de associarem-se conTigo.”
Devanagari
कान्यं श्रयेत तव पादसरोजगन्ध-
माघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।
लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयस्य
मर्त्या सदोरुभयमर्थविविक्तदृष्टि: ॥ ४२ ॥
माघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् ।
लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयस्य
मर्त्या सदोरुभयमर्थविविक्तदृष्टि: ॥ ४२ ॥
Verse text
kānyaṁ śrayeta tava pāda-saroja-gandham
āghrāya san-mukharitaṁ janatāpavargam
lakṣmy-ālayaṁ tv avigaṇayya guṇālayasya
martyā sadoru-bhayam artha-viviita-dṛṣṭiḥ
āghrāya san-mukharitaṁ janatāpavargam
lakṣmy-ālayaṁ tv avigaṇayya guṇālayasya
martyā sadoru-bhayam artha-viviita-dṛṣṭiḥ
Synonyms
kā — que mulher; anyam — outro homem; śrayeta — se abrigaria em; tava — Teus; pāda — dos pés; saroja — do lótus; gandham — o aroma; āghrāya — tendo sentido; sat — por grandes santos; mukharitam — descrito; janatā — a todas as pessoas; apavargam — que concede liberação; lakṣmī — da deusa da fortuna; ālayam — o lugar de residência; tu — mas; avigaṇayya — não levando a sério; guṇa — de todas as qualidades transcendentais; ālayasya — da morada; martyā — mortal; sadā — sempre; uru — grande; bhayam — alguém que tem medo; artha — seu melhor interesse; vivikta — que verifica; dṛṣṭiḥ — cuja visão.
Translation
O aroma de Teus pés de lótus, que é glorificado por grandes santos, concede a liberação às pessoas e é a morada da deusa Lakṣmī. Que mulher se abrigaria em algum outro homem depois de saborear esse aroma? Visto seres a morada de qualidades transcendentais, que mulher mortal com a perspicácia para distinguir seu verdadeiro interesse desprezaria aquela fragrância e dependeria, em vez disso, de alguém que está sempre sujeito ao terrível medo?
Purport
SIGNIFICADO—No verso 16, o Senhor Kṛṣṇa alegou que era guṇair hīnāḥ, “destituído de todas as boas qualidades”. Para refutar essa alegação, a devotada Rukmiṇī aqui afirma que o Senhor é guṇālaya, “a morada de todas as boas qualidades”. Em um só momento, os homens supostamente poderosos deste mundo podem ser reduzidos ao extremo desamparo e confusão. De fato, a destruição é o destino inevitável de todos os poderosos corpos masculinos. O Senhor, porém, tem um corpo eterno e espiritual que é onipotente e de beleza infinita; logo, conforme argumenta neste trecho a rainha Rukmiṇī, como uma mulher sã e iluminada poderia abrigar-se em alguém que não no Senhor Supremo, Kṛṣṇa?
Devanagari
तं त्वानुरूपमभजं जगतामधीश-
मात्मानमत्र च परत्र च कामपूरम् ।
स्यान्मे तवाङ्घ्रिररणं सृतिभिर्भ्रमन्त्या
यो वै भजन्तमुपयात्यनृतापवर्ग: ॥ ४३ ॥
मात्मानमत्र च परत्र च कामपूरम् ।
स्यान्मे तवाङ्घ्रिररणं सृतिभिर्भ्रमन्त्या
यो वै भजन्तमुपयात्यनृतापवर्ग: ॥ ४३ ॥
Verse text
taṁ tvānurūpam abhajaṁ jagatām adhīśam
ātmānam atra ca paratra ca kāma-pūram
syān me tavāṅghrir araṇaṁ sṛtibhir bhramantyā
yo vai bhajantam upayāty anṛtāpavargaḥ
ātmānam atra ca paratra ca kāma-pūram
syān me tavāṅghrir araṇaṁ sṛtibhir bhramantyā
yo vai bhajantam upayāty anṛtāpavargaḥ
Synonyms
tam — a Ele; tvā — Ti mesmo; anurūpam — adequado; abhajam — escolhi; jagatām — de todos os mundos; adhīśam — o mestre derradeiro; ātmānam — a Alma Suprema; atra — nesta vida; ca — e; paratra — na próxima vida; ca — também; kāma — de desejos; pūram — o realizador; syāt — que haja; me — para mim; tava — Teus; aṅghriḥ — pés; araṇam — abrigo; sṛtibhiḥ — pelos vários movimentos (de uma espécie de vida para a outra); bhramantyāḥ — que tem vagado; yaḥ — os quais (pés); vai — de fato; bhajantam — seu adorador; upayāti — aproxima-se; anṛta — da inverdade; apavargaḥ — liberdade.
Translation
Por seres adequado para mim, eu Te escolhi, o mestre e Alma Suprema de todos os mundos, que satisfazes nossos desejos nesta vida e na próxima. Que Teus pés, cujos adoradores libertam da ilusão quem os busca, deem abrigo a mim, que tenho vagado de uma situação material a outra.
Purport
SIGNIFICADO—Uma leitura alternativa para a palavra sṛtibhiḥ é śrutibhiḥ, e, neste caso, a ideia expressa por Rukmiṇī é: “Tenho ficado confusa ao ouvir várias escrituras religiosas que tratam de numerosos rituais e cerimônias com suas promessas de resultados fruitivos.” Śrīla Śrīdhara Svāmī apresenta essa explicação, enquanto Śrīla Jīva Gosvāmī e Śrīla Viśvanātha Cakravartī fornecem uma ideia adicional do que Rukmiṇī poderia querer exprimir com a palavra śrutibhiḥ: “Meu querido Senhor Kṛṣṇa, fiquei confusa ao ouvir sobre Tuas várias encarnações. Ouvi dizer que, quando apareceste como Rāma, abandonaste Tua esposa, Sītā, e que abandonaste as gopīs nesta vida. Portanto, fiquei confusa.”
Sabe-se que Śrīmatī Rukmiṇī-devī é uma consorte do Senhor Kṛṣṇa eternamente liberada, mas, nestes versos, ela desempenha com humildade o papel de uma mulher mortal que se abriga no Senhor Supremo.
Devanagari
तस्या: स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टा:
स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वविडालभृत्या: ।
यत्कर्णमूलमरिकर्षण नोपयायाद्
युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४४ ॥
स्त्रीणां गृहेषु खरगोश्वविडालभृत्या: ।
यत्कर्णमूलमरिकर्षण नोपयायाद्
युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४४ ॥
Verse text
tasyāḥ syur acyuta nṛpā bhavatopadiṣṭāḥ
strīṇāṁ gṛheṣu khara-go-śva-viḍāla-bhṛtyāḥ
yat-karṇa-mūlam ari-karṣaṇa nopayāyād
yuṣmat-kathā mṛḍa-viriñca-sabhāsu gītā
strīṇāṁ gṛheṣu khara-go-śva-viḍāla-bhṛtyāḥ
yat-karṇa-mūlam ari-karṣaṇa nopayāyād
yuṣmat-kathā mṛḍa-viriñca-sabhāsu gītā
Synonyms
tasyāḥ — dela; syuḥ — que se tornem (os maridos); acyuta — ó infalível Kṛṣṇa; nṛpāḥ — reis; bhavatā — por Ti; upadiṣṭāḥ — mencionados; strīṇām — de mulheres; gṛheṣu — nos lares; khara — como asnos; go — bois; śva — cães; viḍāla — gatos; bhṛtyāḥ — e escravos; yat — cujo; karṇa — do ouvido; mūlam — o âmago; ari — Teus inimigos; karṣaṇa — ó Tu que molestas; na — nunca; upayāyāt — aproxima-se; yuṣmat — a Teu respeito; kathā — discussões; mṛḍa — do senhor Śiva; viriñca — e senhor Brahmā; sabhāsu — nas reuniões de eruditos; gītā — cantadas.
Translation
Ó infalível Kṛṣṇa, que cada um dos reis que nomeaste torne-se esposo de uma mulher cujos ouvidos jamais ouviram Tuas glórias, que são cantadas nas assembleias de Śiva e Brahmā. Afinal, nos lares de tais mulheres, esses reis vivem como asnos, bois, cães, gatos e escravos.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Śrīdhara Svāmī, estas inflamadas palavras da rainha Rukmiṇī são a resposta à afirmação inicial do Senhor Kṛṣṇa, encontrada no verso 10 do capítulo. O Senhor Supremo dissera: “Minha querida princesa, foste ambicionada por muitos reis tão poderosos quanto os governantes dos planetas. Todos eles eram dotados de imensa influência política, riqueza, beleza, generosidade e força física.” Segundo Śrīdhara Svāmī, a rainha Rukmiṇī fala com ira nesta passagem, apontando o dedo indicador para o Senhor. Ela compara os ditos grandes príncipes a asnos porque carregam muitos fardos materiais, a bois porque estão sempre aflitos enquanto executam seus deveres ocupacionais, a cães porque suas esposas os desrespeitam, a gatos porque são egoístas e cruéis, e a escravos porque são servis nos assuntos familiares. Semelhantes reis talvez pareçam desejáveis para uma mulher tola que não ouviu ou não compreendeu as glórias de Śrī Kṛṣṇa.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī acrescenta que tais reis são como asnos porque suas esposas às vezes os chutam, são como cães porque se comportam com hostilidade para com os estranhos a fim de proteger seus lares, e são como gatos porque comem os restos deixados por suas esposas.
Devanagari
त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त-
र्मांसास्थिरक्तकृमिविट्कफपित्तवातम् ।
जीवच्छवं भजति कान्तमतिर्विमूढा
या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४५ ॥
र्मांसास्थिरक्तकृमिविट्कफपित्तवातम् ।
जीवच्छवं भजति कान्तमतिर्विमूढा
या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्त्री ॥ ४५ ॥
Verse text
tvak-śmaśru-roma-nakha-keśa-pinaddham antar
māṁsāsthi-rakta-kṛmi-viṭ-kapha-pitta-vātam
jīvac-chavaṁ bhajati kānta-matir vimūḍhā
yā te padābja-makarandam ajighratī strī
māṁsāsthi-rakta-kṛmi-viṭ-kapha-pitta-vātam
jīvac-chavaṁ bhajati kānta-matir vimūḍhā
yā te padābja-makarandam ajighratī strī
Synonyms
tvak — com pele; śmaśru — barba; roma — pelos corpóreos; nakha — unhas; keśa — e cabelo; pinaddham — coberto; antaḥ — dentro; māṁsa — carne; asthi — ossos; rakta — sangue; kṛmi — vermes; viṭ — excremento; kapha — muco; pitta — bílis; vātam — e ar; jīvat — vivente; śavam — um cadáver; bhajati — adora; kānta — como marido ou amante; matiḥ — cuja ideia; vimūḍhā — totalmente confusa; yā — que; te — Teus; pada-abja — dos pés de lótus; makarandam — o mel; ajighratī — não cheirando; strī — mulher.
Translation
Uma mulher que deixa de saborear a fragrância do mel de Teus pés de lótus ilude-se por completo e, deste modo, aceita como marido ou amante um cadáver vivo coberto de pele, barba, unhas, cabelos e pelos e cheio de carne, ossos, sangue, parasitas, fezes, muco, bílis e ar.
Purport
SIGNIFICADO—Neste verso, a casta esposa do Senhor Kṛṣṇa faz uma declaração bastante inequívoca sobre o gozo material dos sentidos baseado no corpo físico. Śrīla Viśvanātha Cakravartī tece o seguinte comentário sobre este verso: Com a autoridade da afirmação sa vai patiḥ syād akuto-bhayaḥ svayam – “Deve de fato tornar-se um marido aquele que pode afastar da esposa todo medo” –, Śrī Kṛṣṇa é o verdadeiro marido para todas as mulheres em todos os tempos. Logo, a mulher que adora alguém mais como seu marido adora apenas um cadáver.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī comenta ainda: Rukmiṇī assim considerou que, embora a doçura dos pés de lótus do Senhor Kṛṣṇa seja bem conhecida e embora Ele possua um corpo eterno e pleno de conhecimento e bem-aventurança, mulheres tolas O rejeitam. O corpo de um marido qualquer está coberto de pele e pelos por fora; de outro modo, por estar cheio de sangue, fezes, carne, bílis etc., ele ficaria coberto de moscas e outros insetos atraídos por seu mau cheiro e outras qualidades repugnantes.
Aqueles que não têm experiência prática alguma da beleza e pureza de Kṛṣṇa ou da consciência de Kṛṣṇa podem confundir-se com tais intransigentes denúncias acerca do gozo material do corpo. Mas aqueles que estão iluminados em consciência de Kṛṣṇa ficarão animados e entusiasmados com essas declarações de verdades tão absolutas.
Devanagari
अस्त्वम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग
आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टे: ।
यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो
मामीक्षसे तदु ह न: परमानुकम्पा ॥ ४६ ॥
आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तदृष्टे: ।
यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो
मामीक्षसे तदु ह न: परमानुकम्पा ॥ ४६ ॥
Verse text
astv ambujākṣa mama te caraṇānurāga
ātman ratasya mayi cānatirikta-dṛṣṭeḥ
yarhy asya vṛddhaya upātta-rajo-’ti-mātro
mām īkṣase tad u ha naḥ paramānukampā
ātman ratasya mayi cānatirikta-dṛṣṭeḥ
yarhy asya vṛddhaya upātta-rajo-’ti-mātro
mām īkṣase tad u ha naḥ paramānukampā
Synonyms
astu — que haja; ambuja-akṣa — ó pessoa de olhos de lótus; mama — minha; te — Teus; caraṇa — pelos pés; anurāgaḥ — atração firme; ātman — em Ti mesmo; ratasya — que sentes prazer; mayi — para mim; ca — e; anatirikta — não muito; dṛṣṭeḥ — cujo olhar; yarhi — quando; asya — deste universo; vṛddhaye — para o aumento; upātta — assumindo; rajaḥ — do modo da paixão; ati-mātraḥ — uma abundância; mām — para mim; īkṣase — olhas; tat — isto; u ha — de fato; naḥ — para nós; parama — a maior; anukampā — demonstração de misericórdia.
Translation
Ó pessoa de olhos de lótus, ainda que estejas satisfeito dentro de Ti mesmo e, por isso, raramente voltes para mim a Tua atenção, por favor, abençoa-me com amor inabalável por Teus pés. É quando assumes uma predominância de paixão para manifestar o universo que me olhas de relance, mostrando-me o que é de fato Tua maior misericórdia.
Purport
SIGNIFICADO—No verso 20 deste capítulo, o Senhor Kṛṣṇa disse: “Sempre satisfeito dentro de Nós, não Nos importamos nem um pouco com esposas, filhos e riquezas.” Aqui, Rukmiṇī-devī responde com humildade: “Sim, sentes prazer dentro de Ti mesmo e, por isso, raramente olhas para mim.”
A este respeito, Śrīla Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura ressalta que o Senhor Kṛṣṇa já declarara Seu amor por Rukmiṇī, tathāham api tac-citto nidrāṁ ca na labhe niśi: “Também estou sempre pensando nela – tanto que não consigo dormir à noite.” (Śrīmad-Bhāgavatam 10.53.2) O Senhor Kṛṣṇa está satisfeito dentro de Si mesmo, e se nos lembrarmos de que Śrīmatī Rukmiṇī-devī é Sua potência interna, poderemos compreender que Seus casos amorosos com ela são expressões de Sua felicidade espiritual pura.
Aqui, todavia, a rainha Rukmiṇī identifica-se humildemente com a energia externa do Senhor, que é uma expansão dela. Portanto, ela diz: “Embora não costumes olhar para mim, quando estás pronto para manifestar o universo material e assim começas a trabalhar através da qualidade material da paixão, que é Tua potência, Tu me olhas de relance. Dessa maneira, Tu me mostras Tua maior misericórdia.” Assim, o ācārya Viśvanātha explica que se pode compreender a declaração da deusa Rukmiṇī de duas maneiras. E é evidente que os vaiṣṇavas, após compreenderem a fundo a filosofia de Kṛṣṇa ensinada pelos ācāryas genuínos, simplesmente saboreiam esses casos amorosos entre o Senhor e Seus elevados devotos.
Devanagari
नैवालीकमहं मन्ये वचस्ते मधुसूदन ।
अम्बाया एव हि प्राय: कन्याया: स्याद् रति: क्वचित् ॥ ४७ ॥
अम्बाया एव हि प्राय: कन्याया: स्याद् रति: क्वचित् ॥ ४७ ॥
Verse text
naivālīkam ahaṁ manye
vacas te madhusūdana
ambāyā eva hi prāyaḥ
kanyāyāḥ syād ratiḥ kvacit
vacas te madhusūdana
ambāyā eva hi prāyaḥ
kanyāyāḥ syād ratiḥ kvacit
Synonyms
Translation
De fato, Madhusūdana, não considero falsas as Tuas palavras. Muitas vezes, uma jovem solteira sente atração por um homem, como no caso de Ambā.
Purport
SIGNIFICADO—Após refutar tudo o que o Senhor Kṛṣṇa disse, Śrīmatī Rukmiṇī, em uma cortês disposição de espírito, agora elogia a veracidade de Suas afirmações. Em outras palavras, ela aceita que o Senhor Kṛṣṇa a usou como exemplo para elucidar a psicologia feminina habitual. O rei de Kāśī teve três filhas – Ambā, Ambālikā e Ambikā –, e Ambā sentia-se atraída por Śalva. Essa história é narrada no Mahābhārata.
Devanagari
व्यूढायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् ।
बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युत: ॥ ४८ ॥
बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युत: ॥ ४८ ॥
Verse text
vyūḍhāyāś cāpi puṁścalyā
mano ’bhyeti navaṁ navam
budho ’satīṁ na bibhṛyāt
tāṁ bibhrad ubhaya-cyutaḥ
mano ’bhyeti navaṁ navam
budho ’satīṁ na bibhṛyāt
tāṁ bibhrad ubhaya-cyutaḥ
Synonyms
vyūḍhāyāḥ — de uma mulher casada; ca — e; api — mesmo; puṁścalyāḥ — promíscua; manaḥ — a mente; abhyeti — é atraída; navam navam — para cada vez um novo (amante); budhaḥ — alguém que é inteligente; asatīm — uma mulher incasta; na bibhryāt — não deve manter; tām — a ela; bibhrat — mantendo; ubhaya — de ambos (boa fortuna neste mundo e no próximo); cyutaḥ — caído.
Translation
A mente de uma mulher promíscua, mesmo que esta seja casada, sempre anseia por novos amantes. Um homem inteligente não deve manter semelhante esposa incasta, pois, se o fizer, perderá sua boa fortuna tanto nesta vida como na próxima.
Devanagari
श्रीभगवानुवाच
साध्व्येतच्छ्रोतुकामैस्त्वं राजपुत्री प्रलम्भिता ।
मयोदितं यदन्वात्थ सर्वं तत् सत्यमेव हि ॥ ४९ ॥
साध्व्येतच्छ्रोतुकामैस्त्वं राजपुत्री प्रलम्भिता ।
मयोदितं यदन्वात्थ सर्वं तत् सत्यमेव हि ॥ ४९ ॥
Verse text
śrī-bhagavān uvāca
sādhvy etac-chrotu-kāmais tvaṁ
rāja-putrī pralambhitā
mayoditaṁ yad anvāttha
sarvaṁ tat satyam eva hi
sādhvy etac-chrotu-kāmais tvaṁ
rāja-putrī pralambhitā
mayoditaṁ yad anvāttha
sarvaṁ tat satyam eva hi
Synonyms
śrī-bhagavān uvāca — o Senhor Supremo disse; sādhvi — ó mulher santa; etat — isto; śrotu — ouvir; kāmaiḥ — (por Nós) que queríamos; tvam — tu; rāja-putri — ó princesa; pralambhitā — enganada; mayā — por Mim; uditam — falado; yat — o que; anvāttha — respondeste; sarvam — tudo; tat — o que; satyam — correto; eva hi — de fato.
Translation
O Senhor Supremo disse: Ó mulher santa, ó princesa, Nós te enganamos só porque desejávamos ouvir-te falar assim. De fato, tudo o que disseste em resposta às Minhas palavras é decerto muito verdadeiro.
Devanagari
यान् यान् कामयसे कामान् मय्यकामाय भामिनि ।
सन्ति ह्येकान्तभक्तायास्तव कल्याणि नित्यद ॥ ५० ॥
सन्ति ह्येकान्तभक्तायास्तव कल्याणि नित्यद ॥ ५० ॥
Verse text
yān yān kāmayase kāmān
mayy akāmāya bhāmini
santi hy ekānta-bhaktāyās
tava kalyāṇi nityada
mayy akāmāya bhāmini
santi hy ekānta-bhaktāyās
tava kalyāṇi nityada
Synonyms
Translation
Quaisquer bênçãos que almejes a fim de livrar-te dos desejos materiais estão sempre a teu dispor, ó formosa e nobre dama, pois és Minha devota pura.
Devanagari
उपलब्धं पतिप्रेम पातिव्रत्यं च तेऽनघे ।
यद्वाक्यैश्चाल्यमानाया न धीर्मय्यपकर्षिता ॥ ५१ ॥
यद्वाक्यैश्चाल्यमानाया न धीर्मय्यपकर्षिता ॥ ५१ ॥
Verse text
upalabdhaṁ pati-prema
pāti-vratyaṁ ca te ’naghe
yad vākyaiś cālyamānāyā
na dhīr mayy apakarṣitā
pāti-vratyaṁ ca te ’naghe
yad vākyaiś cālyamānāyā
na dhīr mayy apakarṣitā
Synonyms
upalabdham — percebido; pati — por seu marido; prema — amor puro; pāti — a seu marido; vratyam — adesão aos votos de castidade; ca — e; te — teus; anaghe — ó impoluta; yat — tanto quanto; vākyaiḥ — com palavras; cālyamānāyāḥ — sendo perturbada; na — não; dhīḥ — tua mente; mayi — apegada a Mim; apakarṣitā — arrastada.
Translation
Ó dama impoluta, agora vi em primeira mão o amor puro e apego casto que tens por teu marido. Ainda que abalada por Minhas palavras, tua mente não pôde ser afastada de Mim.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita o seguinte verso que descreve o amor puro entre Rukmiṇī e Kṛṣṇa:
sarvathā dhvaṁsa-rahitaṁ
saty api dhvaṁsa-kāraṇe
yad bhāva-bandhanaṁ yūnoḥ
sa premā parikīrtitaḥ
saty api dhvaṁsa-kāraṇe
yad bhāva-bandhanaṁ yūnoḥ
sa premā parikīrtitaḥ
“Quando o vínculo afetivo entre um casal de jovens jamais pode ser destruído, mesmo quando existe toda causa para a destruição desse relacionamento, o apego entre eles se chama amor puro.” Essa é a natureza dos eternos casos amorosos entre o Senhor Kṛṣṇa e Suas companheiras conjugais puras.
Devanagari
ये मां भजन्ति दाम्पत्ये तपसा व्रतचर्यया ।
कामात्मानोऽपवर्गेशं मोहिता मम मायया ॥ ५२ ॥
कामात्मानोऽपवर्गेशं मोहिता मम मायया ॥ ५२ ॥
Verse text
ye māṁ bhajanti dāmpatye
tapasā vrata-caryayā
kāmātmāno ’pavargeśaṁ
mohitā mama māyayā
tapasā vrata-caryayā
kāmātmāno ’pavargeśaṁ
mohitā mama māyayā
Synonyms
ye — aqueles que; mām — Me; bhajanti — adoram; dāmpatye — para o status de vida de casado; tapasā — por penitências; vrata — de votos; caryayā — e pela execução; kāma-ātmānaḥ — luxuriosos por natureza; apavarga — da liberação; īśam — o controlador; mohitāḥ — confundidos; mama — Minha; māyayā — pela energia material ilusória.
Translation
Embora Eu tenha o poder de conceder a liberação espiritual, pessoas luxuriosas adoram-Me por meio de penitência e votos a fim de obter Minhas bênçãos para sua vida familiar mundana. Tais pessoas se deixam confundir por Minha energia ilusória.
Purport
SIGNIFICADO—A palavra dāmpatye indica a relação entre marido e mulher. Pessoas luxuriosas e desnorteadas adoram o Senhor Supremo com o objetivo de intensificar esta relação, embora saibam que Ele pode libertá-las de seu inútil apego às coisas temporárias.
Devanagari
मां प्राप्य मानिन्यपवर्गसम्पदं
वाञ्छन्ति ये सम्पद एव तत्पतिम् ।
ते मन्दभागा निरयेऽपि ये नृणां
मात्रात्मकत्वात्निरय: सुसङ्गम: ॥ ५३ ॥
वाञ्छन्ति ये सम्पद एव तत्पतिम् ।
ते मन्दभागा निरयेऽपि ये नृणां
मात्रात्मकत्वात्निरय: सुसङ्गम: ॥ ५३ ॥
Verse text
māṁ prāpya māniny apavarga-sampadaṁ
vāñchanti ye sampada eva tat-patim
te manda-bhāgā niraye ’pi ye nṛṇāṁ
mātrātmakatvāt nirayaḥ su-saṅgamaḥ
vāñchanti ye sampada eva tat-patim
te manda-bhāgā niraye ’pi ye nṛṇāṁ
mātrātmakatvāt nirayaḥ su-saṅgamaḥ
Synonyms
mām — a Mim mesmo; prāpya — alcançando; mānini — ó reservatório de amor; apavarga — de liberação; sampadam — o tesouro; vāñchanti — desejam; ye — aqueles que; sampadaḥ — tesouros (materiais); eva — somente; tat — de tal; patim — o senhor; te — eles; manda-bhāgāḥ — menos afortunados; niraye — no inferno; api — mesmo; ye — aqueles; nṛṇām — para pessoas; mātrā-ātmakatvāt — porque estão absortas em gozo dos sentidos; nirayaḥ — inferno; su-saṅgamaḥ — apropriado.
Translation
Ó supremo reservatório de amor, desventurados são aqueles que, mesmo depois de alcançarem-Me, o Senhor tanto da liberação como da riqueza material, anseiam apenas por tesouros mundanos. Semelhantes ganhos podem ser encontrados até mesmo no inferno. Visto que tais indivíduos têm obsessão pelo gozo dos sentidos, o inferno é um lugar adequado para eles.
Purport
SIGNIFICADO—É evidente que, como o Senhor Kṛṣṇa é a fonte de todo o prazer e de toda a opulência, Ele mesmo é o prazer supremo e o mais opulento. Portanto, nosso verdadeiro interesse pessoal é sempre ocuparmo-nos em serviço amoroso ao Senhor Kṛṣṇa. Como diz Prahlāda Mahārāja (Śrīmad-Bhāgavatam 7.5.31), na te viduḥ svārtha-gatiṁ hi viṣṇum: “Os ignorantes não sabem que seu verdadeiro interesse pessoal consiste em alcançar o Senhor Supremo, Viṣṇu [Kṛṣṇa].”
Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, pode-se facilmente obter companhia feminina e outros prazeres dos sentidos até mesmo no inferno. Temos experiência prática de que mesmo criaturas tais como porcos, cachorros e pombos têm ampla oportunidade para desfrutar o gozo sexual. É lamentável que os seres humanos modernos, que têm uma oportunidade de ouro de tornarem-se conscientes de Kṛṣṇa, prefiram desfrutar como cães e gatos. E isso continua acontecendo em nome de progresso material.
Devanagari
दिष्ट्या गृहेश्वर्यसकृन्मयि त्वया
कृतानुवृत्तिर्भवमोचनी खलै: ।
सुदुष्करासौ सुतरां दुराशिषो
ह्यसुंभराया निकृतिं जुष: स्त्रिया: ॥ ५४ ॥
कृतानुवृत्तिर्भवमोचनी खलै: ।
सुदुष्करासौ सुतरां दुराशिषो
ह्यसुंभराया निकृतिं जुष: स्त्रिया: ॥ ५४ ॥
Verse text
diṣṭyā gṛheśvary asakṛn mayi tvayā
kṛtānuvṛttir bhava-mocanī khalaiḥ
su-duṣkarāsau sutarāṁ durāśiṣo
hy asuṁ-bharāyā nikṛtiṁ juṣaḥ striyāḥ
kṛtānuvṛttir bhava-mocanī khalaiḥ
su-duṣkarāsau sutarāṁ durāśiṣo
hy asuṁ-bharāyā nikṛtiṁ juṣaḥ striyāḥ
Synonyms
diṣṭyā — felizmente; gṛha — da casa; īśvari — ó dona; asakṛt — constantemente; mayi — a Mim; tvayā — por ti; kṛtā — feito; anuvṛttiḥ — serviço fiel; bhava — da existência material; mocanī — que concede a liberação; khalaiḥ — para aqueles que são invejosos; su-duṣkarā — muito difícil de fazer; asau — ele; sutarām — sobretudo; durāśiṣaḥ — cujas intenções são perversas; hi — de fato; asum — seu ar vital; bharāyāḥ — que (somente) mantém; nikṛtim — ardil; juṣaḥ — que se deleita com; striyāḥ — para uma mulher.
Translation
Felizmente, ó dona da casa, sempre Me prestaste fiel serviço devocional, o que liberta a pessoa da existência material. É muito difícil que os invejosos pratiquem esse serviço, sobretudo uma mulher cujas intenções são perversas, que vive somente para satisfazer as exigências do corpo e que se deleita com a duplicidade.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Jīva Gosvāmī propõe a seguinte questão: Já que o serviço devocional concede facilmente a liberação, não é possível que todos se liberem e que o mundo deixe de existir? O eminente ācārya responde que não há tal perigo, pois é muito difícil que pessoas invejosas, dúplices e sensuais sirvam fielmente à Suprema Personalidade de Deus, e não há escassez de pessoas assim no mundo.
Devanagari
न त्वादृशीं प्रणयिनीं गृहिणीं गृहेषु
पश्यामि मानिनि यया स्वविवाहकाले ।
प्राप्तान् नृपान्न विगणय्य रहोहरो मे
प्रस्थापितो द्विज उपश्रुतसत्कथस्य ॥ ५५ ॥
पश्यामि मानिनि यया स्वविवाहकाले ।
प्राप्तान् नृपान्न विगणय्य रहोहरो मे
प्रस्थापितो द्विज उपश्रुतसत्कथस्य ॥ ५५ ॥
Verse text
na tvādṛśīm praṇayinīṁ gṛhiṇīṁ gṛheṣu
paśyāmi mānini yayā sva-vivāha-kāle
prāptān nṛpān na vigaṇayya raho-haro me
prasthāpito dvija upaśruta-sat-kathasya
paśyāmi mānini yayā sva-vivāha-kāle
prāptān nṛpān na vigaṇayya raho-haro me
prasthāpito dvija upaśruta-sat-kathasya
Synonyms
na — não; tvādṛśīm — como tu; praṇayinīm — amorosa; gṛhiṇīm — esposa; gṛheṣu — em Minhas residências; paśyāmi — vejo; mānini — ó respeitosa; yayā — por quem; sva — de seu; vivāha — casamento; kāle — na ocasião; prāptān — chegados; nṛpān — reis; na vigaṇayya — desprezando; rahaḥ — de uma mensagem confidencial; haraḥ — o portador; me — a Mim; prasthāpitaḥ — enviado; dvijaḥ — um brāhmaṇa; upaśruta — por acaso ouviu; sat — verdadeiras; kathasya — narrações sobre quem.
Translation
Em todos os Meus palácios, não posso encontrar outra esposa tão amorosa como tu, ó respeitosíssima dama. Quando estavas para casar, desprezaste todos os reis que se haviam reunido para pedir tua mão, e apenas porque ouvira narrações autênticas a Meu respeito, mandaste um brāhmaṇa até Mim com tua mensagem confidencial.
Devanagari
भ्रातुर्विरूपकरणं युधि निर्जितस्य
प्रोद्वाहपर्वणि च तद्वधमक्षगोष्ठ्याम् ।
दु:खं समुत्थमसहोऽस्मदयोगभीत्या
नैवाब्रवी: किमपि तेन वयं जितास्ते ॥ ५६ ॥
प्रोद्वाहपर्वणि च तद्वधमक्षगोष्ठ्याम् ।
दु:खं समुत्थमसहोऽस्मदयोगभीत्या
नैवाब्रवी: किमपि तेन वयं जितास्ते ॥ ५६ ॥
Verse text
bhrātur virūpa-karaṇaṁ yudhi nirjitasya
prodvāha-parvaṇi ca tad-vadham akṣa-goṣṭhyām
duḥkhaṁ samuttham asaho ’smad-ayoga-bhītyā
naivābravīḥ kim api tena vayaṁ jitās te
prodvāha-parvaṇi ca tad-vadham akṣa-goṣṭhyām
duḥkhaṁ samuttham asaho ’smad-ayoga-bhītyā
naivābravīḥ kim api tena vayaṁ jitās te
Synonyms
bhrātuḥ — de teu irmão; virūpa-karaṇam — o desfiguramento; yudhi — em combate; nirjitasya — que foi derrotado; prodvāha — da cerimônia de casamento (do neto de Rukmiṇī, Aniruddha); parvaṇi — no dia marcado; ca — e; tat — dele; vadham — extermínio; akṣa-goṣṭhyām — durante uma sessão de jogatina; duḥkham — sofrimento; samuttham — experimentado por completo; asahaḥ — intolerável; asmat — de Nós; ayoga — de separação; bhītyā — por medo; na — não; eva — de fato; abravīḥ — falaste; kim api — alguma coisa; tena — por aquela; vayam — Nós; jitāḥ — conquistados; te — por ti.
Translation
Quando teu irmão, que fora derrotado em combate e depois desfigurado, foi morto mais tarde durante uma sessão de jogatina no dia do casamento de Aniruddha, sentiste insuportável tristeza, apesar do que, por medo de perder-Me, não disseste uma palavra. Com esse silêncio, tu Me conquistaste.
Purport
SIGNIFICADO—Aqui, o Senhor Kṛṣṇa faz referência a um fato que será descrito no próximo capítulo. Logo, a conversa de Kṛṣṇa com Rukmiṇī tem que ter acontecido depois do casamento de Aniruddha.
Devanagari
दूतस्त्वयात्मलभने सुविविक्तमन्त्र:
प्रस्थापितो मयि चिरायति शून्यमेतत् ।
मत्वा जिहास इदमङ्गमनन्ययोग्यं
तिष्ठेत तत्त्वयि वयं प्रतिनन्दयाम: ॥ ५७ ॥
प्रस्थापितो मयि चिरायति शून्यमेतत् ।
मत्वा जिहास इदमङ्गमनन्ययोग्यं
तिष्ठेत तत्त्वयि वयं प्रतिनन्दयाम: ॥ ५७ ॥
Verse text
dūtas tvayātma-labhane su-vivikta-mantraḥ
prasthāpito mayi cirāyati śūnyam etat
matvā jihāsa idaṁ aṅgam ananya-yogyaṁ
tiṣṭheta tat tvayi vayaṁ pratinandayāmaḥ
prasthāpito mayi cirāyati śūnyam etat
matvā jihāsa idaṁ aṅgam ananya-yogyaṁ
tiṣṭheta tat tvayi vayaṁ pratinandayāmaḥ
Synonyms
dūtaḥ — o mensageiro; tvayā — por ti; ātma — a Mim mesmo; labhane — para obter; su-vivikta — muito confidencial; mantraḥ — cujo conselho; prasthāpitaḥ — enviado; mayi — quando Eu; cirāyati — demorei; śūnyam — vazio; etat — este (mundo); matvā — pensando; jihāse — quiseste abandonar; idam — este; aṅgam — corpo; ananya — para ninguém mais; yogyam — adequado; tiṣṭheta — pode postar-se; tat — que; tvayi — em ti; vayam — Nós; pratinanda-yāmaḥ — respondemos com júbilo.
Translation
Quando enviaste o mensageiro com teu plano muito confidencial e, mesmo assim, Eu Me demorei em ir ter contigo, passaste a ver o mundo inteiro como vazio e quiseste abandonar o corpo, que jamais poderia ser dado a alguém além de Mim. Que essa tua grandeza permaneça sempre contigo; nada posso fazer para retribuir exceto agradecer-te alegremente por tua devoção.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīmatī Rukmiṇī-devī não tinha a intenção de aceitar nenhum outro marido senão o Senhor Kṛṣṇa, como ela disse em sua mensagem ao Senhor (Śrīmad-Bhāgavatam 10.52.43), yarhy ambujākṣa na labheya bhavat-prasādaṁ/ jahyām asūn vrata-kṛśān śata-janmabhiḥ syāt: “Se eu não puder obter Tua misericórdia, simplesmente abandonarei minha força vital, que terá enfraquecido em virtude das severas penitências que praticarei. Então, após centenas de vidas de esforço, poderei alcançar Tua misericórdia.” O Śrīmad-Bhāgavatam estabelece firmemente as glórias singulares da rainha Rukmiṇī-devī.
Devanagari
श्रीशुक उवाच
एवं सौरतसंलापैर्भगवान् जगदीश्वर: ।
स्वरतो रमया रेमे नरलोकं विडम्बयन् ॥ ५८ ॥
एवं सौरतसंलापैर्भगवान् जगदीश्वर: ।
स्वरतो रमया रेमे नरलोकं विडम्बयन् ॥ ५८ ॥
Verse text
śrī-śuka uvāca
evaṁ saurata-saṁlāpair
bhagavān jagad-īśvaraḥ
sva-rato ramayā reme
nara-lokaṁ viḍambayan
evaṁ saurata-saṁlāpair
bhagavān jagad-īśvaraḥ
sva-rato ramayā reme
nara-lokaṁ viḍambayan
Synonyms
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī disse; evam — dessa maneira; saurata — conjugais; saṁlāpaiḥ — por conversas; bhagavān — o Senhor Supremo; jagat — do universo; īśvaraḥ — o mestre; sva — em Si mesmo; rataḥ — que sente prazer; ramayā — com Ramā, a deusa da fortuna (isto é, com a rainha Rukmiṇī); reme — desfrutava; nara-lokam — o mundo dos humanos; viḍambayan — imitando.
Translation
Śukadeva Gosvāmī disse: E assim o autossatisfeito Senhor Supremo do universo desfrutava com a deusa da fortuna, ocupando-a em conversas de amantes e imitando a conduta da sociedade humana.
Purport
SIGNIFICADO—A palavra viḍambayan quer dizer “imitando” e também “ridicularizando”. O Senhor agia como um marido deste mundo, mas Seus passatempos são transcendentais e expõem a natureza pervertida das atividades mundanas que visam ao gozo corpóreo dos sentidos.
Devanagari
तथान्यासामपि विभुर्गृहेषु गृहवानिव ।
आस्थितो गृहमेधीयान् धर्मान् लोकगुरुर्हरि: ॥ ५९ ॥
आस्थितो गृहमेधीयान् धर्मान् लोकगुरुर्हरि: ॥ ५९ ॥
Verse text
tathānyāsām api vibhur
gṛhesu gṛhavān iva
āsthito gṛha-medhīyān
dharmān loka-gurur hariḥ
gṛhesu gṛhavān iva
āsthito gṛha-medhīyān
dharmān loka-gurur hariḥ
Synonyms
tathā — igualmente; anyāsām — das outras (rainhas); api — também; vibhuḥ — o onipotente Senhor Supremo; gṛheṣu — nas residências; gṛha-vān — um pai de família; iva — como se; āsthitaḥ — praticava; gṛha-medhīyān — de um piedoso homem casado; dharmān — os deveres religiosos; loka — de todos os mundos; guruḥ — o mestre espiritual; hariḥ — o Senhor Kṛṣṇa.
Translation
O onipotente Senhor Hari, preceptor de todos os mundos, de igual modo procedia como um pai de família convencional nos palácios de Suas outras rainhas, cumprindo os deveres religiosos de um homem casado.
Purport
Neste ponto, encerram-se os significados apresentados pelos humildes servos de Sua Divina Graça A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda referentes ao décimo canto, sexagésimo capítulo, do Śrīmad-Bhāgavatam, intitulado “O Senhor Kṛṣṇa Importuna a Rainha Rukmiṇī”.