Before Verses
Devanagari
Verse Text
Synonyms
Translation
Purport
CAPÍTULO SETENTA E NOVE
O Senhor Balarāma Parte em Peregrinação
Este capítulo descreve como o Senhor Baladeva satisfez os brāhmaṇas matando Balvala, banhou-Se em vários lugares sagrados de peregrinação e tentou dissuadir Bhīmasena e Duryodhana de lutar.
Na arena de sacrifício dos sábios na floresta de Naimiṣāraṇya, começou a soprar um vento forte no dia da lua nova, espalhando um repulsivo cheiro de pus e cobrindo tudo de poeira. O demônio Balvala, com seu maciço corpo negro como breu e rosto muito amedrontador, então apareceu ali carregando um tridente. Com Seu arado, o Senhor Baladeva capturou o demônio e, então, com Sua maça, desferiu-lhe um feroz golpe na cabeça, que o matou. Os sábios cantaram as glórias do Senhor Baladeva e ofertaram-Lhe suntuosos presentes.
O Senhor Balarāma, então, começou Sua peregrinação, durante a qual visitou muitos tīrthas sagrados. Quando teve notícia da batalha entre os Kurus e Pāṇḍavas, o Senhor foi até Kurukṣetra para tentar parar o duelo entre Bhīma e Duryodhana. Mas Ele não conseguiu dissuadi-los de lutar – tão profunda era a inimizade existente entre eles. Compreendendo que a luta era arranjo do destino, o Senhor Baladeva deixou o campo de batalha e voltou para Dvārakā.
Algum tempo depois, Balarāma retornou à floresta de Naimiṣāraṇya, onde os sábios executaram muitos sacrifícios de fogo em nome dEle. Em retribuição, o Senhor Baladeva concedeu aos sábios o conhecimento transcendental e revelou-lhes Sua identidade eterna.
Devanagari
श्रीशुक उवाच
तत: पर्वण्युपावृत्ते प्रचण्ड: पांशुवर्षण: ।
भीमो वायुरभूद् राजन्पूयगन्धस्तु सर्वश: ॥ १ ॥
तत: पर्वण्युपावृत्ते प्रचण्ड: पांशुवर्षण: ।
भीमो वायुरभूद् राजन्पूयगन्धस्तु सर्वश: ॥ १ ॥
Verse text
śrī-śuka uvāca
tataḥ parvaṇy upāvṛtte
pracaṇḍaḥ pāṁśu-varṣaṇaḥ
bhīmo vāyur abhūd rājan
pūya-gandhas tu sarvaśaḥ
tataḥ parvaṇy upāvṛtte
pracaṇḍaḥ pāṁśu-varṣaṇaḥ
bhīmo vāyur abhūd rājan
pūya-gandhas tu sarvaśaḥ
Synonyms
śrī-śukaḥ uvāca — Śukadeva Gosvāmī disse; tataḥ — então; parvaṇi — o dia da lua nova; upāvṛtte — quando chegou; pracaṇḍaḥ — terrível; pāṁśu — poeira; varṣaṇaḥ — chovendo; bhīmaḥ — assustador; vāyuḥ — um vento; abhūt — surgiu; rājan — ó rei (Parīkṣit); pūya — de pus; gandhaḥ — o cheiro; tu — e; sarvaśaḥ — por toda parte.
Translation
Śukadeva Gosvāmī disse: Então, no dia da lua nova, ó rei, surgiu um vento terrível e assustador, espalhando poeira e um cheiro de pus por toda parte.
Devanagari
ततोऽमेध्यमयं वर्षं बल्वलेन विनिर्मितम् ।
अभवद् यज्ञशालायां सोऽन्वदृश्यत शूलधृक् ॥ २ ॥
अभवद् यज्ञशालायां सोऽन्वदृश्यत शूलधृक् ॥ २ ॥
Verse text
tato ’medhya-mayaṁ varṣaṁ
balvalena vinirmitam
abhavad yajña-śālāyāṁ
so ’nvadṛśyata śūla-dhṛk
balvalena vinirmitam
abhavad yajña-śālāyāṁ
so ’nvadṛśyata śūla-dhṛk
Synonyms
Translation
A seguir, na arena de sacrifício, caiu uma chuva de coisas abomináveis enviada por Balvala, depois do que o próprio demônio apareceu com um tridente em mãos.
Devanagari
तं विलोक्य बृहत्कायं भिन्नाञ्जनचयोपमम् ।
तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीमुखम् ॥ ३ ॥
सस्मार मूषलं राम: परसैन्यविदारणम् ।
हलं च दैत्यदमनं ते तूर्णमुपतस्थतु: ॥ ४ ॥
तप्तताम्रशिखाश्मश्रुं दंष्ट्रोग्रभ्रुकुटीमुखम् ॥ ३ ॥
सस्मार मूषलं राम: परसैन्यविदारणम् ।
हलं च दैत्यदमनं ते तूर्णमुपतस्थतु: ॥ ४ ॥
Verse text
taṁ vilokya bṛhat-kāyaṁ
bhinnāñjana-cayopamam
tapta-tāmra-śikhā-śmaśruṁ
daṁṣṭrogra-bhru-kuṭī-mukham
bhinnāñjana-cayopamam
tapta-tāmra-śikhā-śmaśruṁ
daṁṣṭrogra-bhru-kuṭī-mukham
sasmāra mūṣalaṁ rāmaḥ
para-sainya-vidāraṇam
halaṁ ca daitya-damanaṁ
te tūrṇam upatasthatuḥ
para-sainya-vidāraṇam
halaṁ ca daitya-damanaṁ
te tūrṇam upatasthatuḥ
Synonyms
tam — a ele; vilokya — vendo; bṛhat — imenso; kāyam — cujo corpo; bhinna — quebrado; añjana — de cosmético preto para o olho; caya — uma pilha; upamam — parecendo; tapta — ardente; tāmra — (da cor do) cobre; śikhā — cujo tufo de cabelo; śmaśrum — e barba; daṁṣṭrā — com seus dentes; ugra — terríveis; bhru — de sobrancelhas; kuṭi — franzidas; mukham — cujo rosto; sasmāra — lembrou; mūṣalam — Sua maça; rāmaḥ — o Senhor Balarāma; para — rivais; sainya — exércitos; vidāraṇam — que destroça; halam — Seu arado; ca — e; daitya — demônios; damanam — que subjuga; te — eles; tūrṇam — de imediato; upatasthatuḥ — apresentaram-se.
Translation
O imenso demônio parecia um amontoado de carvão preto. Seu tufo de cabelo e barba eram como cobre derretido, e seu rosto tinha presas horríveis e sobrancelhas franzidas. Ao vê-lo, o Senhor Balarāma pensou em Sua maça, que despedaça os exércitos dos inimigos, e em Seu arado, que castiga os demônios. Assim invocadas, Suas duas armas logo apareceram diante dEle.
Devanagari
तमाकृष्य हलाग्रेण बल्वलं गगनेचरम् ।
मूषलेनाहनत्क्रुद्धो मूर्ध्नि ब्रह्मद्रुहं बल: ॥ ५ ॥
मूषलेनाहनत्क्रुद्धो मूर्ध्नि ब्रह्मद्रुहं बल: ॥ ५ ॥
Verse text
tam ākṛṣya halāgreṇa
balvalaṁ gagane-caram
mūṣalenāhanat kruddho
mūrdhni brahma-druhaṁ balaḥ
balvalaṁ gagane-caram
mūṣalenāhanat kruddho
mūrdhni brahma-druhaṁ balaḥ
Synonyms
tam — a ele; ākṛṣya — puxando para Si; hala — de Seu arado; agreṇa — com a ponta dianteira; balvalam — Balvala; gagane — no céu; caram — que se movimentava; mūṣalena — com Sua maça; ahanat — golpeou; kruddhaḥ — irado; mūrdhni — na cabeça; brahma — dos brāhmaṇas; druham — o atormentador; balaḥ — o Senhor Balarāma.
Translation
Com a ponta de Seu arado, o Senhor Balarāma agarrou o demônio Balvala, que voava pelo céu, e, com Sua maça, golpeou iradamente a cabeça daquele molestador de brāhmaṇas.
Devanagari
सोऽपतद्भुवि निर्भिन्नललाटोऽसृक् समुत्सृजन् ।
मुञ्चन्नार्तस्वरं शैलो यथा वज्रहतोऽरुण: ॥ ६ ॥
मुञ्चन्नार्तस्वरं शैलो यथा वज्रहतोऽरुण: ॥ ६ ॥
Verse text
so ’patad bhuvi nirbhinna-
lalāṭo ’sṛk samutsṛjan
muñcann ārta-svaraṁ śailo
yathā vajra-hato ’ruṇaḥ
lalāṭo ’sṛk samutsṛjan
muñcann ārta-svaraṁ śailo
yathā vajra-hato ’ruṇaḥ
Synonyms
Translation
Balvala gritou em agonia e caiu ao chão, com a testa quebrada a verter sangue. Ele lembrava uma montanha vermelha atingida por um raio.
Purport
SIGNIFICADO—Segundo os ācāryas, o demônio estava coberto de sangue, assim como uma montanha vermelha repleta de óxido.
Devanagari
संस्तुत्य मुनयो रामं प्रयुज्यावितथाशिष: ।
अभ्यषिञ्चन् महाभागा वृत्रघ्नं विबुधा यथा ॥ ७ ॥
अभ्यषिञ्चन् महाभागा वृत्रघ्नं विबुधा यथा ॥ ७ ॥
Verse text
saṁstutya munayo rāmaṁ
prayujyāvitathāśiṣaḥ
abhyaṣiñcan mahā-bhāgā
vṛtra-ghnaṁ vibudhā yathā
prayujyāvitathāśiṣaḥ
abhyaṣiñcan mahā-bhāgā
vṛtra-ghnaṁ vibudhā yathā
Synonyms
saṁstutya — louvando com sinceridade; munayaḥ — os sábios; rāmam — o Senhor Balarāma; prayujya — concedendo; avitatha — infalíveis; āśiṣaḥ — bênçãos; abhyaṣiñcan — banhavam cerimoniosamente; mahā-bhāgāḥ — as grandes personalidades; vṛtra — de Vṛtrāsura; ghnam — o matador (o senhor Indra); vibudhāḥ — os semideuses; yathā — como.
Translation
Os sublimes sábios honraram o Senhor Rāma com sinceras orações e concederam-Lhe bênçãos infalíveis. Em seguida, realizaram Seu banho ritualístico, assim como os semideuses formalmente banharam Indra quando este matou Vṛtra.
Devanagari
वैजयन्तीं ददुर्मालां श्रीधामाम्लानपङ्कजाम् ।
रामाय वाससी दिव्ये दिव्यान्याभरणानि च ॥ ८ ॥
रामाय वाससी दिव्ये दिव्यान्याभरणानि च ॥ ८ ॥
Verse text
vaijayantīṁ dadur mālāṁ
śrī-dhāmāmlāna-paṅkajāṁ
rāmāya vāsasī divye
divyāny ābharaṇāni ca
śrī-dhāmāmlāna-paṅkajāṁ
rāmāya vāsasī divye
divyāny ābharaṇāni ca
Synonyms
vaijayantīm — chamada Vaijayantī; daduḥ — deram; mālām — a guirlanda de flores; śrī — da deusa da fortuna; dhāma — a morada; amlāna — que não murcham; paṅkajām — feita de flores de lótus; rāmāya — ao Senhor Balarāma; vāsasī — um par de roupas (superior e inferior); divye — divinas; divyāni — divinas; ābharaṇāni — joias; ca — e.
Translation
Eles deram ao Senhor Balarāma uma guirlanda Vaijayantī de flores de lótus que não murcham, na qual residia a deusa da fortuna, e também Lhe deram um conjunto de roupas e joias divinas.
Devanagari
अथ तैरभ्यनुज्ञात: कौशिकीमेत्य ब्राह्मणै: ।
स्नात्वा सरोवरमगाद् यत: सरयूरास्रवत् ॥ ९ ॥
स्नात्वा सरोवरमगाद् यत: सरयूरास्रवत् ॥ ९ ॥
Verse text
atha tair abhyanujñātaḥ
kauśikīm etya brāhmaṇaiḥ
snātvā sarovaram agād
yataḥ sarayūr āsravat
kauśikīm etya brāhmaṇaiḥ
snātvā sarovaram agād
yataḥ sarayūr āsravat
Synonyms
Translation
Então, recebendo permissão dos sábios, o Senhor foi com um grupo de brāhmaṇas ao rio Kauśikī, onde Se banhou. Dali, foi para o lago de onde flui o rio Sarayū.
Devanagari
अनुस्रोतेन सरयूं प्रयागमुपगम्य स: ।
स्नात्वा सन्तर्प्य देवादीन्जगाम पुलहाश्रमम् ॥ १० ॥
स्नात्वा सन्तर्प्य देवादीन्जगाम पुलहाश्रमम् ॥ १० ॥
Verse text
anu-srotena sarayūṁ
prayāgam upagamya saḥ
snātvā santarpya devādīn
jagāma pulahāśramam
prayāgam upagamya saḥ
snātvā santarpya devādīn
jagāma pulahāśramam
Synonyms
Translation
O Senhor seguiu o curso do Sarayū até chegar a Prayāga, onde Se banhou e executou rituais para agradar os semideuses e outros seres vivos. Em seguida, foi para o āśrama de Pulaha Ṛṣi.
Purport
SIGNIFICADO—Pulahāśrama também é conhecido como Hari-kṣetra.
Devanagari
गोमतीं गण्डकीं स्नात्वा विपाशां शोण आप्लुत: ।
गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥
उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च ।
सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥
स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् ।
द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥
कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् ।
श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥
ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा ।
सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
गयां गत्वा पितृनिष्ट्वा गङ्गासागरसङ्गमे ॥ ११ ॥
उपस्पृश्य महेन्द्राद्रौ रामं दृष्ट्वाभिवाद्य च ।
सप्तगोदावरीं वेणां पम्पां भीमरथीं तत: ॥ १२ ॥
स्कन्दं दृष्ट्वा ययौ राम: श्रीशैलं गिरिशालयम् ।
द्रविडेषु महापुण्यं दृष्ट्वाद्रिं वेङ्कटं प्रभु: ॥ १३ ॥
कामकोष्णीं पुरीं काञ्चीं कावेरीं च सरिद्वराम् ।
श्रीरङ्गाख्यं महापुण्यं यत्र सन्निहितो हरि: ॥ १४ ॥
ऋषभाद्रिं हरे: क्षेत्रं दक्षिणां मथुरां तथा ।
सामुद्रं सेतुमगमत्महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥
Verse text
gomatīṁ gaṇḍakīṁ snātvā
vipāśāṁ śoṇa āplutaḥ
gayāṁ gatvā pitṝn iṣṭvā
gaṅgā-sāgara-saṅgame
vipāśāṁ śoṇa āplutaḥ
gayāṁ gatvā pitṝn iṣṭvā
gaṅgā-sāgara-saṅgame
upaspṛśya mahendrādrau
rāmaṁ dṛṣṭvābhivādya ca
sapta-godāvarīṁ veṇāṁ
pampāṁ bhīmarathīṁ tataḥ
rāmaṁ dṛṣṭvābhivādya ca
sapta-godāvarīṁ veṇāṁ
pampāṁ bhīmarathīṁ tataḥ
skandaṁ dṛṣṭvā yayau rāmaḥ
śrī-śailaṁ giriśālayam
draviḍeṣu mahā-puṇyaṁ
dṛṣṭvādriṁ veṅkaṭaṁ prabhuḥ
śrī-śailaṁ giriśālayam
draviḍeṣu mahā-puṇyaṁ
dṛṣṭvādriṁ veṅkaṭaṁ prabhuḥ
kāma-koṣṇīṁ purīṁ kāñcīṁ
kāverīṁ ca sarid-varām
śrī-rangākhyaṁ mahā-puṇyaṁ
yatra sannihito hariḥ
kāverīṁ ca sarid-varām
śrī-rangākhyaṁ mahā-puṇyaṁ
yatra sannihito hariḥ
ṛṣabhādriṁ hareḥ kṣetraṁ
dakṣiṇāṁ mathurāṁ tathā
sāmudraṁ setum agamat
mahā-pātaka-nāśanam
dakṣiṇāṁ mathurāṁ tathā
sāmudraṁ setum agamat
mahā-pātaka-nāśanam
Synonyms
gomatīm — no rio Gomatī; gaṇḍakīm — o rio Gaṇḍakī; snātvā — banhando-Se; vipāśām — no rio Vipāśā; śoṇe — no rio Śoṇa; āplutaḥ — tendo imergido; gayām — a Gayā; gatvā — indo; pitṝn — Seus antepassados; iṣṭvā — adorando; gaṅgā — do Ganges; sāgara — e o oceano; saṅgame — na confluência; upaspṛśya — tocando a água (banhando-Se); mahā-indra-adrau — no monte Mahendra; rāmam — o Senhor Paraśurāma; dṛṣṭvā — vendo; abhivādya — honrando; ca — e; sapta-godāvarīm — (indo) para a convergência dos sete Godāvarīs; veṇām — o rio Veṇā; pampām — o rio Pampā; bhīmarathīm — e o rio Bhīmarathī; tataḥ — então; skandam — o senhor Skanda (Kārttikeya); dṛṣṭvā — vendo; yayau — foi; rāmaḥ — o Senhor Balarāma; śrī-śailam — a Śrī-śaila; giri-śa — do senhor Śiva; ālayam — a residência; draviḍeṣu — nas províncias meridionais; mahā — muito; puṇyam — piedosas; dṛṣṭvā — vendo; adrim — a colina; veṅkaṭam — conhecida como Veṅkaṭa (a morada do Senhor Bālajī); prabhuḥ — o Senhor Supremo; kāma-koṣṇīm — a Kāmakoṣṇī; purīm kāñcīm — a Kāñcīpuram; kāverīm — ao Kāverī; ca — e; sarit — dos rios; varām — o melhor; śrī-raṅga-ākhyam — conhecido como Śrī-raṅga; mahā-puṇyam — lugar piedosíssimo; yatra — onde; sannihitaḥ — manifestou-Se; hariḥ — o Senhor Kṛṣṇa (na forma de Raṅganātha); ṛṣabha-adrim — o monte Ṛṣabha; hareḥ — do Senhor Viṣṇu; kṣetram — o lugar; dakṣiṇām mathurām — Mathurā meridional (Madurai, a morada da deusa Mīnākṣī); tathā — também; sāmudram — no oceano; setum — à ponte (Setubandha); agamat — foi; mahā — os maiores; pātaka — pecados; nāśanam — que destrói.
Translation
O Senhor Balarāma banhou-Se nos rios Gomatī, Gaṇḍakī e Vipāśā, e também mergulhou no Śoṇa. Foi a Gayā, onde adorou Seus antepassados, e à foz do Ganges, onde executou abluções purificatórias. No monte Mahendra, viu o Senhor Paraśurāma e ofereceu-Lhe orações, após o que Se banhou nos sete braços do rio Godāvarī, e também nos rios Veṇā, Pampā e Bhīmarathī. Então, o Senhor Balarāma encontrou-Se com o Senhor Skanda e visitou Śrī-śaila, a morada do Senhor Giriśa. Nas províncias meridionais conhecidas como Draviḍa-deśa, o Senhor Supremo viu a colina sagrada de nome Veṅkaṭa, bem como as cidades de Kāmakoṣṇī e Kāñcī, o excelso rio Kāverī e o santíssimo Śrī-raṅga, onde o Senhor Kṛṣṇa Se manifestou. Dali, foi para o monte Ṛṣabha, onde o Senhor Kṛṣṇa também mora, e para a Mathurā meridional. Então, foi até Setubandha, onde se destroem os mais graves pecados.
Purport
SIGNIFICADO—Em geral, as pessoas vão a Gayā para adorar os antepassados mortos. Contudo, como explica Śrīla Viśvanātha Cakravartī, embora o pai e o avô do Senhor Balarāma ainda estivessem vivos, foi por ordem de Seu pai que Ele adorou com muito zelo Seus antepassados em Gayā. Extraindo insights do Vaiṣṇava-toṣaṇī, o ācārya explica ainda que, embora estivesse muito próximo de Jagannātha Purī, o Senhor Balarāma não foi até lá, pois queria evitar o embaraço de ter de adorar a Si mesmo entre as formas de Śrī Kṛṣṇa, Balabhadra e Subhadrā.
Devanagari
तत्रायुतमदाद् धेनूर्ब्राह्मणेभ्यो हलायुध: ।
कृतमालां ताम्रपर्णीं मलयं च कुलाचलम् ॥ १६ ॥
तत्रागस्त्यं समासीनं नमस्कृत्याभिवाद्य च ।
योजितस्तेन चाशीर्भिरनुज्ञातो गतोऽर्णवम् ।
दक्षिणं तत्र कन्याख्यां दुर्गां देवीं ददर्श स: ॥ १७ ॥
कृतमालां ताम्रपर्णीं मलयं च कुलाचलम् ॥ १६ ॥
तत्रागस्त्यं समासीनं नमस्कृत्याभिवाद्य च ।
योजितस्तेन चाशीर्भिरनुज्ञातो गतोऽर्णवम् ।
दक्षिणं तत्र कन्याख्यां दुर्गां देवीं ददर्श स: ॥ १७ ॥
Verse text
tatrāyutam adād dhenūr
brāhmaṇebhyo halāyudhaḥ
kṛtamālāṁ tāmraparṇīṁ
malayaṁ ca kulācalam
brāhmaṇebhyo halāyudhaḥ
kṛtamālāṁ tāmraparṇīṁ
malayaṁ ca kulācalam
tatrāgastyaṁ samāsīnaṁ
namaskṛtyābhivādya ca
yojitas tena cāśīrbhir
anujñāto gato ’rṇavam
dakṣiṇaṁ tatra kanyākhyāṁ
durgāṁ devīṁ dadarśa saḥ
namaskṛtyābhivādya ca
yojitas tena cāśīrbhir
anujñāto gato ’rṇavam
dakṣiṇaṁ tatra kanyākhyāṁ
durgāṁ devīṁ dadarśa saḥ
Synonyms
tatra — lá (em Setubandha, também conhecida como Rāmeśvaram); ayutam — dez mil; adāt — deu; dhenūḥ — vacas; brāhmaṇebhyaḥ — aos brāhmaṇas; hala-āyudhaḥ — o Senhor Balarāma, cuja arma é o arado; kṛtamālām — ao rio Kṛtamālā; tāmraparṇīm — o rio Tāmraparṇī; malayam — Malaya; ca — e; kula-acalam — a principal cordilheira; tatra — lá; agastyam — a Agastya Ṛṣi; samāsīnam — sentado em meditação; namaskṛtya — prostrando-Se; abhivādya — glorificando; ca — e; yojitaḥ — concedidas; tena — por ele; ca — e; āśīrbhiḥ — bênçãos; anujñātaḥ — dada permissão para partir; gataḥ — foi; arṇavam — ao oceano; dakṣiṇam — meridional; tatra — lá; kanyā-ākhyām — conhecida como Kanyā-kumārī; durgām devīm — a deusa Durgā; dadarśa — viu; saḥ — Ele.
Translation
Ali em Setubandha [Rāmeśvaram], o Senhor Halāyudha deu aos brāhmaṇas dez mil vacas em caridade. Então, visitou os rios Kṛtamālā e Tāmraparṇī e as grandes montanhas Malayas. Na cordilheira Malaya, o Senhor Balarāma encontrou Agastya Ṛṣi sentado em meditação. Depois de prostrar-Se diante do sábio, o Senhor ofereceu-lhe orações e, então, recebeu bênçãos dele. Despedindo-Se de Agastya, prosseguiu até o litoral do oceano meridional, onde viu a deusa Durgā sob sua forma de Kanyā-kumārī.
Devanagari
तत: फाल्गुनमासाद्य पञ्चाप्सरसमुत्तमम् ।
विष्णु: सन्निहितो यत्र स्नात्वास्पर्शद् गवायुतम् ॥ १८ ॥
विष्णु: सन्निहितो यत्र स्नात्वास्पर्शद् गवायुतम् ॥ १८ ॥
Verse text
tataḥ phālgunam āsādya
pañcāpsarasam uttamam
viṣṇuḥ sannihito yatra
snātvāsparśad gavāyutam
pañcāpsarasam uttamam
viṣṇuḥ sannihito yatra
snātvāsparśad gavāyutam
Synonyms
tataḥ — então; phālgunam — a Phālguna; āsādya — chegando; pañca-apsarasam — o lago das cinco Apsarās; uttamam — excelso; viṣṇuḥ — o Senhor Supremo, Viṣṇu; sannihitaḥ — manifestado; yatra — onde; snātvā — banhando-Se; asparśat — tocou (como parte do ritual de fazer caridade); gava — vacas; ayutam — dez mil.
Translation
Em seguida, foi para Phālguna-tīrtha e banhou-Se no lago sagrado Pañcāpsarā, onde o Senhor Viṣṇu Se manifestara diretamente. Nesse lugar, distribuiu outras dez mil vacas.
Devanagari
ततोऽभिव्रज्य भगवान् केरलांस्तु त्रिगर्तकान् ।
गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥
आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: ।
तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥
प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी ।
मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
गोकर्णाख्यं शिवक्षेत्रं सान्निध्यं यत्र धूर्जटे: ॥ १९ ॥
आर्यां द्वैपायनीं दृष्ट्वा शूर्पारकमगाद् बल: ।
तापीं पयोष्णीं निर्विन्ध्यामुपस्पृश्याथ दण्डकम् ॥ २० ॥
प्रविश्य रेवामगमद् यत्र माहिष्मती पुरी ।
मनुतीर्थमुपस्पृश्य प्रभासं पुनरागमत् ॥ २१ ॥
Verse text
tato ’bhivrajya bhagavān
keralāṁs tu trigartakān
gokarṇākhyaṁ śiva-kṣetraṁ
sānnidhyaṁ yatra dhūrjaṭeḥ
keralāṁs tu trigartakān
gokarṇākhyaṁ śiva-kṣetraṁ
sānnidhyaṁ yatra dhūrjaṭeḥ
āryāṁ dvaipāyanīṁ dṛṣṭvā
śūrpārakam agād balaḥ
tāpīṁ payoṣṇīṁ nirvindhyām
upaspṛśyātha daṇḍakam
śūrpārakam agād balaḥ
tāpīṁ payoṣṇīṁ nirvindhyām
upaspṛśyātha daṇḍakam
praviśya revām agamad
yatra māhiṣmatī purī
manu-tīrtham upaspṛśya
prabhāsaṁ punar āgamat
yatra māhiṣmatī purī
manu-tīrtham upaspṛśya
prabhāsaṁ punar āgamat
Synonyms
tataḥ — então; abhivrajya — viajando; bhagavān — o Senhor Supremo; keralān — através do reino de Kerala; tu — e; trigartakān — Trigarta; gokarṇa-ākhyam — chamado Gokarṇa (no litoral do mar Arábico na Karnataka setentrional); śiva-kṣetram — o lugar sagrado para o senhor Śiva; sānnidhyam — manifestação; yatra — onde; dhūrjaṭeḥ — do senhor Śiva; āryām — a honrada deusa (Pārvatī, esposa do senhor Śiva); dvaipa — em uma ilha (ao largo de Gokarṇa); ayanīm — que reside; dṛṣṭvā — vendo; śūrpārakam — ao distrito sagrado de Śūrpāraka; agāt — foi; balaḥ — o Senhor Balarāma; tāpīm payoṣṇīm nirvindhyām — aos rios Tāpī, Payoṣṇī e Nirvindhyā; upaspṛśya — tocando a água; atha — em seguida; daṇḍakam — na floresta de Daṇḍaka; praviśya — entrando; revām — ao rio Revā; agamat — foi; yatra — onde; māhiṣmatī purī — a cidade de Māhiṣmatī; manu-tīrtham — a Manu-tīrtha; upaspṛśya — tocando a água; prabhāsam — a Prabhāsa; punaḥ — de novo; āgamat — veio.
Translation
O Senhor Supremo, então, viajou pelos reinos de Kerala e Trigarta, visitando a cidade sagrada do senhor Śiva, Gokarṇa, onde o senhor Dūrjaṭi [Śiva] manifesta-se em pessoa. Depois de ter visitado também a deusa Pārvatī, que reside em uma ilha, o Senhor Balarāma foi para o distrito sagrado de Śūrpāraka e banhou-Se nos rios Tāpī, Payoṣṇī e Nirvindhyā. Em seguida, entrou na floresta Daṇḍaka e foi até o rio Revā, ao longo do qual se encontra a cidade de Māhiṣmatī. Então, banhou-Se em Manu-tīrtha e terminou voltando para Prabhāsa.
Devanagari
श्रुत्वा द्विजै: कथ्यमानं कुरुपाण्डवसंयुगे ।
सर्वराजन्यनिधनं भारं मेने हृतं भुव: ॥ २२ ॥
सर्वराजन्यनिधनं भारं मेने हृतं भुव: ॥ २२ ॥
Verse text
śrutvā dvijaiḥ kathyamānaṁ
kuru-pāṇḍava-saṁyuge
sarva-rājanya-nidhanaṁ
bhāraṁ mene hṛtaṁ bhuvaḥ
kuru-pāṇḍava-saṁyuge
sarva-rājanya-nidhanaṁ
bhāraṁ mene hṛtaṁ bhuvaḥ
Synonyms
Translation
O Senhor ouviu de alguns brāhmaṇas como todos os reis envolvidos na batalha entre os Kurus e os Pāṇḍavas haviam sido mortos. A partir dessa informação, concluiu que a Terra agora se aliviara de seu fardo.
Devanagari
स भीमदुर्योधनयोर्गदाभ्यां युध्यतोर्मृधे ।
वारयिष्यन् विनशनं जगाम यदुनन्दन: ॥ २३ ॥
वारयिष्यन् विनशनं जगाम यदुनन्दन: ॥ २३ ॥
Verse text
sa bhīma-duryodhanayor
gadābhyāṁ yudhyator mṛdhe
vārayiṣyan vinaśanaṁ
jagāma yadu-nandanaḥ
gadābhyāṁ yudhyator mṛdhe
vārayiṣyan vinaśanaṁ
jagāma yadu-nandanaḥ
Synonyms
Translation
Querendo parar a luta de maça que estava então sendo travada entre Bhīma e Duryodhana no campo de batalha, o Senhor Balarāma foi para Kurukṣetra.
Devanagari
युधिष्ठिरस्तु तं दृष्ट्वा यमौ कृष्णार्जुनावपि ।
अभिवाद्याभवंस्तुष्णीं किं विवक्षुरिहागत: ॥ २४ ॥
अभिवाद्याभवंस्तुष्णीं किं विवक्षुरिहागत: ॥ २४ ॥
Verse text
yudhiṣṭhiras tu taṁ dṛṣṭvā
yamau kṛṣṇārjunāv api
abhivādyābhavaṁs tuṣṇīṁ
kiṁ vivakṣur ihāgataḥ
yamau kṛṣṇārjunāv api
abhivādyābhavaṁs tuṣṇīṁ
kiṁ vivakṣur ihāgataḥ
Synonyms
yudhiṣṭhiraḥ — o rei Yudhiṣṭhira; tu — mas; tam — a Ele, o Senhor Balarāma; dṛṣṭvā — vendo; yamau — os irmãos gêmeos, Nakula e Sahadeva; kṛṣṇa-arjunau — o Senhor Kṛṣṇa e Arjuna; api — também; abhivādya — oferecendo reverências; abhavan — estavam; tuṣṇīm — em silêncio; kim — o que; vivakṣuḥ — pretendendo dizer; iha — aqui; āgataḥ — veio.
Translation
Ao verem o Senhor Balarāma, Yudhiṣṭhira, o Senhor Kṛṣṇa, Arjuna e os irmãos gêmeos Nakula e Sahadeva ofereceram-Lhe reverências e ficaram em silêncio, pensando: “O que será que Ele veio nos dizer?”
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Prabhupāda escreve: “A razão pela qual eles ficaram em silêncio era que o Senhor Balarāma tinha certa afeição por Duryodhana, e esse aprendera com Balarāmajī a arte de lutar com a maça. Assim, enquanto se desenrolava o combate, o rei Yudhiṣṭhira e os outros, pensando que Balarāma talvez tivesse vindo ali para dizer algo a favor de Duryodhana, ficaram em silêncio.”
Devanagari
गदापाणी उभौ दृष्ट्वा संरब्धौ विजयैषिणौ ।
मण्डलानि विचित्राणि चरन्ताविदमब्रवीत् ॥ २५ ॥
मण्डलानि विचित्राणि चरन्ताविदमब्रवीत् ॥ २५ ॥
Verse text
gadā-pāṇī ubhau dṛṣṭvā
saṁrabdhau vijayaiṣiṇau
maṇḍalāni vicitrāṇi
carantāv idam abravīt
saṁrabdhau vijayaiṣiṇau
maṇḍalāni vicitrāṇi
carantāv idam abravīt
Synonyms
Translation
Ao encontrar Duryodhana e Bhīma com maças em suas mãos, cada qual disputando furiosamente pela vitória enquanto se moviam em círculos com muita destreza, o Senhor Balarāma disse-lhes o seguinte.
Devanagari
युवां तुल्यबलौ वीरौ हे राजन् हे वृकोदर ।
एकं प्राणाधिकं मन्ये उतैकं शिक्षयाधिकम् ॥ २६ ॥
एकं प्राणाधिकं मन्ये उतैकं शिक्षयाधिकम् ॥ २६ ॥
Verse text
yuvāṁ tulya-balau vīrau
he rājan he vṛkodara
ekaṁ prāṇādhikaṁ manye
utaikaṁ śikṣayādhikam
he rājan he vṛkodara
ekaṁ prāṇādhikaṁ manye
utaikaṁ śikṣayādhikam
Synonyms
Translation
[O Senhor Balarāma disse:] Rei Duryodhana! E Bhīma! Escutai! Vós guerreiros sois iguais em capacidade de combate. Sei que um de vós tem maior força física, enquanto o outro possui melhor treinamento em técnica.
Purport
SIGNIFICADO—Bhīma era mais forte fisicamente, mas Duryodhana era superior quanto à técnica.
Devanagari
तस्मादेकतरस्येह युवयो: समवीर्ययो: ।
न लक्ष्यते जयोऽन्यो वा विरमत्वफलो रण: ॥ २७ ॥
न लक्ष्यते जयोऽन्यो वा विरमत्वफलो रण: ॥ २७ ॥
Verse text
tasmād ekatarasyeha
yuvayoḥ sama-vīryayoḥ
na lakṣyate jayo ’nyo vā
viramatv aphalo raṇaḥ
yuvayoḥ sama-vīryayoḥ
na lakṣyate jayo ’nyo vā
viramatv aphalo raṇaḥ
Synonyms
Translation
Uma vez que sois adversários tão equiparados em poder de combate, não vejo como um de vós possa ganhar ou perder este duelo. Portanto, por favor, descontinuai essa luta inútil.
Devanagari
न तद्वाक्यं जगृहतुर्बद्धवैरौ नृपार्थवत् ।
अनुस्मरन्तावन्योन्यं दुरुक्तं दुष्कृतानि च ॥ २८ ॥
अनुस्मरन्तावन्योन्यं दुरुक्तं दुष्कृतानि च ॥ २८ ॥
Verse text
na tad-vākyaṁ jagṛhatur
baddha-vairau nṛpārthavat
anusmarantāv anyonyaṁ
duruktaṁ duṣkṛtāni ca
baddha-vairau nṛpārthavat
anusmarantāv anyonyaṁ
duruktaṁ duṣkṛtāni ca
Synonyms
Translation
[Śukadeva Gosvāmī continuou:] Eles não atenderam ao pedido do Senhor Balarāma, ó rei, embora ele fosse lógico, pois sua inimizade mútua era irrevogável. Cada qual ficava lembrando os insultos e injúrias que o outro lhe infligira.
Devanagari
दिष्टं तदनुमन्वानो रामो द्वारवतीं ययौ ।
उग्रसेनादिभि: प्रीतैर्ज्ञातिभि: समुपागत: ॥ २९ ॥
उग्रसेनादिभि: प्रीतैर्ज्ञातिभि: समुपागत: ॥ २९ ॥
Verse text
diṣṭaṁ tad anumanvāno
rāmo dvāravatīṁ yayau
ugrasenādibhiḥ prītair
jñātibhiḥ samupāgataḥ
rāmo dvāravatīṁ yayau
ugrasenādibhiḥ prītair
jñātibhiḥ samupāgataḥ
Synonyms
diṣṭam — o destino; tat — aquilo; anumanvānaḥ — decidindo; rāmaḥ — o Senhor Balarāma; dvāravatīm — a Dvārakā; yayau — foi; ugrasenaādibhiḥ — chefiados por Ugrasena; prītaiḥ — satisfeitos; jñātibhiḥ — pelos Seus familiares; samupāgataḥ — saudado.
Translation
Concluindo que a luta era um arranjo do destino, o Senhor Balarāma regressou a Dvārakā. Ali, foi saudado por Ugrasena e Seus outros parentes, que ficaram todos satisfeitos ao vê-lO.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Viśvanātha Cakravartī explica que a palavra diṣṭam, “destino”, indica que foi o Senhor Kṛṣṇa quem ordenou e provocou o combate entre Bhīma e Duryodhana.
Devanagari
तं पुनर्नैमिषं प्राप्तमृषयोऽयाजयन् मुदा ।
क्रत्वङ्गं क्रतुभि: सर्वैर्निवृत्ताखिलविग्रहम् ॥ ३० ॥
क्रत्वङ्गं क्रतुभि: सर्वैर्निवृत्ताखिलविग्रहम् ॥ ३० ॥
Verse text
taṁ punar naimiṣaṁ prāptam
ṛṣayo ’yājayan mudā
kratv-aṅgaṁ kratubhiḥ sarvair
nivṛttākhila-vigraham
ṛṣayo ’yājayan mudā
kratv-aṅgaṁ kratubhiḥ sarvair
nivṛttākhila-vigraham
Synonyms
tam — a Ele, o Senhor Balarāma; punaḥ — de novo; naimiṣam — a Naimiṣāraṇya; prāptam — chegado; ṛṣayaḥ — os sábios; ayājayan — ocupados na execução de sacrifícios védicos; mudā — com prazer; kratu — de todos os sacrifícios; aṅgam — a personificação; kratubhiḥ — com execuções ritualísticas; sarvaiḥ — todas as variedades; nivṛtta — que tinha renunciado; akhila — a toda; vigraham — guerra.
Translation
Mais tarde, o Senhor Balarāma regressou a Naimiṣāraṇya, onde os sábios alegremente ocuparam-nO, a personificação de todo o sacrifício, na execução de várias espécies de sacrifícios védicos. O Senhor Balarāma agora havia Se afastado da guerra.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Prabhupāda escreve: “[Quando o Senhor Balarāma] foi para o lugar sagrado de peregrinação em Naimiṣāraṇya, [...] os sábios, pessoas santas e brāhmaṇas, todos O receberam de pé. Eles compreenderam que o Senhor Balarāma, embora fosse um kṣatriya, agora estava afastado da ocupação de guerreiro. Os brāhmaṇas e sábios, que sempre estiveram a favor da paz e da tranquilidade, ficaram satisfeitíssimos com isso. Todos eles abraçaram Balarāma com grande afeição e convidaram-nO a executar várias espécies de sacrifícios naquele lugar sagrado de Naimiṣāraṇya. Na verdade, o Senhor Balarāma não precisava realizar os sacrifícios recomendados para seres humanos comuns; Ele é a Suprema Personalidade de Deus, logo Ele próprio é o desfrutador de todos esses sacrifícios. Assim sendo, Sua ação exemplar de realizar sacrifícios foi só para dar uma lição ao homem comum, para mostrar como todos devem obedecer aos preceitos dos Vedas.”
Devanagari
तेभ्यो विशुद्धं विज्ञानं भगवान् व्यतरद् विभु: ।
येनैवात्मन्यदो विश्वमात्मानं विश्वगं विदु: ॥ ३१ ॥
येनैवात्मन्यदो विश्वमात्मानं विश्वगं विदु: ॥ ३१ ॥
Verse text
tebhyo viśuddhaṁ vijñānaṁ
bhagavān vyatarad vibhuḥ
yenaivātmany ado viśvam
ātmānaṁ viśva-gaṁ viduḥ
bhagavān vyatarad vibhuḥ
yenaivātmany ado viśvam
ātmānaṁ viśva-gaṁ viduḥ
Synonyms
tebhyaḥ — a eles; viśuddham — perfeitamente puro; vijñānam — o conhecimento divino; bhagavān — o Senhor Supremo; vyatarat — concedeu; vibhuḥ — o Onipotente; yena — mediante o qual; eva — de fato; ātmani — dentro dEle mesmo, o Senhor Supremo; adaḥ — este; viśvam — universo; ātmānam — Ele mesmo; viśva-gam — difundindo-Se pelo universo; viduḥ — puderam perceber.
Translation
O onipotente Senhor Balarāma concedeu aos sábios o conhecimento espiritual puro, mediante o qual eles puderam ver o universo inteiro dentro dEle e também vê-lO presente em tudo.
Devanagari
स्वपत्यावभृथस्नातो ज्ञातिबन्धुसुहृद् वृत: ।
रेजे स्वज्योत्स्नयेवेन्दु: सुवासा: सुष्ठ्वलङ्कृत: ॥ ३२ ॥
रेजे स्वज्योत्स्नयेवेन्दु: सुवासा: सुष्ठ्वलङ्कृत: ॥ ३२ ॥
Verse text
sva-patyāvabhṛtha-snāto
jñāti-bandhu-suhṛd-vṛtaḥ
reje sva-jyotsnayevenduḥ
su-vāsāḥ suṣṭhv alaṅkṛtaḥ
jñāti-bandhu-suhṛd-vṛtaḥ
reje sva-jyotsnayevenduḥ
su-vāsāḥ suṣṭhv alaṅkṛtaḥ
Synonyms
sva — juntamente com Sua; patyā — esposa; avabhṛtha — no ritual avabhṛta, que marca o fim da iniciação sacrificial; snātaḥ — tendo-Se banhado; jñāti — por Seus parentes mais próximos; bandhu — e outros familiares; suhṛt — e amigos; vṛtaḥ — rodeado; reje — parecia esplêndido; sva-jyotsnayā — com seus raios; iva — como; induḥ — a Lua; su — bem; vāsāḥ — vestido; suṣṭhu — com primor; alaṅkṛtaḥ — adornado.
Translation
Depois de executar as oblações avabhṛtha juntamente com Sua esposa, o Senhor Balarāma, belamente vestido e adornado, e rodeado por Seus parentes mais próximos e outros familiares e amigos, parecia tão esplêndido quanto a Lua rodeada por seus raios refulgentes.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Prabhupāda descreve com muita beleza esta cena: “O Senhor Balarāma, então, tomou o banho avabhṛtha, que consagra o final de uma execução de sacrifício. Depois de banhar-Se, vestiu-Se com roupas novas de seda e enfeitou-Se com belas joias. Entre Seus parentes e amigos, Ele parecia uma brilhante lua cheia entre as estrelas do céu.”
Devanagari
ईदृग्विधान्यसङ्ख्यानि बलस्य बलशालिन: ।
अनन्तस्याप्रमेयस्य मायामर्त्यस्य सन्ति हि ॥ ३३ ॥
अनन्तस्याप्रमेयस्य मायामर्त्यस्य सन्ति हि ॥ ३३ ॥
Verse text
īdṛg-vidhāny asaṅkhyāni
balasya bala-śālinaḥ
anantasyāprameyasya
māyā-martyasya santi hi
balasya bala-śālinaḥ
anantasyāprameyasya
māyā-martyasya santi hi
Synonyms
Translation
Inúmeros outros passatempos como estes foram realizados pelo poderoso Balarāma, o ilimitado e incomensurável Senhor Supremo, cujo místico poder yogamāyā faz com que Ele pareça um ser humano.
Devanagari
योऽनुस्मरेत रामस्य कर्माण्यद्भुतकर्मण: ।
सायं प्रातरनन्तस्य विष्णो: स दयितो भवेत् ॥ ३४ ॥
सायं प्रातरनन्तस्य विष्णो: स दयितो भवेत् ॥ ३४ ॥
Verse text
yo ’nusmareta rāmasya
karmāṇy adbhuta-karmaṇaḥ
sāyaṁ prātar anantasya
viṣṇoḥ sa dayito bhavet
karmāṇy adbhuta-karmaṇaḥ
sāyaṁ prātar anantasya
viṣṇoḥ sa dayito bhavet
Synonyms
yaḥ — quem quer que; anusmareta — lembre-se regularmente; rāmasya — do Senhor Balarāma; karmāṇi — as atividades; adbhuta — surpreendentes; karmaṇaḥ — todas as suas atividades; sāyam — à tardinha; prātaḥ — ao amanhecer; anantasya — que é ilimitado; viṣṇoḥ — ao Senhor Supremo, Viṣṇu; saḥ — ele; dayitaḥ — querido; bhavet — torna-se.
Translation
Todas as atividades do ilimitado Senhor Balarāma são surpreendentes. Quem quer que se lembre delas regularmente ao amanhecer e à tardinha se tornará muito querido à Suprema Personalidade de Deus, Śrī Viṣṇu.
Purport
SIGNIFICADO—Śrīla Prabhupāda escreve: “O Senhor Balarāma é o Viṣṇu original; portanto, qualquer um que se lembre destes passatempos do Senhor Balarāma de manhã e à tarde decerto se tornará um grande devoto da Suprema Personalidade de Deus, e assim sua vida será bem-sucedida sob todos os aspectos.”
Neste ponto, encerram-se os significados apresentados pelos humildes servos de Sua Divina Graça A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda referentes ao décimo canto, septuagésimo nono capítulo, do Śrīmad-Bhāgavatam, intitulado “O Senhor Balarāma Parte em Peregrinação”.