Default ViewAdvanced
Dual Language
Before Verses
Devanagari
Verse Text
Synonyms
Translation
Purport

CAPÍTULO CINQUENTA E TRÊS

Kṛṣṇa Rapta Rukmiṇī

Este capítulo descreve como o Senhor Śrī Kṛṣṇa chegou a Kuṇḍina, a capital de Vidarbha, e raptou Rukmiṇī na presença de pode­rosos inimigos.
Depois de ouvir o brāhmaṇa mensageiro recitar a carta de Rukmiṇī, o Senhor Kṛṣṇa disse-lhe: “De fato, sinto atração por Rukmiṇī e sei da oposição de seu irmão Rukmī a Meu casamento com ela. Portanto, tenho de raptá-la depois de esmagar todos os reis de baixa classe, assim como se gera fogo da madeira através de fricção.” Como a solenidade dos votos entre Rukmiṇī e Śiśupāla estava marcada para acontecer no transcurso de apenas três dias, o Senhor Kṛṣṇa fez Dāruka aprontar Sua quadriga de imediato. Então, partiu sem tardar para Vidarbha, aonde chegou após uma noite de viagem.
O rei Bhīṣmaka, enredado em sua afeição pelo filho Rukmī, esta­va disposto a dar sua filha a Śiśupāla. Bhīṣmaka cuidou de todos os preparativos necessários: mandou decorar a cidade de várias maneiras e limpar muito bem as principais ruas e encruzilhadas. Damaghoṣa, o rei de Cedi, tendo feito também todo o necessário para preparar o casamento de seu filho, chegou a Vidarbha. O rei Bhīṣmaka o saudou de maneira apropriada e lhe deu um lugar para ficar. Muitos outros reis, tais como Jarāsandha, Śālva e Dantavakra, também vieram tes­temunhar a cerimônia. Esses inimigos de Kṛṣṇa haviam conspirado raptar a noiva se Kṛṣṇa viesse. Eles planejaram lutar juntos contra Ele e, deste modo, garantir a noiva para Śiśupāla. Ao ouvir esses planos, o Senhor Baladeva reuniu todo o Seu exército e foi bem depressa para Kuṇḍinapura.
Na noite anterior ao casamento, Rukmiṇī, prestes a se recolher, ainda não vira chegar nem o brāhmaṇa, nem Kṛṣṇa. Ansiosa, ela amaldiçoou sua má fortuna. Bem naquele momento, porém, ela sentiu seu lado esquerdo contrair-se: um bom presságio. De fato, pouco depois, apareceu o brāhmaṇa e relatou-lhe o que Kṛṣṇa dissera, in­cluindo Sua firme promessa de raptá-la.
Quando soube que Kṛṣṇa e Balarāma haviam chegado, o rei Bhīṣ­maka saiu para recebê-lOs ao acompanhamento de música triunfante. Ele adorou os Senhores com vários presentes e, então, designou resi­dências para Eles. Desse modo, o rei ofereceu aos Senhores o devi­do respeito, como o fizera com cada um de seus numerosos hóspedes reais.
Os moradores de Vidarbha, vendo o Senhor Kṛṣṇa, comentavam entre si que só Ele seria um marido adequado para Rukmiṇī. Eles oravam para que, em virtude de qualquer crédito piedoso que tivessem, Kṛṣṇa pudesse conquistar a mão de Rukmiṇī.
Quando chegou o momento de Śrīmatī Rukmiṇī-devī visitar o templo de Śrī Ambikā, ela se dirigiu para lá rodeada de muitos guar­das. Depois de se prostrar diante da deidade, Rukmiṇī orou pela permissão de ter Śrī Kṛṣṇa como esposo. Então, ela segurou a mão de uma amiga e saiu do templo de Ambikā. Ao verem sua indescritível beleza, os grandes heróis presentes deixaram escorregar suas armas e, inconscientes, caíram no chão. Rukmiṇī andava a passos lentos até que notou Kṛṣṇa. Então, enquanto todos olhavam, Śrī Kṛṣṇa pegou Rukmiṇī e levou-a para Sua quadriga. Tal qual um leão que arrebata de um bando de chacais a partilha que lhe cabe, Ele expulsou todos os reis oponentes e saiu devagar, seguido por Seus companhei­ros. Jarāsandha e os outros reis, incapazes de suportar sua derrota e desonra, condenavam-se em voz alta, declarando que essa difamação era como um animal insignificante a roubar o que por direito perten­ce ao leão.
श्रीशुक उवाच
वैदर्भ्या: स तु सन्देशं निशम्य यदुनन्दन: ।
प्रगृह्य पाणिना पाणिं प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ १ ॥
śrī-śuka uvāca
vaidarbhyāḥ sa tu sandeśaṁ
niśamya yadu-nandanaḥ
pragṛhya pāṇinā pāṇiṁ
prahasann idam abravīt

Synonyms

śrī-śukaḥ uvācaŚukadeva Gosvāmī disse; vaidarbhyāḥda princesa de Vidarbha; saḥEle; tue; sandeśama mensagem confidencial; niśamyaouvindo; yadu-nandanaḥo Senhor Kṛṣṇa, o descendente de Yadu; pragṛhyasegurando; pāṇinācom Sua mão; pāṇima mão (do mensageiro brāhmaṇa); prahasansorrin­do; idamisto; abravītdisse.

Translation

Śukadeva Gosvāmī disse: Depois de ouvir a mensagem confi­dencial da princesa Vaidarbhī, o Senhor Yadunandana segurou a mão do brāhmaṇa e, sorrindo, disse-lhe o seguinte.
श्रीभगवानुवाच
तथाहमपि तच्चित्तो निद्रां च न लभे निशि ।
वेदाहं रुक्‍मिणा द्वेषान्ममोद्वाहो निवारित: ॥ २ ॥
śrī-bhagavān uvāca
tathāham api tac-citto
nidrāṁ ca na labhe niśi
vedāham rukmiṇā dveṣān
mamodvāho nivāritaḥ

Synonyms

śrī-bhagavān uvācaa Suprema Personalidade de Deus disse; tathāda mesma maneira; ahamEu; apitambém; tatfixa nela; cittaḥMinha mente; nidrāmsono; cae; na labhenão consi­go ter; niśide noite; vedasei; ahamEu; rukmiṇāpor Rukmī; dveṣātpor inimizade; mamaMeu; udvāhaḥcasamento; nivāri­taḥproibido.

Translation

O Senhor Supremo disse: Assim como a mente de Rukmiṇī está fixa em Mim, Minha mente está fixa nela. Nem mesmo con­sigo dormir à noite. Sei que Rukmī, por inveja, proibiu o nosso casamento.
तामानयिष्य उन्मथ्य राजन्यापसदान् मृधे ।
मत्परामनवद्याङ्गीमेधसोऽग्निशिखामिव ॥ ३ ॥
tām ānayiṣya unmathya
rājanyāpasadān mṛdhe
mat-parām anavadyāṅgīm
edhaso ’gni-śikhām iva

Synonyms

tāma ela; ānayiṣyetrarei aqui; unmathyabatendo; rājanyada ordem real; apasadānos membros indignos; mṛdheem bata­lha; mata Mim; parāma que é exclusivamente dedicada; anavadyainquestionável; aṅgīma beleza de seu corpo; edhasaḥde lenha; agnido fogo; śikhāmas chamas; ivacomo.

Translation

Ela se dedicou exclusivamente a Mim, e sua beleza é impoluta. Hei de trazê-la aqui após surrar em combate aqueles reis im­prestáveis, assim como se gera uma chama ardente a partir da lenha.

Purport

SIGNIFICADO—Quando o fogo latente na madeira é despertado, ele irrompe com força, consumindo a madeira no ato de sua manifestação. De maneira semelhante, o Senhor Kṛṣṇa audaciosamente predisse que Rukmiṇī se adiantaria para aceitar Sua mão e que, durante esse processo, os reis perversos seriam queimados pelo fogo da determinação de Kṛṣṇa.
श्रीशुक उवाच
उद्वाहर्क्षं च विज्ञाय रुक्‍मिण्या मधुसूदन: ।
रथ: संयुज्यतामाशु दारुकेत्याह सारथिम् ॥ ४ ॥
śrī-śuka uvāca
udvāharkṣaṁ ca vijñāya
rukmiṇyā madhusūdanaḥ
rathaḥ saṁyujyatām āśu
dārukety āha sārathim

Synonyms

śrī-śukaḥ uvācaŚukadeva Gosvāmī disse; udvāhado casamento; ṛkṣamo asterismo lunar (a medida que fixa o momento auspi­cioso exato); cae; vijñāyaconhecendo; rukmiṇyāḥde Rukmiṇī; madhusūdanaḥo Senhor Kṛṣṇa; rathaḥa quadriga; saṁyujyatāmdevia ser aprontada; āśuimediatamente; dārukaó Dāruka; itiassim; āhadisse; sārathima Seu cocheiro.

Translation

Śukadeva Gosvāmī disse: O Senhor Madhusūdana também sa­bia qual era a ocasião lunar exata para o casamento de Rukmiṇī. Por isso, disse a Seu cocheiro: “Dāruka, apronta Minha quadriga imediatamente.”
स चाश्वै: शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकै: ।
युक्तं रथमुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रत: ॥ ५ ॥
sa cāśvaiḥ śaibya-sugrīva-
meghapuṣpa-balāhakaiḥ
yuktaṁ ratham upānīya
tasthau prāñjalir agrataḥ

Synonyms

saḥele, Dāruka; cae; aśvaiḥaos cavalos; śaibya-sugrīva-meghapuṣpa-balāhakaiḥchamados Śaibya, Sugrīva, Meghapuṣpa e Balāhaka; yuktamatrelada; rathama quadriga; upānīyatrazen­do; tasthauficou de pé; prāñjaliḥde mãos postas em reverência; agrataḥna frente.

Translation

Dāruka trouxe a quadriga do Senhor, atrelada aos cavalos de nome Śaibya, Sugrīva, Meghapuṣpa e Balāhaka. Então, ficou em pé de mãos postas diante do Senhor Kṛṣṇa.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita o seguinte verso do Padma Pu­rāṇa que descreve os cavalos da quadriga do Senhor Kṛṣṇa:
śaibyas tu śuka-patrābhaḥ
sugrīvo hema-piṅgalaḥ
meghapuṣpas tu meghābhaḥ
pāṇḍuro hi balāhakaḥ
“Śaibya era verde como as asas de um papagaio; Sugrīva, amarelo­-ouro; Meghapuṣpa, cor de nuvem, e Balāhaka, esbranquiçado.”
आरुह्य स्यन्दनं शौरिर्द्विजमारोप्य तूर्णगै: ।
आनर्तादेकरात्रेण विदर्भानगमद्धयै: ॥ ६ ॥
āruhya syandanaṁ śaurir
dvijam āropya tūrṇa-gaiḥ
ānartād eka-rātreṇa
vidarbhān agamad dhayaiḥ

Synonyms

āruhyamontando; syandanamem Sua quadriga; śauriḥo Senhor Kṛṣṇa; dvijamo brāhmaṇa; āropyacolocando (na quadriga); tūrṇa-gaiḥ(que eram) velozes; ānartātdo distrito de Ānarta; ekaúnica; rātreṇaem uma noite; vidarbhānao reino de Vidarbha; agamatfoi; hayaiḥcom Seus cavalos.

Translation

O Senhor Śauri subiu em Sua quadriga e pediu ao brāhmaṇa que fizesse o mesmo. Então, os velozes cavalos do Senhor levaram­-nos do distrito de Ānarta para Vidarbha em uma única noite.
राजा स कुण्डिनपति: पुत्रस्‍नेहवशानुग: ।
शिशुपालाय स्वां कन्यां दास्यन् कर्माण्यकारयत् ॥ ७ ॥
rājā sa kuṇḍina-patiḥ
putra-sneha-vaśānugaḥ
śiśupālāya svāṁ kanyāṁ
dāsyan karmāṇy akārayat

Synonyms

rājāo rei; saḥele, Bhīṣmaka; kuṇḍina-patiḥsenhor de Kuṇḍina; putrapor seu filho; snehada afeição; vaśaao controle; anugaḥobedecendo; śiśupālāyaa Śiśupāla; svāmsua; kanyāmfilha; dāsyanestando prestes a dar; karmāṇios deveres exigidos; akārayathavia feito.

Translation

O rei Bhiṣmaka, o senhor de Kuṇḍina, tendo-se curvado ante o domínio da afeição por seu filho, estava prestes a dar sua filha a Śiśupāla. O rei providenciou todos os preparativos necessários.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Śrīdhara Svāmī assinala a esse respeito que o rei Bhīṣmaka não tinha nenhuma estima especial por Śiśupāla, senão que agia mo­tivado pelo apego a seu filho Rukmī.
पुरं सम्मृष्टसंसिक्तमार्गरथ्याचतुष्पथम् ।
चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥
स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: ।
जुष्टं स्‍त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥
puraṁ sammṛṣṭa-saṁsikta-
mārga-rathyā-catuṣpatham
citra-dhvaja-patākābhis
toraṇaiḥ samalaṅkṛtam
srag-gandha-mālyābharaṇair
virajo-’mbara-bhūṣitaiḥ
juṣṭaṁ strī-puruṣaiḥ śrīmad-
gṛhair aguru-dhūpitaiḥ

Synonyms

purama cidade; sammṛṣṭacompletamente limpas; saṁsiktae borrifadas com abundância de água; mārgaas principais avenidas; rathyāruas comerciais; catuḥ-pathame encruzilhadas; citravariadas; dhvajaem mastros; patākābhiḥcom flâmulas; tora­ṇaiḥe arcos; samalaṅkṛtamdecorada; srakcom colares de pedras preciosas; gandhasubstâncias aromáticas, como pasta de sân­dalo; mālyaguirlandas de flores; ābharaṇaiḥe outros ornamentos; virajaḥimaculadas; ambaratem vestes; bhūṣitaiḥque estavam vestidos; juṣṭamque continha; strīmulheres; puruṣaiḥe homens; śrī-matopulentas; gṛhaiḥcasas; aguru-dhūpitaiḥperfumadas com incenso de aguru.

Translation

O rei mandou limpar muito bem as principais avenidas, ruas comerciais e encruzilhadas e, então, borrifá-las com água, e tam­bém mandou decorar a cidade com arcos triunfais e mastros com flâmulas multicoloridas. Os homens e mulheres da cidade, traja­dos com vestes imaculadas e ungidos com pasta aromática de sândalo, usavam colares preciosos, guirlandas de flores e joias como ornamento, e suas casas opulentas eram permeadas pelo aroma de aguru.

Purport

SIGNIFICADO—Quando as estradas de terra são borrifadas com água, a poeira se assenta e a estrada fica suave e firme. O rei Bhīṣmaka preparou tudo para o solene casamento, armando o cenário para que o Senhor Kṛṣṇa triunfantemente raptasse a bela Rukmiṇī-devī.
पितृन् देवान् समभ्यर्च्य विप्रांश्च विधिवन्नृप ।
भोजयित्वा यथान्यायं वाचयामास मङ्गलम् ॥ १० ॥
pitṝn devān samabhyarcya
viprāṁś ca vidhi-van nṛpa
bhojayitvā yathā-nyāyaṁ
vācayām āsa maṅgalam

Synonyms

pitṝnos antepassados; devānos semideuses; samabhyarcyaadorando de forma correta; viprānos brāhmaṇas; cae; vidhi­-vatsegundo os rituais prescritos; nṛpaó rei (Parīkṣit); bhojayi­tvāalimentando-os; yathācomo; nyāyamé justo; vācayām āsamandou cantar; maṅgalammantras auspiciosos.

Translation

Ó rei, de acordo com os rituais prescritos, Mahārāja Bhīṣmaka adorou os antepassados, semideuses e brāhmaṇas, servindo alimentos a cada um deles da maneira devida. Então, providenciou que se cantassem os mantras tradicionais para o bem-estar da noiva.
सुस्‍नातां सुदतीं कन्यां कृतकौतुकमङ्गलाम् ।
आहतांशुकयुग्मेन भूषितां भूषणोत्तमै: ॥ ११ ॥
su-snātāṁ su-datīṁ kanyāṁ
kṛta-kautuka-maṅgalām
āhatāṁśuka-yugmena
bhūṣitāṁ bhūṣaṇottamaiḥ

Synonyms

su-snātāmconvenientemente banhada; su-datīmcom dentes imaculados; kanyāma noiva; kṛtatendo executado; kautuka­maṅgalāma cerimônia de colocar o auspicioso colar de casamento; āhatanunca usados; aṁśukade trajes; yugmenacom um par; bhūṣitāmadornada; bhūṣaṇacom ornamentos; uttamaiḥmuito excelentes.

Translation

A noiva higienizou os dentes e banhou-se, após o que colocou o auspi­cioso colar de casamento. Então, foi vestida com novíssimos trajes interiores e exteriores e adornada com as mais excelentes joias.

Purport

SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, somente roupas imaculadas recém-saídas do tear deviam ser usadas durante as cerimônias auspiciosas.
चक्रु: सामर्ग्यजुर्मन्त्रैर्वध्वा रक्षां द्विजोत्तमा: ।
पुरोहितोऽथर्वविद्वै जुहाव ग्रहशान्तये ॥ १२ ॥
cakruḥ sāma-rg-yajur-mantrair
vadhvā rakṣāṁ dvijottamāḥ
purohito ’tharva-vid vai
juhāva graha-śāntaye

Synonyms

cakruḥefetuada; sāma-ṛg-yajuḥdo Sāma, Ṛg e Yajur Vedas; mantraiḥcom cantos; vadhvāḥda noiva; rakṣāma proteção; dvija-uttamaḥbrāhmaṇas de primeira classe; purohitaḥo sacerdote; atharva-vitque era perito nos mantras do Atharva Veda; vaide fato; juhāvaderramou oblações de ghī; grahaos plane­tas controladores; śāntayepara apaziguar.

Translation

Os melhores dos brāhmaṇas cantaram mantras dos Vedas Ṛg, Sāma e Yajur para a proteção da noiva, e o sacerdote versado no Atharva Veda ofereceu oblações para apaziguar os planetas con­troladores.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī salienta que o Atharva Veda explica como se pode pacificar os planetas desfavoráveis.
हिरण्यरूप्यवासांसि तिलांश्च गुडमिश्रितान् ।
प्रादाद् धेनूश्च विप्रेभ्यो राजा विधिविदां वर: ॥ १३ ॥
hiraṇya-rūpya vāsāṁsi
tilāṁś ca guḍa-miśritān
prādād dhenūś ca viprebhyo
rājā vidhi-vidāṁ varaḥ

Synonyms

hiraṇyaouro; rūpyaprata; vāsāṁsie roupas; tilānsemen­tes de gergelim; cae; guḍacom açúcar não refinado; miśritānmisturadas; prādātdeu; dhenūḥvacas; catambém; viprebhyaḥaos brāhmaṇas; rājāo rei Bhīṣmaka; vidhiprincípios reguladores; vidāmdaqueles que conhecem; varaḥo melhor.

Translation

Notável por seu conhecimento dos princípios reguladores, o rei recompensou os brāhmaṇas com ouro, prata, roupas, vacas e sementes de gergelim misturadas com açúcar mascavo.
एवं चेदिपती राजा दमघोष: सुताय वै ।
कारयामास मन्त्रज्ञै: सर्वमभ्युदयोचितम् ॥ १४ ॥
evaṁ cedi-patī rājā
damaghoṣaḥ sutāya vai
kārayām āsa mantra-jñaiḥ
sarvam abhyudayocitam

Synonyms

evamda mesma forma; cedi-patiḥo senhor de Cedi; rājā dama­ghoṣaḥo rei Damaghoṣa; sutāyapara seu filho (Śiśupāla); vaide fato; kārayām āsamandou fazer; mantra-jñaiḥpelos peritos conhecedores de mantras; sarvamtudo; abhyudayaa sua prosperidade; ucitamconducente.

Translation

Rājā Damaghoṣa, o senhor de Cedi, também contratara brāhmaṇas versados no canto de mantras para executar todos os ri­tuais necessários a fim de garantir a prosperidade de seu filho.
मदच्युद्भ‍िर्गजानीकै: स्यन्दनैर्हेममालिभि: ।
पत्त्यश्वसङ्कुलै: सैन्यै: परीत: कुण्डिनं ययौ ॥ १५ ॥
mada-cyudbhir gajānīkaiḥ
syandanair hema-mālibhiḥ
patty-aśva-saṅkulaiḥ sainyaiḥ
parītaḥ kuṇdīnaṁ yayau

Synonyms

madalíquido segregado da testa; cyudbhiḥque suavam; gajade elefantes; anīkaiḥcom manadas; syandanaiḥcom quadrigas; hemade ouro; mālibhiḥdecoradas com guirlandas; patticom soldados de infantaria; aśvae cavalos; saṅkulaiḥapinhados; sai­nyaiḥpor exércitos; parītaḥacompanhado; kuṇḍinama Kuṇḍina, capital de Bhīṣmaka; yayaufoi.

Translation

O rei Damaghoṣa viajou para Kuṇḍina acompanhado por exér­citos de elefantes que suavam mada, quadrigas com correntes de ouro penduradas e numerosos soldados de cavalaria e infantaria.
तं वै विदर्भाधिपति: समभ्येत्याभिपूज्य च ।
निवेशयामास मुदा कल्पितान्यनिवेशने ॥ १६ ॥
taṁ vai vidarbhādhipatiḥ
samabhyetyābhipūjya ca
niveśayām āsa mudā
kalpitānya-niveśane

Synonyms

tamdele, o rei Damaghoṣa; vaide fato; vidarbha-adhipatiḥo senhor de Vidarbha, Bhīṣmaka; samabhyetyaadiantando-se ao encontro; abhipūjyahonrando; cae; niveśayām āsaacomodou-o; mudācom prazer, kalpita — construído; anyaespecial; niveśaneem um lugar de residência.

Translation

Bhīṣmaka, o senhor de Vidarbha, saiu da cidade para ir ao encontro do rei Damaghoṣa e ofereceu-lhe gestos de respeito. Bhīṣ­maka, então, acomodou Damaghoṣa em uma residência construída especialmente para a ocasião.
तत्र शाल्वो जरासन्धो दन्तवक्रो विदूरथ: ।
आजग्मुश्चैद्यपक्षीया: पौण्ड्रकाद्या: सहस्रश: ॥ १७ ॥
tatra śālvo jarāsandho
dantavakro vidūrathaḥ
ājagmuś caidya-pakṣīyāḥ
pauṇḍrakādyāḥ sahasraśaḥ

Synonyms

tatra; śālvaḥ jarāsandhaḥ dantavakraḥ vidūrathaḥŚālva, Jarāsandha, Dantavakra e Vidūratha; ājagmuḥvieram; caidyade Śiśupāla; pakṣīyāḥtomando o partido; pauṇḍrakaPauṇḍraka; ādyāḥe outros; sahasraśaḥaos milhares.

Translation

Os partidários de Śiśupāla – Śālva, Jarāsandha, Dantavakra e Vidūratha – vieram todos, juntos com Pauṇḍraka e milhares de outros reis.

Purport

SIGNIFICADO—Os leitores familiarizados com a história da vida do Senhor Kṛṣṇa reconhecerão sem demora os nomes relacionados neste verso. Os reis aqui mencionados tinham profunda hostilidade a Śrī Kṛṣṇa e se opu­nham a Ele de um modo ou de outro. Mas todos eles serão frustrados e derrotados por ocasião do suposto casamento de Śiśu­pāla.
कृष्णरामद्विषो यत्ता: कन्यां चैद्याय साधितुम् । यद्यागत्य हरेत् कृष्णो रामाद्यैर्यदुभिर्वृत: ॥ १८ ॥ योत्स्याम: संहतास्तेन इति निश्चितमानसा: । आजग्मुर्भूभुज: सर्वे समग्रबलवाहना: ॥ १९ ॥
kṛṣṇa-rāma-dviṣo yattāḥ
kanyāṁ caidyāya sādhitum
yady āgatya haret kṛṣno
rāmādyair yadubhir vṛtaḥ
yotsyāmaḥ saṁhatās tena
iti niścita-mānasāḥ
ājagmur bhū-bhujaḥ sarve
samagra-bala-vāhanāḥ

Synonyms

kṛṣṇa-rāma-dviṣaḥaqueles que odiavam Kṛṣṇa e Balarāma; yat­tāḥpreparados; kanyāma noiva; caidyāyapara Śiśupāla; sā­dhitumpara garantir; yadise; āgatyavindo; haretroubasse; kṛṣṇaḥKṛṣṇa; rāmapor Balarāma; ādyaiḥe outros; yadubhiḥYadus; vṛtaḥacompanhado; yotsyāmaḥlutaremos; saṁhatāḥjuntando-nos todos; tenacom Ele; itiassim; niścita-mānasāḥtendo decidido; ājagmuḥvieram; bhū-bhujaḥos reis; sarvetodos; sa­magracompletas; balacom forças militares; vāhanāḥe veículos.

Translation

Para garantir a noiva para Śiśupāla, os reis que invejavam Kṛṣṇa e Balarāma chegaram à seguinte decisão: “Caso Kṛṣṇa venha aqui com Balarāma e os outros Yadus para roubar a noiva, de­vemos nos reunir e combatê-lO.” Dessa maneira, aqueles reis invejosos foram para o casamento com seus exércitos inteiros e todo um comboio de veículos militares.

Purport

SIGNIFICADO—A palavra saṁhatāḥ, que normalmente significa “unidos muito estreitamente”, também pode significar “completamente derrotados” ou “mortos”. Assim, embora os inimigos de Kṛṣṇa se julgassem unidos e fortes – saṁhatāḥ no primeiro sentido –, eles não podiam opor­-se com sucesso à Personalidade de Deus e, em consequência, seriam derrotados e mortos – saṁhatāḥ no segundo sentido.
श्रुत्वैतद् भगवान् रामो विपक्षीयनृपोद्यमम् । कृष्णं चैकं गतं हर्तुं कन्यां कलहशङ्कित: ॥ २० ॥ बलेन महता सार्धं भ्रातृस्‍नेहपरिप्लुत: । त्वरित: कुण्डिनं प्रागाद् गजाश्वरथपत्तिभि: ॥ २१ ॥
śrutvaitad bhagavān rāmo
vipakṣīya nṛpodyamam
kṛṣṇaṁ caikaṁ gataṁ hartuṁ
kanyāṁ kalaha-śaṅkitaḥ
balena mahatā sārdhaṁ
bhrātṛ-sneha-pariplutaḥ
tvaritaḥ kuṇḍinaṁ prāgād
gajāśva-ratha-pattibhiḥ

Synonyms

śrutvāouvindo; etatisto; bhagavān rāmaḥo Senhor Balarāma; vipakṣīyainimigos; nṛpados reis; udyamamos preparativos; kṛṣṇamo Senhor Kṛṣṇa; cae; ekamsozinho; gatamido; har­tumpara roubar; kanyāma noiva; kalahauma luta; śaṅkitaḥtemendo; balenauma força; mahatāpoderosa; sārdhamjunto com; bhrātṛpor Seu irmão; snehaem afeição; pariplutaḥimer­so; tvaritaḥvelozmente; kuṇḍinama Kuṇḍina; prāgātfoi; ga­jacom elefantes; aśvacavalos; rathaquadrigas; pattibhiḥe infantaria.

Translation

Ao ouvir falar desses preparativos dos reis inimigos e de como o Senhor Kṛṣṇa partira sozinho para roubar a noiva, o Senhor Balarāma temeu que sobreviesse uma luta. Imerso em afeição por Seu irmão, Ele foi às pressas para Kuṇḍina com um pode­roso exército composto de infantaria e soldados montados em elefantes, cavalos e quadrigas.
भीष्मकन्या वरारोहा काङ्‍क्षन्त्यागमनं हरे: । प्रत्यापत्तिमपश्यन्ती द्विजस्याचिन्तयत्तदा ॥ २२ ॥
bhīṣma-kanyā varārohā
kāṅkṣanty āgamanaṁ hareḥ
pratyāpattim apaśyantī
dvijasyācintayat tadā

Synonyms

bhīṣma-kanyāa filha de Bhīṣmaka; vara-ārohācom belos quadris; kāṅkṣantīesperando por; āgamanama chegada; hareḥde Kṛṣṇa; pratyāpattima volta; apaśyantīnão vendo; dvijasyado brāhmaṇa; acintayatpensou; tadāentão.

Translation

A graciosa filha de Bhīṣmaka aguardava ansiosamente a chegada de Kṛṣṇa, mas, quando viu que o brāhmaṇa não retornava, ela pensou o seguinte.
अहो त्रियामान्तरित उद्वाहो मेऽल्पराधस: । नागच्छत्यरविन्दाक्षो नाहं वेद्‍म्यत्र कारणम् । सोऽपि नावर्ततेऽद्यापि मत्सन्देशहरो द्विज: ॥ २३ ॥
aho tri-yāmāntarita
udvāho me ’lpa-rādhasaḥ
nāgacchaty aravindākṣo
nāhaṁ vedmy atra kāraṇam
so ’pi nāvartate ’dyāpi
mat-sandeśa-haro dvijaḥ

Synonyms

ahoai de mim!; tri-yāmatrês yāmas (nove horas), ou seja, a noite; antaritaḥtendo terminado; udvāhaḥo casamento; memeu; al­painsuficiente; rādhasaḥcuja boa fortuna; na āgacchatinão vem; aravinda-akṣaḥo Kṛṣṇa de olhos de lótus; nanão; ahameu; vedmisei; atrapara isto; kāraṇama razão; saḥele; apitambém; na āvartatenão regressa; adya apimesmo agora; matminha; sandeśada mensagem; haraḥo portador; dvijaḥo brāhmaṇa..

Translation

[A princesa Rukmiṇī pensou:] Ai de mim! Meu casamento deve acontecer quando acabar a noite! Como sou desafortunada! Nosso Kṛṣṇa de olhos de lótus não vem. Não sei o porquê. E mesmo o brāhmaṇa mensageiro ainda não regressou.

Purport

SIGNIFICADO—Fica implícito neste verso, como o confirma Śrīla Śrīdhara Svāmī, que a presente cena acontece antes do nascer do Sol.
अपि मय्यनवद्यात्मा द‍ृष्ट्वा किञ्चिज्जुगुप्सितम् । मत्पाणिग्रहणे नूनं नायाति हि कृतोद्यम: ॥ २४ ॥
api mayy anavadyātmā
dṛṣṭvā kiñcij jugupsitam
mat-pāṇi-grahaṇe nūnaṁ
nāyāti hi kṛtodyamaḥ

Synonyms

apitalvez; mayiem mim; anavadyaimpecável; ātmāEle cujo corpo e mente; dṛṣṭvāvendo; kiñcitalgo; jugupsitamdesprezível; matminha; pāṇimão; grahaṇepara aceitar; nūnamde fato; na āyātinão veio; hidecerto; kṛta-udyamaḥainda que, a princípio, pretendesse fazê-lo.

Translation

Talvez o impecável Senhor, mesmo enquanto Se preparava para vir aqui, viu em mim algo desprezível e, em razão disso, decidiu não vir mais para aceitar minha mão.

Purport

SIGNIFICADO—A princesa Rukmiṇī, sem hesitar, convidou Śrī Kṛṣṇa a raptá-la. Quando viu que Ele não chegava, Rukmiṇī naturalmente temeu que Ele houvesse rejeitado sua proposta, talvez encontrando nela algu­ma qualidade inaceitável. Como se expressa aqui, o próprio Senhor é anavadya, impoluto, e se visse alguma mácula em Rukmiṇī, esta seria uma noiva indigna para Ele. Era natural que a jovem princesa sen­tisse tal ansiedade. Além disso, caso Śrī Kṛṣṇa tivesse realmente toma­do essa decisão, seria natural que o brāhmaṇa temesse a reação de Rukmiṇī caso fosse ele que tivesse de levar-lhe a notícia, e isso explicaria por que ele não viera.
दुर्भगाया न मे धाता नानुकूलो महेश्वर: । देवी वा विमुखी गौरी रुद्राणी गिरिजा सती ॥ २५ ॥
durbhagāyā na me dhātā
nānukūlo maheśvaraḥ
devī vā vimukhī gaurī
rudrāṇī girijā satī

Synonyms

durbhagāyāḥque sou desafortunada; nanão; mecomigo; dhātāo criador (senhor Brahmā); nanão; anukūlaḥdisposto favoravelmente; mahā-īśvaraḥo eminente senhor Śiva; devīa deusa (sua consorte); ou; vimukhīvirada contra; gaurīGaurī; rudrāṇīa esposa de Rudra; giri-a filha adotiva da cordilheira dos Himalaias; satīSatī, que, em sua vida anterior como filha de Dakṣa, escolheu abandonar o corpo.

Translation

Sou extremamente desafortunada, pois o criador não está in­clinado a meu favor, nem o eminente senhor Śiva. Ou talvez a esposa de Śiva, Devī, que é conhecida como Gaurī, Rudrāṇī, Girijā e Satī, tenha se voltado contra mim.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī explica que Rukmiṇī deve ter pensado: “Mesmo que Kṛṣṇa quisesse vir, Ele deve ter sido detido no caminho pelo criador, Brahmā, que não está inclinado a meu favor. Mas por que ele estaria desfavorável? Talvez seja Maheśvara, o senhor Śiva, a quem alguma vez não adorei como devia e que, por isso, ficou zan­gado comigo. Mas ele é Maheśvara, o grande controlador, então por que estaria zangado comigo, uma moça tão insignificante e tola?”
Rukmiṇī teria pensado ainda: “Talvez seja a esposa de Śiva, Gaurīdevī, quem está descontente, embora eu a adore todos os dias. Ai de mim! Ai de mim! Como foi que a ofendi para que ela se voltasse contra mim? Mas, afinal, ela é Rudrāṇī, a esposa de Rudra, e seu próprio nome significa ‘alguém que faz todos chorarem’. Assim, talvez ela e Śiva queiram que eu chore. Mas vendo-me tão infeliz, a ponto de abandonar a vida, por que não abrandam sua atitude? A razão deve ser que a deusa Devī é Girijā, uma filha adotiva, então por que ela deveria ser compassiva? Em sua encarnação como Satī, ela abandonou o corpo, então talvez agora queira que eu também abandone meu corpo.”
Dessa maneira, o ācārya, com madura sensibilidade poética, in­terpreta os vários nomes usados neste verso.
एवं चिन्तयती बाला गोविन्दहृतमानसा । न्यमीलयत कालज्ञा नेत्रे चाश्रुकलाकुले ॥ २६ ॥
evaṁ cintayatī bālā
govinda-hṛta-mānasā
nyamīlayata kāla-jñā
netre cāśru-kalākule

Synonyms

evamdessa maneira; cintayatīpensando; bālāa jovem; govindapor Kṛṣṇa; hṛtaroubada; mānasācuja mente; nyamīlayatafechou; kālao tempo; jñāconhecendo; netreseus olhos; cae; aśru-kalācom lágrimas; ākuleenchendo.

Translation

Enquanto pensava dessa maneira, a jovem donzela, cuja mente fora roubada por Kṛṣṇa, fechou seus olhos cheios de lágrimas, lembrando que ainda havia tempo.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Śrīdhara Svāmī explica assim a palavra kāla-jñā: “[Rukmiṇī pensou:] ‘Ainda não é a hora certa para Govinda vir’, e, assim pensando, sentiu-se um pouco consolada.”
एवं वध्वा: प्रतीक्षन्त्या गोविन्दागमनं नृप । वाम ऊरुर्भुजो नेत्रमस्फुरन् प्रियभाषिण: ॥ २७ ॥
evaṁ vadhvāḥ pratīkṣantyā
govindāgamanaṁ nṛpa
vāma ūrur bhujo netram
asphuran priya-bhāṣiṇaḥ

Synonyms

evamassim; vadhvāḥa noiva; pratīkṣantyāḥenquanto aguardava; govinda-āgamanama chegada de Kṛṣṇa; nṛpaó rei (Pa­rīkṣit); vāmaḥesquerda; ūruḥcoxa; bhujaḥbraço; netrame olho; asphurancrispando-se; priyaalgo desejável; bhāṣiṇaḥprenunciando.

Translation

Ó rei, enquanto a noiva aguardava assim a chegada de Govin­da, ela sentiu crispar-se sua coxa, braço e olho esquerdos. Isso era sinal de que algo desejável aconteceria.
अथ कृष्णविनिर्दिष्ट: स एव द्विजसत्तम: । अन्त:पुरचरीं देवीं राजपुत्रीं ददर्श ह ॥ २८ ॥
atha kṛṣṇa-vinirdiṣṭaḥ
sa eva dvija-sattamaḥ
antaḥpura-carīṁ devīṁ
rāja-putrīm dadarśa ha

Synonyms

athaentão; kṛṣṇa-vinirdiṣṭaḥordenado pelo Senhor Kṛṣṇa; saḥaquele; evamesmo; dvijados brāhmaṇas; sat-tamaḥo mais puro; antaḥ-puradentro do interior do palácio; carīmestando; devīma deusa, Rukmiṇī; rājado rei; putrīma filha; dadarśa haviu.

Translation

Bem então, aquele mais puro dos brāhmaṇas eruditos, seguin­do a ordem de Kṛṣṇa, veio ver a divina princesa Rukmiṇī dentro dos aposentos internos do palácio.

Purport

SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Śrīdhara Svāmī, Śrī Kṛṣṇa havia chegado aos jardins externos da cidade e, preocupado com Rukmiṇī, instruíra ao brāhmaṇa que a informasse de Sua chegada.
सा तं प्रहृष्टवदनमव्यग्रात्मगतिं सती । आलक्ष्य लक्षणाभिज्ञा समपृच्छच्छुचिस्मिता ॥ २९ ॥
sā taṁ prahṛṣṭa-vadanam
avyagrātma-gatiṁ satī
ālakṣya lakṣaṇābhijñā
samapṛcchac chuci-smitā

Synonyms

ela; tama ele; prahṛṣṭacheio de alegria; vadanamcujo rosto; avyagranão agitado; ātmade seu corpo; gatimo movimento; satīa santa jovem; ālakṣyanotando; lakṣaṇados sinto­mas; abhijñāconhecedora perita; samapṛcchatinterrogou; śucipuro; smitācom um sorriso.

Translation

Notando o rosto jovial e os movimentos serenos do brāhmaṇa, a santa Rukmiṇī, que era perita em interpretar tais sintomas, interrogou-o com um sorriso puro.
तस्या आवेदयत् प्राप्तं शशंस यदुनन्दनम् । उक्तं च सत्यवचनमात्मोपनयनं प्रति ॥ ३० ॥
tasyā āvedayat prāptaṁ
śaśaṁsa yadu-nandanam
uktaṁ ca satya-vacanam
ātmopanayanaṁ prati

Synonyms

tasyāḥa ela; āvedayatanunciou; prāptamcomo tendo chega­do; śaśaṁsarelatou; yadu-nandanamKṛṣṇa, o filho dos Yadus; uktamo que Ele dissera; cae; satyade conforto; vacanampalavras; ātmacom ela; upanayanamSeu casamento; pratirelativas a.

Translation

O brāhmaṇa anunciou-lhe a chegada do Senhor Yadunandana e transmitiu-lhe a promessa que o Senhor fez de casar-Se com ela.
तमागतं समाज्ञाय वैदर्भी हृष्टमानसा । न पश्यन्ती ब्राह्मणाय प्रियमन्यन्ननाम सा ॥ ३१ ॥
tam āgataṁ samājñāya
vaidarbhī hṛṣṭa-mānasā
na paśyantī brāhmaṇāya
priyam anyan nanāma sā

Synonyms

tamque Ele, Kṛṣṇa; āgatamchegado; samājñāyacompreendendo por completo; vaidarbhīRukmiṇī; hṛṣṭacontente; mānasāsua mente; na paśyantīnão vendo; brāhmaṇāyaao brāhmaṇa; priyamquerida; anyatalguma coisa; nanāmaprostrou-se; ela.

Translation

A princesa Vaidarbhī ficou radiante de alegria ao saber da chegada de Kṛṣṇa. Não encontrando à mão nada conveniente para oferecer ao brāhmaṇa, ela simplesmente se prostrou diante dele.
प्राप्तौ श्रुत्वा स्वदुहितुरुद्वाहप्रेक्षणोत्सुकौ । अभ्ययात्तूर्यघोषेण रामकृष्णौ समर्हणै: ॥ ३२ ॥
prāptau śrutvā sva-duhitur
udvāha-prekṣaṇotsukau
abhyayāt tūrya-ghoṣeṇa
rāma-kṛṣṇau samarhaṇaiḥ

Synonyms

prāptauchegados; śrutvāouvindo; svadele; duhituḥda filha; udvāhacasamento; prekṣaṇapor testemunhar; utsukauansiosos; abhyayātadiantou-se; tūryade instrumentos musicais; ghoṣeṇacom o ressoar; rāma-kṛṣṇaupara Balarāma e Kṛṣṇa; samarhaṇaiḥcom abundantes oferendas.

Translation

Quando ouviu que Kṛṣṇa e Balarāma haviam chegado e es­tavam ansiosos por testemunhar o casamento de sua filha, o rei, ao som de música, adiantou-se com abundantes oferendas para saudá-lOs.
मधुपर्कमुपानीय वासांसि विरजांसि स: । उपायनान्यभीष्टानि विधिवत् समपूजयत् ॥ ३३ ॥
madhu-parkam upānīya
vāsāṁsi virajāṁsi saḥ
upāyanāny abhīṣṭāni
vidhi-vat samapūjayat

Synonyms

madhu-parkama mistura tradicional de leite e mel; upānīyatrazendo; vāsāṁsiroupas; virajāṁsiimaculadas; saḥele; upāya­nānipresentes; abhīṣṭānidesejáveis; vidhi-vatde acordo com as prescrições das escrituras; samapūjayatexecutou adoração.

Translation

Presenteando-Os com madhu-parka, roupas novas e outros pre­sentes desejáveis, ele Os adorou de acordo com os rituais tradi­cionais.
तयोर्निवेशनं श्रीमदुपाकल्प्य महामति: । ससैन्ययो: सानुगयोरातिथ्यं विदधे यथा ॥ ३४ ॥
tayor niveśanaṁ śrīmad
upākalpya mahā-matiḥ
sa-sainyayoḥ sānugayor
ātithyaṁ vidadhe yathā

Synonyms

tayoḥpara Eles; niveśanamlugar para ficar; śrī-matopulen­to; upākalpyaprovidenciando; mahā-matiḥgeneroso; sajunto de; sainyayoḥSeus soldados; sajunto de; anugayoḥSeus companheiros pessoais; ātithyamhospitalidade; vidadheofereceu; yathāde modo apropriado.

Translation

O generoso rei Bhīṣmaka providenciou opulentas acomoda­ções para os dois Senhores e também para Seu exército e séquito. Desta maneira, ofereceu-Lhes conveniente hospitalidade.
एवं राज्ञां समेतानां यथावीर्यं
यथावय: । यथाबलं यथावित्तं सर्वै: कामै: समर्हयत् ॥ ३५ ॥
evaṁ rājñāṁ sametānāṁ
yathā-vīryaṁ yathā-vayaḥ
yathā-balaṁ yathā-vittaṁ
sarvaiḥ kāmaiḥ samarhayat

Synonyms

evamassim; rājñāmpara os reis; sametānāmque se tinham reunido; yathāsegundo; vīryamseu poder; yathāsegundo; vayaḥsua idade; yathāsegundo; balamsua força; yathāsegundo; vittamsua riqueza; sarvaiḥcom todas; kāmaiḥas coisas desejáveis; samarhayathonrou-os.

Translation

Foi assim que Bhīṣmaka concedeu todas as coisas desejáveis aos reis que se haviam reunido para a ocasião, honrando-os como convi­nha ao poder político, idade, força física e riqueza deles.
कृष्णमागतमाकर्ण्य
विदर्भपुरवासिन: । आगत्य नेत्राञ्जलिभि: पपुस्तन्मुखपङ्कजम् ॥ ३६ ॥
kṛṣṇam āgatam ākarṇya
vidarbha-pura-vāsinaḥ
āgatya netrāñjalibhiḥ
papus tan-mukha-paṅkajam

Synonyms

kṛṣṇamque o Senhor Kṛṣṇa; āgatamchegado; ākarṇyaouvindo; vidarbha-purada capital de Vidarbha; vāsinaḥos residentes; āgatyavindo; netrade seus olhos; añjalibhiḥcom as mãos em forma de cálice; papuḥbeberam; tatSeu; mukharosto; paṅ­kajamlótus.

Translation

Quando os residentes de Vidarbha-pura ouviram que o Senhor Kṛṣṇa chegara, todos eles foram vê-lO. Usando seus olhos como se fossem palmas da mão em forma de cálice, eles beberam o mel de Seu rosto de lótus.
अस्यैव भार्या भवितुं रुक्‍मिण्यर्हति
नापरा । असावप्यनवद्यात्मा भैष्म्या: समुचित: पति: ॥ ३७ ॥
asyaiva bhāryā bhavituṁ
rukmiṇy arhati nāparā
asāv apy anavadyātmā
bhaiṣmyāḥ samucitaḥ patiḥ

Synonyms

asyapara Ele; evasomente; bhāryāesposa; bhavitumser; rukmiṇīRukmiṇī; arhatimerece; na aparānenhum outro; asauEle; apibem como; anavadyaperfeita; ātmācuja forma corporal; bhaiṣmyāḥpara a filha de Bhīṣmaka; samucitaḥmuito conve­niente; patiḥmarido.

Translation

[O povo da cidade dizia:] Rukmiṇī, e ninguém mais, merece ser Sua esposa, e Ele também, que possui tal beleza impecável, é o único marido conveniente para a princesa Bhaiṣmī.

Purport

SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Viśvanātha Cakravartī, este verso combina afirma­ções feitas por diferentes cidadãos. Alguns apontavam que Rukmiṇī era uma esposa conveniente para Kṛṣṇa, outros diziam que nenhuma outra era conveniente. De modo semelhante, alguns diziam que Kṛṣṇa era muito apropriado para Rukmiṇī, e outros diziam que ninguém mais lhe seria um marido adequado.
किञ्चित्सुचरितं यन्नस्तेन
तुष्टस्‍त्रिलोककृत् । अनुगृह्णातु गृह्णातु वैदर्भ्या: पाणिमच्युत: ॥
३८ ॥
kiñcit su-caritaṁ yan nas
tena tuṣṭas tri-loka-kṛt
anugṛhṇātu gṛhṇātu
vaidarbhyāḥ pāṇim acyutaḥ

Synonyms

kiñcitde algum modo; su-caritamações piedosas; yatquais­quer; naḥnossas; tenacom elas; tuṣṭaḥsatisfeito; tri-lokados três mundos; kṛto criador; anugṛhṇātuque, por favor, mostre misericórdia; gṛhṇātuque aceite; vaidarbhyāḥde Rukmiṇī; pāṇimna mão; acyutaḥKṛṣṇa.

Translation

Que Acyuta, o criador dos três mundos, fique satisfeito com quaisquer ações piedosas que tenhamos realizado e mostre Sua misericórdia aceitando a mão de Vaidarbhī.

Purport

SIGNIFICADO—Os devotados cidadãos de Vidarbha ofereceram amorosamente seu estoque inteiro de crédito piedoso à princesa Rukmiṇī. Eles estavam muito desejosos de vê-la casar-se com o Senhor Kṛṣṇa.
एवं प्रेमकलाबद्धा वदन्ति स्म
पुरौकस: । कन्या चान्त:पुरात् प्रागाद् भटैर्गुप्ताम्बिकालयम् ॥ ३९ ॥
evaṁ prema-kalā-baddhā
vadanti sma puraukasaḥ
kanyā cāntaḥ-purāt prāgād
bhaṭair guptāmbikālayam

Synonyms

evamassim; premade amor puro; kalāpelo aumento; bad­dhāḥatados; vadanti smafalavam; pura-okasaḥos residentes da cidade; kanyāa noiva; cae; antaḥ-purātdo palácio inter­no; prāgātsaiu; bhaṭaiḥpor guardas; guptāprotegida; ambikā-­ālayampara o templo da deusa Ambikā.

Translation

Atados por seu crescente amor, os residentes da cidade fala­vam dessa maneira. A noiva, então, protegida por guardas, saiu do palácio interno para visitar o templo de Ambikā.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita a seguinte definição da palavra kalā apresentada no dicionário Medinī, kalā mūle pravṛddhau syāc chilādāv aṁśa-mātrake: “A palavra kalā significa ‘a raiz’, ‘aumento’, ‘pedra’ ou ‘uma simples parte’.”
पद्‍भ्यां विनिर्ययौ द्रष्टुं भवान्या: पादपल्ल‍वम् ।
सा चानुध्यायती सम्यङ्‍मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४० ॥
यतवाङ्‍मातृभि: सार्धं सखीभि: परिवारिता ।
गुप्ता राजभटै: शूरै: सन्नद्धैरुद्यतायुधै: ।
मृदङ्गशङ्खपणवास्तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे ॥ ४१ ॥
padbhyāṁ viniryayau draṣṭuṁ
bhavānyāḥ pāda-pallavam
sā cānudhyāyatī samyaṅ
mukunda-caraṇāmbujam
yata-vāṅ mātṛbhiḥ sārdhaṁ
sakhībhiḥ parivāritā
guptā rāja-bhaṭaiḥ śūraiḥ
sannaddhair udyatāyudhaiḥ
mṛḍaṅga-śaṅkha-paṇavās
tūrya-bheryaś ca jaghnire

Synonyms

padbhyāma pé; viniryayausaiu; draṣṭumpara ver; bhavā­nyāḥda mãe Bhavānī; pāda-pallavamos pés de pétalas de lótus; sāḥela; cae; anudhyāyatīmeditando; samyaktotalmente; mu­kundade Kṛṣṇa; caraṇa-ambujamsobre os pés de lótus; yata­-vākmantendo silêncio; mātṛbhiḥpor suas mães; sārdhamacomodada; sakhībhiḥpor suas companheiras; parivāritārodeada; guptāguardada; rājado rei; bhaṭaiḥpelos soldados; śūraiḥvalentes; sannaddhaiḥarmados e prontos; udyataerguidas; āyudhaiḥcom armas; mṛdaṅga-śaṅkha-paṇavāḥtambores de barro, búzios e pequenos tambores; tūryainstrumentos de sopro; bhe­ryaḥcornetas; cae; jaghniresoavam.

Translation

Silenciosa, Rukmiṇī saiu a pé para ver os pés de lótus da deidade Bhavānī. Acompanhada por suas mães e amigas e protegida pelos valentes soldados do rei, que, de prontidão, empunhavam armas erguidas, ela apenas absorveu a mente nos pés de lótus de Kṛṣṇa. E durante todo esse tempo, ressoavam mṛdaṅgas, búzios, paṇavas, cornetas e outros instrumentos.
नानोपहारबलिभिर्वारमुख्या: सहस्रश: ।
स्रग्गन्धवस्‍त्राभरणैर्द्विजपत्न्‍य: स्वलङ्कृता: ॥ ४२ ॥
गायन्त्यश्च स्तुवन्तश्च गायका वाद्यवादका: ।
परिवार्य वधूं जग्मु: सूतमागधवन्दिन: ॥ ४३ ॥
nānopahāra balibhir
vāramukhyāḥ sahasraśaḥ
srag-gandha-vastrābharaṇair
dvija-patnyaḥ sv-alaṅkṛtāḥ
gāyantyaś ca stuvantaś ca
gāyakā vādya-vādakāḥ
parivārya vadhūṁ jagmuḥ
sūta-māgadha-vandinaḥ

Synonyms

nānāvários; upahāracom parafernália de adoração; balibhiḥe presentes; vāra-mukhyāḥcortesãos preeminentes; sahasraśaḥaos milhares; srakcom guirlandas de flores; gandhafragrâncias; vas­traroupas; ābharaṇaiḥe joias; dvijade brāhmaṇas; patnyaḥas esposas; sv-alaṅkṛtāḥbem ornamentadas; gāyantyaḥcantando; cae; stuvantaḥoferecendo preces; cae; gāyakāḥcantores; vādya-vādakāḥmúsicos de instrumentos; parivāryaacompanhan­do; vadhūma noiva; jagmuḥforam; sūtatrovadores; māgadhacronistas; vandinaḥe arautos.

Translation

Atrás da noiva, seguiam milhares de preeminentes cortesãos que traziam várias oferendas e presentes, junto com as bem adornadas esposas dos brāhmaṇas, que cantavam e recitavam preces e traziam guirlandas, perfumes, roupas e joias de presen­tes. Havia também cantores profissionais, músicos, trovadores, cronistas e arautos.

Purport

SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī explica que, de seus aposentos até o templo de Bhavānī, Rukmiṇī foi de palanquim, de modo que foi fácil protegê-la. Só nos últimos quatro ou cinco metros do palácio até a área do templo, ela foi a pé, com guarda-costas reais postados por toda a parte do lado de fora do templo.
आसाद्य देवीसदनं धौतपादकराम्बुजा ।
उपस्पृश्य शुचि: शान्ता प्रविवेशाम्बिकान्तिकम् ॥ ४४ ॥
āsādya devī-sadanaṁ
dhauta-pāda-karāmbujā
upaspṛśya śuciḥ śāntā
praviveśāmbikāntikam

Synonyms

āsādyachegando; devīda deusa; sadanamà residência; dhau­talavando; pādaseus pés; karae mãos; ambujāsemelhantes ao lótus; upaspṛśyasorvendo água para purificar-se; śuciḥsantifi­cada; śāntātranquila; praviveśaentrou; ambikā-antikamna pre­sença de Ambikā.

Translation

Ao chegar ao templo da deusa, Rukmiṇī primeiro lavou seus pés e suas mãos de lótus e, em seguida, sorveu um pouco de água para puri­ficar-se. Assim santificada e tranquila, ela foi à presença de mãe Ambikā.
तां वै प्रवयसो बालां विधिज्ञा विप्रयोषित: ।
भवानीं वन्दयांचक्रुर्भवपत्नीं भवान्विताम् ॥ ४५ ॥
tāṁ vai pravayaso bālāṁ
vidhi-jñā vipra-yoṣitaḥ
bhavānīṁ vandayāṁ cakrur
bhava-patnīṁ bhavānvitām

Synonyms

tāma ela; vaide fato; pravayasaḥmais velhas; bālāma jovem; vidhidas prescrições ritualísticas; jñāḥconhecedoras peritas; viprados brāhmaṇas; yoṣitaḥas esposas; bhavānīmà deusa Bhavānī; vandayām cakruḥorientaram a como oferecer respeitos; bhava-patnīmà esposa de Bhava (o senhor Śiva); bhava-anvitāmacompanhada pelo senhor Bhava.

Translation

As esposas mais velhas dos brāhmaṇas, peritas no conheci­mento dos rituais, orientaram a jovem Rukmiṇī a como ofere­cer respeitos a Bhavānī, que aparecia com seu consorte, o senhor Bhava.

Purport

SIGNIFICADO—Segundo os ācāryas, aqui o termo bhavānvitām indica que, no tem­plo de Ambikā, visitado por Rukmiṇī, a deidade regente era a deusa, cujo marido aparecia em um papel de acompanhante. Assim, o ritual era convenientemente executado por mulheres.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī comenta que o termo vidhi-jñāḥ pode significar que, como as esposas eruditas dos brāhmaṇas sabiam do desejo de Rukmiṇī de casar-se com Kṛṣṇa, o verbo vandayāṁ cakruḥ indica, então, que as senhoras a estimularam a orar pelo que ela mais queria. Desse modo, assim como a deusa Bhavānī, Rukmiṇī poderia unir-se a seu eterno companheiro.
नमस्ये त्वाम्बिकेऽभीक्ष्णं स्वसन्तानयुतां शिवाम् ।
भूयात् पतिर्मे भगवान् कृष्णस्तदनुमोदताम् ॥ ४६ ॥
namasye tvāmbike ’bhīkṣṇaṁ
sva-santāna-yutāṁ śivām
bhūyāt patir me bhagavān
kṛṣṇas tad anumodatām

Synonyms

namasyeofereço minhas reverências; tvāa ti; ambikeó Ambikā; abhīkṣṇamconstantemente; svateus; santānafilhos; yu­tāmjunto de; śivāma esposa do senhor Śiva; bhūyātque Ele Se torne; patiḥmarido; memeu; bhagavāno Senhor Supremo; kṛṣṇaḥKṛṣṇa; tatisto; anumodatāmpor favor, permite.

Translation

[A princesa Rukmiṇī orou:] Ó mãe Ambikā, esposa do senhor Śiva, ofereço minhas repetidas reverências a ti, junto de teus filhos. Que o Senhor Kṛṣṇa Se torne meu marido. Por favor, con­cede-me isto!
अद्भ‍िर्गन्धाक्षतैर्धूपैर्वास:स्रङ्‍माल्यभूषणै: ।
नानोपहारबलिभि: प्रदीपावलिभि: पृथक् ॥ ४७ ॥
विप्रस्‍त्रिय: पतिमतीस्तथा तै: समपूजयत् ।
लवणापूपताम्बूलकण्ठसूत्रफलेक्षुभि: ॥ ४८ ॥
adbhir gandhākṣatair dhūpair
vāsaḥ-sraṅ-mālya bhūṣaṇaiḥ
nānopahāra-balibhiḥ
pradīpāvalibhiḥ pṛthak
vipra-striyaḥ patimatīs
tathā taiḥ samapūjayat
lavaṇāpūpa-tāmbūla-
kaṇṭha-sūtra-phalekṣubhiḥ

Synonyms

adbhiḥcom água; gandhasubstâncias aromáticas; akṣataiḥe cereais integrais; dhūpaiḥcom incenso; vāsaḥcom roupas; srakguirlandas de flores; mālyacolares de pedras preciosas; bhūṣaṇaiḥe ornamentos; nānācom várias; upahāraoferendas; bali­bhiḥe presentes; pradīpade lamparinas; āvalibhiḥcom fileiras; pṛthakseparadamente; vipra-striyaḥas brāhmanīs; patimaridos; matīḥque tinham; tathātambém; taiḥcom estes artigos; sa­mapūjayatexecutaram adoração; lavaṇacom preparações deliciosas; āpūpabolos; tāmbūlanoz de bétel preparada; kaṇṭha-­sūtracordões sagrados; phalafrutas; ikṣubhiḥe cana-de-açúcar.

Translation

Rukmiṇī adorou a deusa com água, perfumes, cereais integrais, incenso, roupas, guirlandas, colares, joias e outras oferendas e presentes prescritos, e também com uma grande quantidade de lamparinas. Cada uma das brāhmaṇīs casadas adorou a deu­sa simultaneamente com os mesmos artigos, oferecendo também iguarias e bolos, noz de bétel preparada, cordões sagrados, frutas e caldo de cana-de-açúcar.
तस्यै स्‍त्रियस्ता: प्रददु: शेषां युयुजुराशिष: ।
ताभ्यो देव्यै नमश्चक्रे शेषां च जगृहे वधू: ॥ ४९ ॥
tasyai striyas tāḥ pradaduḥ
śeṣāṁ yuyujur āśiṣaḥ
tābhyo devyai namaś cakre
śeṣāṁ ca jagṛhe vadhūḥ

Synonyms

tasyaia ela, Rukmiṇī; striyaḥas mulheres; tāḥelas; prada­duḥderam; śeṣāmos remanentes; yuyujuḥconcederam; āśiṣaḥbênçãos; tābhyaḥa elas; devyaie à deidade; namaḥ cakreprostrou-se; śeṣāmos remanentes; cae; jagṛheaceitou; vadhūḥa noiva.

Translation

As mulheres deram à noiva os remanentes das oferendas e, então, abençoaram-na. Ela, por sua vez, prostrou-se diante delas e da deidade e aceitou esses remanentes como prasāda.
मुनिव्रतमथ त्यक्त्वा निश्चक्रामाम्बिकागृहात् ।
प्रगृह्य पाणिना भृत्यां रत्नमुद्रोपशोभिना ॥ ५० ॥
muni-vratam atha tyaktvā
niścakrāmāmbikā-gṛhāt
pragṛhya pāṇinā bhṛtyāṁ
ratna-mudropaśobhinā

Synonyms

munide silêncio; vratamseu voto; athaentão; tyaktvāabandonando; niścakrāmasaiu; ambikā-gṛhātdo templo de Ambikā; pragṛhyasegurando; pāṇinācom sua mão; bhṛtyāmuma serva; ratnade pedras preciosas; mudrāpor um anel; upaśobhināem­belezada.

Translation

A princesa, então, abandonou seu voto de silêncio e saiu do tem­plo de Ambikā, segurando com a mão, que estava adornada por um anel de pedras preciosas, uma serva.
तां देवमायामिव धीरमोहिनीं
सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् ।
श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां
व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् ।
शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति-
शोणायमानद्विजकुन्दकुड्‍मलाम् ॥ ५१ ॥
पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं
सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना ।
विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता
यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥
यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास-
व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्‍त्रा: ।
पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा
यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥
सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ
प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा ।
उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै:
प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् दद‍ृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥
तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं
जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥
tāṁ deva-māyām iva dhīra-mohinīṁ
su-madhyamāṁ kuṇḍala-maṇḍitānanām
śyāmāṁ nitambārpita-ratna-mekhalāṁ
vyañjat-stanīṁ kuntala-śaṅkitekṣaṇām
śuci-smitāṁ bimba-phalādhara-dyuti-
śoṇāyamāna-dvija-kunda-kuḍmalām
padā calantīṁ kala-haṁsa-gāminīṁ
siñjat-kalā-nūpura-dhāma-śobhinā
vilokya vīrā mumuhuḥ samāgatā
yaśasvinas tat-kṛta-hṛc-chayārditāḥ
yāṁ vīkṣya te nṛpatayas tad udāra-hāsa-
vrīdāvaloka-hṛta-cetasa ujjhitāstrāḥ
petuḥ kṣitau gaja-rathāśva-gatā vimūḍhā
yātrā-cchalena haraye ’rpayatīṁ sva-śobhām
saivaṁ śanaiś calayatī cala-padma-kośau
prāptiṁ tadā bhagavataḥ prasamīkṣamāṇā
utsārya vāma-karajair alakān apaṅgaiḥ
prāptān hriyaikṣata nṛpān dadṛśe ’cyutaṁ ca
tāṁ rāja-kanyāṁ ratham ārurakṣatīṁ
jahāra kṛṣṇo dviṣatāṁ samīkṣatām

Synonyms

tāma ela; devado Senhor Supremo; māyāma potência ilusória; ivacomo se; dhīramesmo aqueles que são sóbrios; mohi­nīmque confunde; su-madhyamāmcuja cintura era bem formada; kuṇḍalacom brincos; maṇḍitadecorado; ānanāmseu rosto; śyāmāmbeleza não contaminada; nitambaem cujos quadris; ar­pitacolocado; ratnaincrustado de pedras preciosas; mekhalāmum cinto; vyañjatem botão; stanīmcujos seios; kuntalados cachos de seu cabelo; śaṅkitaespantados; īkṣaṇāmcujos olhos; śucipuro; smitāmcom um sorriso; bimba-phalacomo uma fruta bimba; adharade cujos lábios; dyutipelo esplendor; śoṇāyamānaavermelhando-se; dvijacujos dentes; kundade jasmim; kuḍmalāmcomo botões; padācom seus pés; calantīmcaminhando; kala-haṁsacomo o do cisne real; gāminīmcujo passo; siñjattilintando; kalācolocados com habilidade; nūpurade seus guizos de tornozelo; dhāmapela refulgência; śobhināembeleza­do; vilokyavendo; vīrāḥos heróis; mumuhuḥficaram perplexos; samāgatāḥreunidos; yaśasvinaḥrespeitáveis; tatpor isto; kṛtagerada; hṛt-śayapela luxúria; ārditāḥaflitos; yāma quem; vīk­ṣyaao ver; teestes; nṛ-patayaḥreis; tatdela; udāralargos; hāsapelos sorrisos; vrīḍāde timidez; avalokae os olhares; hṛtaroubadas; cetasaḥcujas mentes; ujjhitadeixando escorre­gar; astrāḥsuas armas; petuḥcaíram; kṣitauno chão; gajaem elefantes; rathaquadrigas; aśvae cavalos; gatāḥsentados; vi­mūḍhāḥdesmaiando; yātrāda procissão; chalenacom o pretex­to; harayeao Senhor Hari, Kṛṣṇa; arpayatīmque estava ofere­cendo; svasua própria; śobhāmbeleza; ela; evamassim; śanaiḥdevagar; calayatīfazendo andar; calamóveis; padmadas flores de lótus; kośauos dois verticilos (isto é, seus pés); prāp­tima chegada; tadāentão; bhagavataḥdo Senhor Supremo; prasamīkṣamāṇāesperando ansiosamente; utsāryaempurrando; vāmaesquerda; kara-jaiḥcom as unhas de sua mão; alakānseu cabelo; apāṅgaiḥcom olhares de lado; prāptānaqueles presentes; hriyācom timidez; aikṣataolhava; nṛpānaos reis; dadṛśeviu; acyutamKṛṣṇa; cae; tāma ela; rāja-kanyāma filha do rei; rathamSua quadriga; ārurukṣatīmque estava pronta para montar; jahāraagarrou; kṛṣṇaḥo Senhor Kṛṣṇa; dviṣatāmSeus inimi­gos; samīkṣatāmenquanto olhavam.

Translation

Rukmiṇī parecia tão encantadora quanto a potência ilusória do Senhor, que encanta até os homens sóbrios e graves. Deste modo, os reis contemplavam sua beleza virginal, sua cintura for­mosa e seu gracioso rosto adornado de brincos. Seus quadris es­tavam enfeitados com um cinto incrustado de pedras preciosas, seus seios apenas despontavam, e seus olhos pareciam apreensi­vos com seus profusos cachos de cabelo. Ela tinha um doce sorriso, e seus dentes semelhantes a botões de jasmim refletiam o esplendor de seus lábios vermelhos como a fruta bimba. Enquanto cami­nhava com os movimentos de um cisne real, a refulgência de seus tilintantes guizos de tornozelo embelezava-lhe os pés. Ao verem-­na, os heróis reunidos ficaram totalmente perplexos. E a luxúria dilacerou-lhes o coração. De fato, quando viram seu sorriso largo e olhar tímido, os reis ficaram estupefatos, deixaram escorregar suas armas e caíram inconscientes do alto de seus elefantes, qua­drigas e cavalos. A pretexto da procissão, Rukmiṇī exibia sua beleza para Kṛṣṇa apenas. Devagar, ela caminhava com os dois verticilos de lótus que eram seus pés, aguardando a chegada do Senhor Supremo. Com as unhas da mão esquerda, ela tirava al­guns fios de cabelo que caíam em seu rosto e timidamente olhava do canto dos olhos para os reis que se postavam diante dela. Na­quele momento, ela viu Kṛṣṇa. Então, enquanto Seus inimigos olhavam, o Senhor agarrou a princesa, que ansiava por montar em Sua quadriga.

Purport

SIGNIFICADO—Segundo Śrīla Jīva Gosvāmī, Rukmiṇī estava preocupada em não deixar que os cachos de seu cabelo lhe impedissem a visão, pois ela ansiava ardentemente por ver seu amado Kṛṣṇa. Os não-devotos, ou demônios, ficam perplexos ao verem as opulências do Senhor e acham que a potência dEle destina-se a seu grosseiro gozo dos sentidos. Mas Rukmiṇī, uma expansão da potência interna de prazer de Kṛṣṇa, destinava-se apenas ao Senhor.
Śrīla Viśvanātha Cakravartī cita o seguinte verso para descrever a espécie de mulher conhecida como śyāmā:
śīta-kāle bhaved usṇo
uṣṇa-kāle tu śītalā
stanau su-kaṭhinau yasyāḥ
sā śyāmā parikīrtitā
“Uma mulher é chamada śyāmā quando seus seios são muito firmes e quando alguém em sua presença sente-se aquecido no inverno e re­frescado no verão.”
Śrīla Viśvanātha Cakravartī salienta ainda que, como a bela forma de Rukmiṇī é uma manifestação da energia interna do Senhor, os não-devotos não a podem perceber. Dessa maneira, os reis heroicos reunidos em Vidarbha ficaram agitados pela luxúria ao verem a po­tência ilusória do Senhor, uma expansão de Rukmiṇī. Em outras palavras, nenhum homem pode cobiçar a consorte eterna do Senhor, pois logo que sua mente se contamina com a luxúria, a cobertura de māyā separa-o da beleza original do mundo espiritual e de seus habitantes.
Por fim, Śrīmatī Rukmiṇī-devī sentia-se tímida ao olhar dos cantos dos olhos para os outros reis, pois não queria cruzar com os olhares daqueles homens inferiores.
रथं समारोप्य सुपर्णलक्षणं
राजन्यचक्रं परिभूय माधव: ।
ततो ययौ रामपुरोगम: शनै:
श‍ृगालमध्यादिव भागहृद्धरि: ॥ ५६ ॥
rathaṁ samāropya suparṇa-lakṣaṇaṁ
rājanya-cakraṁ paribhūya mādhavaḥ
tato yayau rāma-purogamaḥ śanaiḥ
śṛgāla-madhyād iva bhāga-hṛd dhariḥ

Synonyms

rathampara Sua quadriga; samāropyaerguendo-a; suparṇaGaruḍa; lakṣaṇamcuja marca; rājanyade reis; cakramo círculo; paribhūyaderrotando; mādhavaḥKṛṣṇa; tataḥde lá; yayaufoi; rāmapor Rāma; puraḥ-gamaḥprecedido; śanaiḥdevagar; śṛgālade chacais; madhyātdo meio; ivacomo; bhāgasua partilha; hṛtretirando; hariḥum leão.

Translation

Erguendo a princesa ao alto de Sua quadriga, cuja bandeira trazia o emblema de Garuḍa, o Senhor Mādhava rechaçou o círculo de reis. Com Balarāma à frente, Ele saiu devagar, tal qual um leão que retira sua presa do meio dos chacais.
तं मानिन: स्वाभिभवं यश:क्षयं
परे जरासन्धमुखा न सेहिरे ।
अहो धिगस्मान् यश आत्तधन्वनां
गोपैर्हृतं केशरिणां मृगैरिव ॥ ५७ ॥
taṁ māninaḥ svābhibhavaṁ yaśaḥ-kṣayaṁ
pare jarāsandha-mukhā na sehire
aho dhig asmān yaśa ātta-dhanvanāṁ
gopair hṛtaṁ keśariṇāṁ mṛgair iva

Synonyms

tamaquela; māninaḥorgulhosos; svasua; abhibhavamderrota; yaśaḥsua honra; kṣayamarruinando; pareos inimigos; jarāsandha-mukhāḥliderados por Jarāsandha; na sehirenão puderam tolerar; ahoah!; dhikcondenação; asmānsobre nós; yaśaḥa honra; ātta-dhanvanāmdos arqueiros; gopaiḥpor vaqueiros; hṛtamarrebatada; keśariṇāmdos leões; mṛgaiḥpor pequenos animais; ivacomo se.

Translation

Os reis hostis ao Senhor, liderados por Jarāsandha, não pu­deram tolerar esta derrota humilhante. Eles exclamaram: “Oh! quão condenados somos! Embora sejamos poderosos arqueiros, meros vaqueiros roubaram nossa honra, assim como animais in­significantes podem arrebatar a honra de leões!”

Purport

SIGNIFICADO—A partir dos últimos dois versos deste capítulo, fica evidente que a inteli­gência pervertida dos demônios faz com que estes percebam as coisas de maneira exatamente oposta à realidade. Fica bem claro que Kṛṣṇa roubou Rukmiṇī como um leão que retira sua presa do meio dos chacais. Os demônios, porém, viam a si mesmos como leões e ao Senhor Kṛṣṇa como uma criatura inferior. Sem consciência de Kṛṣṇa, a vida torna-se muito perigosa.
Neste ponto, encerram-se os significados apresentados pelos humil­des servos de Sua Divina Graça A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhu­pāda referentes ao décimo canto, quinquagésimo terceiro capítulo, do Śrīmad-Bhāgavatam, intitulado “Kṛṣṇa Rapta Rukmiṇī”.