Before Verses
Devanagari
Verse Text
Synonyms
Translation
Purport
CAPÍTULO CINQUENTA E TRÊS
Kṛṣṇa Rapta Rukmiṇī
Este capítulo descreve como o Senhor Śrī Kṛṣṇa chegou a Kuṇḍina, a capital de Vidarbha, e raptou Rukmiṇī na presença de poderosos inimigos.
Depois de ouvir o brāhmaṇa mensageiro recitar a carta de Rukmiṇī, o Senhor Kṛṣṇa disse-lhe: “De fato, sinto atração por Rukmiṇī e sei da oposição de seu irmão Rukmī a Meu casamento com ela. Portanto, tenho de raptá-la depois de esmagar todos os reis de baixa classe, assim como se gera fogo da madeira através de fricção.” Como a solenidade dos votos entre Rukmiṇī e Śiśupāla estava marcada para acontecer no transcurso de apenas três dias, o Senhor Kṛṣṇa fez Dāruka aprontar Sua quadriga de imediato. Então, partiu sem tardar para Vidarbha, aonde chegou após uma noite de viagem.
O rei Bhīṣmaka, enredado em sua afeição pelo filho Rukmī, estava disposto a dar sua filha a Śiśupāla. Bhīṣmaka cuidou de todos os preparativos necessários: mandou decorar a cidade de várias maneiras e limpar muito bem as principais ruas e encruzilhadas. Damaghoṣa, o rei de Cedi, tendo feito também todo o necessário para preparar o casamento de seu filho, chegou a Vidarbha. O rei Bhīṣmaka o saudou de maneira apropriada e lhe deu um lugar para ficar. Muitos outros reis, tais como Jarāsandha, Śālva e Dantavakra, também vieram testemunhar a cerimônia. Esses inimigos de Kṛṣṇa haviam conspirado raptar a noiva se Kṛṣṇa viesse. Eles planejaram lutar juntos contra Ele e, deste modo, garantir a noiva para Śiśupāla. Ao ouvir esses planos, o Senhor Baladeva reuniu todo o Seu exército e foi bem depressa para Kuṇḍinapura.
Na noite anterior ao casamento, Rukmiṇī, prestes a se recolher, ainda não vira chegar nem o brāhmaṇa, nem Kṛṣṇa. Ansiosa, ela amaldiçoou sua má fortuna. Bem naquele momento, porém, ela sentiu seu lado esquerdo contrair-se: um bom presságio. De fato, pouco depois, apareceu o brāhmaṇa e relatou-lhe o que Kṛṣṇa dissera, incluindo Sua firme promessa de raptá-la.
Quando soube que Kṛṣṇa e Balarāma haviam chegado, o rei Bhīṣmaka saiu para recebê-lOs ao acompanhamento de música triunfante. Ele adorou os Senhores com vários presentes e, então, designou residências para Eles. Desse modo, o rei ofereceu aos Senhores o devido respeito, como o fizera com cada um de seus numerosos hóspedes reais.
Os moradores de Vidarbha, vendo o Senhor Kṛṣṇa, comentavam entre si que só Ele seria um marido adequado para Rukmiṇī. Eles oravam para que, em virtude de qualquer crédito piedoso que tivessem, Kṛṣṇa pudesse conquistar a mão de Rukmiṇī.
Quando chegou o momento de Śrīmatī Rukmiṇī-devī visitar o templo de Śrī Ambikā, ela se dirigiu para lá rodeada de muitos guardas. Depois de se prostrar diante da deidade, Rukmiṇī orou pela permissão de ter Śrī Kṛṣṇa como esposo. Então, ela segurou a mão de uma amiga e saiu do templo de Ambikā. Ao verem sua indescritível beleza, os grandes heróis presentes deixaram escorregar suas armas e, inconscientes, caíram no chão. Rukmiṇī andava a passos lentos até que notou Kṛṣṇa. Então, enquanto todos olhavam, Śrī Kṛṣṇa pegou Rukmiṇī e levou-a para Sua quadriga. Tal qual um leão que arrebata de um bando de chacais a partilha que lhe cabe, Ele expulsou todos os reis oponentes e saiu devagar, seguido por Seus companheiros. Jarāsandha e os outros reis, incapazes de suportar sua derrota e desonra, condenavam-se em voz alta, declarando que essa difamação era como um animal insignificante a roubar o que por direito pertence ao leão.
Devanagari
श्रीशुक उवाच
वैदर्भ्या: स तु सन्देशं निशम्य यदुनन्दन: ।
प्रगृह्य पाणिना पाणिं प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ १ ॥
वैदर्भ्या: स तु सन्देशं निशम्य यदुनन्दन: ।
प्रगृह्य पाणिना पाणिं प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ १ ॥
Verse text
śrī-śuka uvāca
vaidarbhyāḥ sa tu sandeśaṁ
niśamya yadu-nandanaḥ
pragṛhya pāṇinā pāṇiṁ
prahasann idam abravīt
vaidarbhyāḥ sa tu sandeśaṁ
niśamya yadu-nandanaḥ
pragṛhya pāṇinā pāṇiṁ
prahasann idam abravīt
Synonyms
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī disse; vaidarbhyāḥ — da princesa de Vidarbha; saḥ — Ele; tu — e; sandeśam — a mensagem confidencial; niśamya — ouvindo; yadu-nandanaḥ — o Senhor Kṛṣṇa, o descendente de Yadu; pragṛhya — segurando; pāṇinā — com Sua mão; pāṇim — a mão (do mensageiro brāhmaṇa); prahasan — sorrindo; idam — isto; abravīt — disse.
Translation
Śukadeva Gosvāmī disse: Depois de ouvir a mensagem confidencial da princesa Vaidarbhī, o Senhor Yadunandana segurou a mão do brāhmaṇa e, sorrindo, disse-lhe o seguinte.
Devanagari
श्रीभगवानुवाच
तथाहमपि तच्चित्तो निद्रां च न लभे निशि ।
वेदाहं रुक्मिणा द्वेषान्ममोद्वाहो निवारित: ॥ २ ॥
तथाहमपि तच्चित्तो निद्रां च न लभे निशि ।
वेदाहं रुक्मिणा द्वेषान्ममोद्वाहो निवारित: ॥ २ ॥
Verse text
śrī-bhagavān uvāca
tathāham api tac-citto
nidrāṁ ca na labhe niśi
vedāham rukmiṇā dveṣān
mamodvāho nivāritaḥ
tathāham api tac-citto
nidrāṁ ca na labhe niśi
vedāham rukmiṇā dveṣān
mamodvāho nivāritaḥ
Synonyms
śrī-bhagavān uvāca — a Suprema Personalidade de Deus disse; tathā — da mesma maneira; aham — Eu; api — também; tat — fixa nela; cittaḥ — Minha mente; nidrām — sono; ca — e; na labhe — não consigo ter; niśi — de noite; veda — sei; aham — Eu; rukmiṇā — por Rukmī; dveṣāt — por inimizade; mama — Meu; udvāhaḥ — casamento; nivāritaḥ — proibido.
Translation
O Senhor Supremo disse: Assim como a mente de Rukmiṇī está fixa em Mim, Minha mente está fixa nela. Nem mesmo consigo dormir à noite. Sei que Rukmī, por inveja, proibiu o nosso casamento.
Devanagari
तामानयिष्य उन्मथ्य राजन्यापसदान् मृधे ।
मत्परामनवद्याङ्गीमेधसोऽग्निशिखामिव ॥ ३ ॥
मत्परामनवद्याङ्गीमेधसोऽग्निशिखामिव ॥ ३ ॥
Verse text
tām ānayiṣya unmathya
rājanyāpasadān mṛdhe
mat-parām anavadyāṅgīm
edhaso ’gni-śikhām iva
rājanyāpasadān mṛdhe
mat-parām anavadyāṅgīm
edhaso ’gni-śikhām iva
Synonyms
tām — a ela; ānayiṣye — trarei aqui; unmathya — batendo; rājanya — da ordem real; apasadān — os membros indignos; mṛdhe — em batalha; mat — a Mim; parām — a que é exclusivamente dedicada; anavadya — inquestionável; aṅgīm — a beleza de seu corpo; edhasaḥ — de lenha; agni — do fogo; śikhām — as chamas; iva — como.
Translation
Ela se dedicou exclusivamente a Mim, e sua beleza é impoluta. Hei de trazê-la aqui após surrar em combate aqueles reis imprestáveis, assim como se gera uma chama ardente a partir da lenha.
Purport
SIGNIFICADO—Quando o fogo latente na madeira é despertado, ele irrompe com força, consumindo a madeira no ato de sua manifestação. De maneira semelhante, o Senhor Kṛṣṇa audaciosamente predisse que Rukmiṇī se adiantaria para aceitar Sua mão e que, durante esse processo, os reis perversos seriam queimados pelo fogo da determinação de Kṛṣṇa.
Devanagari
श्रीशुक उवाच
उद्वाहर्क्षं च विज्ञाय रुक्मिण्या मधुसूदन: ।
रथ: संयुज्यतामाशु दारुकेत्याह सारथिम् ॥ ४ ॥
उद्वाहर्क्षं च विज्ञाय रुक्मिण्या मधुसूदन: ।
रथ: संयुज्यतामाशु दारुकेत्याह सारथिम् ॥ ४ ॥
Verse text
śrī-śuka uvāca
udvāharkṣaṁ ca vijñāya
rukmiṇyā madhusūdanaḥ
rathaḥ saṁyujyatām āśu
dārukety āha sārathim
udvāharkṣaṁ ca vijñāya
rukmiṇyā madhusūdanaḥ
rathaḥ saṁyujyatām āśu
dārukety āha sārathim
Synonyms
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī disse; udvāha — do casamento; ṛkṣam — o asterismo lunar (a medida que fixa o momento auspicioso exato); ca — e; vijñāya — conhecendo; rukmiṇyāḥ — de Rukmiṇī; madhusūdanaḥ — o Senhor Kṛṣṇa; rathaḥ — a quadriga; saṁyujyatām — devia ser aprontada; āśu — imediatamente; dāruka — ó Dāruka; iti — assim; āha — disse; sārathim — a Seu cocheiro.
Translation
Śukadeva Gosvāmī disse: O Senhor Madhusūdana também sabia qual era a ocasião lunar exata para o casamento de Rukmiṇī. Por isso, disse a Seu cocheiro: “Dāruka, apronta Minha quadriga imediatamente.”
Devanagari
स चाश्वै: शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकै: ।
युक्तं रथमुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रत: ॥ ५ ॥
युक्तं रथमुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रत: ॥ ५ ॥
Verse text
sa cāśvaiḥ śaibya-sugrīva-
meghapuṣpa-balāhakaiḥ
yuktaṁ ratham upānīya
tasthau prāñjalir agrataḥ
meghapuṣpa-balāhakaiḥ
yuktaṁ ratham upānīya
tasthau prāñjalir agrataḥ
Synonyms
Translation
Dāruka trouxe a quadriga do Senhor, atrelada aos cavalos de nome Śaibya, Sugrīva, Meghapuṣpa e Balāhaka. Então, ficou em pé de mãos postas diante do Senhor Kṛṣṇa.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita o seguinte verso do Padma Purāṇa que descreve os cavalos da quadriga do Senhor Kṛṣṇa:
śaibyas tu śuka-patrābhaḥ
sugrīvo hema-piṅgalaḥ
meghapuṣpas tu meghābhaḥ
pāṇḍuro hi balāhakaḥ
sugrīvo hema-piṅgalaḥ
meghapuṣpas tu meghābhaḥ
pāṇḍuro hi balāhakaḥ
“Śaibya era verde como as asas de um papagaio; Sugrīva, amarelo-ouro; Meghapuṣpa, cor de nuvem, e Balāhaka, esbranquiçado.”
Devanagari
आरुह्य स्यन्दनं शौरिर्द्विजमारोप्य तूर्णगै: ।
आनर्तादेकरात्रेण विदर्भानगमद्धयै: ॥ ६ ॥
आनर्तादेकरात्रेण विदर्भानगमद्धयै: ॥ ६ ॥
Verse text
āruhya syandanaṁ śaurir
dvijam āropya tūrṇa-gaiḥ
ānartād eka-rātreṇa
vidarbhān agamad dhayaiḥ
dvijam āropya tūrṇa-gaiḥ
ānartād eka-rātreṇa
vidarbhān agamad dhayaiḥ
Synonyms
āruhya — montando; syandanam — em Sua quadriga; śauriḥ — o Senhor Kṛṣṇa; dvijam — o brāhmaṇa; āropya — colocando (na quadriga); tūrṇa-gaiḥ — (que eram) velozes; ānartāt — do distrito de Ānarta; eka — única; rātreṇa — em uma noite; vidarbhān — ao reino de Vidarbha; agamat — foi; hayaiḥ — com Seus cavalos.
Translation
O Senhor Śauri subiu em Sua quadriga e pediu ao brāhmaṇa que fizesse o mesmo. Então, os velozes cavalos do Senhor levaram-nos do distrito de Ānarta para Vidarbha em uma única noite.
Devanagari
राजा स कुण्डिनपति: पुत्रस्नेहवशानुग: ।
शिशुपालाय स्वां कन्यां दास्यन् कर्माण्यकारयत् ॥ ७ ॥
शिशुपालाय स्वां कन्यां दास्यन् कर्माण्यकारयत् ॥ ७ ॥
Verse text
rājā sa kuṇḍina-patiḥ
putra-sneha-vaśānugaḥ
śiśupālāya svāṁ kanyāṁ
dāsyan karmāṇy akārayat
putra-sneha-vaśānugaḥ
śiśupālāya svāṁ kanyāṁ
dāsyan karmāṇy akārayat
Synonyms
Translation
O rei Bhiṣmaka, o senhor de Kuṇḍina, tendo-se curvado ante o domínio da afeição por seu filho, estava prestes a dar sua filha a Śiśupāla. O rei providenciou todos os preparativos necessários.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Śrīdhara Svāmī assinala a esse respeito que o rei Bhīṣmaka não tinha nenhuma estima especial por Śiśupāla, senão que agia motivado pelo apego a seu filho Rukmī.
Devanagari
पुरं सम्मृष्टसंसिक्तमार्गरथ्याचतुष्पथम् ।
चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥
स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: ।
जुष्टं स्त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥
चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥
स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: ।
जुष्टं स्त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥
Verse text
puraṁ sammṛṣṭa-saṁsikta-
mārga-rathyā-catuṣpatham
citra-dhvaja-patākābhis
toraṇaiḥ samalaṅkṛtam
mārga-rathyā-catuṣpatham
citra-dhvaja-patākābhis
toraṇaiḥ samalaṅkṛtam
srag-gandha-mālyābharaṇair
virajo-’mbara-bhūṣitaiḥ
juṣṭaṁ strī-puruṣaiḥ śrīmad-
gṛhair aguru-dhūpitaiḥ
virajo-’mbara-bhūṣitaiḥ
juṣṭaṁ strī-puruṣaiḥ śrīmad-
gṛhair aguru-dhūpitaiḥ
Synonyms
puram — a cidade; sammṛṣṭa — completamente limpas; saṁsikta — e borrifadas com abundância de água; mārga — as principais avenidas; rathyā — ruas comerciais; catuḥ-patham — e encruzilhadas; citra — variadas; dhvaja — em mastros; patākābhiḥ — com flâmulas; toraṇaiḥ — e arcos; samalaṅkṛtam — decorada; srak — com colares de pedras preciosas; gandha — substâncias aromáticas, como pasta de sândalo; mālya — guirlandas de flores; ābharaṇaiḥ — e outros ornamentos; virajaḥ — imaculadas; ambara — tem vestes; bhūṣitaiḥ — que estavam vestidos; juṣṭam — que continha; strī — mulheres; puruṣaiḥ — e homens; śrī-mat — opulentas; gṛhaiḥ — casas; aguru-dhūpitaiḥ — perfumadas com incenso de aguru.
Translation
O rei mandou limpar muito bem as principais avenidas, ruas comerciais e encruzilhadas e, então, borrifá-las com água, e também mandou decorar a cidade com arcos triunfais e mastros com flâmulas multicoloridas. Os homens e mulheres da cidade, trajados com vestes imaculadas e ungidos com pasta aromática de sândalo, usavam colares preciosos, guirlandas de flores e joias como ornamento, e suas casas opulentas eram permeadas pelo aroma de aguru.
Purport
SIGNIFICADO—Quando as estradas de terra são borrifadas com água, a poeira se assenta e a estrada fica suave e firme. O rei Bhīṣmaka preparou tudo para o solene casamento, armando o cenário para que o Senhor Kṛṣṇa triunfantemente raptasse a bela Rukmiṇī-devī.
Devanagari
पितृन् देवान् समभ्यर्च्य विप्रांश्च विधिवन्नृप ।
भोजयित्वा यथान्यायं वाचयामास मङ्गलम् ॥ १० ॥
भोजयित्वा यथान्यायं वाचयामास मङ्गलम् ॥ १० ॥
Verse text
pitṝn devān samabhyarcya
viprāṁś ca vidhi-van nṛpa
bhojayitvā yathā-nyāyaṁ
vācayām āsa maṅgalam
viprāṁś ca vidhi-van nṛpa
bhojayitvā yathā-nyāyaṁ
vācayām āsa maṅgalam
Synonyms
pitṝn — os antepassados; devān — os semideuses; samabhyarcya — adorando de forma correta; viprān — os brāhmaṇas; ca — e; vidhi-vat — segundo os rituais prescritos; nṛpa — ó rei (Parīkṣit); bhojayitvā — alimentando-os; yathā — como; nyāyam — é justo; vācayām āsa — mandou cantar; maṅgalam — mantras auspiciosos.
Translation
Ó rei, de acordo com os rituais prescritos, Mahārāja Bhīṣmaka adorou os antepassados, semideuses e brāhmaṇas, servindo alimentos a cada um deles da maneira devida. Então, providenciou que se cantassem os mantras tradicionais para o bem-estar da noiva.
Devanagari
सुस्नातां सुदतीं कन्यां कृतकौतुकमङ्गलाम् ।
आहतांशुकयुग्मेन भूषितां भूषणोत्तमै: ॥ ११ ॥
आहतांशुकयुग्मेन भूषितां भूषणोत्तमै: ॥ ११ ॥
Verse text
su-snātāṁ su-datīṁ kanyāṁ
kṛta-kautuka-maṅgalām
āhatāṁśuka-yugmena
bhūṣitāṁ bhūṣaṇottamaiḥ
kṛta-kautuka-maṅgalām
āhatāṁśuka-yugmena
bhūṣitāṁ bhūṣaṇottamaiḥ
Synonyms
su-snātām — convenientemente banhada; su-datīm — com dentes imaculados; kanyām — a noiva; kṛta — tendo executado; kautukamaṅgalām — a cerimônia de colocar o auspicioso colar de casamento; āhata — nunca usados; aṁśuka — de trajes; yugmena — com um par; bhūṣitām — adornada; bhūṣaṇa — com ornamentos; uttamaiḥ — muito excelentes.
Translation
A noiva higienizou os dentes e banhou-se, após o que colocou o auspicioso colar de casamento. Então, foi vestida com novíssimos trajes interiores e exteriores e adornada com as mais excelentes joias.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, somente roupas imaculadas recém-saídas do tear deviam ser usadas durante as cerimônias auspiciosas.
Devanagari
चक्रु: सामर्ग्यजुर्मन्त्रैर्वध्वा रक्षां द्विजोत्तमा: ।
पुरोहितोऽथर्वविद्वै जुहाव ग्रहशान्तये ॥ १२ ॥
पुरोहितोऽथर्वविद्वै जुहाव ग्रहशान्तये ॥ १२ ॥
Verse text
cakruḥ sāma-rg-yajur-mantrair
vadhvā rakṣāṁ dvijottamāḥ
purohito ’tharva-vid vai
juhāva graha-śāntaye
vadhvā rakṣāṁ dvijottamāḥ
purohito ’tharva-vid vai
juhāva graha-śāntaye
Synonyms
cakruḥ — efetuada; sāma-ṛg-yajuḥ — do Sāma, Ṛg e Yajur Vedas; mantraiḥ — com cantos; vadhvāḥ — da noiva; rakṣām — a proteção; dvija-uttamaḥ — brāhmaṇas de primeira classe; purohitaḥ — o sacerdote; atharva-vit — que era perito nos mantras do Atharva Veda; vai — de fato; juhāva — derramou oblações de ghī; graha — os planetas controladores; śāntaye — para apaziguar.
Translation
Os melhores dos brāhmaṇas cantaram mantras dos Vedas Ṛg, Sāma e Yajur para a proteção da noiva, e o sacerdote versado no Atharva Veda ofereceu oblações para apaziguar os planetas controladores.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī salienta que o Atharva Veda explica como se pode pacificar os planetas desfavoráveis.
Devanagari
हिरण्यरूप्यवासांसि तिलांश्च गुडमिश्रितान् ।
प्रादाद् धेनूश्च विप्रेभ्यो राजा विधिविदां वर: ॥ १३ ॥
प्रादाद् धेनूश्च विप्रेभ्यो राजा विधिविदां वर: ॥ १३ ॥
Verse text
hiraṇya-rūpya vāsāṁsi
tilāṁś ca guḍa-miśritān
prādād dhenūś ca viprebhyo
rājā vidhi-vidāṁ varaḥ
tilāṁś ca guḍa-miśritān
prādād dhenūś ca viprebhyo
rājā vidhi-vidāṁ varaḥ
Synonyms
hiraṇya — ouro; rūpya — prata; vāsāṁsi — e roupas; tilān — sementes de gergelim; ca — e; guḍa — com açúcar não refinado; miśritān — misturadas; prādāt — deu; dhenūḥ — vacas; ca — também; viprebhyaḥ — aos brāhmaṇas; rājā — o rei Bhīṣmaka; vidhi — princípios reguladores; vidām — daqueles que conhecem; varaḥ — o melhor.
Translation
Notável por seu conhecimento dos princípios reguladores, o rei recompensou os brāhmaṇas com ouro, prata, roupas, vacas e sementes de gergelim misturadas com açúcar mascavo.
Devanagari
एवं चेदिपती राजा दमघोष: सुताय वै ।
कारयामास मन्त्रज्ञै: सर्वमभ्युदयोचितम् ॥ १४ ॥
कारयामास मन्त्रज्ञै: सर्वमभ्युदयोचितम् ॥ १४ ॥
Verse text
evaṁ cedi-patī rājā
damaghoṣaḥ sutāya vai
kārayām āsa mantra-jñaiḥ
sarvam abhyudayocitam
damaghoṣaḥ sutāya vai
kārayām āsa mantra-jñaiḥ
sarvam abhyudayocitam
Synonyms
Translation
Rājā Damaghoṣa, o senhor de Cedi, também contratara brāhmaṇas versados no canto de mantras para executar todos os rituais necessários a fim de garantir a prosperidade de seu filho.
Devanagari
मदच्युद्भिर्गजानीकै: स्यन्दनैर्हेममालिभि: ।
पत्त्यश्वसङ्कुलै: सैन्यै: परीत: कुण्डिनं ययौ ॥ १५ ॥
पत्त्यश्वसङ्कुलै: सैन्यै: परीत: कुण्डिनं ययौ ॥ १५ ॥
Verse text
mada-cyudbhir gajānīkaiḥ
syandanair hema-mālibhiḥ
patty-aśva-saṅkulaiḥ sainyaiḥ
parītaḥ kuṇdīnaṁ yayau
syandanair hema-mālibhiḥ
patty-aśva-saṅkulaiḥ sainyaiḥ
parītaḥ kuṇdīnaṁ yayau
Synonyms
mada — líquido segregado da testa; cyudbhiḥ — que suavam; gaja — de elefantes; anīkaiḥ — com manadas; syandanaiḥ — com quadrigas; hema — de ouro; mālibhiḥ — decoradas com guirlandas; patti — com soldados de infantaria; aśva — e cavalos; saṅkulaiḥ — apinhados; sainyaiḥ — por exércitos; parītaḥ — acompanhado; kuṇḍinam — a Kuṇḍina, capital de Bhīṣmaka; yayau — foi.
Translation
O rei Damaghoṣa viajou para Kuṇḍina acompanhado por exércitos de elefantes que suavam mada, quadrigas com correntes de ouro penduradas e numerosos soldados de cavalaria e infantaria.
Devanagari
तं वै विदर्भाधिपति: समभ्येत्याभिपूज्य च ।
निवेशयामास मुदा कल्पितान्यनिवेशने ॥ १६ ॥
निवेशयामास मुदा कल्पितान्यनिवेशने ॥ १६ ॥
Verse text
taṁ vai vidarbhādhipatiḥ
samabhyetyābhipūjya ca
niveśayām āsa mudā
kalpitānya-niveśane
samabhyetyābhipūjya ca
niveśayām āsa mudā
kalpitānya-niveśane
Synonyms
Translation
Bhīṣmaka, o senhor de Vidarbha, saiu da cidade para ir ao encontro do rei Damaghoṣa e ofereceu-lhe gestos de respeito. Bhīṣmaka, então, acomodou Damaghoṣa em uma residência construída especialmente para a ocasião.
Devanagari
तत्र शाल्वो जरासन्धो दन्तवक्रो विदूरथ: ।
आजग्मुश्चैद्यपक्षीया: पौण्ड्रकाद्या: सहस्रश: ॥ १७ ॥
आजग्मुश्चैद्यपक्षीया: पौण्ड्रकाद्या: सहस्रश: ॥ १७ ॥
Verse text
tatra śālvo jarāsandho
dantavakro vidūrathaḥ
ājagmuś caidya-pakṣīyāḥ
pauṇḍrakādyāḥ sahasraśaḥ
dantavakro vidūrathaḥ
ājagmuś caidya-pakṣīyāḥ
pauṇḍrakādyāḥ sahasraśaḥ
Synonyms
tatra — lá; śālvaḥ jarāsandhaḥ dantavakraḥ vidūrathaḥ — Śālva, Jarāsandha, Dantavakra e Vidūratha; ājagmuḥ — vieram; caidya — de Śiśupāla; pakṣīyāḥ — tomando o partido; pauṇḍraka — Pauṇḍraka; ādyāḥ — e outros; sahasraśaḥ — aos milhares.
Translation
Os partidários de Śiśupāla – Śālva, Jarāsandha, Dantavakra e Vidūratha – vieram todos, juntos com Pauṇḍraka e milhares de outros reis.
Purport
SIGNIFICADO—Os leitores familiarizados com a história da vida do Senhor Kṛṣṇa reconhecerão sem demora os nomes relacionados neste verso. Os reis aqui mencionados tinham profunda hostilidade a Śrī Kṛṣṇa e se opunham a Ele de um modo ou de outro. Mas todos eles serão frustrados e derrotados por ocasião do suposto casamento de Śiśupāla.
Devanagari
कृष्णरामद्विषो यत्ता: कन्यां चैद्याय साधितुम् । यद्यागत्य हरेत् कृष्णो रामाद्यैर्यदुभिर्वृत: ॥ १८ ॥ योत्स्याम: संहतास्तेन इति निश्चितमानसा: । आजग्मुर्भूभुज: सर्वे समग्रबलवाहना: ॥ १९ ॥
Verse text
kṛṣṇa-rāma-dviṣo yattāḥ
kanyāṁ caidyāya sādhitum
yady āgatya haret kṛṣno
rāmādyair yadubhir vṛtaḥ
kanyāṁ caidyāya sādhitum
yady āgatya haret kṛṣno
rāmādyair yadubhir vṛtaḥ
yotsyāmaḥ saṁhatās tena
iti niścita-mānasāḥ
ājagmur bhū-bhujaḥ sarve
samagra-bala-vāhanāḥ
iti niścita-mānasāḥ
ājagmur bhū-bhujaḥ sarve
samagra-bala-vāhanāḥ
Synonyms
kṛṣṇa-rāma-dviṣaḥ — aqueles que odiavam Kṛṣṇa e Balarāma; yattāḥ — preparados; kanyām — a noiva; caidyāya — para Śiśupāla; sādhitum — para garantir; yadi — se; āgatya — vindo; haret — roubasse; kṛṣṇaḥ — Kṛṣṇa; rāma — por Balarāma; ādyaiḥ — e outros; yadubhiḥ — Yadus; vṛtaḥ — acompanhado; yotsyāmaḥ — lutaremos; saṁhatāḥ — juntando-nos todos; tena — com Ele; iti — assim; niścita-mānasāḥ — tendo decidido; ājagmuḥ — vieram; bhū-bhujaḥ — os reis; sarve — todos; samagra — completas; bala — com forças militares; vāhanāḥ — e veículos.
Translation
Para garantir a noiva para Śiśupāla, os reis que invejavam Kṛṣṇa e Balarāma chegaram à seguinte decisão: “Caso Kṛṣṇa venha aqui com Balarāma e os outros Yadus para roubar a noiva, devemos nos reunir e combatê-lO.” Dessa maneira, aqueles reis invejosos foram para o casamento com seus exércitos inteiros e todo um comboio de veículos militares.
Purport
SIGNIFICADO—A palavra saṁhatāḥ, que normalmente significa “unidos muito estreitamente”, também pode significar “completamente derrotados” ou “mortos”. Assim, embora os inimigos de Kṛṣṇa se julgassem unidos e fortes – saṁhatāḥ no primeiro sentido –, eles não podiam opor-se com sucesso à Personalidade de Deus e, em consequência, seriam derrotados e mortos – saṁhatāḥ no segundo sentido.
Devanagari
श्रुत्वैतद् भगवान् रामो विपक्षीयनृपोद्यमम् । कृष्णं चैकं गतं हर्तुं कन्यां कलहशङ्कित: ॥ २० ॥ बलेन महता सार्धं भ्रातृस्नेहपरिप्लुत: । त्वरित: कुण्डिनं प्रागाद् गजाश्वरथपत्तिभि: ॥ २१ ॥
Verse text
śrutvaitad bhagavān rāmo
vipakṣīya nṛpodyamam
kṛṣṇaṁ caikaṁ gataṁ hartuṁ
kanyāṁ kalaha-śaṅkitaḥ
vipakṣīya nṛpodyamam
kṛṣṇaṁ caikaṁ gataṁ hartuṁ
kanyāṁ kalaha-śaṅkitaḥ
balena mahatā sārdhaṁ
bhrātṛ-sneha-pariplutaḥ
tvaritaḥ kuṇḍinaṁ prāgād
gajāśva-ratha-pattibhiḥ
bhrātṛ-sneha-pariplutaḥ
tvaritaḥ kuṇḍinaṁ prāgād
gajāśva-ratha-pattibhiḥ
Synonyms
śrutvā — ouvindo; etat — isto; bhagavān rāmaḥ — o Senhor Balarāma; vipakṣīya — inimigos; nṛpa — dos reis; udyamam — os preparativos; kṛṣṇam — o Senhor Kṛṣṇa; ca — e; ekam — sozinho; gatam — ido; hartum — para roubar; kanyām — a noiva; kalaha — uma luta; śaṅkitaḥ — temendo; balena — uma força; mahatā — poderosa; sārdham — junto com; bhrātṛ — por Seu irmão; sneha — em afeição; pariplutaḥ — imerso; tvaritaḥ — velozmente; kuṇḍinam — a Kuṇḍina; prāgāt — foi; gaja — com elefantes; aśva — cavalos; ratha — quadrigas; pattibhiḥ — e infantaria.
Translation
Ao ouvir falar desses preparativos dos reis inimigos e de como o Senhor Kṛṣṇa partira sozinho para roubar a noiva, o Senhor Balarāma temeu que sobreviesse uma luta. Imerso em afeição por Seu irmão, Ele foi às pressas para Kuṇḍina com um poderoso exército composto de infantaria e soldados montados em elefantes, cavalos e quadrigas.
Devanagari
भीष्मकन्या वरारोहा काङ्क्षन्त्यागमनं हरे: । प्रत्यापत्तिमपश्यन्ती द्विजस्याचिन्तयत्तदा ॥ २२ ॥
Verse text
bhīṣma-kanyā varārohā
kāṅkṣanty āgamanaṁ hareḥ
pratyāpattim apaśyantī
dvijasyācintayat tadā
kāṅkṣanty āgamanaṁ hareḥ
pratyāpattim apaśyantī
dvijasyācintayat tadā
Synonyms
Translation
A graciosa filha de Bhīṣmaka aguardava ansiosamente a chegada de Kṛṣṇa, mas, quando viu que o brāhmaṇa não retornava, ela pensou o seguinte.
Devanagari
अहो त्रियामान्तरित उद्वाहो मेऽल्पराधस: । नागच्छत्यरविन्दाक्षो नाहं वेद्म्यत्र कारणम् । सोऽपि नावर्ततेऽद्यापि मत्सन्देशहरो द्विज: ॥ २३ ॥
Verse text
aho tri-yāmāntarita
udvāho me ’lpa-rādhasaḥ
nāgacchaty aravindākṣo
nāhaṁ vedmy atra kāraṇam
so ’pi nāvartate ’dyāpi
mat-sandeśa-haro dvijaḥ
udvāho me ’lpa-rādhasaḥ
nāgacchaty aravindākṣo
nāhaṁ vedmy atra kāraṇam
so ’pi nāvartate ’dyāpi
mat-sandeśa-haro dvijaḥ
Synonyms
aho — ai de mim!; tri-yāma — três yāmas (nove horas), ou seja, a noite; antaritaḥ — tendo terminado; udvāhaḥ — o casamento; me — meu; alpa — insuficiente; rādhasaḥ — cuja boa fortuna; na āgacchati — não vem; aravinda-akṣaḥ — o Kṛṣṇa de olhos de lótus; na — não; aham — eu; vedmi — sei; atra — para isto; kāraṇam — a razão; saḥ — ele; api — também; na āvartate — não regressa; adya api — mesmo agora; mat — minha; sandeśa — da mensagem; haraḥ — o portador; dvijaḥ — o brāhmaṇa..
Translation
[A princesa Rukmiṇī pensou:] Ai de mim! Meu casamento deve acontecer quando acabar a noite! Como sou desafortunada! Nosso Kṛṣṇa de olhos de lótus não vem. Não sei o porquê. E mesmo o brāhmaṇa mensageiro ainda não regressou.
Purport
SIGNIFICADO—Fica implícito neste verso, como o confirma Śrīla Śrīdhara Svāmī, que a presente cena acontece antes do nascer do Sol.
Devanagari
अपि मय्यनवद्यात्मा दृष्ट्वा किञ्चिज्जुगुप्सितम् । मत्पाणिग्रहणे नूनं नायाति हि कृतोद्यम: ॥ २४ ॥
Verse text
api mayy anavadyātmā
dṛṣṭvā kiñcij jugupsitam
mat-pāṇi-grahaṇe nūnaṁ
nāyāti hi kṛtodyamaḥ
dṛṣṭvā kiñcij jugupsitam
mat-pāṇi-grahaṇe nūnaṁ
nāyāti hi kṛtodyamaḥ
Synonyms
Translation
Talvez o impecável Senhor, mesmo enquanto Se preparava para vir aqui, viu em mim algo desprezível e, em razão disso, decidiu não vir mais para aceitar minha mão.
Purport
SIGNIFICADO—A princesa Rukmiṇī, sem hesitar, convidou Śrī Kṛṣṇa a raptá-la. Quando viu que Ele não chegava, Rukmiṇī naturalmente temeu que Ele houvesse rejeitado sua proposta, talvez encontrando nela alguma qualidade inaceitável. Como se expressa aqui, o próprio Senhor é anavadya, impoluto, e se visse alguma mácula em Rukmiṇī, esta seria uma noiva indigna para Ele. Era natural que a jovem princesa sentisse tal ansiedade. Além disso, caso Śrī Kṛṣṇa tivesse realmente tomado essa decisão, seria natural que o brāhmaṇa temesse a reação de Rukmiṇī caso fosse ele que tivesse de levar-lhe a notícia, e isso explicaria por que ele não viera.
Devanagari
दुर्भगाया न मे धाता नानुकूलो महेश्वर: । देवी वा विमुखी गौरी रुद्राणी गिरिजा सती ॥ २५ ॥
Verse text
durbhagāyā na me dhātā
nānukūlo maheśvaraḥ
devī vā vimukhī gaurī
rudrāṇī girijā satī
nānukūlo maheśvaraḥ
devī vā vimukhī gaurī
rudrāṇī girijā satī
Synonyms
durbhagāyāḥ — que sou desafortunada; na — não; me — comigo; dhātā — o criador (senhor Brahmā); na — não; anukūlaḥ — disposto favoravelmente; mahā-īśvaraḥ — o eminente senhor Śiva; devī — a deusa (sua consorte); vā — ou; vimukhī — virada contra; gaurī — Gaurī; rudrāṇī — a esposa de Rudra; giri-jā — a filha adotiva da cordilheira dos Himalaias; satī — Satī, que, em sua vida anterior como filha de Dakṣa, escolheu abandonar o corpo.
Translation
Sou extremamente desafortunada, pois o criador não está inclinado a meu favor, nem o eminente senhor Śiva. Ou talvez a esposa de Śiva, Devī, que é conhecida como Gaurī, Rudrāṇī, Girijā e Satī, tenha se voltado contra mim.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī explica que Rukmiṇī deve ter pensado: “Mesmo que Kṛṣṇa quisesse vir, Ele deve ter sido detido no caminho pelo criador, Brahmā, que não está inclinado a meu favor. Mas por que ele estaria desfavorável? Talvez seja Maheśvara, o senhor Śiva, a quem alguma vez não adorei como devia e que, por isso, ficou zangado comigo. Mas ele é Maheśvara, o grande controlador, então por que estaria zangado comigo, uma moça tão insignificante e tola?”
Rukmiṇī teria pensado ainda: “Talvez seja a esposa de Śiva, Gaurīdevī, quem está descontente, embora eu a adore todos os dias. Ai de mim! Ai de mim! Como foi que a ofendi para que ela se voltasse contra mim? Mas, afinal, ela é Rudrāṇī, a esposa de Rudra, e seu próprio nome significa ‘alguém que faz todos chorarem’. Assim, talvez ela e Śiva queiram que eu chore. Mas vendo-me tão infeliz, a ponto de abandonar a vida, por que não abrandam sua atitude? A razão deve ser que a deusa Devī é Girijā, uma filha adotiva, então por que ela deveria ser compassiva? Em sua encarnação como Satī, ela abandonou o corpo, então talvez agora queira que eu também abandone meu corpo.”
Dessa maneira, o ācārya, com madura sensibilidade poética, interpreta os vários nomes usados neste verso.
Devanagari
एवं चिन्तयती बाला गोविन्दहृतमानसा । न्यमीलयत कालज्ञा नेत्रे चाश्रुकलाकुले ॥ २६ ॥
Verse text
evaṁ cintayatī bālā
govinda-hṛta-mānasā
nyamīlayata kāla-jñā
netre cāśru-kalākule
govinda-hṛta-mānasā
nyamīlayata kāla-jñā
netre cāśru-kalākule
Synonyms
Translation
Enquanto pensava dessa maneira, a jovem donzela, cuja mente fora roubada por Kṛṣṇa, fechou seus olhos cheios de lágrimas, lembrando que ainda havia tempo.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Śrīdhara Svāmī explica assim a palavra kāla-jñā: “[Rukmiṇī pensou:] ‘Ainda não é a hora certa para Govinda vir’, e, assim pensando, sentiu-se um pouco consolada.”
Devanagari
एवं वध्वा: प्रतीक्षन्त्या गोविन्दागमनं नृप । वाम ऊरुर्भुजो नेत्रमस्फुरन् प्रियभाषिण: ॥ २७ ॥
Verse text
evaṁ vadhvāḥ pratīkṣantyā
govindāgamanaṁ nṛpa
vāma ūrur bhujo netram
asphuran priya-bhāṣiṇaḥ
govindāgamanaṁ nṛpa
vāma ūrur bhujo netram
asphuran priya-bhāṣiṇaḥ
Synonyms
Translation
Ó rei, enquanto a noiva aguardava assim a chegada de Govinda, ela sentiu crispar-se sua coxa, braço e olho esquerdos. Isso era sinal de que algo desejável aconteceria.
Devanagari
अथ कृष्णविनिर्दिष्ट: स एव द्विजसत्तम: । अन्त:पुरचरीं देवीं राजपुत्रीं ददर्श ह ॥ २८ ॥
Verse text
atha kṛṣṇa-vinirdiṣṭaḥ
sa eva dvija-sattamaḥ
antaḥpura-carīṁ devīṁ
rāja-putrīm dadarśa ha
sa eva dvija-sattamaḥ
antaḥpura-carīṁ devīṁ
rāja-putrīm dadarśa ha
Synonyms
Translation
Bem então, aquele mais puro dos brāhmaṇas eruditos, seguindo a ordem de Kṛṣṇa, veio ver a divina princesa Rukmiṇī dentro dos aposentos internos do palácio.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Śrīdhara Svāmī, Śrī Kṛṣṇa havia chegado aos jardins externos da cidade e, preocupado com Rukmiṇī, instruíra ao brāhmaṇa que a informasse de Sua chegada.
Devanagari
सा तं प्रहृष्टवदनमव्यग्रात्मगतिं सती । आलक्ष्य लक्षणाभिज्ञा समपृच्छच्छुचिस्मिता ॥ २९ ॥
Verse text
sā taṁ prahṛṣṭa-vadanam
avyagrātma-gatiṁ satī
ālakṣya lakṣaṇābhijñā
samapṛcchac chuci-smitā
avyagrātma-gatiṁ satī
ālakṣya lakṣaṇābhijñā
samapṛcchac chuci-smitā
Synonyms
Translation
Notando o rosto jovial e os movimentos serenos do brāhmaṇa, a santa Rukmiṇī, que era perita em interpretar tais sintomas, interrogou-o com um sorriso puro.
Devanagari
तस्या आवेदयत् प्राप्तं शशंस यदुनन्दनम् । उक्तं च सत्यवचनमात्मोपनयनं प्रति ॥ ३० ॥
Verse text
tasyā āvedayat prāptaṁ
śaśaṁsa yadu-nandanam
uktaṁ ca satya-vacanam
ātmopanayanaṁ prati
śaśaṁsa yadu-nandanam
uktaṁ ca satya-vacanam
ātmopanayanaṁ prati
Synonyms
Translation
O brāhmaṇa anunciou-lhe a chegada do Senhor Yadunandana e transmitiu-lhe a promessa que o Senhor fez de casar-Se com ela.
Devanagari
तमागतं समाज्ञाय वैदर्भी हृष्टमानसा । न पश्यन्ती ब्राह्मणाय प्रियमन्यन्ननाम सा ॥ ३१ ॥
Verse text
tam āgataṁ samājñāya
vaidarbhī hṛṣṭa-mānasā
na paśyantī brāhmaṇāya
priyam anyan nanāma sā
vaidarbhī hṛṣṭa-mānasā
na paśyantī brāhmaṇāya
priyam anyan nanāma sā
Synonyms
Translation
A princesa Vaidarbhī ficou radiante de alegria ao saber da chegada de Kṛṣṇa. Não encontrando à mão nada conveniente para oferecer ao brāhmaṇa, ela simplesmente se prostrou diante dele.
Devanagari
प्राप्तौ श्रुत्वा स्वदुहितुरुद्वाहप्रेक्षणोत्सुकौ । अभ्ययात्तूर्यघोषेण रामकृष्णौ समर्हणै: ॥ ३२ ॥
Verse text
prāptau śrutvā sva-duhitur
udvāha-prekṣaṇotsukau
abhyayāt tūrya-ghoṣeṇa
rāma-kṛṣṇau samarhaṇaiḥ
udvāha-prekṣaṇotsukau
abhyayāt tūrya-ghoṣeṇa
rāma-kṛṣṇau samarhaṇaiḥ
Synonyms
Translation
Quando ouviu que Kṛṣṇa e Balarāma haviam chegado e estavam ansiosos por testemunhar o casamento de sua filha, o rei, ao som de música, adiantou-se com abundantes oferendas para saudá-lOs.
Devanagari
मधुपर्कमुपानीय वासांसि विरजांसि स: । उपायनान्यभीष्टानि विधिवत् समपूजयत् ॥ ३३ ॥
Verse text
madhu-parkam upānīya
vāsāṁsi virajāṁsi saḥ
upāyanāny abhīṣṭāni
vidhi-vat samapūjayat
vāsāṁsi virajāṁsi saḥ
upāyanāny abhīṣṭāni
vidhi-vat samapūjayat
Synonyms
Translation
Presenteando-Os com madhu-parka, roupas novas e outros presentes desejáveis, ele Os adorou de acordo com os rituais tradicionais.
Devanagari
तयोर्निवेशनं श्रीमदुपाकल्प्य महामति: । ससैन्ययो: सानुगयोरातिथ्यं विदधे यथा ॥ ३४ ॥
Verse text
tayor niveśanaṁ śrīmad
upākalpya mahā-matiḥ
sa-sainyayoḥ sānugayor
ātithyaṁ vidadhe yathā
upākalpya mahā-matiḥ
sa-sainyayoḥ sānugayor
ātithyaṁ vidadhe yathā
Synonyms
Translation
O generoso rei Bhīṣmaka providenciou opulentas acomodações para os dois Senhores e também para Seu exército e séquito. Desta maneira, ofereceu-Lhes conveniente hospitalidade.
Devanagari
एवं राज्ञां समेतानां यथावीर्यं
यथावय: । यथाबलं यथावित्तं सर्वै: कामै: समर्हयत् ॥ ३५ ॥
यथावय: । यथाबलं यथावित्तं सर्वै: कामै: समर्हयत् ॥ ३५ ॥
Verse text
evaṁ rājñāṁ sametānāṁ
yathā-vīryaṁ yathā-vayaḥ
yathā-balaṁ yathā-vittaṁ
sarvaiḥ kāmaiḥ samarhayat
yathā-vīryaṁ yathā-vayaḥ
yathā-balaṁ yathā-vittaṁ
sarvaiḥ kāmaiḥ samarhayat
Synonyms
Translation
Foi assim que Bhīṣmaka concedeu todas as coisas desejáveis aos reis que se haviam reunido para a ocasião, honrando-os como convinha ao poder político, idade, força física e riqueza deles.
Devanagari
कृष्णमागतमाकर्ण्य
विदर्भपुरवासिन: । आगत्य नेत्राञ्जलिभि: पपुस्तन्मुखपङ्कजम् ॥ ३६ ॥
विदर्भपुरवासिन: । आगत्य नेत्राञ्जलिभि: पपुस्तन्मुखपङ्कजम् ॥ ३६ ॥
Verse text
kṛṣṇam āgatam ākarṇya
vidarbha-pura-vāsinaḥ
āgatya netrāñjalibhiḥ
papus tan-mukha-paṅkajam
vidarbha-pura-vāsinaḥ
āgatya netrāñjalibhiḥ
papus tan-mukha-paṅkajam
Synonyms
Translation
Quando os residentes de Vidarbha-pura ouviram que o Senhor Kṛṣṇa chegara, todos eles foram vê-lO. Usando seus olhos como se fossem palmas da mão em forma de cálice, eles beberam o mel de Seu rosto de lótus.
Devanagari
अस्यैव भार्या भवितुं रुक्मिण्यर्हति
नापरा । असावप्यनवद्यात्मा भैष्म्या: समुचित: पति: ॥ ३७ ॥
नापरा । असावप्यनवद्यात्मा भैष्म्या: समुचित: पति: ॥ ३७ ॥
Verse text
asyaiva bhāryā bhavituṁ
rukmiṇy arhati nāparā
asāv apy anavadyātmā
bhaiṣmyāḥ samucitaḥ patiḥ
rukmiṇy arhati nāparā
asāv apy anavadyātmā
bhaiṣmyāḥ samucitaḥ patiḥ
Synonyms
Translation
[O povo da cidade dizia:] Rukmiṇī, e ninguém mais, merece ser Sua esposa, e Ele também, que possui tal beleza impecável, é o único marido conveniente para a princesa Bhaiṣmī.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, este verso combina afirmações feitas por diferentes cidadãos. Alguns apontavam que Rukmiṇī era uma esposa conveniente para Kṛṣṇa, outros diziam que nenhuma outra era conveniente. De modo semelhante, alguns diziam que Kṛṣṇa era muito apropriado para Rukmiṇī, e outros diziam que ninguém mais lhe seria um marido adequado.
Devanagari
किञ्चित्सुचरितं यन्नस्तेन
तुष्टस्त्रिलोककृत् । अनुगृह्णातु गृह्णातु वैदर्भ्या: पाणिमच्युत: ॥
३८ ॥
तुष्टस्त्रिलोककृत् । अनुगृह्णातु गृह्णातु वैदर्भ्या: पाणिमच्युत: ॥
३८ ॥
Verse text
kiñcit su-caritaṁ yan nas
tena tuṣṭas tri-loka-kṛt
anugṛhṇātu gṛhṇātu
vaidarbhyāḥ pāṇim acyutaḥ
tena tuṣṭas tri-loka-kṛt
anugṛhṇātu gṛhṇātu
vaidarbhyāḥ pāṇim acyutaḥ
Synonyms
Translation
Que Acyuta, o criador dos três mundos, fique satisfeito com quaisquer ações piedosas que tenhamos realizado e mostre Sua misericórdia aceitando a mão de Vaidarbhī.
Purport
SIGNIFICADO—Os devotados cidadãos de Vidarbha ofereceram amorosamente seu estoque inteiro de crédito piedoso à princesa Rukmiṇī. Eles estavam muito desejosos de vê-la casar-se com o Senhor Kṛṣṇa.
Devanagari
एवं प्रेमकलाबद्धा वदन्ति स्म
पुरौकस: । कन्या चान्त:पुरात् प्रागाद् भटैर्गुप्ताम्बिकालयम् ॥ ३९ ॥
पुरौकस: । कन्या चान्त:पुरात् प्रागाद् भटैर्गुप्ताम्बिकालयम् ॥ ३९ ॥
Verse text
evaṁ prema-kalā-baddhā
vadanti sma puraukasaḥ
kanyā cāntaḥ-purāt prāgād
bhaṭair guptāmbikālayam
vadanti sma puraukasaḥ
kanyā cāntaḥ-purāt prāgād
bhaṭair guptāmbikālayam
Synonyms
evam — assim; prema — de amor puro; kalā — pelo aumento; baddhāḥ — atados; vadanti sma — falavam; pura-okasaḥ — os residentes da cidade; kanyā — a noiva; ca — e; antaḥ-purāt — do palácio interno; prāgāt — saiu; bhaṭaiḥ — por guardas; guptā — protegida; ambikā-ālayam — para o templo da deusa Ambikā.
Translation
Atados por seu crescente amor, os residentes da cidade falavam dessa maneira. A noiva, então, protegida por guardas, saiu do palácio interno para visitar o templo de Ambikā.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita a seguinte definição da palavra kalā apresentada no dicionário Medinī, kalā mūle pravṛddhau syāc chilādāv aṁśa-mātrake: “A palavra kalā significa ‘a raiz’, ‘aumento’, ‘pedra’ ou ‘uma simples parte’.”
Devanagari
पद्भ्यां विनिर्ययौ द्रष्टुं भवान्या: पादपल्लवम् ।
सा चानुध्यायती सम्यङ्मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४० ॥
यतवाङ्मातृभि: सार्धं सखीभि: परिवारिता ।
गुप्ता राजभटै: शूरै: सन्नद्धैरुद्यतायुधै: ।
मृदङ्गशङ्खपणवास्तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे ॥ ४१ ॥
सा चानुध्यायती सम्यङ्मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४० ॥
यतवाङ्मातृभि: सार्धं सखीभि: परिवारिता ।
गुप्ता राजभटै: शूरै: सन्नद्धैरुद्यतायुधै: ।
मृदङ्गशङ्खपणवास्तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे ॥ ४१ ॥
Verse text
padbhyāṁ viniryayau draṣṭuṁ
bhavānyāḥ pāda-pallavam
sā cānudhyāyatī samyaṅ
mukunda-caraṇāmbujam
bhavānyāḥ pāda-pallavam
sā cānudhyāyatī samyaṅ
mukunda-caraṇāmbujam
yata-vāṅ mātṛbhiḥ sārdhaṁ
sakhībhiḥ parivāritā
guptā rāja-bhaṭaiḥ śūraiḥ
sannaddhair udyatāyudhaiḥ
mṛḍaṅga-śaṅkha-paṇavās
tūrya-bheryaś ca jaghnire
sakhībhiḥ parivāritā
guptā rāja-bhaṭaiḥ śūraiḥ
sannaddhair udyatāyudhaiḥ
mṛḍaṅga-śaṅkha-paṇavās
tūrya-bheryaś ca jaghnire
Synonyms
padbhyām — a pé; viniryayau — saiu; draṣṭum — para ver; bhavānyāḥ — da mãe Bhavānī; pāda-pallavam — os pés de pétalas de lótus; sāḥ — ela; ca — e; anudhyāyatī — meditando; samyak — totalmente; mukunda — de Kṛṣṇa; caraṇa-ambujam — sobre os pés de lótus; yata-vāk — mantendo silêncio; mātṛbhiḥ — por suas mães; sārdham — acomodada; sakhībhiḥ — por suas companheiras; parivāritā — rodeada; guptā — guardada; rāja — do rei; bhaṭaiḥ — pelos soldados; śūraiḥ — valentes; sannaddhaiḥ — armados e prontos; udyata — erguidas; āyudhaiḥ — com armas; mṛdaṅga-śaṅkha-paṇavāḥ — tambores de barro, búzios e pequenos tambores; tūrya — instrumentos de sopro; bheryaḥ — cornetas; ca — e; jaghnire — soavam.
Translation
Silenciosa, Rukmiṇī saiu a pé para ver os pés de lótus da deidade Bhavānī. Acompanhada por suas mães e amigas e protegida pelos valentes soldados do rei, que, de prontidão, empunhavam armas erguidas, ela apenas absorveu a mente nos pés de lótus de Kṛṣṇa. E durante todo esse tempo, ressoavam mṛdaṅgas, búzios, paṇavas, cornetas e outros instrumentos.
Devanagari
नानोपहारबलिभिर्वारमुख्या: सहस्रश: ।
स्रग्गन्धवस्त्राभरणैर्द्विजपत्न्य: स्वलङ्कृता: ॥ ४२ ॥
गायन्त्यश्च स्तुवन्तश्च गायका वाद्यवादका: ।
परिवार्य वधूं जग्मु: सूतमागधवन्दिन: ॥ ४३ ॥
स्रग्गन्धवस्त्राभरणैर्द्विजपत्न्य: स्वलङ्कृता: ॥ ४२ ॥
गायन्त्यश्च स्तुवन्तश्च गायका वाद्यवादका: ।
परिवार्य वधूं जग्मु: सूतमागधवन्दिन: ॥ ४३ ॥
Verse text
nānopahāra balibhir
vāramukhyāḥ sahasraśaḥ
srag-gandha-vastrābharaṇair
dvija-patnyaḥ sv-alaṅkṛtāḥ
vāramukhyāḥ sahasraśaḥ
srag-gandha-vastrābharaṇair
dvija-patnyaḥ sv-alaṅkṛtāḥ
gāyantyaś ca stuvantaś ca
gāyakā vādya-vādakāḥ
parivārya vadhūṁ jagmuḥ
sūta-māgadha-vandinaḥ
gāyakā vādya-vādakāḥ
parivārya vadhūṁ jagmuḥ
sūta-māgadha-vandinaḥ
Synonyms
nānā — vários; upahāra — com parafernália de adoração; balibhiḥ — e presentes; vāra-mukhyāḥ — cortesãos preeminentes; sahasraśaḥ — aos milhares; srak — com guirlandas de flores; gandha — fragrâncias; vastra — roupas; ābharaṇaiḥ — e joias; dvija — de brāhmaṇas; patnyaḥ — as esposas; sv-alaṅkṛtāḥ — bem ornamentadas; gāyantyaḥ — cantando; ca — e; stuvantaḥ — oferecendo preces; ca — e; gāyakāḥ — cantores; vādya-vādakāḥ — músicos de instrumentos; parivārya — acompanhando; vadhūm — a noiva; jagmuḥ — foram; sūta — trovadores; māgadha — cronistas; vandinaḥ — e arautos.
Translation
Atrás da noiva, seguiam milhares de preeminentes cortesãos que traziam várias oferendas e presentes, junto com as bem adornadas esposas dos brāhmaṇas, que cantavam e recitavam preces e traziam guirlandas, perfumes, roupas e joias de presentes. Havia também cantores profissionais, músicos, trovadores, cronistas e arautos.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī explica que, de seus aposentos até o templo de Bhavānī, Rukmiṇī foi de palanquim, de modo que foi fácil protegê-la. Só nos últimos quatro ou cinco metros do palácio até a área do templo, ela foi a pé, com guarda-costas reais postados por toda a parte do lado de fora do templo.
Devanagari
आसाद्य देवीसदनं धौतपादकराम्बुजा ।
उपस्पृश्य शुचि: शान्ता प्रविवेशाम्बिकान्तिकम् ॥ ४४ ॥
उपस्पृश्य शुचि: शान्ता प्रविवेशाम्बिकान्तिकम् ॥ ४४ ॥
Verse text
āsādya devī-sadanaṁ
dhauta-pāda-karāmbujā
upaspṛśya śuciḥ śāntā
praviveśāmbikāntikam
dhauta-pāda-karāmbujā
upaspṛśya śuciḥ śāntā
praviveśāmbikāntikam
Synonyms
Translation
Ao chegar ao templo da deusa, Rukmiṇī primeiro lavou seus pés e suas mãos de lótus e, em seguida, sorveu um pouco de água para purificar-se. Assim santificada e tranquila, ela foi à presença de mãe Ambikā.
Devanagari
तां वै प्रवयसो बालां विधिज्ञा विप्रयोषित: ।
भवानीं वन्दयांचक्रुर्भवपत्नीं भवान्विताम् ॥ ४५ ॥
भवानीं वन्दयांचक्रुर्भवपत्नीं भवान्विताम् ॥ ४५ ॥
Verse text
tāṁ vai pravayaso bālāṁ
vidhi-jñā vipra-yoṣitaḥ
bhavānīṁ vandayāṁ cakrur
bhava-patnīṁ bhavānvitām
vidhi-jñā vipra-yoṣitaḥ
bhavānīṁ vandayāṁ cakrur
bhava-patnīṁ bhavānvitām
Synonyms
tām — a ela; vai — de fato; pravayasaḥ — mais velhas; bālām — a jovem; vidhi — das prescrições ritualísticas; jñāḥ — conhecedoras peritas; vipra — dos brāhmaṇas; yoṣitaḥ — as esposas; bhavānīm — à deusa Bhavānī; vandayām cakruḥ — orientaram a como oferecer respeitos; bhava-patnīm — à esposa de Bhava (o senhor Śiva); bhava-anvitām — acompanhada pelo senhor Bhava.
Translation
As esposas mais velhas dos brāhmaṇas, peritas no conhecimento dos rituais, orientaram a jovem Rukmiṇī a como oferecer respeitos a Bhavānī, que aparecia com seu consorte, o senhor Bhava.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo os ācāryas, aqui o termo bhavānvitām indica que, no templo de Ambikā, visitado por Rukmiṇī, a deidade regente era a deusa, cujo marido aparecia em um papel de acompanhante. Assim, o ritual era convenientemente executado por mulheres.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī comenta que o termo vidhi-jñāḥ pode significar que, como as esposas eruditas dos brāhmaṇas sabiam do desejo de Rukmiṇī de casar-se com Kṛṣṇa, o verbo vandayāṁ cakruḥ indica, então, que as senhoras a estimularam a orar pelo que ela mais queria. Desse modo, assim como a deusa Bhavānī, Rukmiṇī poderia unir-se a seu eterno companheiro.
Devanagari
नमस्ये त्वाम्बिकेऽभीक्ष्णं स्वसन्तानयुतां शिवाम् ।
भूयात् पतिर्मे भगवान् कृष्णस्तदनुमोदताम् ॥ ४६ ॥
भूयात् पतिर्मे भगवान् कृष्णस्तदनुमोदताम् ॥ ४६ ॥
Verse text
namasye tvāmbike ’bhīkṣṇaṁ
sva-santāna-yutāṁ śivām
bhūyāt patir me bhagavān
kṛṣṇas tad anumodatām
sva-santāna-yutāṁ śivām
bhūyāt patir me bhagavān
kṛṣṇas tad anumodatām
Synonyms
namasye — ofereço minhas reverências; tvā — a ti; ambike — ó Ambikā; abhīkṣṇam — constantemente; sva — teus; santāna — filhos; yutām — junto de; śivām — a esposa do senhor Śiva; bhūyāt — que Ele Se torne; patiḥ — marido; me — meu; bhagavān — o Senhor Supremo; kṛṣṇaḥ — Kṛṣṇa; tat — isto; anumodatām — por favor, permite.
Translation
[A princesa Rukmiṇī orou:] Ó mãe Ambikā, esposa do senhor Śiva, ofereço minhas repetidas reverências a ti, junto de teus filhos. Que o Senhor Kṛṣṇa Se torne meu marido. Por favor, concede-me isto!
Devanagari
अद्भिर्गन्धाक्षतैर्धूपैर्वास:स्रङ्माल्यभूषणै: ।
नानोपहारबलिभि: प्रदीपावलिभि: पृथक् ॥ ४७ ॥
विप्रस्त्रिय: पतिमतीस्तथा तै: समपूजयत् ।
लवणापूपताम्बूलकण्ठसूत्रफलेक्षुभि: ॥ ४८ ॥
नानोपहारबलिभि: प्रदीपावलिभि: पृथक् ॥ ४७ ॥
विप्रस्त्रिय: पतिमतीस्तथा तै: समपूजयत् ।
लवणापूपताम्बूलकण्ठसूत्रफलेक्षुभि: ॥ ४८ ॥
Verse text
adbhir gandhākṣatair dhūpair
vāsaḥ-sraṅ-mālya bhūṣaṇaiḥ
nānopahāra-balibhiḥ
pradīpāvalibhiḥ pṛthak
vāsaḥ-sraṅ-mālya bhūṣaṇaiḥ
nānopahāra-balibhiḥ
pradīpāvalibhiḥ pṛthak
vipra-striyaḥ patimatīs
tathā taiḥ samapūjayat
lavaṇāpūpa-tāmbūla-
kaṇṭha-sūtra-phalekṣubhiḥ
tathā taiḥ samapūjayat
lavaṇāpūpa-tāmbūla-
kaṇṭha-sūtra-phalekṣubhiḥ
Synonyms
adbhiḥ — com água; gandha — substâncias aromáticas; akṣataiḥ — e cereais integrais; dhūpaiḥ — com incenso; vāsaḥ — com roupas; srak — guirlandas de flores; mālya — colares de pedras preciosas; bhūṣaṇaiḥ — e ornamentos; nānā — com várias; upahāra — oferendas; balibhiḥ — e presentes; pradīpa — de lamparinas; āvalibhiḥ — com fileiras; pṛthak — separadamente; vipra-striyaḥ — as brāhmanīs; pati — maridos; matīḥ — que tinham; tathā — também; taiḥ — com estes artigos; samapūjayat — executaram adoração; lavaṇa — com preparações deliciosas; āpūpa — bolos; tāmbūla — noz de bétel preparada; kaṇṭha-sūtra — cordões sagrados; phala — frutas; ikṣubhiḥ — e cana-de-açúcar.
Translation
Rukmiṇī adorou a deusa com água, perfumes, cereais integrais, incenso, roupas, guirlandas, colares, joias e outras oferendas e presentes prescritos, e também com uma grande quantidade de lamparinas. Cada uma das brāhmaṇīs casadas adorou a deusa simultaneamente com os mesmos artigos, oferecendo também iguarias e bolos, noz de bétel preparada, cordões sagrados, frutas e caldo de cana-de-açúcar.
Devanagari
तस्यै स्त्रियस्ता: प्रददु: शेषां युयुजुराशिष: ।
ताभ्यो देव्यै नमश्चक्रे शेषां च जगृहे वधू: ॥ ४९ ॥
ताभ्यो देव्यै नमश्चक्रे शेषां च जगृहे वधू: ॥ ४९ ॥
Verse text
tasyai striyas tāḥ pradaduḥ
śeṣāṁ yuyujur āśiṣaḥ
tābhyo devyai namaś cakre
śeṣāṁ ca jagṛhe vadhūḥ
śeṣāṁ yuyujur āśiṣaḥ
tābhyo devyai namaś cakre
śeṣāṁ ca jagṛhe vadhūḥ
Synonyms
Translation
As mulheres deram à noiva os remanentes das oferendas e, então, abençoaram-na. Ela, por sua vez, prostrou-se diante delas e da deidade e aceitou esses remanentes como prasāda.
Devanagari
मुनिव्रतमथ त्यक्त्वा निश्चक्रामाम्बिकागृहात् ।
प्रगृह्य पाणिना भृत्यां रत्नमुद्रोपशोभिना ॥ ५० ॥
प्रगृह्य पाणिना भृत्यां रत्नमुद्रोपशोभिना ॥ ५० ॥
Verse text
muni-vratam atha tyaktvā
niścakrāmāmbikā-gṛhāt
pragṛhya pāṇinā bhṛtyāṁ
ratna-mudropaśobhinā
niścakrāmāmbikā-gṛhāt
pragṛhya pāṇinā bhṛtyāṁ
ratna-mudropaśobhinā
Synonyms
Translation
A princesa, então, abandonou seu voto de silêncio e saiu do templo de Ambikā, segurando com a mão, que estava adornada por um anel de pedras preciosas, uma serva.
Devanagari
तां देवमायामिव धीरमोहिनीं
सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् ।
श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां
व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् ।
शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति-
शोणायमानद्विजकुन्दकुड्मलाम् ॥ ५१ ॥
पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं
सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना ।
विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता
यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥
यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास-
व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्त्रा: ।
पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा
यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥
सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ
प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा ।
उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै:
प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् ददृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥
तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं
जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥
सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् ।
श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां
व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् ।
शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति-
शोणायमानद्विजकुन्दकुड्मलाम् ॥ ५१ ॥
पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं
सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना ।
विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता
यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥
यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास-
व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्त्रा: ।
पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा
यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥
सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ
प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा ।
उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै:
प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् ददृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥
तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं
जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥
Verse text
tāṁ deva-māyām iva dhīra-mohinīṁ
su-madhyamāṁ kuṇḍala-maṇḍitānanām
śyāmāṁ nitambārpita-ratna-mekhalāṁ
vyañjat-stanīṁ kuntala-śaṅkitekṣaṇām
su-madhyamāṁ kuṇḍala-maṇḍitānanām
śyāmāṁ nitambārpita-ratna-mekhalāṁ
vyañjat-stanīṁ kuntala-śaṅkitekṣaṇām
śuci-smitāṁ bimba-phalādhara-dyuti-
śoṇāyamāna-dvija-kunda-kuḍmalām
padā calantīṁ kala-haṁsa-gāminīṁ
siñjat-kalā-nūpura-dhāma-śobhinā
śoṇāyamāna-dvija-kunda-kuḍmalām
padā calantīṁ kala-haṁsa-gāminīṁ
siñjat-kalā-nūpura-dhāma-śobhinā
vilokya vīrā mumuhuḥ samāgatā
yaśasvinas tat-kṛta-hṛc-chayārditāḥ
yāṁ vīkṣya te nṛpatayas tad udāra-hāsa-
vrīdāvaloka-hṛta-cetasa ujjhitāstrāḥ
yaśasvinas tat-kṛta-hṛc-chayārditāḥ
yāṁ vīkṣya te nṛpatayas tad udāra-hāsa-
vrīdāvaloka-hṛta-cetasa ujjhitāstrāḥ
petuḥ kṣitau gaja-rathāśva-gatā vimūḍhā
yātrā-cchalena haraye ’rpayatīṁ sva-śobhām
saivaṁ śanaiś calayatī cala-padma-kośau
prāptiṁ tadā bhagavataḥ prasamīkṣamāṇā
yātrā-cchalena haraye ’rpayatīṁ sva-śobhām
saivaṁ śanaiś calayatī cala-padma-kośau
prāptiṁ tadā bhagavataḥ prasamīkṣamāṇā
utsārya vāma-karajair alakān apaṅgaiḥ
prāptān hriyaikṣata nṛpān dadṛśe ’cyutaṁ ca
tāṁ rāja-kanyāṁ ratham ārurakṣatīṁ
jahāra kṛṣṇo dviṣatāṁ samīkṣatām
prāptān hriyaikṣata nṛpān dadṛśe ’cyutaṁ ca
tāṁ rāja-kanyāṁ ratham ārurakṣatīṁ
jahāra kṛṣṇo dviṣatāṁ samīkṣatām
Synonyms
tām — a ela; deva — do Senhor Supremo; māyām — a potência ilusória; iva — como se; dhīra — mesmo aqueles que são sóbrios; mohinīm — que confunde; su-madhyamām — cuja cintura era bem formada; kuṇḍala — com brincos; maṇḍita — decorado; ānanām — seu rosto; śyāmām — beleza não contaminada; nitamba — em cujos quadris; arpita — colocado; ratna — incrustado de pedras preciosas; mekhalām — um cinto; vyañjat — em botão; stanīm — cujos seios; kuntala — dos cachos de seu cabelo; śaṅkita — espantados; īkṣaṇām — cujos olhos; śuci — puro; smitām — com um sorriso; bimba-phala — como uma fruta bimba; adhara — de cujos lábios; dyuti — pelo esplendor; śoṇāyamāna — avermelhando-se; dvija — cujos dentes; kunda — de jasmim; kuḍmalām — como botões; padā — com seus pés; calantīm — caminhando; kala-haṁsa — como o do cisne real; gāminīm — cujo passo; siñjat — tilintando; kalā — colocados com habilidade; nūpura — de seus guizos de tornozelo; dhāma — pela refulgência; śobhinā — embelezado; vilokya — vendo; vīrāḥ — os heróis; mumuhuḥ — ficaram perplexos; samāgatāḥ — reunidos; yaśasvinaḥ — respeitáveis; tat — por isto; kṛta — gerada; hṛt-śaya — pela luxúria; ārditāḥ — aflitos; yām — a quem; vīkṣya — ao ver; te — estes; nṛ-patayaḥ — reis; tat — dela; udāra — largos; hāsa — pelos sorrisos; vrīḍā — de timidez; avaloka — e os olhares; hṛta — roubadas; cetasaḥ — cujas mentes; ujjhita — deixando escorregar; astrāḥ — suas armas; petuḥ — caíram; kṣitau — no chão; gaja — em elefantes; ratha — quadrigas; aśva — e cavalos; gatāḥ — sentados; vimūḍhāḥ — desmaiando; yātrā — da procissão; chalena — com o pretexto; haraye — ao Senhor Hari, Kṛṣṇa; arpayatīm — que estava oferecendo; sva — sua própria; śobhām — beleza; sā — ela; evam — assim; śanaiḥ — devagar; calayatī — fazendo andar; cala — móveis; padma — das flores de lótus; kośau — os dois verticilos (isto é, seus pés); prāptim — a chegada; tadā — então; bhagavataḥ — do Senhor Supremo; prasamīkṣamāṇā — esperando ansiosamente; utsārya — empurrando; vāma — esquerda; kara-jaiḥ — com as unhas de sua mão; alakān — seu cabelo; apāṅgaiḥ — com olhares de lado; prāptān — aqueles presentes; hriyā — com timidez; aikṣata — olhava; nṛpān — aos reis; dadṛśe — viu; acyutam — Kṛṣṇa; ca — e; tām — a ela; rāja-kanyām — a filha do rei; ratham — Sua quadriga; ārurukṣatīm — que estava pronta para montar; jahāra — agarrou; kṛṣṇaḥ — o Senhor Kṛṣṇa; dviṣatām — Seus inimigos; samīkṣatām — enquanto olhavam.
Translation
Rukmiṇī parecia tão encantadora quanto a potência ilusória do Senhor, que encanta até os homens sóbrios e graves. Deste modo, os reis contemplavam sua beleza virginal, sua cintura formosa e seu gracioso rosto adornado de brincos. Seus quadris estavam enfeitados com um cinto incrustado de pedras preciosas, seus seios apenas despontavam, e seus olhos pareciam apreensivos com seus profusos cachos de cabelo. Ela tinha um doce sorriso, e seus dentes semelhantes a botões de jasmim refletiam o esplendor de seus lábios vermelhos como a fruta bimba. Enquanto caminhava com os movimentos de um cisne real, a refulgência de seus tilintantes guizos de tornozelo embelezava-lhe os pés. Ao verem-na, os heróis reunidos ficaram totalmente perplexos. E a luxúria dilacerou-lhes o coração. De fato, quando viram seu sorriso largo e olhar tímido, os reis ficaram estupefatos, deixaram escorregar suas armas e caíram inconscientes do alto de seus elefantes, quadrigas e cavalos. A pretexto da procissão, Rukmiṇī exibia sua beleza para Kṛṣṇa apenas. Devagar, ela caminhava com os dois verticilos de lótus que eram seus pés, aguardando a chegada do Senhor Supremo. Com as unhas da mão esquerda, ela tirava alguns fios de cabelo que caíam em seu rosto e timidamente olhava do canto dos olhos para os reis que se postavam diante dela. Naquele momento, ela viu Kṛṣṇa. Então, enquanto Seus inimigos olhavam, o Senhor agarrou a princesa, que ansiava por montar em Sua quadriga.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Jīva Gosvāmī, Rukmiṇī estava preocupada em não deixar que os cachos de seu cabelo lhe impedissem a visão, pois ela ansiava ardentemente por ver seu amado Kṛṣṇa. Os não-devotos, ou demônios, ficam perplexos ao verem as opulências do Senhor e acham que a potência dEle destina-se a seu grosseiro gozo dos sentidos. Mas Rukmiṇī, uma expansão da potência interna de prazer de Kṛṣṇa, destinava-se apenas ao Senhor.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita o seguinte verso para descrever a espécie de mulher conhecida como śyāmā:
śīta-kāle bhaved usṇo
uṣṇa-kāle tu śītalā
stanau su-kaṭhinau yasyāḥ
sā śyāmā parikīrtitā
uṣṇa-kāle tu śītalā
stanau su-kaṭhinau yasyāḥ
sā śyāmā parikīrtitā
“Uma mulher é chamada śyāmā quando seus seios são muito firmes e quando alguém em sua presença sente-se aquecido no inverno e refrescado no verão.”
Śrīla Viśvanātha Cakravartī salienta ainda que, como a bela forma de Rukmiṇī é uma manifestação da energia interna do Senhor, os não-devotos não a podem perceber. Dessa maneira, os reis heroicos reunidos em Vidarbha ficaram agitados pela luxúria ao verem a potência ilusória do Senhor, uma expansão de Rukmiṇī. Em outras palavras, nenhum homem pode cobiçar a consorte eterna do Senhor, pois logo que sua mente se contamina com a luxúria, a cobertura de māyā separa-o da beleza original do mundo espiritual e de seus habitantes.
Por fim, Śrīmatī Rukmiṇī-devī sentia-se tímida ao olhar dos cantos dos olhos para os outros reis, pois não queria cruzar com os olhares daqueles homens inferiores.
Devanagari
रथं समारोप्य सुपर्णलक्षणं
राजन्यचक्रं परिभूय माधव: ।
ततो ययौ रामपुरोगम: शनै:
शृगालमध्यादिव भागहृद्धरि: ॥ ५६ ॥
राजन्यचक्रं परिभूय माधव: ।
ततो ययौ रामपुरोगम: शनै:
शृगालमध्यादिव भागहृद्धरि: ॥ ५६ ॥
Verse text
rathaṁ samāropya suparṇa-lakṣaṇaṁ
rājanya-cakraṁ paribhūya mādhavaḥ
tato yayau rāma-purogamaḥ śanaiḥ
śṛgāla-madhyād iva bhāga-hṛd dhariḥ
rājanya-cakraṁ paribhūya mādhavaḥ
tato yayau rāma-purogamaḥ śanaiḥ
śṛgāla-madhyād iva bhāga-hṛd dhariḥ
Synonyms
ratham — para Sua quadriga; samāropya — erguendo-a; suparṇa — Garuḍa; lakṣaṇam — cuja marca; rājanya — de reis; cakram — o círculo; paribhūya — derrotando; mādhavaḥ — Kṛṣṇa; tataḥ — de lá; yayau — foi; rāma — por Rāma; puraḥ-gamaḥ — precedido; śanaiḥ — devagar; śṛgāla — de chacais; madhyāt — do meio; iva — como; bhāga — sua partilha; hṛt — retirando; hariḥ — um leão.
Translation
Erguendo a princesa ao alto de Sua quadriga, cuja bandeira trazia o emblema de Garuḍa, o Senhor Mādhava rechaçou o círculo de reis. Com Balarāma à frente, Ele saiu devagar, tal qual um leão que retira sua presa do meio dos chacais.
Devanagari
तं मानिन: स्वाभिभवं यश:क्षयं
परे जरासन्धमुखा न सेहिरे ।
अहो धिगस्मान् यश आत्तधन्वनां
गोपैर्हृतं केशरिणां मृगैरिव ॥ ५७ ॥
परे जरासन्धमुखा न सेहिरे ।
अहो धिगस्मान् यश आत्तधन्वनां
गोपैर्हृतं केशरिणां मृगैरिव ॥ ५७ ॥
Verse text
taṁ māninaḥ svābhibhavaṁ yaśaḥ-kṣayaṁ
pare jarāsandha-mukhā na sehire
aho dhig asmān yaśa ātta-dhanvanāṁ
gopair hṛtaṁ keśariṇāṁ mṛgair iva
pare jarāsandha-mukhā na sehire
aho dhig asmān yaśa ātta-dhanvanāṁ
gopair hṛtaṁ keśariṇāṁ mṛgair iva
Synonyms
tam — aquela; māninaḥ — orgulhosos; sva — sua; abhibhavam — derrota; yaśaḥ — sua honra; kṣayam — arruinando; pare — os inimigos; jarāsandha-mukhāḥ — liderados por Jarāsandha; na sehire — não puderam tolerar; aho — ah!; dhik — condenação; asmān — sobre nós; yaśaḥ — a honra; ātta-dhanvanām — dos arqueiros; gopaiḥ — por vaqueiros; hṛtam — arrebatada; keśariṇām — dos leões; mṛgaiḥ — por pequenos animais; iva — como se.
Translation
Os reis hostis ao Senhor, liderados por Jarāsandha, não puderam tolerar esta derrota humilhante. Eles exclamaram: “Oh! quão condenados somos! Embora sejamos poderosos arqueiros, meros vaqueiros roubaram nossa honra, assim como animais insignificantes podem arrebatar a honra de leões!”
Purport
SIGNIFICADO—A partir dos últimos dois versos deste capítulo, fica evidente que a inteligência pervertida dos demônios faz com que estes percebam as coisas de maneira exatamente oposta à realidade. Fica bem claro que Kṛṣṇa roubou Rukmiṇī como um leão que retira sua presa do meio dos chacais. Os demônios, porém, viam a si mesmos como leões e ao Senhor Kṛṣṇa como uma criatura inferior. Sem consciência de Kṛṣṇa, a vida torna-se muito perigosa.
Neste ponto, encerram-se os significados apresentados pelos humildes servos de Sua Divina Graça A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda referentes ao décimo canto, quinquagésimo terceiro capítulo, do Śrīmad-Bhāgavatam, intitulado “Kṛṣṇa Rapta Rukmiṇī”.